“ቤተክርስቲያን መመሥረት”: ስሁትና ከፋፋይ ልማዶች ይታረሙ!

መግቢያ

በዘመናችን “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለው ቃል በአንዳንድ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ዘንድ ሲነገር ይሰማል፡፡ በተለይም በውጭው (በዝርወት) ዓለም የየሀገራቱ ህግ ቤተክርስቲያንን እንደማንኛውም ተቋም ሰለሚመለከታት በመጀመሪያ ተሰባስበው አጥቢያ ቤተክርስቲያን ቢኖረን ብለው የመከሩትና አጥቢያ ቤተክርስቲያኑን በሀገሩ ህግ መሠረት ያስመዘገቡት ካህናትና ምዕመናን ራሳቸውን “መሥራች አባላት (founding members)” በማድረግ እነርሱ ያሉባት አጥቢያ ቤተክርስቲያን በእነርሱ እንደተመሠረተችና እነርሱ ‘ልዩ መብትና ልዩ ጥቅም’ ማግኘት እንዳለባቸው ያስባሉ፣ በተግባርም ያሳያሉ፡፡ ከእነርሱ በኋላ መጥተው የተቀላቀሉ ምዕመናን ደግሞ “ተራ/መደበኛ አባላት (regular members)” ተብለው ከማስቀደስና ገንዘብ ከማዋጣት ውጭ በሌላው የቤተክርስቲያን ጉዳይ ‘አያገባችሁም’ ይባላሉ። በዚህም የተነሳ በአንዲት ቤተክርስቲያን ሁለት ዓይነት ደረጃ ያላቸው ምዕመናን እንዳሉ አድርጎ የማሰብ አዝማሚያ አለ፡፡ ይህ አስተሳሰብም በምዕመናን ዘንድ ክፍፍልን እየፈጠረ ይገኛል፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለውን አገላለፅና ተያይዘው የተፈጠሩ የተሳሳቱ ልማዶችን በቅዱሳት መጻሕፍትና በቤተክርስቲያን ሥርዓት አስረጅነት እንሞግታለን፡፡ አካሄዳችንም ይህ አስተሳሰብ በቤተክርስቲያን የፈጠረውንና የሚፈጥረውን ችግር ማሳየትና የመፍትሔ ሀሳብ መጠቆም ነው፡፡

አጥቢያ ቤተክርስቲያን መመሥረት”

በመጀመሪያ “መመሥረት” የሚለው ቃል ለቤተክርስቲያን ሲውል አዲስ ዶግማ (እምነት)፣ ቀኖና (ሥርዓት) እና አስተዳደር ያለው ተቋም (የሃይማኖት ድርጅት) መፍጠርን ያመለክታል። በአርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሥርዓትና ትውፊት መሠረት “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለው አገላለፅ ለአጥቢያ ቤተክርስቲያንም ይሁን ለቤተክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር የሚስማማ አገላለፅ አይደለም፡፡ “መመሥረት” ማለት አዲስ ሀሳብ አመንጭቶ አስቀድሞ ያልነበረን አዲስ ተቋም እንዲመሠረት ማድረግን ያመለክታል፡፡ እውነተኛዋ ቤተክርስቲያን የተመሠረተችው የቤተክርስቲያን መሠረትና ራስ በሆነው በጌታችን በአምላካችን በመድኃኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ መሆኑ ይታወቃል፡፡ እርሱ “በዚህች አለት ላይ ቤተክርስቲያኔን እመሠርታለሁ” (ማቴ 16፡16) ያለው መሥራቿ እርሱ መሆኑን ሲያረጋግጥ ነው፡፡

ቅዱሳን ሐዋርያትም ክርስቶስ የመሠረታትን ቤተክርስቲያን በዓለም ላይ ዞረው አስተማሩ፣ ሰበሰቡ እንጂ አዲስ ቤተክርስቲያን አልመሠረቱም፡፡ በሐዋርያት ስብከት ያመኑ ክርስቲያኖችም ቃለ ወንጌልን የሚማሩበት፣ እግዚአብሔርን የሚያመሰግኑበትና ቅዱስ ሥጋውና ክቡር ደሙን የሚቀበሉበትን ሕንፃ ቤተክርስቲያን ሠሩ፡፡ ቅድስት ቤተክርስቲያንም ይህንን “ሕንፀታ ለቤተክርስቲያን/የቤተክርስቲያን መታነፅ/” ብላ ታስበዋለች፣ታከብረዋለች፡፡ ከዚህም በኋላ ክርስትና በዓለም ዳርቻ ሁሉ ሲሰበክ ምዕመናን እየበዙ፣ በየቦታውም ሕንፃ ቤተክርስቲያን እያነፁና የቤተክርስቲያንን ተቋማዊ አስተዳደር እያደራጁ ከዚህ ዘመን ደርሰናል፡፡ የሃይማኖታችን መሠረት የሆነው ጸሎተ ሃይማኖትም “የሐዋርያት ጉባዔ በምትሆን በአንዲት ቤተክርስቲያን እናምናለን” የሚለው ኢየሱስ ክርስቶስ የመሠረታትን አንዲቱን ቤተክርስቲያን ነው። ቅዱስ ጳውሎስም “በሐዋርያትና በነቢያት መሠረትነት ላይ ታንጻችኋል (ኤፌ 2:20)” ያለው በዚሁ ምክንያት ነው።

ስለዚህ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን የመሠረታት (መሥራቿ) መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ ቤተክርስቲያንም የእርሱ ስለሆነች “…ቤተክርስቲያኔን…” ሲል ተናግሯል፡፡ ጌታችን በዘመነ ሥጋዌው “ቤቴ የጸሎት ቤት ትባላለች” (ማቴ 21፡13) ያለው እንዲሁም ቅዱስ ጳውሎስ “ክርስቶስ በደሙ የዋጃትን የእግዚአብሔርን ቤተክርስቲያን ትጠብቁ ዘንድ” (ሐዋ 23፡20) ብሎ የተናገረው ቤተክርስቲያን የክርስቶስ መሆኗን ያመለክታል፡፡ ስለዚህ ክርስቶስ የመሠረታት እንጂ ሰው የመሠረታት ቤተክርስቲያን የለችንም፡፡ ሰው የሚመሠርታት ቤተክርስቲያንም አትኖረንም፡፡ አንድ ጊዜ የተመሠረተች እንጂ በየጊዜው የምትመሠረት ቤተክርስቲያን የለችንም። አስቀድሞ በክርስቶስ ከተመሰረተው መሰረት የተለየች፣ ሰው የመሠረታት “ቤተክርስቲያን” የምትባል ተቋም ካለችም እውነተኛዋ የክርስቶስ ቤተክርስቲያን ሳትሆን የግለሰቦች ድርጅት ናት፡፡ በአጭር አነጋገር “መመሥረት” የሚለው አስተሳሰብ ለቤተክርስቲያን አይመጥናትም፡፡ ቤተክርስቲያን አንድ ጊዜ በክርስቶስ ተመሥርታ ለዘላለም የምትኖር ናት እንጂ በየዘመኑ የምትመሠረት አይደለችም፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እንዳለው “ከተመሠረተው በቀር ማንም ሌላ መሠረት ሊመሠርት አይችልምና፤ እርሱም ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡” 2ኛ ቆሮ.3፤11

ቤተክርስቲያን የሁሉም እናት ናት። ልጆችዋም በእናት ቤተክርስቲያን ከአብራከ መንፈስ ቅዱስ ከማህፀነ ዮርዳኖስ ይወለዳሉ። ይህ ከታመነ ሰው በእናት ቤተክርስቲያን ዳግመኛ ተወልዶ ይኖራል እንጂ እንዴት እናቱ የሆነች ቤተክርስቲያንን ሊመሠርት ይችላል? አራቱም የቤተክርስቲያን ትርጉሞች “መመሥረት” የሚለው ፅንሰ ሀሳብ የሚስማማቸው አይደሉም። በመጀመሪያው ትርጉም: ሰውን (ክርስቲያንን) ታስተምረው ይሆናል እንጂ አትመሠርተውም። በሁለተኛው ትርጉም: የክርስቲያኖችን አንድነትን ትቀላቀለዋለህ እንጂ አትመሠርተውም። ይህ አስቀድሞም ያለና የሚኖር አንድነት ነውና። በሦስተኛው ትርጉም:  ሕንፃ ቤተክርስቲያንንም ታንፀዋለህ እንጂ አትመሠርተውም። በአራተኛው ትርጉም: የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ተቋማዊ ልዕልና አስቀድሞ ተቋቁሟል። ስለዚህ መመሥረት የሚለው አገላለፅ ለቤተክርስቲያን የሚውልበት አግባብ አይታይም።

ቤተክርስቲያን ማለት በአንድ አጥቢያ የሚሰበሰቡ ክርስቲያኖች አንድነት ብቻ አይደለም፡፡ በጸሎቷ በሌላ ቦታ ያሉትን፣ በሞተ ሥጋ የተለዩትን፣ በአፀደ ነፍስ (በገነት)፣ በብሔረ ሕያዋን፣ በብሔረ ብጹዓን የሚኖሩትን ቅዱሳን ምዕመናን እንዲሁም ለተልዕኮ በዓለማት ሁሉ፣ ለምስጋና በዓለመ መላእክት የሚፋጠኑትን ቅዱሳን መላእክት የማታስብ ቤተክርስቲያን የለችንም፡፡ ቤተክርስቲያንን በተሰበሰቡት ምድራውያን ልክ የሚያስቡ ሰዎች ከእውነተኛው የቤተክርስቲያን ማኅበር የተለዩ ናቸው፡፡ አስተሳሰባቸውም ምድራዊ ነው፡፡ ቤተክርስቲያን ለእነርሱ የባህል መድረካቸው፣ የፖለቲካ አትሮኑሳቸው፣ የንግድ ቤታቸው፣ የመታያ ሰገነታቸው፣ የልብስ ማሳያቸው፣ የማዕረግ መጠሪያቸው፣ የሚወዱትን መጥቀሚያቸው፣ የሚጠሉትን መግፊያቸው ናት፡፡ ቅዱሳን አባቶቻችን በተጋድሎ ያስቀመጡልንን ሐዋርያዊት ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ መሠረት በሌለው “መሥራችነት” ሰበብ ለግልና ለቡድን መጠቀሚያ የሚያደርጉ ምንደኞች የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ክብራቸው በነውራቸው፣ አሳባቸው ምድራዊ” (ፊልጵ. 3:19) በማለት የገለጻቸው ናቸው፡፡

በዚህ ዘመን ያሉ ሰዎች ማኅበር፣ እድር፣ ትዳር፣ ፓርቲ፣ ሌሎች ዓለማዊ ተቋማት ሊመሠረቱ ይችላሉ። ይህም የሚሆነው ተቋማቱ አዲስ (ለመጀመሪያ ጊዜ) የሚመሠረቱ ከሆኑ ብቻ ነው። በሌላ አካባቢ ላለ ድርጅት ሌላ ቅርንጫፍ ማቋቋም ከሆነ “መመሥረት” አይባልም። ስለዚህ በዓለማዊው አስተሳሰብ እንኳን በሌላ ሀገር/አካባቢ ያለ ተቋምን የመሰለ ድርጅት ማቋቋም “መመሥረት” አይባልም። በዚህ አግባብ ቤተክርስቲያን መመሥረት ማለት አዲስ ዶግማ (እምነት) እና ሥርዓት (መተዳደሪያ ደንብ) ያለው አዲስ የእምነት ተቋም ማቋቋምን የሚያመለክት ነው። ይህም አንዳንድ ከቤተክርስቲያን የወጡ ወገኖች አዲስ የእምነት ድርጅት አቋቁመው በመንግስት አስመዝግበው ህጋዊ ሰውነት እንደሚሰጣቸው ያለ ነው። በአስተምህሮ ልዩነት ከቤተክርስቲያን አንድነት ተለይተው የራሳቸውን ተቋም የሚፈጥሩ ሰዎች ከተመሣረተው መሠረት የወጡ ናቸውና የዚህ ጦማር ትኩረቶች አይደሉም። ይሁንና የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ማንነት በምድራዊ ህግጋት በሚሰጣት እውቅና የሚወሰን ወይም የሚገደብ አለመሆኑን መዘንጋት አይገባም።

አጥቢያ ቤተክርስቲያን ማቋቋ

አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲባል ሦስት ነገሮችን በአንድነት የያዘ ነው፡፡ እነዚህም ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ (የምዕመናኑ ኅብረትና አስተዳደሩ)፣ ሕንፃ ቤተክርስቲያኑና መንፈሳዊ አገልግሎቱ ናቸው፡፡ እነዚህም “ቃለ ዓዋዲ” ተብሎ በሚታወቀው የቤተክርስቲያን ህግ ይተዳደራሉ፡፡ በአንድ አካባቢ አዲስ አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲያስፈልግ በአካባቢው ያሉት ምዕመናንና ካህናት ሆነው የሀገረ ስብከቱን ሊቀ ጳጳስ በማስፈቀድ የአጥቢያ መንፈሳዊ አስተዳደሩን አቋቁመው ለአገልግሎት መስጫ የሚውል ሕንፃ ቤተክርስቲያን ሠርተው ይህም በሊቀ ጳጳሱ ተባርኮ ቅዳሴ ቤቱ ይከብራል፡፡ ቅዳሴ ቤቱ የከበረበት ዕለትም በየዓመቱ ይከበራል። (ማክበር በልዩ ልዩ መልክ የሚገለጥ እንጂ ንግስን መነገጃ ለማድረግ ምክንያት የሚፈጥር አይደለም) ከዚህም በኋላ ማንኛውም ምዕመን በአጥቢያ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔው ሥር በአባልነት ተመዝግቦ በእኩልነት (ያለምንም ልዩነት) በመንፈሳዊ አገልግሎት ይሳተፋል፡፡ አጥቢያ ቤተክርስቲያኗም የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር አካል ሆና ቅዱስ ሲኖዶስ ባወጣቸውና በየጊዜው በሚያወጣቸው መመሪያዎች እየተመራች በሀገረ ስብከቱ ሥር ሆና አገልግሎት ትሰጣለች፡፡ በዚህም ካህናትና ምዕመናን እንደየድርሻቸው አገልግሎታቸውን ይፈጽማሉ፡፡ በዚህ ውስጥ “መሥራች አባል” እና “መደበኛ አባል” የሚለይበት ሥርዓት የለም፡፡ ለሁሉም እናት የሆነች ቤተክርስቲያን ሁሉንም ልጆቿን በእኩል ነው የምታየው፡፡ በቤተክርስቲያን ሁሉም ልጅ ነው እንጂ መሥራችና ኋላ የመጣ የሚባል የለም።

ከቃላት ባሻገር

ቤተክርስቲያን መመሥረት የሚለው አገላለጽ ከቅዱሳት መጻሕፍት አስተምህሮ አኳያ ስሁት መሆኑን አይተናል፡፡ በአንጻሩ በየቦታው የማኅበረ ምዕመናንን መሰብሰብ፣ የሕንፃ ቤተክርስቲያን መታነጽ እና የመንፈሳዊም ሆነ አስተዳደራዊ አገልግሎቶች መስፋፋት የሚያስፈልግ መሆኑ አያጠያይቅም፡፡ እነዚህን ሁኔታዎች ለመግለጽ “መመሥረት” ከሚለው ስሁትና እምቅ (loaded) አገላለጽ ይልቅ “ማነጽ” እና “ማቋቋም” የሚሉት አገላለጾች የተሻሉ ናቸው፡፡ ይሁንና መሠረታዊው ነገር ከቃላት አመራረጥ የዘለለ መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል፡፡ መመሥረትም ተባለ ማቋቋም መዘንጋት የሌለበት መሠረታዊ ጉዳይ የቤተክርስቲያን ባህሪያት የሆኑ መገለጫዎችን የሚሸረሽሩ አስተሳሰቦችንና አሠራሮችን ማስቀረት ነው፡፡ መሥራች ነን በሚል በየቦታው ከሚፈጸሙ ስሁት አስተሳሰቦችና አሠራሮችም የሚከተሉትን በማሳያነት መጥቀስ ይቻላል፡፡

ማሳያ አንድ: “ብቸኛ ባለቤትነት”

በግለሰቦች መቧደን ራሳቸውን በተለየ ሁኔታ የአጥቢያ ቤተክርስቲያኑ አካባቢ ባለ ልዩ መብትና ልዩ ተጠቃሚ አድርገው የሚያስቡ ግለሰቦችና ቡድኖች የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አሠራር በቡድናዊ ስሜት ሲያውኩ፣ አስተዳደራዊ እርከኖቿንም በብቸኛ ባለቤትነት ስሜት በመቆጣጠር የቤተዘመድ ሰበካ ጉባኤ የሚመስል ቅርጽ በመፍጠር የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊም ሆነ ተቋማዊ ኀልዎት የሚገዳደሩ አሰራሮች በአንዳንድ የሀገራችን ከተሞችና በበርካታ ኢትዮጵያውያን የሚኖሩባቸው የውጭ ሀገራት ከተሞች እየገዘፈ የመጣ ዘመን ወለድ ችግር ነው። እነዚህ አካላት በተግባር አንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያንን የግል ንብረታቸው አድርገው ነገር ግን በየመድረኩ “ቤተክርስቲያን የሁላችንም ናት” እያሉ በቤተክርስቲያንና በምዕመናን ላይ ያላግጣሉ። የተወሰነ ቡድን ለሥጋዊ ጥቅም ለሚገለገልበት ተቋም ሌላውን ምዕመን እያታለሉ ሳይተርፈው በእምነት ስም ቤተዘመድ (ጓደኛሞች) እንደፈለገው ለሚያዙበት “ተቋም” ገንዘብ የሚሰጥበትን ሁኔታን መፍጠር ግልፅ ውንብድና እንጂ ክርስትና አይደለም።

ቤተክርስቲያንን የግላቸው ሥጋዊ ርስት አድርገው ዕድሜ ልክ (እንደ አንዳንድ የአፍሪካ ሀገራት መሪዎች) የአጥቢያ ቤተክርስቲያንንም ሆነ ከፍ ያሉ የቤተክርስቲያን የአስተዳደር እርከኖች በአምባገነንነት በመያዝ ሳይሠሩና ሳያሠሩ ተጣብቀውባት ቤተክርስቲያንን የቤተዘመድ ቤት አድርገዋት ይኖራሉ። ለምን እንዲህ ታደርጋላችሁ የሚላቸውንም እሺ ካለ በጥቅም እምቢ ካለ በጥቃት አፍ ያዘጋሉ። በአንዳንድ ሥፍራም በየዓመቱም ‘የምሥረታ/የመሥራቾች በዓል’ (Anniversary) በማዘጋጀት በቤተክርስቲያን ገንዘብ ዓለማዊ ፌሽታ ያደርጋሉ።  ይህም ሳይበቃቸው ሌሎችን ሲዘልፉ፣ ሲያሸማቅቁና ለራሳቸው አምባገነናዊ አሠራር ሲሉ እውነተኞችን ከቤተክርስቲያን ገፍተው ሲያስወጡ ኖረዋል። ከሁሉ የሚከፋው ደግሞ “መናፍቅ” የሚል ፍረጃን ያለቦታው በመጠቀም የሚደረግ ማሳደድ ነው። በተቃራኒው ምንፍቅና ያለባቸውን ነገር ግን በጥቅም የተሳሰሩትን አቅፈውና ደግፈው በቤተክርስቲያን መድረክ እንዲፏልሉ ያደርጓቸዋል። በግልፅ መናፍቃን በመሆናቸው ተወግዘው የተለዩትም ይህን ግራ መጋባት በመጠቀም የዋሀንን የበለጠ ያስታሉ። ይህም የቤተክርስቲያንን ገፅታ ከማበላሸቱም በላይ ያለተተኪ እንድትቀር እያደረጋት ይገኛል።  በዚህ አካሄድ የተነሳ ብዙዎች ከቤተክርስቲያን ርቀዋል። መመለስ የሚችሉትም በጥላቻ ምክንያት የመናፍቃን ሲሳይ ሆነው ቀርተዋል።

ማሳያ ሁለት: በጊዜና ሁኔታ ያልተገደበ አስተዳደራዊ ስልጣን

በቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ሥልጣን በዘመን የሚገደብ አይደለም። የሐዲስ ኪዳን ካህናትና ጳጳሳት ስልጣነ ክህነት በሞተ ሥጋ እንኳ የማይቋረጥ ነው። ይሁንና ይህ መንፈሳዊ ትርጉም ለሥጋዊ የስልጣን አምባገነንነት መሸፈኛ መሆን አይችልም፣ አይገባምም። የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትም ሆነ የሌሎች የቤተክርስቲያን አስተዳደራዊ አካላት የኃላፊነት ቦታዎች በጊዜና ሁኔታ የተገደቡ ናቸው። ራስን “መሥራች” አድርጎ በማቅረብ ያልተገደበ አስተዳደራዊ ስልጣንን መፈለግ ከቤተክርስቲያን ትውፊት የተፋታ የስህተት አሠራር ነው።

ይሁንና ለገንዘብና ለታይታ ክብር ሲሉ ቤተክርስቲያንን የሚጠጉ ምንደኛ ካህናትና ምዕመናን የየራሳቸውን ስብዕና ለማጉላት ሲሉ በየአውደምህረቱ በሚያሳዩት ያልተገራ መታበይ ራሳቸውን የቤተክርስቲያን መሥራች አድርገው በማቅረብና ለቤተክርስቲያን ሲሉ ብዙ መከራ መቀበላቸውን (በእውነትም በግነትም) በማቅረብ ከዚህ የተነሳ ስለአጥቢያ ቤተክርስቲያኗ ጉዳይ ከእነርሱ ውጭ ያለ ካህንም ሆነ ምዕመን ባይተዋር እንዲሆን ያደርጋሉ፡፡ ሀሳባቸውን የሚሞግት ካለም ያለአንዳች ርህራሄ ተረባርበው እያባረሩ “ክርስቶስ የመጣው የጠፋውን ሊፈልግ ነው፣ አንድም ሰው መጥፋት የለበትም” እያሉ በአደባባይ ምፀትን ይናገራሉ። ከመጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ፍጹም ባፈነገጠ፣ ከቤተክርስቲያን ትውፊት ፈጽሞ በተለየ የምድራዊ ካፒታሊዝም እሳቤ እየተመሩ “የሠሩትን ማመስገን ይገባል” በሚል የከንቱ ውዳሴ ናፍቆት በወለደው እይታ የቤተክርስቲያንን አውደምህረት ከመሠረታዊ አስተምህሮ ይልቅ “መሥራች” ወይም “ተጽዕኖ ፈጣሪ” ናቸው ተብለው ስለሚታሰቡ ሰዎች በመዘብዘብ ምዕመናንን ያሰለቻሉ፡፡ አንዳንዶቹ ምንደኛ ሰባክያንም ከፕሮቴስታንቶች በተወሰደ ኢ-ክርስቲያናዊ ልማድ “በዚህ በዚህ ቦታ የራሴን (የራሳችንን) ቤተክርስቲያን ስለከፈትን እየመጣችሁ ተባረኩ” የሚል ዓይነት ፍጹም መንፈሳዊ ለዛ የሌለው ዲስኩር ማሰማታቸው እየተለመደ የመጣ ነውር ነው፡፡ በዚህም የተነሳ “እኛም የምናዝበት የራሳችን ቤተክርስቲያን ይኑረን በሚል” ጥቂት ምእመናን ባሉበት ከተማ በቁጥር የበዙና ቡድናዊ አደረጃጀትን የያዙ አጥቢያዎች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል። የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አስተዳደር ያልተገደበ ሥጋዊ ስልጣን ምንጭ የሚያደርገው ስሁት ልማድና አሰራር ካልታረመ እንደ አሜባ (Ameoba) መከፋፈሉም በሚያሳዝን መልኩ ይቀጥላል።

ማሳያ ሦስት: ቤተክርስቲያንን የባህልና የፖለቲካ አቋም መገለጫ ማድረግ

በዝርወት ዓለም (diaspora) ካሉ አጥቢያ አብያተክርስቲያናት በአንዳንዶቹ ግልጽ በሆነ መልኩ የ”መሥራችነት” ስነ-ልቦና ተለይተው ከሚታወቁ ፖለቲካዊ የአወቃቀርም ሆነ የአስተሳሰብ ቡድኖች ጋር የተሳሰሩ ሆነው ይታያሉ፡፡ በዚህም የተነሳ ካህናትና ምዕመናን በእነዚህ አጥቢያዎች የሚኖራቸው ተሳትፎ የሚወሰነው በመንፈሳዊ መመዘኛ ሳይሆን በቦታው የሚታወቀው “የመሥራችነት ስነ-ልቦና መገለጫ” የሆነውን የፖለቲካም ሆነ የባህል ስብስብ ላይ ባላቸው አመለካከት የተነሳ ነው፡፡ አንድ ካህን ወይም ምዕመን የፈለገ መንፈሳዊ አበርክቶ ቢኖረው በዚያ አጥቢያ ያሉትን መንፈሳዊ መሠረት የሌላቸው የባህልና የፖለቲካ ስነ-ልቦና መገለጫዎች ካልተቀበለ፣ በተለይም ደግሞ ከተቸ ተቀባይነት እንዳይኖረው ያደርጋሉ፣ በሽታው በፀናባቸው ቦታዎችም ሰበብ ፈልገው አውግዘው ይለያሉ፡፡ ነገር ግን በየመድረኩ “ቤተክርስቲያን ሰማያዊት ናት፣ ምድራዊ ነገር አይፈፀምባትም” በማለት በተግባር ከሚያደርጉት የሚቃረን የይስሙላ ዲስኩር ያሰማሉ።

አንዳንዶቹ በመተዳደሪያ ደንባቸው ሳይቀር እነርሱ ይወክለናል የሚሉትን ከፋፋይ ስነ-ልቦና (ምሳሌ: ፖለቲካዊ አቋም፣ የብሔር ማንነት ወይም የፖለቲካዊ ሰንደቅ ዓላማ ምርጫና የመሳሰሉትን) በማካተት ቤተክርስቲያንን በምድራዊ አስተሳሰብ ይገድቧታል፡፡ እነርሱ ይወክለናል የሚሉትን ሃይማኖታዊ ይዘት ያለው ባህላዊ ጨዋታ በቤተክርስቲያን አውደምህረት መንፈሳዊ በሚመስል ማዳቀል ሲያቀርቡ ሀገር ወዳድ፣ የቤተክርስቲያን ጠበቃ እንደሆኑ ያስባሉ፡፡ በሌላ ስነ-ልቦና ያሉ ሰዎች ተመሳሳይ ሃይማኖታዊ ይዘት ያላቸውን ባህላዊ ጨዋታዎች ሲያቀርቡ ግን የራሳቸውን ረስተው ይቃወማሉ፡፡ የሚያሳዝነው ከእነርሱ በተመሳሳይ መንገድ ሄደው ሌሎች ይህንኑ ስህተት በሌላ መንገድ ሲደግሙት ለማውገዝ ቀዳሚ መሆናቸው ነው፡፡ ይህን ጦማር ሲያነቡ እንኳን የሌሎቹ እንጂ የራሳቸው አይታያቸውም፡፡ ይህም ከችግር ፈጣሪዎቹ ብዙዎቹ “የሚያደርጉትን የማያውቁ” የዋሀን እንጂ ሆነ ብለው የሚያጠፉ አለመሆናቸውን ሊያሳይ ይችላል፡፡

መደምደሚያ

አጥቢያ ቤተክርስቲያን በሌለበት ምዕመናንን አስተባብሮ ቤተክርስቲያን እንዲተከልና ምእመናን መንፈሳዊ አገልግሎት እንዲያገኙ ማድረግ የተቀደሰና ሰማያዊ ዋጋን የሚያሰጥ የጽድቅ አገልግሎት ነው። አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ ከተቋቋመ በኋላ ግን “መሥራች ስለሆንን ልዩ መብት አለን፣ ልዩ ጥቅም ማግኘት አለብን፣ አዛዥና ናዛዥ ሆነን ዕድሜ ልክ እንኖራለን፣ ማንም አይነቀንቀንም፣ ፈቃዳችንን የሚፈፅመውን በአስተዳደር እናሳትፋለን፣ ፈቃዳችንን የማይፈፅመውን እንገፋለን፣ ሌላው ምዕመን ማስቀደስና ገንዘብ መስጠት እንጂ አስተዳደሩ አይመለከተውም” በሚል የአስተሳሰብ ቅኝት መመራት ወንጀልም፣ በደልም፣ ኃጢአትም ነው። አንዱ ቡድን ራሱን “መሥራች” አድርጎ የሚሾምበት ሌላውን “ተራ አባል” እያለ የሚያሳድድበት ተቋም እንኳን መንፈሳዊውን ምድራዊውን የተቋማት አስተዳደራዊ ስነ-ምግባር አያሟላም። እንደዚህ ዓይነቱ የአስተዳደር ብልሽት ይስተካከል ዘንድ ሁሉም ክርስቲያን የበኩሉን ድርሻ ሊያበረክት ይገባል እንላለን። ለዚህም ከፍቅረ ንዋይና ከፍቅረ ሲመት ርቀው፣ ራሳቸውን እየጎዱ ቤተክርስቲያንን ያገለገሉ ቅዱሳንና ቅዱሳት አምላክ እግዚአብሔር ይርዳን። አሜን። †

 

የክልል ቤተክህነት: ለዘላቂ መንፈሳዊ አንድነት ወይስ ለፖለቲካዊ ልዩነት?

መግቢያ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮዋና አስተዳደሯ “የየብሔረሰቡን ቋንቋና ባህል የዋጀ አይደለም” በሚል መነሻነት የተለያየ ቋንቋ ያላቸውና በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የሚኖሩ ኦርቶዶክሳውያን “የየራሳቸው ቤተክህነት ሊኖራቸው ያሰፈልጋል” የሚል አስተሳሰብ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በመደበኛና በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ሲንፀባረቅ ይታያል፡፡ ይህም በምዕመናን አእምሮ ጥያቄን ከመፍጠሩም ባሻገር የቤተክርስቲያንን አንድነትም እንዳይፈታተን ያሰጋል፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር  “የክልል ቤተክህነት ማቋቋም” የሚለውን ሀሳብ በቅዱሳት መጻሕፍትና በሥርዓተ ቤተክርስቲያን አስረጅነት እንዳስሳለን፡፡ አካሄዳችንም ሀሳቡን የሚያነሱትን፣ ቅን ሀሳብም ሆነ መንፈሳዊ ያልሆነ ተልዕኮ የያዙትን ወገኖቻችንን ለመውቀስ ሳይሆን ለመልካም ያሰብነው አገልግሎት ለክፋት እንዳይውል ለማሳሰብ፣ ቤተክርስቲያንን በምድራዊ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ቁርቁስ ውስጥ ማስገባት የፈጠረውን፣ የሚፈጥረውን ጠባሳ ማሳየትና የመፍትሔ ሀሳብ መጠቆም ነው፡፡

የቤተክርስቲያን አስተዳደር 

ቤተክህነት (የክህነት፣ የአገልግሎት ቤት) ስንል አጠቃላይ የቤተክርስቲያንን ተቋማዊ አስተዳደር፣ ካህናትና የክህነት አገልግሎትን ማለታችን ነው። ይህም ከአጥቢያ ቤተክርስቲያን አስተዳደር ጀምሮ ወረዳ ቤተ ክህነትንና ሀገረ ስብከትን ጨምሮ እስከ ጠቅላይ ቤተክህነት ያለውን ያጠቃልላል። የቤተክርስቲያን አስተዳደራዊ መዋቅር ሥርዓትን በጠበቀ መልኩ በማንኛውም ጊዜ ቅዱስ ሲኖዶስ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ሊሻሻል ይችላል። የቤተክህነት መምሪያዎች፣ የሀገረ ስብከቶች አወቃቀር፣ የወረዳ ቤተክህነቶች አወቃቀር፣ የአጥቢያ ቤተክርስቲያን አስተዳደር፣ የማኅበራትና የሰንበት ትምህርት ቤቶች አወቃቀር ዘመኑን በዋጀ መልኩ በየወቅቱ ይሻሻላሉ። ይህም ሲደረግ የነበረና ለወደፊትም የሚቀጥል ነው። የተሻለ የአስተዳደር መዋቅር መፍጠርም ዓላማው መንፈሳዊ አገልግሎትን ማጠናከር ነው።

ቋንቋና መንፈሳዊ አገልግሎት

ቤተክርስቲያን በሕዝብ ቋንቋ ታስተምራለች እንጂ ቋንቋን ለሕዝብ አታስተምርም። በኢትዮጵያም ይሁን በሌሎች ሀገራት የተለያየ ቋንቋ የሚናገር ህዝብ (ብሔረሰብ) ከመኖሩ አንፃር ቤተክርስቲያንም ምዕመናን በሚናገሩት ቋንቋ ሁሉ ማስተማርና የመንፈሳዊውንም ይሁን የአስተዳደሩን አገልግሎት በዚሁ ቋንቋ መፈጸም እንደሚገባት የታመነ ነው። ይህ ባልሆነበት ሁኔታ ካህናትና ምዕመናን የመጠየቅ፣ የቤተክርስቲያኒቱም አስተዳደር ደግሞ መልስ የመስጠት ኃላፊነት አለባቸው። ይህንን ከማድረግ ቸል የሚል አስተዳደር በምድር በሰው ፊት፣ በሰማይም በእግዚአብሔር ፊት ተጠያቂ ይሆናል። ነገር ግን ቤተክርስቲያን ቋንቋን  የምትጠቀመው ወንጌልን ለመስበክ እምነትን ለማስፋትና የክርስቲያኖችን አንድነት ለመፍጠር ነው እንጂ ምዕመናንን እርስ በእርስ ለመ(ማ)ለያየት አይደለም። ቤተክርስቲያን አንዱን ቋንቋ ከሌላው ቋንቋ አታስበልጥም፣ አታሳንስምም። ቋንቋን ስትጠቀምም ሰው ስለሚናገረውና ስለሚረዳው እንጂ በማበላለጥ አይደለም። በአንዳንድ አኃት አብያተ ክርስቲያናት በሰንበት ሁለት ቅዳሴ (በተለያዩ ቋንቋዎች) ይቀደሳል። ስብከተ ወንጌልም እንዲሁ ለተለያዩ ቋንቋ ተናጋሪዎች በመደበኛነት ይዘጋጃል። በእኛም ሀገር በተለያዩ ቋንቋዎች ወንጌልን የማስተማርና ሌሎች መንፈሳዊ አገልግሎቶችን የመስጠት ጅምር ተጠናክሮ ሊቀጥል ይገባል።

ቋንቋን መሠረት ያደረገ መዋቅር

በአሁኑ ሰዓት ቋንቋንና ባህልን መሠረት አድርጎ በተዋቀረው “ክልል (national regional state)” ደረጃ ቤተክህነት ማቋቋም ያስፈልጋል የሚል ጉዳይ እየተነሳ ይገኛል። በሀሳብ ደረጃ ስናየው ቤተክርስቲያን እንኳን በክልል ይቅርና በወረዳም ደረጃ ቤተክህነት ያላት ተቋም ናት። ትክክለኛው ጥያቄ፣ በትክክለኛው ጊዜ፣ ለትክክለኛው ዓላማ፣ በትክክለኛው ጠያቂ፣ ለትክክለኛው መልስ ሰጪ አካል ቢቀርብ ለቤተክርስቲያን ይጠቅማል እንጂ አይጎዳም። ነገር ግን በአክራሪዎች ክፋት ክርስቲያኖች እየተገደሉ፣ መከራን እየተቀበሉና እየተሰደዱ ባሉበት ወቅት፣ ቤተክርስቲያን እየተቃጠለችና ንብረቶቿ እየተዘረፉ ባሉበት ሰዓት፣ ጥላቻ የተጠናወታቸው ወገኖች ቤተክርስቲያን ላይ አፋቸውን በከፈቱበት በዚህ ወቅት ቅድሚያ ለሚሰጠው አንገብጋቢ ጉዳይ ትኩረት መስጠት ያስፈልጋል።

ከሁሉም በፊት ቤተክርስቲያንን የመጠበቅ ሥራ መቅደም ይኖርበታል። ቤተክህነት የሚኖረው ምዕመናን ሲኖሩና በአጥቢያ ደረጃ ቤተክርስቲያን ስትኖር ነውና። ቤተክርስቲያን እሳት ሲነድባት ድምፁን እንኳን ያልሰማነው አካል ድንገት ተነስቶ “የክልል ቤተክህነት ላቋቁም” በማለት ቤተክርስቲያንን በቋንቋዎች ቁጥር ልክ ለመከፋፈል ሲቃጣ  ዓላማው እሳቱን ለማጥፋት ስለመሆኑ እንኳን ያጠራጥራል። የዚህ ሀሳብ አቀንቃኞች “ቤተክርስቲያን ፈርሳለች፣ የያሬዳዊ ዜማን በእኛ ቋንቋ መስማት አንፈልግም፣ ቤተክርስቲያን የመሬት ወራሪ ነች፣ የአንድ ቋንቋ ተናጋሪዎች ንብረት ናት”፣ አልፎ አልፎም ለቤተክርስቲያን መቃጠልና ለክርስቲያኖች መገደል ራሷን ቤተክርስቲያንን “ተጠያቂ ናት” ሲሉ ይሰማል። ቤተክርስቲያንንም በእነዚህም በሌሎች ጉዳዪች ስሟን ሲያጠፉ ይሰማሉ። ይህንን እያዩ የሀሳቡን ዓላማ አለመጠራጠር ይከብዳል። የተባለው “የክልል ቤተክህነት” በቅዱስ ሲኖዶስ ቢፈቀድ እንኳን በሌሎች ቅን እና መንፈሳውያን የቋንቋው ተናጋሪ የሆኑ አባቶች እንጂ በእነዚህ ሊመራ አይገባም።

ቋንቋን መሠረት ያደረገ የቤተክህነት አወቃቀር ሀሳብ ቢተገበር አግላይ እና ከፋፋይ የመሆን እድሉ ከፍተኛ ነው። ይህ ሀሳብ በቤተክርስቲያን ውስጥ ያለውን የአስተዳደር ብልሽትን ለማስተካከል በሚል ምክንያት መደላድልነት ቤተክርስቲያንን በዘር በተቧደኑ አንጃዎች መዳፍ ሥር እንዳይጥላት መጠንቀቅ ያስፈልጋል። የፖለቲካ አስተዳደርና የቤተክርስቲያን አስተዳደር የተለያየ ዓላማ እንዳላቸው እየታወቀ የግድ ትይዩ አወቃቀር ይኑራቸው የሚለው አስተሳሰብ አደገኛ ነው። ቤተክርስቲያን በሁሉም ቋንቋዎች አገልግሎት ትሰጣለችና በቋንቋዎቹ ብዛት ልክ ቤተክህነት ይኑራት ማለት አይቻልም። ቢሆንም “የክልል ቤተክህነትን” ጉዳይ ማንም ያንሳው ማን ጥያቄው ከጥላቻ ያልመነጨና መለያየትን ግብ ያላደረገ መሆኑን ማረጋገጥ ይገባል። ክርስትና ፍቅርና አንድነት እንጂ መለያየትና ጥላቻ አይደለምና። ሆኖም ይህንን ሀሳብ አስፍቶ ለማየት የሚከተሉትን ነጥቦች ማንሳት ይጠቅማል፡፡

ሊፈታ የሚገባው ችግር

ለዘመናት የቆየውና በዚህ ዘመንም መሠረታዊ ችግር ተደርጎ የሚነሳው የቤተክርስቲያኒቱ አገልግሎት፣ አስተዳደርና አስተምህሮ የህዝቡን ቋንቋና ባህል ያልዋጀ በመሆኑ ምክንያት ብዙ ምዕመናን በአገልግሎቱ ተደራሽ ባለመሆናቸው ከቤተክርስቲያን መውጣታቸውና የቀሩትም አገልግሎቱን በተገቢው መንገድ እያገኙ አለመሆናቸው ነው። ከዚህም በተጨማሪ ይህንንም ችግር መፍታት የሚጠበቅበት የጠቅላይ ቤተክህነትና የየሀገረ ስብከት መዋቅር ሥር የሰደደ የአደረጃጀትና የሰው ኃይል ጉድለት እንዲሁም የአሠራር ብልሹነት ስላለበት መፍትሔ ሊያመጣ አልቻለም የሚል አመክንዮ ነው። ከዚህ አንጻር ምእመናን ከቤተክርስቲያን እንዲወጡ ካደረጓቸው ምክንያቶች አንዱ የቋንቋ ችግር ቢሆንም ችግሩ የቋንቋ ችግር ብቻ ነው ብሎ መደምደም አይቻልም። ብዙ ሲገለጽ እንደቆየው የቤተክርስቲያን ችግር በዋናነት አስተዳደራዊ (functional) ነው እንጂ መዋቅራዊ (structural) ብቻ አይደለም፡፡ ይህም ችግር በቋንቋ ያልተወሰነ ከአጥቢያ ቤተክርስቲያን እስከ ጠቅላይ ቤተክህነት ሥር የሰደደና የተንሰራፋ ነው፡፡

ከዚህ ችግር ጋር አብሮ መታየት ያለበት ሌላ ዐቢይ ጉዳይ አለ። ይህም ቤተክርስቲያን በተቋም ደረጃ ስለመንፈሳዊ አገልግሎት መጠናከር ትሠራለች እንጂ ይህንን ቋንቋ እንጠቀም ይህንን ደግሞ አንጠቀም ብላ አታውቅም፣ ለወደፊትም አትልም። እንዲህ የሚል አስተምህሮም ሥርዓትም ትውፊት የላትምና። አገልጋዮች በራሳቸው የቋንቋ ውስንነት ምክንያት በአንድ ቋንቋ ብቻ ያስተማሩበት አካባቢ ካለ ሌሎች የአካባቢውን ቋንቋ የሚችሉ አገልጋዮች በቋንቋቸው እንዳያስተምሩ፣ አገልጋዮች እንዳያፈሩ፣ እንዳይቀድሱ፣ እንዳያስቀድሱ፣ የአስተዳደር ሥራ እንዳይሠሩ የሚከለክላቸው ነገር የለም። በጠቅላይ ቤተክህነትም ሆነ በሀገረ ስብከት ያለው አገልግሎትም ከዚህ የተለየ ህግ የለውም። ከቤተክርስቲያን አስተምህሮና ዓላማ ባፈነገጠ መልኩ ቤተክርስቲያንን የፖለቲካ ሀሳብ ማራገፊያ የሚያደርጉ ሰዎች የቤተክርስቲያንን አውደ ምህረት ተጠቅመው የሚያደርጉትን ያልተገባ ንግግርና አሰራር ማረም ግን ጊዜ ሊሰጠው የሚገባ ጉዳይ አይደለም፡፡ ይሁንና በማሳችን ውስጥ ጠቃሚ የመሰላቸውን አረም እየዘሩ ምዕመናንን ለፖለቲካዊ ዓላማ መጠቀሚያ የሚያደርጉትን ሰዎች መታገል መዋቅር በመቀየር ብቻ የምንፈታው ሳይሆን ሳያውቁ የሚያጠፉትን በማስተማር፣ አውቀው የሚያጠፉትን በማጋለጥና ተጠያቂ በማድረግ መሆን አለበት፡፡

የሚፈለገው ለውጥ

ቋንቋን በተመለከተ ላለው ችግር መፈትሔው ምንም የማያሻማ ነው፡፡ ችግሩ የቋንቋ ጉዳይ ከሆነ መፍትሔው እንዴት የመዋቅር ሊሆን ይችላል? ይልቅስ መፍትሔው ምዕመናን የቤተክርስቲያኒቱን ትምህርት በቋንቋቸው እንዲማሩ፣ መንፈሳዊ አገልግሎቱንም በቋንቋቸው እንዲያገኙ፣ አስተዳደሩም በቋንቋቸው እንዲሆን ማድረግ ነው። ለዚህም የሕዝቡን ቋንቋ የሚናገሩ አገልጋዮችንና የአስተዳደር ባለሙያዎችን ማሰልጠን፣ በቋንቋው መጻሕፍትን ማሳተም፣ በተለያዩ ቋንቋዎች መረጃ የሚያስተላልፉ መገናኛ ብዙኃንን ማስፋፋትን ይጠይቃል። ከምንም በላይ ደግሞ ይህንን ሊያስፈፅም የሚችል መንፈሳዊ ዝግጅት፣ በቂ አቅምና ቁርጠኝነት ያለውን አስፈፃሚ አካል መፍጠርን ይጠይቃል። ይህንንም ለማድረግ ምን አይነት የአመለካክት ለውጥ፣ የአስተዳደራዊ ስነ-ምግባር መሻሻል፣ የመዋቅርና የአሠራር ለውጥ ያስፈልጋል የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ግን ጥናትን ይጠይቃል። የቋንቋና ሌሎች ተያያዥ ችግሮችን ለመፍታት ተብሎ እየቀረበ ያለው አማራጭ (“የክልል ቤተክህነት ማቋቋም”) የመፍትሔው አካል ሊሆንም ላይሆንም ይችላል። ሌሎችም የተሻሉ አማራጮችም ሊኖሩ ይችላሉ።

እዚህ ላይ ማስተዋል የሚያስፈልገው ጉዳይ ግን አስተዳደራዊ ችግሩ በዋናነት  ከቋንቋ ጋር የተያያዘ አይደለም፡፡ ከቋንቋም በላይ ሥር የሰደደ በመሆኑ አማርኛም የሚናገሩ ምዕመናን ቤተክርስቲያንን እየተው የመጡበት ሁኔታ መኖሩ ነው፡፡ መፈታት ያለበት ይህ መሠረታዊው የአስተዳዳር ችግር ነው፡፡ ቋንቋን በመቀየር ብቻ ችግሩን መፍታት አይቻልም፡፡ ቤተክርስቲያን በአንድና በሁለት አይደለም በብዙ ቋንቋዎች አገልግሎት የሚሰጥ ጠቅላይ ቤተክህነት፣ ሀገረ ስብከት፣ ወረዳ ቤተክህነት፣ አጥቢያ ቤተክርስቲያን፣ መገናኛ ብዙሀን ወዘተ እንዲኖሯት ማድረግን እንደ አማራጭ እንኳን ሳይታይ ተቻኩሎ “የክልል ቤተክህነት” ማለት ችግሩን በሚገባ ካለመረዳት ወይም ሌላ ዝንባሌን ከማራመድ የመጣ ስላለመሆኑ ማረጋገጫ ያስፈልገዋል።

የመፍትሔው አሰጣጥ ሂደት

በሕክምናው ሙያ የታመመን ሰው ለማከም በመጀመሪያ ደረጃ የበሽታውን ምንነት በትክክል (በሙያው በሰለጠነ ባለሙያና ጥራት ባለው መሣርያ) መርምሮ ማወቅ ያስፈልጋል፡፡ ቀጥሎም በሽታውን ለማከም የሚውለውን መድኃኒት ለይቶ ማዘዝን ይጠይቃል፡፡ በመጨረሻም የታመመው ሰው የታዘዘለትን መድኃኒት በታዘዘለት መሠረት መውሰድ ይጠበቅበታል፡፡ በሕግ ሙያም ቢሆን በቂ መረጃና ማስረጃ ሳይሰነድ ፍርድ አይሰጥም። አስተዳደራዊ ችግርንም ለመፍታት እንዲሁ ነው፡፡ ማንኛውንም የቤተክርስቲያን ችግር ለመፍታት ሦስት መሠረታዊ ነገሮች ወሳኝ ናቸው፡፡ የመጀመሪያው እግዚአብሔርን በጸሎት መጠየቅ ነው። ሁለተኛው እንደ ሰው አቅም የችግሩን ስፋትና ጥልቀት እንዲሁም የመፍትሔ አማራጮችን በጥናት በተደገፈ መረጃ ማቅረብ ነው፡፡ ሦስተኛው ደግሞ ህግንና ሥርዓትን የተከተለ የችግር አፈታት ሂደትን መከተል ነው፡፡

በዚህ መሠረት ይህንን ችግር ለመፍታት ይረዳ ዘንድ ያለውን መሠረታዊ ችግር ከነመንስኤዎቹና ያባባሱት ምክንያቶች ያለውን መረጃ በመጠቀም በአጭር ጊዜ ውስጥ በባለሙያ እንዲተነተኑ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህም በመነሳት ችግሩን ሊፈቱ የሚችሉ የመፍትሔ አማራጮችን በማሰባሰብ የመፍትሔ ሀሳቦቹ ለመተግበር የሚያስፈልጋቸው ግብዓትና ቢተገበሩ የሚያመጡት ውጤትና የሚያደርሱት ጉዳት (ካለ) በባለሙያዎች ተጠንቶና በውይይት ዳብሮ ውሳኔ የቤተክርስቲያኒቱ የበላይ አካል ለሆነውና ለሚሰጠው  ለቅዱስ ሲኖዶስ ማቅረብ ያስፈልጋል፡፡ በተለይም መዋቅርን የሚነኩ ለውጦች ወጥ በሆነ መንገድ መዘጋጀትና መተግበር ስለሚያሰፈልጋቸው ጥንቃቄን ይሻሉ፡፡ በመገናኛ ብዙኃን እየወጡ “እኛ በራሳችን የወደድነውን እናደርጋለን፤ ሌላው ምን ያመጣል?” ማለት ግን ከመንፈሳዊነቱ ይልቅ ዓለማዊነቱ፣ ከጥቅሙ ይልቅ ጥፋቱ ያመዝናል፡፡

መንፈሳዊ ለዛ የሌላቸው ፖለቲካዊ አመክንዮዎች

የክልል ቤተክህነትን ጉዳይ የሚያቀነቅኑ እና ራሳቸውን የእንቅስቃሴው መሪዎች መሆናቸውን ያወጁ ካህናት በቅርቡ በሚዲያ ያስተላለፏቸው መልእክቶች ከመንፈሳዊ እሳቤ ይልቅ “ለወቅቱ የሚመጥን”፣ ስሜት የተጫነው ነበር የሚል ምልከታ አለን፡፡ ችግሮችን አግዝፎ በመናገርና ራስን አስማት በሚመስል መልኩ ብቸኛ የመፍትሔ ምንጭ አስመስሎ የሚያቀርብ፣ በተግባር ያሉት መሠረታዊ ችግሮች የፈጠሩትን ቀቢጸ ተስፋ እንደ መደላድል በመጠቀም መንፈሳዊም ምክንያታዊም ባልሆነ የብልጣብልጥነት መንገድ ወደ ከፋ የችግር አዙሪት የሚመራ ነው፡፡ ይህም የእንቅስቃሴውን ዳራ ያመላክተናል፡፡ ቤተክርስቲያን ለማንም በሚታወቅ መልኩ በነውረኛ አሸባሪዎች እየተቃጠለች፣ ካህናቷና ምዕመናኗ በአሰቃቂ ሁኔታ እየተገደሉ ባለበት ወቅት ለቤተክርስቲያን ጉዳት ቤተክርስቲያንን ተቀዳሚ ተወቃሽ አድርገው የሚያቀርቡ ሰዎች ከመንፈሳዊ ዓላማ ይልቅ ሊንከባከቡት የሚፈልጉት ፖለቲካዊ እይታ ያለ ይመስላል፡፡ ሕዝብን በጅምላ በመፈረጅ አንዱን የዋህና ቅን፣ ሌላውን መሰሪና ተንኮለኛ፤ አንዱን ጥንቆላን የሚፀየፍ፣ ሌላውን ጥንቆላን የሚወድ፤ አንዱን ተበዳይ ሌላውን በዳይ አድርጎ የሚተነትን እይታ በመንፈሳዊ ሚዛን ይቅርና በዓለማዊ አመክንዮ እንኳ ፍፁም ስህተትና ሚዛናዊነት የጎደለው ነው፡፡ በዚህ ዓይነት ቅኝት የሚቆም መዋቅር ወገንተኝነቱ ለመንፈሳዊ አንድነት ሳይሆን ለፖለቲካዊ ልዩነት መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡

ጥያቄውን በቅንነት መመልከት

በመጀመሪያ የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አገልግሎት ማጠናከርን ዓልመው የሚነሱ ጥያቄዎችን በቅንነት መመልከት የቤተክርስቲያን ትውፊትም ሥርዓትም ነው፡፡ የሚጠየቁ ጥያቄዎችን ከጠያቂ ግለሰቦች የቀደመም ሆነ የአሁን ማንነት ጋር በማምታታት ጉዳዩን ሳይመረምሩ ማለፍ ለማንም አይጠቅምም፡፡ እንኳን በቤተክርስቲያን ካህናትና አገልጋዮች የሚነሳን ሀሳብ በሌሎች አካላት የሚሰጡ ሀሳቦችንም በቅንነት በመመርመር ለምዕመናን መንፈሳዊ አንድነት የሚበጀውን፣ ዘመኑንም የዋጀውን አሰራር መከተል ይገባል፡፡የጥያቄውን አራማጆች ከጥያቄው ይዘት በወጣ በልዩ ልዩ መንገድ እየተቹ በተመሳሳይ መመዘኛ የባሰ ጅምላ ፈራጅነትን መከተል ቤተክርስቲያንን የሚጎዳ፣ ከምንም በላይ በእግዚአብሔር ዘንድ የሚያስጠይቅ መሆኑን ተገንዝበን በቅን እይታ ከወንድሞቻችን፣ አባቶቻችን ጋር ልንመካከር ይገባል እንጂ እንደ ወደረኛ መተያየት ፍፁም ስህተት ነው፡፡

በሌላ በኩል የሚነሱ/የተነሱ ጥያቄዎችንና የተጠቆሙ የመፍትሔ ሀሳቦችን አጣሞ በመተርጎም ሌሎች የተሳሳተ ግንዛቤ እንዲይዙ ማድረግም አይገባም፡፡ ለምሳሌ ከቋንቋ ጋር በተያያዙ ችግሮች ምክንያት “በክልል ደረጃ የቤተክህነት መዋቅር ቢኖረን” ብሎ መጠየቅ “የክልል ቤተክርስቲያን ለመመሥረት ነው” ተብሎ መተርጎም የለበትም፡፡ ይህ ሀሳብ የዚያ አይነት አዝማሚያ ካለው፤ ከጀርባ ሆኖ የሚዘውረው አካል ካለ፤ ሌላን ግብ ለማሳካት የተቀየሰ ስልት ከሆነ፤ ወይም ቤተክርስቲያንን የሚከፍላት ከሆነ በመረጃ ተደግፎ መቅረብ አለበት፡፡የክልል ቤተክህነት ሀሳብ አራማጆች ፖለቲካዊ ምልከታቸው የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አንድነት ሊጎዳ የሚችለውን ያክል የክልል ቤተክህነት መቋቋምን ከመንፈሳዊ እይታ ሳይሆን ከፖለቲካዊና የማንነት ምልከታ ጋር ብቻ በማገናኘት ደርዝ የሌለው ማምታቻ የሚያቀርቡ ሰዎች አስተሳሰብም ለቤተክርስቲያን መንፈሳዊ አንድነት ከባድ ችግር የፈጠረና የሚፈጥር መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ቋንቋን በተመለከተ ግን የቤተክርስቲያን አንድነት የሚገለጠው በአንድ ቋንቋ በመጠቀም አይደለም፤ በክልል ደረጃ የቤተክርስቲያን መዋቅር ባለመኖሩም አይደለም። የቤተክርስቲያን አንድነት  በዋናነት የሚገለጠው በእምነት (ዶግማ) እና በቀኖና (ሥርዓት) አንድነት ነው።

መፍትሔውን በጥንቃቄ ማበጀት

በተነሳው ጉዳይ ጥያቄ የሚጠይቀውም ሆነ የመፍትሔ ሀሳብ የሚጠቁመው አካልም ቢሆን እኔ ያልኩት ብቻ ይሁን በማለት ሳይሆን እግዚአብሔር የፈቀደውና ለቤተክርስቲያን/ምዕመናንና ካህናት/ የሚበጃት ይሁን በማለት መንፈሳዊ አካሄድን መከተል ይጠበቅበታል፡፡ጥያቄው የሚነሳውም በውጫዊ አካል ግፊት ሳይሆን ሙሉ በሙሉ መንፈሳዊ ለሆነ ዓላማ መሆን ይኖርበታል፡፡ የመፍትሔ አማራጮችም ከግል/ከቡድን ጥቅም፣ ከመናፍቃን ተንኮልና ከፖለቲካ ሴራ በጸዳ መልኩ መቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ጥያቄዎችና የመፍትሔ ሀሳቦች በቅንነት ቢቀርቡም እንኳን አንዳንድ አካላት ይህንን ‘የለውጥ’ አጋጣሚ በመጠቀም ቤተክርስቲያንን ከማዳከም ወይም ከማጥቃት እንደማይቦዝኑ ማስተዋል ያሻል፡፡ በአስተዳደራዊ ጥያቄ ሽፋን የቤተክርስቲያኒቱ አስተምህሮና ሥርዓት የማይገዳቸው አካላት ቤተክርስቲያንን ለመከፋፈልና ምዕመናንን በመለያየት ነጣጥሎ ለማጥቃት ወይም ምንፍቅና ለማስፋፋት እንዳይጠቀሙበት ፈቃደ እግዚአብሔርን በማስቀደም በጸሎት፣ በመመካከርና በመግባባት ሊሠራ ይገባዋል። ከሁለት አሠርት ዓመታት በላይ የሀገር ውስጥና የሀገር ውጭ ሲኖዶስ በሚል በመለያየት መከራ ውስጥ ለቆየችው ቤተክርስቲያን ዛሬ ላይ ደግሞ የዚህ ክልልና የዚያ ክልል ወይም የዚህ ቋንቋና የዚያ ቋንቋ ቤተክርስቲያን የሚል ክፍፍል እንዳይመጣ ሰዎች ከራሳቸው ፍላጎት ይልቅ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት ሊያስቀድሙ ይገባል እንላለን፡፡

ከጊዜያዊ መፍትሄው ባሻገር

የክልል ቤተክህነት ጉዳይ ከአስተዳደራዊ ጥያቄነት ይልቅ በሀገራችን ኢትዮጵያ በነበረው፣ ባለውና በሚኖረው የህዝቦች ማኅበራዊና ፖለቲካዊ መስተጋብር የቤተክርስቲያን ሚና ምን መሆን እንዳለበት ካለመገንዘብ ወይም ቤተክርስቲያንን የፖለቲካዊ ነጥብ ማስቆጠሪያ ሜዳ፣ አልያም የፖለቲካዊ ቂም ማወራረጃ መድረክ አድርጎ ከሚያስብ መለካዊ እና ስሁት እይታ የሚመነጭ ነው፡፡ ስለሆነም ጊዜ ሊሰጠው የማይገባውን አስተዳደራዊ ብልሹነት ማስተካከል እንደተጠበቀ ሆኖ በየደረጃው ያሉ የቤተክርስቲያን የአስተዳደርና አገልግሎት አካላት፣ ካህናትና ምዕመናን መሰረታዊውን የተቃርኖ ምንጭ በአግባቡ በመለየት ቅድስት ቤተክርስቲያን ሰማያዊ ተልዕኮና ተያያዥ ማኅበራዊ አበርክቶዎችን በአግባቡ ለሁሉም ማዳረስ እንድትችል ከተቋማዊ የፖለቲካ ወገንተኝነት መለየት እንደሚያስፈልግ ከመረዳት መጀመር አለባቸው፡፡

የቤተክርስቲያን አካላት የሆኑ ምዕመናንና ካህናት በየግላቸው የሚያደርጉት ነቀፌታ የሌለበት ፖለቲካዊ ተሳትፎ ከቤተክርስቲያን መንፈሳዊም ሆነ ተቋማዊ ኀልወት ጋር እየተሳከረ መቅረብ የለበትም፡፡ ይሁንና በሀገራችን ኢትዮጵያ ያሉ ልዩ ልዩ ፖለቲካዊ አካላት የቤተክርስቲያንን ምዕመናንና ካህናትም ሆነ ተቋማዊ ማንነት ለየራሳቸው ፖለቲካዊ ዓላማ ለማዋል መሞከራቸው አይቀርም፡፡ ይህም የሚደንቅ አይደለም፡፡ ታሪክን  በልካቸው ሰፍተው የሚፈልጉትን ብቻ እያዩ ደክመው የሚያደክሙ ሰዎች እንደሚመስላቸው ይህ ቤተክርስቲያንን ለፖለቲካዊ ዓላማ የመጠቀም አካሄድ ትላንት ወይም ዛሬ የተጀመረ ሳይሆን በዘመናት ሁሉ ቤተክርስቲያን እየተፈተነች ያለፈችበት የታሪክ ሂደት ነው፡፡ የቤተክርስቲያን መሪዎች ከምድራውያን ነገስታት ድርጎ ይቀበሉበት የነበረውን ዘመን “የቤተክርስቲያን ወርቃማ ዘመን” አድርገው የሚያስቡ ሰዎች ፖለቲካንም ሆነ የቤተክርስቲያንን አስተምህሮ በሚገባው ደረጃ የማይረዱ ፊደላውያን ናቸው፡፡ መሰረታዊው ጉዳይ ቀደምት የቤተክርስቲያን መሪዎች፣ ካህናትና ምዕመናን ለየዘመናቸው በሚመጥን ጥበብ ተመርተው ቤተክርስቲያንን ለእኛ እንዳደረሱልን እኛም በዘመናችን ያለውን ከፖለቲካዊ ቁርቁስ የሚወለድ ወጀብ በሚገባ ተረድተን ለዘመኑ የሚመጥን መፍትሄ ማመላከት ይኖርብናል፡፡

በሀገራችን ኢትዮጵያ ባሉት የተለያዩ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ መስተጋብሮች የቤተክርስቲያናችንን መንፈሳዊ ማንነት፣ አስተዳደራዊ መዋቅርና እያንዳንዱን ምዕመን በአሉታዊ መልኩ የማጥቃትና የመጉዳት ግልጽ ዓላማ ያላቸውንም ሆነ በሚገባ ሳይረዱ ለቤተክርስቲያን ፈተና የሆኑባትን አካላት እንደቅደም ተከተላቸው ሳንሰለች መጋፈጥና ማስረዳት ያስፈልጋል፡፡ ቤተክርስቲያንን በግልጽ በጠላትነት ፈርጀው የከበሩ መቅደሶቿን ለሚያቃጥሉ፣ ካህናቷን ምዕመናኗን ለሚያርዱ፣ ለሚገሉ ሰዎች ምንም ዓይነት የአመክንዮ ድርደራ ማቅረብ አይጠቅምም፡፡ ይሁንና ቤተክርስቲያንን እየወደዱ፣ የአስተምህሮዋን ርቱዕነት እየመሰከሩ፣ እንደ አቅማቸውም በግልም ሆነ በቡድን፣ በሩቅም ሆነ በቅርብ መንፈሳዊ ሱታፌ እያደረጉ በፖለቲካዊ አቋም የተነሳ ከቤተክርስቲያን የሚርቁትን ግን ለመታደግ መረባረብ አለብን፡፡ ይህንንም ለማድረግ ዋና ዋና የሚባሉትን የችግር ምንጮች መለየት፣ በአቅማችን መምከርና ማስተማር እንዲሁም በአመክንዮ መሞገት ያስፈልጋል፡፡

የተማጽኖ ቃል

እስኪ በስህተት ጎዳና የተወናበዱ ወገኖቻችንን እንማልዳቸው፡- በዘመናችን ካሉ መሰረታዊ የቤተክርስቲያናችን ችግሮች አንዱ የመበሻሸቅ ፖለቲካ የወለደው ነው፡፡ የመበሻሸቅ ፖለቲካ በመርህ አይመራም፡፡ መሪ አስተሳሰቡ “ይሄን ነገር እነ እገሌ የሚወዱት ከሆነ እኛ ልንጠላው ይገባል” ከሚል ያልበሰለ እይታ የሚወለድ ነው፡፡ በታሪክ ትንተና እና በፖለቲካዊ ምልከታ ከአንተ/ከአንቺ ከሚለዩ ሰዎች ለመራቅ ስትል ሃይማኖታዊ አስተምህሮህን ዘመን በወለደው የብልጣብልጥ ተረት ወይም ከንፁህ ህሊናህ በሚላተም የኢ-አማኒነት አመክንዮ የበረዝክ ወንድማችን፣ የበረዝሽ እህታችን ለአፍታ ወደ አዕምሮህ ተመለስና/ተመለሽና “በእውነት መንገዴ መንፈሳዊ ነውን?” በማለት ራስህን ጠይቅ/ራስሽን ጠይቂ፡፡ ዛሬ በብሽሽቅ ስሜት ተውጠን የምንጥለው፣ ለሌላ የምንሰጠው ታሪክና መንፈሳዊ ስብእና ከዘመናት በኋላ ብኩርናውን እንደሸጠ እንደ ኤሳው በእንባ ብንፈልገው መልሰን አናገኘውም፡፡

በአካል የማናውቃችሁ በቤተክርስቲያን አካልነት ግን የምናውቃችሁ ፍቁራን፡- ሳይታወቃቸው የሰይጣንን የቤት ስራ የሚፈጽሙ ሰዎች የቤተክርስቲያንን አውደምህረትም ሆነ ሌሎች መገለጫዎች አንተ/አንቺ በማትስማሙበት የታሪክና የፖለቲካ አረዳድ ሲያበላሹት በማየታችሁ ሰዎቹን የተቃወማችሁ መስሏችሁ በመናፍቃንና በመሰሪ ተሃድሶአውያን የለብ ለብ ስብከት እጃችሁን ስትሰጡ ማየት ያንገበግባል፡፡ በእውነት ያሳሰባችሁ ታሪካችሁና እምነታችሁ ቢሆን ኖሮ በራሳችሁ መረዳት ታሪካችሁን እየተረካችሁ ከቅዱሳን አባቶቻችሁና እናቶቻችሁ ያለመቀላቀል የተቀበላችሁትን ነቅ የሌለበት ኦርቶዶክሳዊ አስተምህሮ  ታሪካችሁንም እምነታችሁንም በሚያጠፋ አረም ባልለወጣችሁት ነበር፡፡ ሰይጣን ቅን በሚመስል ተቆርቋሪነት ገብቶ፣ የሌሎችን ስህተት ተጠቅሞ እናንተን ከበረቱ ሲያስወጣችሁ አይታያችሁም?!

በአንፃሩ ደግሞ የቤተክርስቲያንን አውደ ምህረት ጭምር በመጠቀም የራሳቸውን የታሪክና የባህል አረዳድ በሌሎች ላይ እንደ ሃይማኖታዊ አስተምህሮ ሊጭኑ የሚፈልጉ ሰዎችን መምከር፣ ማስረዳትና መገሰፅ ያስፈልጋል፡፡ ከእነዚህ ብዙዎቹ የድርጊታቸውን ምንነትም ሆነ ውጤት በአግባቡ የሚረዱ ሳይሆኑ ዓለም ሁሉ በእነርሱ መነጽር የሚያስብ የሚመስላቸው የዋሀን ናቸው፡፡ በክርስቶስ አካሎቻችን የሆናችሁ ፍቁራን ቤተክርስቲያንን የማንም የባህልም ሆነ የቋንቋ የበላይነት መገለጫ መድረክ አድርጋችሁ አትመልከቷት፡፡ በተለይም ደግሞ ከቃለ እግዚአብሔር ጋር እየሸቀጣችሁ የእኔ የምትሉትን የባህልም ሆነ የፖለቲካ ቡድን ለመጥቀም የምታደርጉት ከንቱ ድካም እግዚአብሔርን የሚያሳዝን፣ ቤተክርስቲያንን የሚያደማ መሆኑን እወቁ፡፡ በዚህ አካሄድ የምታልሙትን ማግኘት አትችሉም፡፡ በአንተ/በአንቺ ምክንያትነት ሰይጣን ከበረቱ የሚያስወጣቸውን ደካማ ምዕመናን ነፍስ ዋጋ ጌታ ከእጅህ/ከእጅሽ እንደሚቀበል አትርሱ፡፡ የታወቁ መንፈሳዊ/ሃይማኖታዊ ጸጋዎቻችንን የእኔ ለምትለው/ለምትይው ምድራዊ ቡድን መገበሪያ አድርጋችሁ የምታቀርቡ በዚህም በክርስቶስ አካሎቻችሁ የሆኑትን በፖለቲካዊ አቋም ከአንተ/ከአንች የተለዩትን ወገኖች የምትገፋ/የምትገፊ ወድማችን/እህታችን አስተውሎታችሁን ማን ወሰደባችሁ?!

እባካችሁ ወደ ልባችሁ ተመለሱ! እባካችሁ ወደ ልባችን እንመለስ! በቤተክርስቲያን እየተሰበሰብን ለመንፈሳዊ አንድነታችን እንትጋ እንጂ ፖለቲካዊ መከፋፈልን ወደቤተክርስቲያን አስርገን አናስገባ፡፡ የቤተክርስቲያንን አስተምህሮ ባለማወቅ፣ የሃይማኖትና የፖለቲካን መንፈሳዊም ሆነ ዓለማዊ መስመር ባለመረዳት ፖለቲካዊና ባህላዊ አስተሳሰባቸውን በሌሎች ላይ ሊጭኑ የሚሞክሩትን እንዲሁም በሰበብ አስባቡ ቤተክርስቲያንን ለፖለቲካዊ ዓላማ የሚያዳክሙትን ሁሉ በያለንበት በአቅማችን የቀናውን መንገድ ልናመለክታቸው ይገባል፡፡ለዚህም የቤተክርስቲያን አምላክ፣ በሚፈለገው መጠን በማይረዱት ምድራዊ ቋንቋ ለዘመናት የቤተክርስቲያንን ትምህርት በመንፈሳዊ እዝነ ልቦና እየተረዱና እየጠበቁ ያኖሩልን የደጋግ እናቶቻችን እና አባቶቻችን አምላክ ልዑለ ባሕርይ እግዚአብሔር ይርዳን፡፡†

ደብረ ታቦር፡ የነገረ ተዋሕዶ ማሳያ

Debretabor2.1

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሐዋርያዊት ስለሆነች ለሐዋርያዊ ተልዕኮዋ መሳካት የሚያገለግሏት ከፍተኛ ክብር ያላቸውና በከፍተኛ መንፈሳዊ ሥርዓት የምታከብራቸው ከጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነገረ ሥጋዌና የማዳን ሥራ ጋር የተገናኙ ዘጠኝ ዓበይት በዓላት እና ዘጠኝ ንኡሳን በዓላት አሏት፡፡ ከእነዚህ የጌታችን ዓበይት በዓላት አንዱ በየዓመቱ ነሐሴ 13 ቀን የምናከብረው የደብረ ታቦር በዓል ነው፡፡ የደብረ ታቦር በዓል ጌታችን አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በታቦር ተራራ ብርሃነ መለኮቱን፣ ክብረ መንግሥቱን መግለጡን በማሰብ በየዓመቱ በድምቀት ይከበራል (ማቴ. ምዕ.17፡1 ማር.9፡1፤ ሉቃ.9፡28)፡፡

በዚህን በዓል በተዋህዶ የከበረ፣ አምላክ ሲሆን በፈቃዱ የሰውን ባህርይ ያለመለወጥ የተዋሀደ ጌታ መለኮታዊ ክብሩ፣ የተዋህዶው ፍጹምነት ይነገርበታል፣ የነቢያትና የሐዋርያት ምስክርነት ይተረጎምበታል፡፡ በባህላዊ ገጽታው ይህ በዓል በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ዘንድ ‹ቡሄ› በመባል ይታወቃል፡፡ ቡሄ ማለት ‹መላጣ፣ ገላጣ› ማለት ነው፡፡ ክረምቱ፣ ጭጋጉ፣ ደመናው ተወግዶ የብርሃን ወገግታ የሚታይበት በዚሁ በዓል አካባቢ ስለሆነ በዓሉ ‹‹ቡሄ›› ተብሎ ይጠራል፡፡ በዓለ ደብረ ታቦር ጌታችን ምሥጢረ መለኮቱን የገለጠበት፤ ብርሃን የታየበትና ድምፀ መለኮቱ የተሰማበት ዕለት ስለሆነ ‹‹የብርሃን በዓል›› (Transfiguration) ይባላል፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማርም ስለ ደብረ ታቦር በዓል መንፈሳዊ መሠረትና ኦርቶዶክሳዊ አስተምህሮ እንዳስሳለን፡፡

በስድስተኛው ቀን ሦስቱን ሐዋርያት ይዞ ወደ ተራራ ወጣ

‹‹ደብረ ታቦር›› የሁለት ቃላት ጥምር ሲሆን ‹‹ደብር›› ማለት ተራራ፣ ‹‹ታቦር›› ደግሞ በናዝሬት አካባቢ በሰማርያ አውራጃ በገሊላ ወረዳ የሚገኝ የረጅም ተራራ ስም ነው፡፡ የደብረ ታቦር ተራራ ከገሊላ ባሕር በምዕራባዊ በኩል 10 ኪሎ ሜትር ርቀት የሚገኝ  ሲሆን፤ ከፍታው ከባሕር ጠለል በላይ 572 ሜትር ያህል ነው፡፡ በዚህ ተራራ ላይ ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃነ መለኮቱን እንደሚገልጽ አስቀድሞ ልበ አምላክ ክቡር ዳዊት በመዝሙሩ “ታቦርና አርሞንኤም በስምህ ደስ ይላቸዋል” ብሎ ተናግሮ ነበር (መዝ. 88፥12)፡፡ ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህ ተራራ ላይ ብርሀነ መለኮቱን በመግለጡ ተራሮችም የፈጣሪያቸውን ተዓምራት በማየታቸው የነቢያት ትንቢት ተፈጽሟል፡፡ በዘመነ መሳፍንት ባርቅ ሲሳራን ከነሠራዊቱ ድል ያደረገው በደብረ ታቦር ተራራ ላይ ነበር (መሳ. 4፥6)፡፡

የዚህም ታሪክ ምሳሌነቱ ባርቅ የጌታችን ሲሳራ ደግሞ የአጋንንት ነው፡፡ ጌታችን በደብረ ታቦር ክብሩን በመግለጥ በአይሁድ እያደረ አምላክነቱን እንዲጠራጠሩ ያደረጋቸውን አጋንንት ድል የማድረጉ ምሳሌ ነው፡፡ በዚህ ተራራ ነቢዩ ሳሙኤል ትንቢት ተናግሮበታል፡፡ ንጉሥ ሳኦልም ከሦስት ሰዎች ጋር ተገኝቶበታል (1ኛ ሳሙ.10፡3)፡፡ ርእሰ አበው አብርሃምና ኖኅ በዚህ ተራራ ላይ ቀስተ ደመና ተተክሎ አይተዋል፡፡ አባታችን ኖኅም ይህንን ተራራ ‹‹መካነ ብርሃን፤ የብርሃን ቦታ›› ብሎ ጠርቶታል፡፡ የሐዲስ ኪዳን ወንጌል ጸሐፊያን ግን ‹‹ረጅም ተራራ፣ ቅዱስ ተራራ›› ከማለት በስተቀር ‹‹የታቦር ታራራ›› ብለው ስሙን አልጠቀሱትም፡፡ ሆኖም ኢየሱስ ክርስቶስ በዚህ ተራራ ላይ ክብሩን እንደገለጠና የዚህም ተራራ ስም ታቦር መሆኑን ሐዋርያት በሲኖዶሳቸው ገልጠዋል፣ በትውፊትም ይታወቃል፡፡ ኢትዮጵያዊው ሊቅ ቅዱስ ያሬድም ይህንን ረጅም ተራራ ደብረ ታቦር እያለ በድጓው አስፋፍቶ ጽፏል፡፡

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰው የሆነ አምላክ ነው፤ ሰው የሆነ ጌታ ነው፤ ሰው የሆነ ንጉሥ ነው፡፡ ጌትነቱና ንግሥናው በጸጋ እንደከበሩ ቅዱሳንና፣ በኃላፊ ስልጣን እንደተሾሙ ምድራውያን ነገስታት በጊዜ የሚገደብ፣ ሰጭና ከልካይም ያለበት አይደለም፡፡ አምላክነት፣ ጌትነት፣ ንግሥና የባሕርይ ገንዘቡ ነው፤ ከማንም አልተቀበለውም፣ ማንም አይወስድበትም፡፡ የድኅነታችን መሠረቱም የጌታችን ፍፁም አምላክ፣ ፍፁም ሰው መሆን ነው፡፡ ክቡር ዳዊት በመዝሙሩ “እግዚአብሔርሰ ንጉሥ ውእቱ እምቅድመ ዓለም ወገብረ መድኃኒተ በማዕከለ ምድር/ እግዚአብሔር ግን ከዓለም አስቀድሞ ንጉሥ ነው፣ በምድርም መካከል መድኀኒትን አደረገ” (መዝ. 72፡12) ማለቱ ለዚህ ነው፡፡ ማዕከለ ምድር በተባለች በቀራንዮ ሰው የሆነ አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ በመስቀሉ ቤዛነት ዓለሙን ሁሉ አድኗልና፡፡ ይሁንና የጌታችን ነገረ ተዋሕዶ ለብዙዎች ለማመንና ለመረዳት ይከብዳቸዋል፡፡

ዛሬም ድረስ በዚህ የተነሳ ብዙዎች ስለአንድ ክርስቶስ እየተነጋገሩ የተለያየና የነገረ ድህነትን ምስጢር በማወቅም ሆነ ባለማወቅ የሚያዛቡ እምነቶች አሏቸው፡፡ መምህረ ትህትና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሚያስተምርበት ወቅትም የተለያዩ የአይሁድ ማኅበራት ስለ ጌታችን ማንነት ባለመረዳት አንዳንዱ ነቢይ ነው ሲል ሌላው ከዮሴፍ ጋር በተናቀች ከተማ በናዝሬት ማደጉን አይቶ ይንቀው ነበር፡፡ ፍጥረታቱን ለሞት ለክህደት አሳልፎ የማይሰጥ ጌታ የአይሁድ ክህደት ደቀመዛሙርቱንም እንዳያውካቸው ነገረ ተዋሕዶን (አምላክ ሲሆን ሰው የመሆኑን ድንቅ ምስጢር) በትምህርትም በተዓምራትም ይገልጥላቸው ነበር፡፡ በትምህርት ነገረ ተዋሕዶን ካስረዳባቸው የመጽሐፍ ቅዱስ ምንባባት አንዱ በማቴዎስ ወንጌል ምዕራፍ 16 ደቀመዛሙርቱን በጥያቄ ያስተማረበት ነው፡፡ ይህም ጥያቄ የጠየቀበት ቦታ ቂሣርያ ይባል ነበር፡፡ አባቶቻችን ይህን የጌታችንን ትምህርት ተስእሎተ ቂሣርያ (የቂሣርያ ጥያቄ) በማለት ይጠሩታል፡፡

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በፊሊጶስ ቂሳርያ ደቀመዛሙርቱን ‹‹ሰዎች የሰውን ልጅ ማን ይሉታል?›› ብሎ ጠየቃቸው፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስም ‹‹አንተ የሕያው እግዚአብሔር ልጅ ነህ!›› ብሎ መሰከረ (ማቴ 16፡16)፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስ በመንፈስ ቅዱስ ገላጭነት የመሰከረውን ምስክርነት ከአብ ከመንፈስ ቅዱስ ይሰሙ ዘንድ፣ ከነቢያት (ሙሴና ኤልያስ) አንደበት ይረዱ ዘንድ፣ በተዓምራት የደነደነ ልባቸውን ይከፍት ዘንድ በተስእሎተ ቂሣርያ ቅዱስ ጴጥሮስ የሃይማኖት መሠረት የሆነውን የጌታችንን ነገረ ተዋህዶ ከመሰከረ ከስድስት ቀን በኋላ አዕማድ ሐዋርያት ተብለው የተጠሩትን ጴጥሮስ፣ ያዕቆብና ዮሐንስን ይዞ ወደ ተራራ አወጣቸው (ማቴ 17፡1-10)፡፡ ጌታችን ብርሃነ መለኮቱን በደብረ ታቦር የገለጠው ከተስእሎተ ቂሣርያ በ6ኛው ቀን (ነሐሴ 13 ቀን) ነው፡፡ ተራራ የወንጌል ምሳሌ ናት፡፡ ተራራ ሲወጡት ያስቸግራል፤ ከወጡት በኋላ ግን ከታች ያለውን ሁሉ ሲያሳይ ደስ ይላል፡፡ ወንጌልም ሲማሯት ታስቸግራለች፡፡ ከተማሯት በኋላ ግን ጽድቅንና ኃጢአትን ለይታ ስታሳውቅ ደስ ታሰኛለች፡፡

አንድም ተራራ የመንግስተ ሰማያት ምሳሌ ነው፡፡ ተራራን በብዙ ጻዕር እንዲወጡት መንግስተ ሰማያትንም በብዙ መከራ ያገኟታልና፡፡ (ሐዋ. 14፡22) አንድም ተራራ የቤተክርስቲያን ምሳሌ ናት፡፡ በደብረ ታቦር ምስጢረ ሥላሴ እንደተገለጠ በቤተ ክርስቲያንም የቅድስት ሥላሴ አንድነትና ሦስትነት ይነገርባታልና፡፡ ተራራ መሠረቱ ከመሬት አናቱ ከሰማይ እንደሆነ ሁሉ፤ ቤተ ክርስቲያንም መሠረቷ በምድር ሲሆን ራሷ (ክርስቶስ) በሰማይ ነውና፡፡ የቤተክርስቲያን አገልጋዮቿ የተጠሩት ከምድር (ከዓለም) ሲሆን ክብራቸው ግን በሰማይ ነው፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ ‹‹እኛስ ሀገራችን በሰማይ ነውና›› እንዲል (ፊልጵ. 3፥20)፡፡ በዚህም መነሻነት ጌታችን በልዩ ልዩ ኅብረ አምሳል ለደቀመዛሙርቱ ነገረ ተዋሕዶውን አስረዳቸው፡፡ ደቀመዛሙርቱም ዛሬ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን እንደምታምነው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አምላክ ወልደ አምላክ ሲሆን ሰው መሆኑን አመኑ፣ መሰከሩ፡፡

በፊታቸው ተለወጠ፤ ፊቱም እንደ ፀሐይ በራ

ሦስቱ ሐዋርያት በተራራው ሳሉ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ሲጸልይ ሳለ መልኩ በፊታቸው ተለወጠ፡፡ ይህም የመለኮቱን ብርሃን ሲገልጥ ነው እንጂ ውላጤ/መለወጥ አይደለም፡፡ “እኔ እግዚአብሔር አልለወጥም” እንዳለ /ሚል 3፥6/ በእርሱ ዘንድ መገለጥ እንጂ መለወጥ የለም፡፡ ሦስት ክንድ ከስንዝር አካል ምሉዕ ብርሃን ሆኗል፡፡ ይህም አበቦች ከአዕጹቃቸው እንዲፈነዱ ያለ መገለጥ ነው፡፡ ፊቱም እንደ ፀሐይ ብሩህ ሆነ፡፡ ልብሱም እንደ በረድ ጸዓዳ ሆነ፡፡ ይህ ሁሉ ነገረ ተዋሕዶን እንዲረዱ የተደረገ መገለጥ ነው፡፡ ሰውነቱን አልካዱም፣ አምላክነቱን ግን ተጠራጥረው ነበርና አምላክነቱን ከሰውነቱ አዋሕዶ ነገረ ተዋሕዶን ገለጠላቸው፡፡ ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተወለደ በ32 ዓመት ከ6 ወር ከ13 ቀን፣ በዘመነ ማቴዎስ፣ በወርኃ ነሐሴ በዕለተ እሑድ በደብረ ታቦር ብርሃነ መለኮቱን ገልጧል፡፡

ቅዱስ መጽሐፍ ስለ ጌታችን ብርሃንነት “በዓለም ሳለሁ የዓለም ብርሃን ነኝ” “ብርሃን ሳለላችሁ በብርሃን ተመላለሱ” “እኔ የዓለም ብርሃን ነኝ” “በሞት ጥላ መካከል ላሉ ብርሃን ወጣላቸው” እንዳለ ፀሐየ ጽድቅ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሰው ልጆች የተስፋ ብርሃን፣ የእውቀት ብርሃን፣ የዓይን ብርሃን፣ የሕይወት ብርሃን የሆነውን ብርሃኑን ገለጠ፡፡ ፀሐይ፣ ጨረቃና ከዋክብትንም ብርሃን ያለበሰ እርሱ ነው፡፡ ለመላዕክት፣ ለጻድቃን ለቅዱሳን ሁሉ የጽድቅ ብርሃንን ያደለ የማይጠፋ ብርሃን እርሱ ነው፡፡ ለእርሱ ብርሃንነት ሊቀ ነቢያት ሙሴ ከተራራው በወረደ ጊዜ የእስራኤልን ዐይን የበዘበዘ ገጸ ብርሃን ምሳሌው ሊሆን አይችልም፡፡ እርሱ የብርሃን መገኛ ለቅዱሳን ብርሃንን የሚሰጥ የብርሃናት አምላክ፣ ሙሴን ብሩህ ያደረገ፣ ለአባ አትናቴዎስም ብርሂት እድን (እጅ) የሰጠ ነው እንጂ፡፡ በቅዱሱ ተራራ ማደሪያውን ያደረገ አምላክ በዚህ ተራራ ብርሃነ መለኮቱን ገለጠ፡፡

ቅዱስ ማቴዎስ «በፊታቸው ተለወጠ፣ ፊቱም እንደ ፀሐይ በራ፣ ልብሱም እንደ ብርሃን ነጭ ሆነ» ሲል የክርስቶስ ፊቱ እንደ ፀሐይ የበራው የብርሃኑም ኃይል ያንፀባረቀው የብሉይ ኪዳን መሪ እንደነበረው እንደ ሙሴ ፊት ብርሃን ያለ አይደለም፡፡ «ሙሴ ከሲና ተራራ ሲወርድ የፊቱ ቆዳ አንፀባረቀ፣ አሮንና እስራኤልም ይህንን ስላዩ ወደ እሱ ይቀርቡ ዘንድ ፈሩ ተሸፈንም እያሉ ጮኹ «ሙሴም እግዚአብሔር ያዘዘውን ለእነሱ ተናግሮ ከጨረሰ በኋላ በፊቱ መሸፈኛ አደረገ» ይላል (ዘፀ .34፡29-30)፡፡ የሙሴ የጸጋ ነው፤ የክርስቶስ ግን የባህርይ ነው፡፡እንዲሁም «ብሩህ ደመና ጋረዳቸው» ያለው በሲና እንደታየው ያለ አይደለም፡፡ በታቦር የታየው ብሩህ ደመና ነበር፡፡ በደብረ ሲና የተገለጠ የፍጡሩ የሙሴ ክብር ነበር፤ በደብረ ታቦር የተገለጠው ግን የሕያው ባሕርይ የክርስቶስ ክብር ነው፡፡

ሙሴና ኤልያስ ከእርሱ ጋር ሲነጋገሩ ታዩአቸው

መጽሐፍ ቅዱስ ሙሴና ኤልያስ ከጌታችን ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር ሲነጋገሩ ለቅዱሳን ሐዋርያት እንደታዩአቸው ይነግረናል እንጅ የተነጋገሩትን ዝርዝር አላስቀመጠልንም (ማቴ. 17፡3)። ኦርቶዶክሳውያን ሊቃውንት በትውፊት የከበሩ ናቸውና ከቅዱሳን ሐዋርያት በቃል የተማሩትን የሙሴና የኤልያስ ምስክርነት አቆይተውልናል፡፡ ከሞተ ብዙ ዘመን የሆነውን ሙሴን ከመቃብር አስነስቶ ቀጥሎም በእሳት ሠረገላ ያረገውንና በብሔረ ሕያዋን የሚኖረውን ኤልያስን ወደ ደብረ ታቦር እንዲመጡ ያደረገበት ምክንያት እርሱ የባሕርይ አምላክ መሆኑን እንዲመሰክሩ ነው፡፡ ሊቀ ነቢያት ሙሴ ከመቃብር ተነሥቶ “እኔ ባህር ብከፍልም፤ ጠላት ብገድልም፤ ደመና ብጋርድም፤ መና ባወርድም እስራኤልን ከክፋታቸው መልሼ ማዳን ያልተቻለኝ ደካማ ነኝ፤ የእኔን ፈጣሪ እንዴት ሙሴ ይሉሃል? የሙሴ ፈጣሪ እግዚአብሔር ይበሉህ እንጂ!” ብሎ ስለጌታችን አምላክነት ምስክርነት ሰጥቷል፡፡ ነቢዩ ኤልያስም ደግሞ ከብሔረ ሕያዋን መጥቶ “እኔ ሰማይ ዝናብ እንዳይሰጥ ብለጉም፣ እሳት ባዘንብም፣ እስራኤልን ከክፋታቸው ማዳን የማይቻለኝ ነኝ። እንዴት የእኔን ፈጣሪ ኤልያስ ነህ ይሉሃል? የኤልያስ ፈጣሪ እግዚአብሔር ይበሉህ እንጂ!” በማለት የባሕርይ አምላክነቱን በደብረ ታቦር ላይ መስክሯል፡፡ ሐዋርያቱ “አንዳንዱ መጥምቁ ዮሐንስ፥ ሌሎችም ኤልያስ፥ ሌሎችም ኤርምያስ ወይም ከነቢያት አንዱ ነው ይላሉ›› ብለውት ነበርና (ማቴ.16፡14)፡፡ ቅዱስ ሉቃስ በወንጌሉ ‹‹በክብርም ታይተው በኢየሩሳሌም ሊፈጽም ስላለው ስለ መውጣቱ ይናገሩ ነበር›› ያለውም የነበራቸውን ክብር ታላቅነት ያስረዳል፡፡

ሊቀ ነቢያት ሙሴ ከሕግ/ከኦሪት ነቢዩ ኤልያስ ደግሞ ከታላላቅ ነቢያት የተመረጡበት ሌላው ምክንያት ለሙሴ “ጀርባዬንም ታያለህ፤ ፊቴ ግን አይታይም” ተብሎ ነበርና ነው፡፡ እግዚአብሔር አምላክ በዘመነ ኦሪት ከሙሴ ጋር ቃል በቃል በደመና በሚነጋገርበት ጊዜ ነቢዩ ሙሴ ‹‹… ጌትነትህን (ባሕርይህን) ግለጽልኝ›› ሲል እግዚአብሔርን ተማጽኖት ነበር፡፡ እግዚአብሔርም ለሙሴ ‹‹በባሕርዬ ፊቴን አይቶ የሚድን የለምና ፊቴን ማየት አይቻልህም፡፡ … እኔ በምገለጽልህ ቦታ ዋሻ አለና በብርሃን ሠረገላ ሆኜ እስካልፍ ድረስ በዋሻው ውስጥ ቁመህ ታየኛለህ፡፡ በባሕርዬ አይተህ ደንግጠህ እንዳትሞት በብርሃን ሠረገላ ሆኜ እስካልፍ ድረስ ቀዳዳ ባለው ዋሻ እሠውርሃለሁ፡፡ በብርሃን ሠረገላ ኾኜ ካለፍሁ በኋላ እጄን አንሥቼልህ ከወደ ኋላዬ ታየኛለህ እንጂ በባሕርዬ ግን ፊቴን ማየት አይቻልህም›› የሚል ምላሽ ሰጥቶት ነበር (ዘፀ.33፡13-23)፡፡ ይህም በፊት የሚሔድ ሰው ኋላው እንጂ ፊቱ እንደማይታይ ጌታም በባሕርዩ አለመገለጡን ያስረዳል፡፡ ምሥጢሩም አምስት ሺህ አምስት መቶ ዘመን ሲፈጸም አምላክ ሰው ሆኖ ሥጋ ለብሶ በደብረ ታቦር በባሕርዩ እስኪገለጥለት ድረስ ሙሴ በመቃብር ተወስኖ እንደሚቆይ ያጠይቃል፡፡ በእግዚአብሔር ድንቅ ሥራ ከሙታን ተነሥቶ ከዘመናት በፊት የተመኘውን የአምላኩን ፊት ለማየት የታደለው ሊቀ ነቢያት ሙሴ የተወለደውም በዚህች ዕለት ነው፡፡ ነቢዩ ኤልያስም “በኋለኛው ዘመን ምስክሬ ትሆናለህ” የተባለው ትንቢትም በዚህች ዕለት ተፈጸመ፡፡

ስለምን ሁለቱን ከነቢያት ሦስቱን ከሐዋርያት አመጣ ቢሉ ደብረ ታቦር የቤተክርስቲያን ምሳሌ መሆኑን ሲያስረዳ ነው፡፡ በቤተክርስቲያን ነቢያት ያስተማሩት ብሉይ ኪዳንና ሐዋርያት የሰበኩት ሐዲስ ኪዳን ይነገራሉና፡፡ በደብረ ታቦር ነቢያትም፣ ሐዋርያትም እንደ ተገኙ ሁሉ ዛሬ በቤተክርስቲያን ብሉይና ሐዲስ ኪዳን ይሰበካል፡፡ ሥርዓተ ቅዳሴ የሚፈጽሙ ልዑካን አምስት መሆናቸውም በደብረ ታቦር የተገኙትን ሙሴን፣ ኤልያስን፣ ጴጥሮስን፣ ያዕቆብንና ዮሐንስን ያስታውሱናል፡፡ ዘወትር በቤተ መቅደሱ የሚፈተተው ቅዱስ ሥጋውና ክቡር ደሙ ደግሞ በደብረ ታቦር ብርሃነ መለኮቱን የገለጠው የጌታችን የመድኀኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋውና ክቡር ደሙ ነው፡፡ አንድም ደብረ ታቦር የመንግስተ ሰማያት ምሳሌ ነው፡፡ በሕግ በሥርዓት ያገቡ ሰዎችም፣ በንጽሕና በድንግልና በምንኩስና የአምላካቸውን ፈቃድ የሚፈጽሙ  መናንያን፣ ባህታውያን፣ መነኮሳት አንድ ሆነው መንግስተ ሰማያትን እንደሚወርሷት ለማጠየቅ ከሕጋውያን ሙሴን ከደናግል ደግሞ ኤልያስን አመጣ፡፡ ሙሴን ከመቃብር አስነስቶ ኤልያስን ከብሔረ ሕያዋን አምጥቶ በደብረ ታቦር ተራራ አብረውት እንዲገኙ ያደረገው ደቀ መዛሙርቱ ሙሴ ነው ወይም ኤልያስ ነው በማለት ሲጠራጠሩ እንዳይኖሩ መለኮታዊ ትምህርት ለመስጠትም ነው፡፡

ጴጥሮስም ‘በዚህ መሆን ለእኛ መልካም ነው’ አለው

በዚያን ሰዓት ሦስቱ ሐዋርያት ማለትም ጴጥሮስንና ከእርሱ ጋር የነበሩት እንቅልፍ ከበደባቸው፤ ነቅተው ግን ክብሩንና ከእርሱ ጋር ቆመው የነበሩትን ሁለት ሰዎች አዩ (ሉቃ 9፡32)። ቅዱስ ጴጥሮስም ይህንን ምስጢረ መለኮት፣ ማለትም የጌታ በብርሃነ መለኮት ማሸብረቅና ልብሶችም እንደበረዶ ነጭ መሆን እንደዚሁም የእነዚህ የቅዱሳን የነቢያት መምጣት እና ከጌታችን ጋር መነጋገራቸውን ከሰማ በኋላ “እግዚኦ እግዚእ ሠናይ ለነ ኃልዎ ዝየ/ጌታ ሆይ በዚህ መኖር ለእኛ መልካም ነው/“አለ፡፡ ቅዱሳን ነቢያቱ የወትሮ ሥራቸውን እየሠሩ ማለትም ሙሴ ደመና እየጋረደ፣ መና እያወረደ፣ ባሕር እየከፈለ፣ ጠላት እያስገደለ፤ ኤልያስም ሰማይ እየለጎመ፣ እሳት እያዘነመ፣ ዝናመ እያቆመ፤ አንተም አምላካዊ የማዳን ሥራን እየሠራህ ገቢረ ተአምራትህን እያሳየህ፤ በዚህ በተቀደሰ ቦታ “በደብረ ታቦር” መኖር ለእኛ እጅግ መልካም ነው”፡፡ “ወእመሰ ትፈቅድ ንግበር በዝ ሠለስተ ማኅደረ አሐደ ለከ ወአሐደ ለሙሴ ወአሐደ ለኤልያስ” አምላካዊ ፈቃድህስ ከሆነ በዚህ ተራራ ላይ አንድ ለአንተ፤ አንድ ለሙሴ፤ አንድ ለኤልያስ ሦስት ዳስ እንሥራ ብሎ ጠየቀ፡፡

ቅዱስ ጴጥሮስ ‹‹በዚህ መኖር ለእኛ መልካም ነው›› ሲል መናገሩም ጌታችን በተአምራቱ ሲራቡ እያበላቸው፣ ሲጠሙ እያጠጣቸው፣ ሲታመሙ እየፈወሳቸው፣ ቢሞቱ እያነሣቸው፤ ሙሴም እንደ ቀድሞው ደመና እየጋረደ፣ መና እያወረደ፣ ባሕር እየከፈለ፣ ጠላትን እየገደለ፤ ኤልያስ ደግሞ ሰማይን እየለጎመ፣ እሳት እያዘነመ፣ ዝናም እያቆመ በደብረ ታቦር ለመኖር መሻቱን ያመላክታል፡፡ ዳግመኛም ‹‹ሦስት ጎጆ እንሥራ፤ አንዱን ለአንተ፤ አንዱን ለሙሴ፤ አንዱን ለኤልያስ›› በማለት የእርሱንና የሁለቱን ሐዋርያት ጎጆ ሳይጠቅስ አርቆ መናገሩ በአንድ በኩል ትሕትናውን ማለትም ‹‹ለእኛ›› ሳይል ነቢያቱን አስቀድሞ ባልንጀሮቹ ሐዋርያትን አለመጥቀሱን፤ እንደዚሁም ከጌታችን ጋር ለመኖር ያለውን ተስፋ ሲያመለክት፣ በሌላ በኩል ደግሞ የቅዱስ ጴጥሮስን ድክመት ማለትም የክርስቶስን አምላክነት በሚገባ አለመረዳቱን ያሳያል፤ ጌታችንን በተራራ ላይ በሰው ሠራሽ ቤት ይኖር ዘንድ ጠይቆታልና፡፡ጌታችንም ሐዋርያቱን ወደ ተራራው የወሰዳቸው ብርሃነ መለኮቱን ሊገልጥላቸው እንጂ በዚያ ለመኖር አልነበረምና ቅዱስ ሉቃስ ጴጥሮስ በደብረ ታቦር የተናገረውን ‹‹የሚለውንም አያውቅም ነበር›› በማለት ገልጦታል፡፡

ከደመናም ‘የምወደው ልጄ ይህ ነው፤ እርሱን ስሙት’ የሚል ቃል መጣ

ቅዱስ ጴጥሮስም ይህንን ሲናገር ብሩህ ደመና መጥቶ ጋረዳቸው፡፡ ከደመናውም “ዝንቱ ውእቱ ወልድየ ዘአፈቅር ዘቦቱ ሠመርኩ/ልመለክበት የወደድኩት ለምስጢረ ተዋሕዶ የመረጥኩት የምወደው የምወልደው ልጄ ይህ ነው እርሱንም ስሙት/” የሚል ቃል መጣ፡፡ በዚህም የሥላሴ ምስጢር ለዓለም ለሦስተኛ ጊዜ ተገለጸ፡፡ እግዚአብሔር አብ ደመናን ተመስሎ “የምወደው የምወልደው ልጄ ይህ ነው” እያለ፣ እግዚአብሔር ወልድ ሥጋን ተዋሕዶ ፍጹም አምላክ ሲሆን ፍጹም ሰውም ሆኖ፣ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ በነጭ ደመና ተመስሎ ተገልጸዋል፡፡ ስለዚህም ደብረ ታቦር ጌታችን ብርሀነ መለኮቱን፣ ክብረ መንግስቱን የገለጠበት እንዲሁም የስላሴ አንድነትን ሦስትነት የተገለጠበት ብላ ቤተክርስቲያናችን ታስተምራለች፡፡

የደብረ ታቦር በዓል ከዘጠኙ የጌታችን አበይት በዓላተ አንዱ ስለሆነ በቤተክርስቲያናችን ከዋዜማው ጀምሮ እስከ በዓሉ ፍጻሜ ድረስ ማኅሌት ይቆማል፡፡ ሊቁ ቅዱስ ያሬድ ስለ በዓሉ የደረሰው «ሰበሕኩከ በደብር በቅድመ ሙሴ ወኤልያስ ነቢያት ምእመናኒከ» በታማኞችህ ነቢያት በሙሴና በኤልያስ ፊት የባሕርይ ልጅነትህን መሰከርሁልህ›› የሚለው መዝሙር በመዘመር ለበዓሉ ልዩ ድምቀት ተሰጥቶት ይውላል፡፡ የአብነት ተማሪዎች እንደ ቅዱሳን ሐዋርያት ትምህርት ሃይማኖትን የሚማሩ ናቸውና ለሐዋርያት ነገረ መለኮቱን የገለጠ አምላክ እንዲገልጥላቸው በዓለ ደብረ ታቦርን በተለየ ድምቀት ያከብሩታል፡፡ ጌታችን ብርሃነ መለኮቱን ሲገልጥ ነጎድጓዳማ ድምጽ መሰማቱን የብርሃን ጎርፍም መውረዱን በማሰብ በሀገራችን በኢትዮጵያ ያሉ ወጣቶች የነጎድጓዱ ምሳሌ አድርገው ጅራፍ በማጮኽ፣ የብርሃን ጎርፍ ምሳሌ አድርገው ችቦ በማብራት ያከብሩታል፡፡

አባቶቻችን ቀደምት ኢትዮጵያውያን ሃይማኖታዊ በዓላትን በትምህርት ከማስተላለፍ ባሻገር ምሳሌነታቸውን በባህላችን ውስጥ እንድንይዘው በማድረግ ሃይማኖታዊ አስተምህሮው ለሁሉም የኅብረተሰብ ክፍል እንዲገለጽ ያደርጋሉ፡፡ ይህን የማይረዱ ሰዎች ግን ሃይማኖታዊ አስተምህሮውን በባህላዊ ጨዋታ በመተካት በበዓለ ደብረታቦር፣ በቤተክርስቲያን መሠረታዊውን ነገረ ተዋሕዶ ከማስረዳት ይልቅ ስለባህል በመጨነቅ ጊዜያቸውን ያሳልፋሉ፡፡ ለቤተክርስቲያን በዓለ ደብረታቦር በዋናነት የነገረ ተዋህዶ ማሳያ እንጅ የባህል ትርኢት ማሳያ ቀን አይደለም፡፡ ሃይማኖታዊ ባህል የሚያስፈልገው ለሃይማኖተኛ ህዝብ መሆኑን መዘንጋት አያስፈልግም፡፡ ሃይማኖተኛ ህዝብ ከምንም በላይ መሠረተ እምነቱን ጠንቅቆ ሊያውቅ፣ ከመናፍቃንም ቅሰጣ ሊጠብቅ ይገባል፡፡ እኛም በዓሉን ስናከብር በምስጋና በመዘመር እንጂ ሌሎች ሃይማኖታዊ መሠረት የሌላቸውን ባህላዊ ነገሮች ላይ ብቻ በማተኮር መሆን የለበትም፡፡

በአጠቃላይ በወንጌሉ ያመንንና በስሙ የተጠመቅን ክርስቲያኖች የደብረ ታቦርን በዓል ስናከብር ቅዱስ ጴጥሮስ “ለእኛ በዚህ መኖር መልካም ነው” እንዳለው በደብረ ታቦር በምትመሰለው በቤተክርስቲያን ውስጥ ሆነን የቤተክርስቲያናችን ሕግና ሥርዓት አክብረን፣ በምግባር በትሩፋት አጊጠን፣ ሕገ ተፋቅሮን አስቀድመን መኖር በሥጋዊ ዓይን መከራ ወይም ድካም መስሎ ቢታየንም ፍጻሜው ግን ዘለአለማዊ ሕይወት ስለሆነ በቤቱ ጸንተን እስከ ሕይወታችን ፍጻሜ መኖር መንፈሳዊ ግዴታችን መሆኑ ማወቅ መንፈሳዊ ጥበብ መሆኑን መገንዘብ ይኖርብናል፡፡ ለቅዱሳን ሐዋርያት ነገረ ተዋሕዶውን በታቦር ተራራ የገለጠ፣ ነቢያት ሐዋርያት የመሰከሩለት የጥበቡ ጸጋ ብዛት የማይታወቅ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነገረ ተዋሕዶውን አውቀን፣ ተረድተን ለሌሎች የምናስረዳበትን ጥበብ መንፈሳዊ ይግለጥልን፡፡ አሜን፡፡

ጽንዕት በድንግልና ሥርጉት በቅድስና

St Mary new image

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ስለቅድስት ድንግል ማርያም የምታምነውና የምታስተምረው ጥልቅ ምስጢር ያለው መንፈሳዊ ትምህርትና የምታመሰግነው ምስጋና የተመሠረተው በመጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነታዎች ላይ ነው፡፡ ቤተክርስቲያናችን ታላቅ ሥፍራ የምትሰጣቸው ሊቃውንት በተለይም ቅዱስ ኤፍሬም፣ አባ ሕርያቆስ፣ ቅዱስ ያሬድና አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ የእርስዋን ምስጋና በመጻፍና በዜማ አዘጋጅተው ለትውልድ በማስተላለፍ ታላቅ ድርሻን አበርክተዋል፡፡ እነዚህና ሌሎች ሊቃውንት የድንግል ማርያምን ምስጋና ሲደርሱና ሲያደርሱ ብሔረ ኦሪትን፣ ትንቢተ ነቢያትን፣ ቅዱስ ወንጌልን፣ የሐዋርያትን አስተምህሮና ትውፊት ጠንቅቀው አውቀው፣ ለድንግል ማርያምም ምስጋና ማቅረብ የሚያስገኘውን ታላቅ ሰማያዊ ክብር ተረድተውት ነው፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር እንደሰማይ ክዋክብትና እንደባሕር አሸዋ ለበዛውና ብዙ ክብርን ስለሚያሰገኘው የእመቤታችን የቅድስት ድንግል ማርያም ምስጋና (ውዳሴ፣ ቅዳሴ፣ ሰዓታት፣ ማኅሌት ወዘተ) መሠረት የሆኑ አንኳር ነጥቦችን በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ማስረጃዎች እንዳስሳለን፡፡

ንጽሕና: ንጽሕተ ንጹሐን

ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን የቀደሙት አባቶችን አሠረ ፍኖት ተከትላ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን ንጽሕተ ንጽሐን ትላታለች፡፡ ይህም “ከንጽሐን ይልቅ ንጽሕት የሆነች” ማለት ነው፡፡ በትምህርቷም ቅድስት ድንግል ማርያም ቀድሞ በሰው ልጅ ይተላለፍ የነበረው መርገም ያላገኛት፣ ሰው በምድር ላይ ሲኖር በበሀልዮ (በማሰብ)፣ በነቢብ (በመናገር)፣ በገቢር (በመተግበር) የሚሠራው ኃጢአት ከቶ የሌለባት ንጽሕት ናት ብላ ታስትምራለች፡፡ ከቀደመው መርገምም ነጽታ ሳይሆን ተጠብቃ ከሀናና ከኢያቄም የተወለደች፣ በቤተመቅደስ ያደገች፣ በመልአኩ ብሥራትም ጸንሳ የወለደች ንጽሕት ናት፡፡ ከእግዚአብሔር የተላከው መልአኩ ቅዱስ ገብርዔል ወደ ድንግል ማርያም ገብቶ ‘አንቺ ከሴቶች ተለይተሸ የተባረክሽ ነሽ (ሉቃ 1፡28)” ያላት ንጽሕት ስለሆነች ነው፡፡ ቅድስት ኤልሳቤጥም “አንቺ ከሴቶች መካከል የተባረክሽ ነሽ (ሉቃ 1፡42)” ብላ በመንፈስ ቅዱስ ያመሰገነቻት ድንግል ማርያም ንጽሕት ስለሆነች ነው፡፡ ወልደ አብ ኢየሱስ ክርስቶስም የተዋሐደው ንጽሕት ከሆነችው ነፍሷና ንጹሕ ከሆነው ሥጋዋ ነው፡፡ የእርሷ ንጽሕና አስቀድሞ ከመመረጥ ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ነቢዩ ኢሳይያስ “እግዚአብሔር አምላክ ዘርን ባያስቀርልን ኖሮ እንደ ሰዶም በሆንን፣ ገሞራንም በመሰልን ነበር (ኢሳ 1፡9)” ብሎ የተናገረው የድኅነት ምክንያት የሆነችው ድንግል ማርያም በንጽሕና ተጠብቃ የቆየች ንጽሕት ዘር መሆኗን ያረጋግጥልናል፡፡

ድንግልና: ዘላለማዊ ድንግልና

ቅድስት ድንግል ማርያም ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በድንግልና ፀንሳ በድንግልና መውለዷን ቅዱሳት መጻሕፍት በግልጽ ያስቀመጡት እውነት ነው፡፡ ነቢዩ ኢሳይያስ “ድንግል ትፀንሳለች፤ ወንድ ልጅም ትወልዳለች፤ ስሙንም አማኑኤል ትለዋለች፡፡ (ኢሳ 7፡14)” ብሎ የተናገረውና ቅዱስ ሉቃስም “በስድስተኛው ወር መልአኩ ገብርዔል …ወደ አንዲት ድንግል ከእግዚአብሔር ዘንድ ተላከ፡፡ ሉቃ 1፡26″ ሲል የትንቢቱን ፍጻሜ ያረጋገጠው፣ በተጨማሪም ድንግል ማርያም ራሷ “ወንድ ስለማላውቅ ይህ እንዴት ይሆናል? (ሉቃ 1፡34)” ስትል የጠየቀችው የድንግልናዋ ማረጋገጫ ነው፡፡ ከዚህም በመነሳት ነው ቅዱሳን አበው “በሁለት ወገን ድንግል ከምትሆን (ድንግል በክልዔ) ተወለደና አዳነን” ብለው ያስተማሩን፡፡ በሁለት ወገን ድንግል ያሏትም በሥጋም ድንግል፣ በነፍስም ድንግል በመሆኗ ነው፡፡ ሊቁ አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ ድንግልናዋ ስድስት ጊዜ መሆኑን ሲናገር ከመፅነሷ በፊት፣ በፀነሰች ጊዜ፣ ከፀነሰች በኋላ፣ ከመውለዷ በፊት፣ በምትወልድበት ጊዜ፣ ከወለደችም በኋላ ድንግል ናት ብሏል፡፡ በዚህም የእርሷ ድንግልና ዘላለማዊ ስለሆነ ዛሬም ቅድስት ቤተክርስቲያን “በሀሳብሽ ድንግል ነሽ፤ በሥጋሽም ድንግል ነሽ” እያለች ታከብራታለች፣ ታመስግናታለች፡፡

እናትነት: ወላዲተ አምላክ 

ንጽሕትና ድንግል የሆነችው እናታችን ማርያም በእውነት አምላክን የወለደች ስለሆነች “ወላዲተ አምላክ/የአምላክ እናት/” እንላታለን፡፡ ሌሎች ሴቶች እናት ቢባሉ ቅዱሳን ሰዎችን ወልደው ነው፡፡ የእርሷ እናትነት ግን አምላክን በመውለድ ነው፡፡ ከእርሷ በፊት ከእርሷም በኋላ አምላክን የወለደ አልነበረም፤ አይኖርምም፡፡ ስለዚህም ከሰዎች ልጆች አምላክን የወለደችና የአምላክ እናት የምትባል እርሷ ብቻ ናት፡፡ ይህንንም አስቀድሞ ነቢዩ ኢሳይያስ “ሕፃን ተወልዶልናልና፥ ወንድ ልጅም ተሰጥቶናልና፤ አለቅነትም በጫንቃው ላይ ይሆናል፤ ስሙም ድንቅ መካር፥ ኃያል አምላክ፥ የዘላለም አባት፥ የሰላም አለቃ ተብሎ ይጠራል። (ኢሳ 9፡6)” ሲል የተነበየው፤ መልአኩ ቅዱስ ገብርዔል “እርሱ ታላቅ ይሆናል የልዑል ልጅም ይባላል፥ ጌታ አምላክም የአባቱን የዳዊትን ዙፋን ይሰጠዋል፤ በያዕቆብ ቤትም ላይ ለዘለላም ይነግሣል፥ ለመንግሥቱም መጨረሻ የለውም። (ሉቃ 1፡32)” ብሎ የመሰከረው፤ ቅዱስ ኤልሳቤጥም “የጌታዬ እናት…” ብላ የተናገረችው (ሉቃ 1፡43)፤ መልአኩም ለእረኞች “ዛሬ በዳዊት ከተማ መድኃኒት እርሱም ክርስቶስ ጌታ የሆነ ተወልዶላችኋልና (ሉቃ 2፡11)” ሲል ያበሠራቸው ከእርሷ የተወለደው አምላካችን ስለሆነ ነው፡፡ ድኅነተ ሥጋ ድኅነተ ነፍስን ያደለንም ከእርሷ ከሥጋዋ ሥጋ ከነፍሷም ነፍስ ነስቶ በተዋሕዶ የከበረው ኢየሱስ ክርስቶስ ነው። በመጻሕፍት “የኢየሱስ እናት” የሚል እንጂ “ወላዲተ አምላክ” የሚል የለም የሚሉ የኢየሱስ ክርስቶስን የባህርይ አምላክነት የሚጠራጠሩ ናቸው፡፡ ልጇን አምላክ ብለው ካመኑ እርሷን የአምላክ እናት ማለት ጥያቄ የሚያስነሳ ጉዳይ አይደለምና፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ድንግል ማርያም የአምላክ እናት ብቻ ሳትሆን የሁላችንም እናት ናት፡፡ ይህም ጌታችን በመስቀል ላይ ሆኖ ለደቀመዝሙሩ ለዮሐንስ “እነኋት እናትህ”፣ ለእመቤታችንም “እነሆ ልጅሽ” ብሎ በዮሐንስ በኩል በሰጠው አደራ ይታወቃል (ዮሐ 19፡36)፡፡ ስለዚህም የእርሷ እናትነት ለአምላክም (በተዋሕዶ) ለሰው ልጆችም (በጸጋ) ነው፡፡

ምልዕተ ጸጋ: ጸጋን የተመላች

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ድንግል ማርያምን “ምልዕተ ጸጋ/ጸጋን የተመላሽ” በማለት ታመሰግናታለች፡፡ በዚህም ሁሉም/ሙሉ ጸጋ የተሰጣት መሆኗን ትመሰክራለች፡፡ ይህንንም የምትለው ከእግዚአብሔር የተላከ ቅዱስ ገብርዔል የተናገረውን አብነት በማድረግ ነው፡፡ መልአኩ ወደ እርሷ ገብቶ “ጸጋን የተመላሽ ሆይ ደስ ይበልሽ (ሉቃ 1፡28)” ያለው የጸጋ ሁሉ ባለቤት ስለሆነች ነው፡፡ ሊቃውንትም አንዳች የጎደለባት ጸጋ የለም የሚሉት ለዚህ ነው፡፡ ቅዱስ ኤፍሬም በረቡዕ ውዳሴ ማርያም ላይ “ጸጋን አገኘሽ። መንፈስ ቅዱስ አደረብሽ። የልዑል ኃይልም ጋረደሽ ጸለለብሽ። ማርያም ሆይ በእውነት ቅዱስን ወለድሽ። ዓለምን ሁሉ የሚያድን መጥቶ አዳነን፡፡” ብሎ ያመሰገናት መልአኩ “ጸጋን የተመላሽ” ብሎ የተናገረውን አብነት በማድረግ ነው፡፡ ቅዱሳን ጸጋቸው የተወሰነ ነው፡፡ አንዳንዶች ትንቢት የመናገር፣ ሌሎች የማስተማር፣ ሌሎች ድውይ የመፈወስ ጸጋ አላቸው፡፡ የጸጋ ሁሉ መገኛ የሆነውን ኢየሱስ ክርስቶስን የወለደችው ድንግል ማርያም ግን ምልዕተ ጸጋ ናት፡፡ ምስጋናዋም የበዛው ጸጋዋ ምሉዕ ስለሆነ ነው፡፡

ብፅዕና: ትውልድ ሁሉ የሚያመሰግናት 

ብፁዕ ማለት የተባረከ፣ የበቃ፣ የተመሰገነ ማለት ነው፡፡ ድንግል ማርያም የተባረከች/ቡርክት መሆኗን ከሰማያውያን ወገን የሆነውና ከእግዚአብሔር የተላከው ቅዱስ ገብርዔል “አንቺ ከሴቶች መካከል የተባረክሽ ነሽ (ሉቃ 1፡28)” በማለት አመስግኗታል። ከሰዎች ወገን የሆነችውና መንፈስ ቅዱስ የመላባት ቅድስት ኤልሳቤጥም “አንቺ ከሴቶች መካከል የተባረክሽ ነሽ፥ የማኅፀንሽም ፍሬ የተባረከ ነው (ሉቃ 1፡42)” በማለት አመስግናታለች፡፡ ብፅዕት ስለመሆኗም ምስክርነት ስትሰጥ “ከጌታ፤ የተነገረላት ቃል ይፈጸማልና ያመነች ብፅዕት ናት (ሉቃ 1፡45)” በማለት አረጋግጣልናለች፡፡ ድንግል ማርያምም ወልድ በተለየ አካሉ በማኅፀኗ ካደረ በኋላ በጸሎቷ “እነሆም፥ ከዛሬ ጀምሮ ትውልድ ሁሉ ብፅዕት ይሉኛል (ሉቃ 1፡48)” ስትል የተናገረችው ምስጋናዋ በቅዱስ ገብርዔልና በቅድስት ኤልሳቤጥ ብቻ የሚወሰን ሳይሆን ያለፈው ትውልድ፣ አሁን ያለው ትውልድ፣ የሚመጣውም ትውልድ ሁሉ እንደሚያመሰግናት ሌላው ማረጋገጫ ነው፡፡ ሶርያዊው ቅዱስ ኤፍሬም በቅዳሜ ውዳሴ ማርያም ‹‹ግርማ ያለሽ ድንግል ሆይ ገናናንትሽን እናምሰግናለን፤ እናደንቃለን፡፡ እንደ መልአኩ ገብርኤልም ማስጋና እናቀርብልሻለን፡፡ የባህርያችን መዳን በማህፀንሽ ፍሬ ተገኝቷልና። ወደ አባቱ ወደ እግዚአብሔርም አቀረበን” በማለት ያመሰገናት ቅዱስ ገብርዔልን አብነት በማድረግ ነው፡፡ አባ ሕርያቆስም በቅዳሴ ማርያም “በእንተ ብዕዕት…” እያለ ያመሰገነው በዚሁ አብነት ነው፡፡

ልዕልና: ከፍጡራን በላይ ከፈጣሪ በታች

ድንግል ማርያም ምልዕተ ክብር ናት፡፡ በዚህም ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን “መልዕልተ ፍጡራን መትሕተ ፈጣሪ/ከፍጡራን በላይ ከፈጣሪ በታች የሆነች” ክብርት ናት ይላሉ፡፡ ቅዱስ ኤፍሬምም በረቡዕ ወዳሴ ማርያም ላይ የክብሯን ታላቅነት ሲናገር “ከቅዱሳን ክብር ይልቅ የማርያም ክብር ይበልጣል፡፡ የአብን ቃል ለመቀበል በተገባ ተገኝታለችና፡፡ መላእክት የሚፈሩትን ትጉሆች በሰማያት የሚያመሰግኑትን ድንግል ማርያም በማሕፀኗ ተሸከመችው። ይህች ከኪሩቤል ትበልጣለች ከሱራፌልም ትበልጣለች። ከሦስቱ አካል ለአንዱ ማደሪያ ሆናለችና፡፡ የነቢያት ሀገራቸው ኢየሩሳሌም ይህች ናት።” በማለት የክብሯን ታላቅነት ከነምክንያቱ አስቀምጦልናል፡፡ መልአኩ ቅዱስ ገብርኤልም “በእግዚአብሔር ዘንድ ባለሟልነትን አግኝተሸልና” ሲል የተናገረው የሰማያዊው ንጉሥ ባለሟልና ክብሯ ታላቅ መሆኑን ሲገልጥ ነው፡፡ ልበ አምላክ የተባለ ክቡር ዳዊትም “የወርቅ ልብስ ተጎናጽፋ ንግስቲቱ በቀኝህ ትቆማለች (መዝ 44፡9)” በማለት ትንቢትን የተናገረው የድንግል ማርያም ክብር ምን ያህል ታላቅ እንደሆነ ሲመሰክር ነው፡፡ በክብር ዐርጋ ከልጇ ከወዳጇ ጋር መሆኗንም በዚህ እናውቃለን፡፡ ፍቁረ እግዚእ ዮሐንስም በራዕዩ “ፀሐይን ተጐናጽፋ ጨረቃ ከእግሮችዋ በታች ያላት በራስዋም ላይ የአሥራ ሁለት ከዋክብት አክሊል የሆነላት አንዲት ሴት ነበረች (ራዕይ 12፡1)” ሲል የተናገረው እንዲሁ የክብሯን ታላቅነት ያሳያል፡፡ ስለዚህም ነው ቅዱሳን አባቶች ክብሯን ለመግለጽ ብዙ ምሳሌዎችን የተጠቀሙት፡፡ ክብሯን የሚገልጥ ምሳሌም ቢያጡ “በማንና በምን እንመስልሻለን?” ብለው አመስግነዋታል። እኛም እንደ እነርሱ እናመሰግናታለን።

አማላጅነት: የምሕረት አማላጅ

ድንግል ማርያም የምሕረት አማላጅ ናት፡፡ ለሰው ልጆች ሁሉ ምሕረት እያማለደች የምታሰጥ ርህርህት እናት ናት፡፡ መልአኩ ቅዱስ ገብርኤል “እግዚአብሔር ካንቺ ጋር ነው” እንዳላት ቅድስት ቤተክርስቲያንም “እግዚአብሔር ካንቺ ጋር ነውና ከተወደደው ልጅሽ ይቅርታን ለምኝልን” እያለች ትጸልያለች፡፡ እግዚአብሔር ከእርሱ ጋር የሆነ ሰው የሚቃወመው የለም፤ የሚሳነውም ነገር የለምና (ሮሜ 8፡31)፡፡ ሁሉን የሚችል አምላክ ከእርሱ ጋር ያለ ሰው እንኳን ምሕረትን መለመንና ከዚያም በላይ ማድረግ ይችላልና፡፡ በቃና ዘገሊላ ሠርግ ቤት የወይን ጠጅ ላለቀባቸው በእርሷ አማላጅነት ልጇ ውኃውን ወደ ወይን ጠጅ እንደለወጠ ዮሐንስ ወንጌላዊ ጽፎታል (ዮሐ 2፡1)። ቅዱሳን በምድር ሲሠሩ የነበሩት የቅድስና ሥራቸው ይከተላቸዋልና (ራዕ 14፡13) እርሷም በቀኙ የምትቆመው ለሰው ልጆች ምሕረትን ለማሰጠት ነው፡፡ በበደሉ ምክንያት የወደቀው የአዳም ዘር ከእርሷ በተወለደው በኢየሱስ ክርስቶስ እንደዳነ ዛሬም ቃል ኪዳኗ የሰውን ልጅ ያድናል፡፡ ስለዚህ ነገር ቅዱስ ኤፍሬም በዓርብ ውዳሴ ማርያም “ንጽሕት ድንግል ማርያም የታመነች አምላክን የወለደች ናት። ለሰው ልጆችም የምሕረት አማላጅ ናት። ኃጢአታችንን ያስተሠርይልን ዘንድ ከልጅሽ ከክርስቶስ ፊት ለምኝልን” ሲል ገልጾታል፡፡ እኛንም ከተወደደ ልጇ አማልዳን በምሕረቱ ብዛት ኃጢአታችንን ያስተስርይልን። አሜን።

ዘማሪ ማስመጣት፡ በሐዋርያዊ ጉዞ ላይ የዘማርያን ሚና

ከዚህ ቀደም በተከታታይ ባወጣናቸው የአስተምህሮ ጦማሮች ወንጌልን በየቦታው ተዘዋውሮ የማስተማርን አስፈላጊነትና አገልግሎቱን የሚያጠለሹ ዘመን የወለዳቸው ችግሮችን ዳስሰን እነዚህ ችግሮች በሂደት የሚቀረፉበትን አሠራር ለመዘርጋት ልንከተላቸው የሚገቡ የትግበራ መርሆችን አቅርበናል፡፡ በእነዚህ ሁለት ጦማሮች በዋነኛነት ትኩረት ያደረግነው ሰባክያነ ወንጌል ላይ ነበር፡፡ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በግል መንፈሳዊ ካሴቶችን የሚያወጡ እንዲሁም ሌሎች ዘማርያን የሐዋርያዊ ጉዞ አካል መሆናቸው እየተለመደ የመጣ አሠራር ነው፡፡ በዚህም እንደየአቅማቸው ኦርቶዶክሳዊ ይትበሃልና አስተምሮን ጠብቀው መዝሙር በመዘመር፣ ምዕመናንን ወደ ቤተክርስቲያን የሚያቀርቡ በርካታ መዘምራን አሉ፡፡ ይሁንና መዝሙርን በኅብረት ከመዘመር ይልቅ ግለሰባዊ ስብዕና ላይ ያተኮረ “የግል ዘማርያን” ጉዳይ በኅብረት ሥርዓተ አምልኮን የመፈጸም ሐዋርያዊ ውርስ ባላት ኦርቶዶክሳዊ ቤተክርስቲያችን ድንገቴ ልማድ እንጂ በረዥም ጊዜ ልምድ የዳበረ አይደለም፡፡ ከዚህም የተነሳ ዘማርያኑ በሐዋርያዊ ጉዞ ላይ ያላቸው ሚና በሚገባ የታሰበበት አይመስልም፡፡

በሐዋርያዊ ጉዞዎች ላይ መዘምራን የእግዚአብሔርን ቃል በዜማና በግጥም በማቅረብ አገልግሎታቸውን ይፈጽማሉ፡፡ ስለሆነም የመዘምራኑ አገልግሎት የትምህርተ ወንጌል አካል እንጅ ተነጥሎ የሚታይ አይደለም፡፡ አሁን በተለመደው አሠራር ግን ከሰባኪ ጋር አብረው የሚጓዙ ዘማሪያን የተወሰኑ መዝሙሮችን በቤተክርስቲያን መድረክ ጉባዔውን ለማድመቅ (ሕዝብን ለማነቃቃት) ከመዘመርና የመዝሙር ቪ/ሲዲ ከመሸጥ ያለፈ ድርሻ ሲያበረክቱ አይታይም፡፡ በዚህም የተነሳ አንዳንድ ምዕመናን ‘የዘማርያኑ መምጣት አስፈላጊነቱ ምንድን ነው?‘ ሲሉ ይጠይቃሉ፡፡ “ዓላማው ጉባዔውን ማድመቅ ከሆነ እዛው ያሉት የሰንበት ትምህርት ቤት መዘምራን ይበቃሉ፤ መዝሙራቸውን እንድንሰማ ከሆነ ደግሞ ከቪ/ሲዲው በተሻለ ጥራት እንሰማዋለን፤ መዝሙራቸውን ለማስተዋወቅና ለመሸጥ ወይም ሀገር ለማየት ከሆነ ደግሞ ይህ የሐዋርያዊ ጉዞ ዓላማ አይደለም” ሲሉ ይከራከራሉ፡፡ “በተለይ ወደ ውጭ ሀገር የሚመጡ መዘምራን የሚሰጡት አገልግሎት ከጉዞ ጋር ተያይዞ ከሚወጣው ወጭ አንጻር ሲታይ ሚዘን ላይደፋ ይችላል” ሲሉ ያክሉበታል፡፡ “ማንኛችንም የተጠራነው እነርሱ ሲመጡ እየዘመርን እነርሱ ሲሄዱ ደግሞ እየቆዘምን እንድንኖር ሳይሆን በቤተክርስቲያን ሥርዓት መሠረት እንድናገለግል ነው” በማለትም ያጠናክሩታል፡፡ እነዚህን ሀሳቦች መነሻ በማድረግ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በሐዋርያዊ ጉዞ የዘማሪያን ሚና እና ከዚህ ጋር ተያይዘው የሚታዩ ችግሮችና የመፍትሔ ሀሳቦች ተዳስሰዋል፡፡

በሐዋርያዊ ጉዞ የመዘምራን ሚና

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ መሠረት መንፈሳዊ ይዘቱንና ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን የጠበቀ መዝሙር አንዱ የመንፈሳዊ አገልግሎት ዘርፍ ነው። ይህም መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት ያለው ነው (ኤፌ ፭:፲፰ ቆላ ፫:፲፮)። ለምሳሌ:- ከሁሉም አገልግሎቱ በላይ ልበ አምላክ ክቡር ዳዊት የሚታወቀው በመዝሙሩ ነበር። ቅዱስ ጳውሎስና ሲላስም በእስር ቤት ሆነው ሲዘምሩ በእግዚአብሔር ተአምር ከእስር ቤት ወጥተዋል (ሐዋ ፲፮)። ዛሬም በእኛ ዘመን በእምነትና በእውነት የሚቀርብ መዝሙር ታላቅ መንፈሳዊ ኃይልና ዋጋ አለው። ከዚህ አንጻርም ኦርቶዶክሳዊ ዘማርያን በሚከተሉት የአገልግሎት ዘርፎች ሊተጉ ይገባል።

አብሮ በመዘመር  ማመስገን

በጉባዔ መዝሙር መዘመር ብዙ ዘማርያን ሲያበረክቱ የምናየው አገልግሎት ነው። መዝሙር ማዳመጥ መልካም ቢሆንም ከዘማርያኑ ጋር አብሮ መዘመር/ማመስገን ደግሞ እጅግ የተሻለ አገልግሎት ነው። ስለዚህም መዘምራኑ መድረክ ላይ ቆሞ ከመዘመር (መዝሙር ለምዕመናኑ ከማቅረብ) ባሻገር ምእመናኑን መዝሙርን በማስተማር አብረው እንዲያመሰግኑ ሊያደርጉ ይገባል። ይህም በማስተዋልና በጥበብ እንጂ ምእመናኑን “በጭብጨባና በእልልታ” አድማቂ በማድረግ ስሜትን በመቀስቀስ መሆን የለበትም። ብቻን ሆኖ መድረክ ላይ ቆሞ ከመዘመር ይልቅ ከሰንበት ትምህርት ቤት ዘማርያን እንደ አንዱ ሆኖ መዘመርን “የግል ዘማርያን” ሊለምዱት ይገባል። በተለይ ከሰንበት ትምህርት ቤት ዘማርያን ጋር አብረው ከመዘመር ይልቅ ራሳቸውን ሰቅለው “ለብቻችን መድረክ ካልተሰጠን አንዘምርም!” አይነት አንድምታ ያለው ጸባይን የሚያሳዩ ዘማርያን በኅብረት መዘመርን ሊያስቀድሙ ይገባል፡፡ ምዕመኑም ቢሆን የግል እና የኅብረት መዝሙር እየተባለ ረጅም ጊዜ እየተወሰደበት የሚማርበት፣ የሚጸልይበትና የሚሠራበት ጊዜው ለግለሰቦች ታይታ መዋል የለበትም፡፡

ስለ ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬ ማስተማር

ከመዘመር ጎን ለጎን ስለ ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬ ምንነት ማስተማር የመዘምራኑ ድርሻ ሊሆን ይገባል። ኦርቶዶክሳዊ ዘማሪ የተሰጠውን ግጥምና ዜማ የሚጮህ ብቻ ሳይሆን የኦርቶዶክሳዊ ዝማሬን ታሪካዊ አመጣጥ፣ ምስጢር፣ ምንነትና ስልት በሚገባ ያወቀ መሆን ይጠበቅበታል። ስለዚህም ስለኦርቶዶክሳዊ መዝሙር ለማስተማር ዘማርያን የተሻላ ድርሻ ያበረክታሉ። ስለዜማ ስልት፣ ስለ ግጥም/ቅኔ፣ ስለዜማ መሣርያዎች ታሪክና ምስጢር፣ በዝማሬ ስለሚገኘው ዋጋና በአጠቃላይም ስለ ዝማሬ አገልግሎት በቃልና በተግባር ማስተማር ይጠበቅባቸዋል። ለሚዘምር ሰው ስለ መዝሙር ማስተማር ታላቅ ሐዋርያዊ አገልግሎት ነው።

ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬን ማስተማር

ተተኪውን ትውልድ ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬን ማስተማር የዘማርያን ድርሻ ነው። በተለይ ለልጆችና ለወጣቶች ኦርቶዶክሳዊ የዝማሬ ሥርዓትን፣ የዜማ ስልቶችን፣ የዜማ መሣርያ መጫወትን ማስተማር ከመዘምራን ይጠበቃል። ዛሬ ላይ ውጥንቅጡ ለወጣው የዝማሬ ‘አገልግሎት’ ምክንያቱ ተተኪ ዘማርያን በሚገባ እየተማሩ ስላላደጉና ማንም ‘ድምፅ አለኝ የሚል’ እየተነሳ ለመዘመር መሞከሩ ነው። ስለዚህ እውነተኛ ኦርቶዶክሳዊ ዘማርያን ቤተክርስቲያንን ማገልገልና ዋጋ ማግኘት ከፈለጉ ለተተኪ ዘማርያንን ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን የጠበቀ መዝሙር ማስተማር ይኖርባቸዋል።

ተያይዘው የሚታዩ ችግሮች
የዘማርያን በእውቀት፣ በክህሎትና በሕይወት ደካማ መሆን

ከላይ የተጠቀሱትን መንፈሳዊ አገልግሎቶች ለመፈፀም ዘማርያን በቤተክርስቲያን ያደጉና የዝማሬን ሥርዓት ጠንቅቀው የተማሩ ሊሆኑ ይገባል፡፡ እንዲሁም በመንፈሳዊ ሕይወታቸው ለሌላው ምሳሌ መሆን የሚችሉ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ለዚህም ራሳቸውን በምክረ ካህንና በቅዱሳት መጻሕፍት ሊመሩ ይገባል፡፡ በዘመናችን ይህንን የሚያደርጉ ጥቂት ዘማርያን ቢኖሩም በአብዛኛው ግን በድንገት የገባና በመዝሙር ለመጥቀም ሳይሆን ከመዝሙር ለመጠቀም ያሰበ፣ ለገንዘብ፣ ለታይታና ለዝና የሚሮጥ አገልጋይ በዝቷል፡፡ ከዚህም ባሻገር የቤተክርስቲያንን አስተምህሮ ያልተረዳ፣ የዜማ ስልትና ምስጢሩን ያላጠና፣ የዜማ መሣርያዎችን የመጫወት ክህሎት የሌለው ዝም ብሎ ግጥምና ዜማ እየተቀበለ የሚጮህ “ተጧሪ ዘማሪ” ቦታውን እየያዘ ነው፡፡ ከዚህ አንጻር በቤተክርስቲያን የሚዘምሩ ዘማርያን የሚማሩበት የትምህርት ሥርዓት፣ የሚያገለግሉበት የአገልግሎት መመሪያና ደንብ ሥራ ላይ ሊውል ይገባል፡፡

መዝሙር ለማነቃቂያና ማድመቂያነት መዋሉ

በዘማርያን አገልግሎት እየተለመደ የመጣ ክፉ ልማድ አለ፡፡ አንዳንድ ሰዎች መዝሙርን ከማስተማሪያና ማመስገኛነት ይልቅ ለመነቃቂያና ለመዝናኛነት ሲያውሉት ማየት እየተለመደ መጥቷል፡፡ መዝሙር የተሳካ የሚመስላቸው በጭብጨባውና በእልልታው ድምቀት፣ በተፈጠረው ጩኸት ብዛት የሚመስላቸው በርካታ አገልጋዮች በመፈጠራቸው የምዕመናን አረዳዳድም በዚሁ አንጻር እንዲቃኝ እያደረጉ ይገኛሉ፡፡ ይህም አሰራር በሂደት ኦርቶዶክሳዊ የስብከት ዘዴንና በጸጥታ ወደብነት የሚታወቀውን አውደ ምህረት የተደባለቀ፣ ስልት የሌለው ጩኸት ቦታ ሲያደርጉት ታዝበናል፡፡ ለወቅቱና ለጊዜው የሚስማሙ ኦርቶዶክሳዊ ለዛ ያላቸውን መዝሙራት ከመዘመር ይልቅ “ሊያደምቁልን” ይችላሉ የሚሏቸውን መዝሙራት ብቻ በመዘመር፣ የባህል ዘፈኖችንና የእማሆይ ቅንቀናዎችን እንደ መደበኛ ወካይ መዝሙር በመዘመር የጉባኤውን ስኬት በሚያገኙት የግብረ መልስ እልልታና ጫጫታ የሚለኩ ብኩን አስተሳሰብ ያላቸው ሰዎች እየበዙ ነው፡፡ ምዕመናንም ክፉውንና ደጉን በሚገባ ለይቶ የሚያስተምራቸው ከማጣት የተነሳ ይህን ክፉ ልማድ ለምደው የክፉ ልማዱ ዋና አስቀጣይ ሆነው ሲታዩ ያሳዝናል፡፡ ይህ ሁኔታ ከዜማ ችግሮችም ጋር ይያያዛል፡፡

ይድመቅልን ብለው የባህል ዘፈኖችን መንፈሳዊ ካባ አልብሰው በቤተክርስቲያን አውደምሕረት የሚያቀርቡ ሰዎች ሳይታወቃቸው ቤተክርስቲያንን ለብሔርተኛ ፖለቲከኞች ንክሻ አሳልፈው ይሰጧታል፡፡ ሁሉም እንደ አቅሙ እንደ ችሎታው እግዚአብሔርን ማመስገኑ የሚገባ ቢሆንም የሕዝባውያኑን ጨዋታ ራሳቸውን እንደ ባለሙያ (professional) የሚቆጥሩ፣ በሰዎችም ዘንድ እንዲሁ የሚታሰቡ አገልጋዮች ሲያደርጉት ለማስተካከል አስቸጋሪ የሆነ ተጣሞ የተተከለ ዛፍን ይመስላል፡፡ ለእነዚህ ዓይነት አገልጋዮች የዝማሬውም ሆነ የትምህርቱ ዓላማ ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ቢከተልም ባይከተልም የግላዊ ዝናና ገንዘብ ምንጭ እንዲሆን ማድረግ ነው፡፡ በአንፃሩ ደግሞ በገንዘብና በዝና በሰከሩት መካከል ሆነው እንደ ጻድቁ ኖህ ቅድስት ነፍሳቸውን በአመጸኞች መካከል እያስጨነቁ ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬን፣ ክርስቲያናዊ አስተምህሮን ያለመበረዝና ያለመከለስ ለማስተማር የሚደክሙ አሉ፡፡

መዝሙር ለገንዘብ ማስገኛነት መዋሉ

መዝሙር ከማመስገኛነት ይልቅ ገቢ ማስገኛነት ተደርጎ መወሰድ ከጀመረ ሰነባብቷል፡፡ዘማርያን የአገልግሎታቸው ፍሬ የሚሆነውን ሰማያዊውን ዋጋቸውን አስቀድመው በምድር ላይ ለመኖር ለሚያስፈልጋቸው ነገር ደግሞ ሥርዓትን በተከተለ መንገድ እንደ አንድ አገልጋይ ደክመው ገንዘብ ማግኘታቸውን የሚቃወም የለም፡፡ ነገር ግን መታወቅ ያለበት መዝሙር ለእግዚአብሔር የሚቀርብ ንጹሕ መስዋዕት እንጂ ለንግድ የሚቀርብ ቁሳቁስ አለመሆኑ ነው፡፡ ንጹሑን መስዋዕት ገንዘብን ለማስገኘት ስንጠቀምበት መስዋዕቱም ንጹሕ አይሆንም፣ ገንዘቡም በረከት አይኖረውም፡፡ በመሰል “አገልግሎቶች” የተሰበሰበው ገንዘብም ቤተክርስቲያንን ከመጥቀም ይልቅ ቤተክርስቲያን ገንዘብን በመውደድ በሚመጡ የዓለማዊነት ፈተናዎች እንድትጎዳ ያደርጋታል፡፡ በዚህ መሰል አሠራር ብዙዎች ከክብር ተዋርደዋል፣ ቤተክርስቲያንንም አሰድበዋል፡፡ከመዝሙር ጋር ተያይዘው የሚታዩ ችግሮችን በሌላ ጦማር ማቅረባችን ይታወሳል፡፡

የመፍትሔ ሀሳቦች

ከመዝሙርና ከዘማርያን ጋር ተያይዘው የሚነሱ ችግሮችን ለመቅረፍና የዝማሬ አገልግሎትን ሰማያዊ ክብር የሚያስገኝ ለማድረግ ከቤተክርስቲያን አስተዳደር፣ ከመዘምራንና ከምእመናን ብዙ ይጠበቃል። ከእነዚህም መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል። ከሁሉ በፊት ዘማርያንን ከመተቸት ይልቅ ተተኪ ዘማርያን በቂ መንፈሳዊ ዕውቀት፣ የዝማሬ ክህሎትና ምሳሌ ሊሆን የሚችል ሕይወት እንዲኖራቸው ማገዝ ይገባል፡፡በቅድስት ቤተክርስቲያን ያለው የመዘምራንን አገልግሎትና መንፈሳዊ አበርክቷቸው የሚመራበት መመሪያና ደንብ ማዘጋጀትና ሥራ ላይ ማዋል እንዲሁ አገልግሎቱ እንዲጠናከር ይረዳል፡፡ የኦርቶዶክሳዊያን ዘማርያንን ማኅበራት በማጠናከር የዝማሬ አገልግሎትና ዘማርያኑ ተገቢውን ቦታ እንዲያገኙና ያሬዳዊ ዝማሬም ከትውልድ ወደ ትውልድ እንዲተላለፍ ስለሚያስችል ዘማርያኑ ሊተጉበት የሚገባ ጉዳይ ነው፡፡

በተለይም የኦርቶዶክሳዊ መዝሙርን ምንነት፣ ዓላማና ጥቅም እንዲሁም ሥርዓት ለምዕመናን በሚገባ በማስተማር እውነተኛውን ኦርቶዶክሳዊ መዝሙራትን መለየትና መዘመር እንዲችሉ ማድረግ የሁሉም አገልጋዮች ድርሻ ነው፡፡ ያልተገቡና ከሥርዓት የወጡ መዝሙራትን በመለየት መዝሙራቱ እንዲስተካከሉ፣ ዘማርያኑ ደግሞ እንዲማሩ በማድረግ ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ማስከበር ቸል መባል የሌለበት ጉዳይ ነው፡፡ ዝም እየተባለ ሲተው እየተለመደ መጥቶ የወደፊቱ ትውልድ ሥርዓት ይመስለዋልና፡፡ በተጨማሪም ለርካሽ ታዋቂነትና ለዓለማዊ ጥቅም የሚሯሯጡ “የግል ዘማርያንን” እና ከእነርሱ ጋር የጥቅም ቁርኝት የሚፈጥሩ የተለያዩ አካላት የቤተክርስቲያንን አውደምህረት ለዚህ ዓላማ እንዳይጠቀሙበት መጠበቅ ይገባል፡፡

በአጠቃላይ በሐዋርያዊ ጉዞ ላይ የሚኖረው የዘማርያን አገልግሎት የትምህርተ ወንጌል ተጨማሪ ሳይሆን አንዱ አካል ተደርጎ መታሰብ ይኖርበታል፡፡ በሐዋርያዊ ጉዞ የሚሳተፉ ዘማርያን ከሰንበት ትምህርት ቤት መዘምራንና ከምዕመናን ጋር መዝሙር በመዘመር እግዚአብሔርን ከማመስገን ጎን ለጎን ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬንና ስለ ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬ የሚመለከተውን የቤተክርስቲያን አስተምህሮ ለሕፃናትና ለወጣቶች እንዲሁም ለምዕመናን እንዲያስተምሩ ሁኔታዎችን ማመቻቸት ያስፈልጋል፡፡ ዘማርያኑም የአገልግሎት ድርሻቸው አውደምህረት ላይ ከመዘመር ያለፈ ታላቅ መንፈሳዊ አበርክቶ ያለው መሆኑን ሊያስተውሉት ይገባል፡፡ አገልግሎታቸው ፈር እንዳይስት የሚሰጣቸው አስተያየት ለቤተክርስቲያን አገልግሎትና ለመንፈሳዊ ሕይወታቸው መጠንከር እንደግብአት የሚጠቅም ሰለሚሆን “የተቺዎች ወይም የምቀኞች ምልከታ” በሚል ንቀው በመተው መንፈሳዊ ዋጋቸውን እንዳያጡ መጠንቀቅ ያስፈልጋቸዋል። በዚህ መልኩ የወደፊቱን ከማያይ ትችትና ነቀፋ ይልቅ በመማማርና አብሮ በማገልገል ዘማርያን በሐዋርያዊ ጉዞ ላይ የሚኖራቸውን ሚና ወደ ላቀ ደረጃ ማድረስ ይቻላል። አጥንትን በሚያለመልም እውነተኛው ያሬዳዊ ዝማሬ የቅዱሳንን አምላክ አመስግነን፣ ቅዱሳኑንም አክብረን የዘላለም ሕይወትን እንድንወርስ የዝማሬ ባለቤት አምላካችን እግዚአብሔር ይርዳን። አሜን

የሐዋርያዊ ጉዞ መርሆች: ሰባኪ በመምጣቱ ምን ለውጥ መጣ?

sebaki

ከዚህ አስቀድሞ ባስነበብነው የአስተምህሮ ጦማር የሐዋርያዊ ጉዞ አስፈላጊነትና ተያይዘው የሚስተዋሉ ችግሮች ተዳስሰዋል፡፡ እነዚህን ችግሮች በዝርዝር የዳሰስነው የችግሩን ስፋት፣ጥልቀትና የሚያመጣውን ጣጣ በአግባቡ በማሳየት የመፍትሔ ሀሳብ ለማመላከት ነው፡፡ የተጠቀሱት ችግሮች ሰባክያኑንም፣ ምዕመናንንም፣ በአጠቃላይ ቤተክርስቲያንን የሚጎዱ ከመሆናቸው አንጻር የመፍትሔ ሀሳቦችም የሚጠቅሙት ለሁሉም ነው፡፡ በቅድሚያ ሰባኪ (መምህር) ከሌላ ቦታ የማስመጣት አስፈላጊነቱን ሁሉም አካል ሊያምንበት ይገባል፡፡ የሚመጣበት ዓላማም ንጹሕ ለሆነ የወንጌል አገልግሎት እንጂ ሌላ ዓላማ መሆን የለበትም፡፡ ሰባኪ ማስመጣቱ አስፈላጊ መሆኑ ከታመነበት ትግበራው መሠረታዊ የሚባሉ የአሠራር መርሆዎችን መከተል ይገባዋል፡፡ ለአንድ ችግር መፍትሄ ከመፈለግ በፊት የችግሩን ምንነት፣ መነሻና ያለበትን ደረጃ መረዳት ያስፈልጋል፡፡ ሰባክያንን ከማስመጣት ጋር ተያይዞ ያሉ ችግሮችን ለመፍታት የሚያስችል አሰራርና አስተሳሰብም የችግሩን ምንጮች፣ መገለጫዎችና የሚያስከትለውን ጉዳት በሚገባ ከመረዳት መጀመር አለበት፡፡ ችግሩን መገንዘብም ሆነ የመፍትሄ አቅጣጫው ከምዕመናን ጀምሮ እስከ ከፍተኛ የቤተክርስቲያን አስተዳደር አካላት ድረስ ካልተሳተፉበት ውጤታማ አይሆንም፡፡ ለዚህም እንዲረዳ በየደረጃው ያሉ የቤተክርስቲያን አካላት ቢከተሏቸው ይጠቅማሉ የምንላቸውን የመፍትሔ ሀሳቦች በሰባት የትግበራ መርሆች (principles of implementation) ሥር አካተን አቅርበናል፡፡

የትኛው መምህር በየትኛው መዋቅር ይምጣ?

የቤተክርስቲያናችን መምህራን (ሰባክያነ ወንጌል) የተለያየ የማስተማር ጸጋ አላቸው፡፡ ከእውነተኞቹ መምህራን መካከል ማንም መጥቶ በውጭ ወይም በሀገር ውስጥ ባሉት አብያተ ክርስቲያናት ቢያስተምር ዋጋ ያገኝበታል፣ ምዕመናንም ይጠቀሙበታል፣ ይባረኩበታል፡፡ ነገር ግን የመምህራኑ አመራረጥ ባላቸው የማስተማር ጸጋ፣ የአገልግሎት ጊዜና ወጥነት ባለው የመምህራን ስምሪት መመሪያ መሠረት በሚሰጣቸው ምደባ ሊሆን ይገባል እንላለን፡፡

ሰባክያን የሚመረጡበት መስፈርት ብልሹ መሆን አንዱ የዘመናችን ሐዋርያዊ ጉዞ ችግር ነው። በዘመናችን በተለይም ሥጋዊ ጥቅም ባለባቸው ታላላቅ የኢትዮጵያ ከተሞችና በውጭው ዓለም ባለው አሠራር መምህር የሚመረጠው በትውውቅ፣ በጥቅም፣ በመንደርተኝነት ወይም በዝምድና በተሣሠሩ “የደላላዎች” ሠንሠለት አማካይነት መሆኑ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት በእጅጉ እየጎዳው ይገኛል፡፡ ምዕመኑ ምንም ባላወቀበት ሁኔታ ጥቂት ግለሰቦች የፈለጉትን ሰው የሚልኩበት፣ ያልፈለጉትን ደግሞ የሚገፉበት ሁኔታ ተፈጥሮአል፡፡ የመምህራን ስምሪትን መምራት የሚገባው የቤተክርስቲያኒቱ አካል በሀገር ውስጥና ከሀገር ወጭ ለስብከት የሚሰማሩ መምህራን የሚመሩበትን ሥርዓትና መመሪያ በተሟላ መልኩ ሊተገብረው ይገባል፡፡ በውጭ ሀገር አጥቢያ ቤተክርስቲያናት፣ ሀገረ ስብከቶች ወይም ሌሎች የአገልግሎት ማኅበራት መምህራነ ወንጌልን ሲፈልጉ ሥርዓትን ባለው መልኩ በቤተክርስቲያኒቱ ተቋማዊ አስተዳደር በኩል የሚታወቁ መምህራንን ማስመጣት ይገባቸዋል፡፡ ለየትኛው ቦታ የትኛው መምህር በየትኛው ጊዜ አገልግሎት ይስጥ የሚለው ጉዳይ አሁን ካለው በተሻለ ሊታሰብበት ይገባል፡፡

በአስተምህሮ ምልከታ “የትኛው መምህር ይምጣ?” የሚለው ጉዳይ በአብዛኛው “በአስመጭዎችና ላኪዎች” ፍላጎት ላይ የተመሠረተ ይመስላል፡፡ በአንዳንዶች ዘንድም “ታዋቂ (ባለዝና)” እና ብዙ ሰው/ገንዘብ ሊሰበስቡ የሚችሉ መምህራን ላይ የማተኮሩ ሁኔታ ይታያል፡፡ ይህም “ምን ያህል ገቢ ያስገባል?” የሚለውን እንደ መስፈርት እየተጠቀሙበት ያሉ ያስመስላል፡፡ መምህር የሚመጣው ገቢ ለማሰባስብ ከሆነ ከሆነ በጣም አደገኛ ውጤት እንደሚኖረው የታወቀ ነው፡፡ ስለሆነም መምህራን ሲመረጡ በመንፈሳዊ አገልግሎት መመዘኛነት ቢሆንና በተቻለ መጠንም በክህነት አገልግሎት የሚራዱና ምዕመናንን የሚመክሩ ሊሆኑ ይገባል። ከአማርኛ ውጭ ቋንቋ በሚነገርባቸው የሀገራችን ኢትዮጵያና በውጭ ሀገራት ለአገልግሎት የቋንቋ ጉዳይ መሰረታዊ ስለሆነ የአካባቢውን ቋንቋ (በተለይም የቤተክርስቲያን ተረካቢ የሆኑ ወጣቶች የሚግባቡበትን ቋንቋ) ማስተማር የሚችሉ መምህራን አንጻራዊ ተመራጭነት ሊኖራቸው ይገባል፡፡

መጥቶስ ምን ያስተምር?

መምህር የሚጋበዘው እንዲያስተምር፣ ሰባኪም የሚመጣው ሊሰብክ እንደሆነ ግልጽ ነው፡፡ ነገር ግን አሁን ባለው ሁኔታ መምህር ማስመጣቱ ላይ እንጂ “መጥቶ ምንድን (ስለምን) ነው የሚያስተምረው?” የሚለው ጉዳይ በቂ ትኩረት አልተሰጠውም፡፡ በአብዛኛው መምህሩ ራሱ የፈቀደውን (ልቡ የወደደውን) ወይም ለማስተማር የሚቀለውን  (ብዙ ጊዜ ያስተማረውን ወይም አዲስ ዝግጅት የማያስፈልገውን) አስተምሮ (ሰብኮ) ይሄዳል፡፡ የሚያስተምረው ትምህርት የቤተክርስቲያን ቢሆንም ለምዕመናኑ የበለጠ የሚያስፈልገውን ትምህርት ቢያስተምር ግን መልካም ነው፡፡ አዲስ አበባ እና አሜሪካ ያለው ምዕመን በሕይወት መስተጋብሩ የተለያየ ስለሆነ ከሕይወቱ ጋር የተዛመደ ትምህርት ያስፈልገዋል፡፡ ብዙ ጊዜ የተሰበከውን መልሶ መላልሶ ከማስተማር ይልቅ በጥልቀት ያልተዳሰሱ አርዕስትን ማስተማርም መልካም ይሆናል፡፡ ይህ ማለት ግን በሚገባ የታሰበበትን ትምህርት ማስተማር ይገባል እንጂ በአንዳንዶች ዘንድ ልማድ እንደሆነው መንፈሳዊ ረብ የሌላቸውን ተራ ቀልዶችና መንፈሳዊነት የጎደላቸውን ንግሮች ማድረግ መምህሩንም ቤተክርስቲያንንም ያስንቃል፡፡

ተጋባዥ ሰባክያን የሚሰብኩት ስብከት ምን ያህል ምዕመናንን ያንፃል የሚለው ጉዳይ ጥናት የሚያስፈልገው ቢሆንም የትምህርቱ ተከታታይነት ማጣትና ተደጋጋሚ መሆን ግን በግልፅ የሚታይ ችግር ነው። በአንድ ወቅት አንድ የእነዚህ ከሌላ ቦታ ለተወሰነ ጊዜ የሚመጡ መምህራንን ትምህርት ሲከታተሉ የነበሩ ምዕመን “ሁሉም መምህራን ትምህርታቸውን ከአዳምና ከሔዋን ይጀምራሉ፡፡ አንዱ አብርሃም ላይ ሲደርስ ጊዜው አልቆ ይሄዳል፡፡ ሌላው የሙሴ መሪነት ላይ ሲደርስ ይሄዳል፡፡ የበረታው ደግሞ ዳዊት ላይ ያደርሰናል፡፡ እንደዚህ እያልን ሁል ጊዜ ከአዳምና ከሔዋን እንደገና እየጀመርን አዲስ ኪዳን ላይ የሚያደርሰን አጥተን ብሉይ ኪዳንን እንደ ዳዊት እየደገምን ነው” ብለዋል፡፡ አዲስ መምህር ሲመጣ ቢያንስ ያለፈው ያስተማረውን ባይደግም መልካም ነው፡፡ ቢቻል ካለፈው የሚቀጥል ትምህርት ቢሰጥ ተመራጭ ነው፡፡ የሚመጣው መምህር እዚያው ላሉት መምህራን (ሰባክያን) አጭር ስልጠና የሚሰጥ ቢሆን ይመረጣል፡፡ ለጉባዔና ለሌሎች አገልግሎቶች በአቅራቢያው ባሉ አጥቢያ ቤተክርስቲያናት፣ በማኅበራትና በሌሎችም መድረኮች እንዲያስተምር ነጻነት ሊሰጠውም ይገባል እንጂ በአንዳንዶች ዘንድ ልማድ እንደሆነው “እኛ ያስመጣነው መምህር ከእኛ ደብር ውጪ ማስተማር የለበትም” የሚል ፍጹም መንፈሳዊነትም፣ አስተዋይነትም የጎደለውን አሰራር መከተል አይገባም፡፡

በሌላ መልኩ አንዳንድ መምህራን እውነተኛውን ትምህርት ከማስተማር ይልቅ ብዙም ጥልቀት የሌለው ነገር ላይ በማተኮርና የኮሜዲያን ፍርፋሪ የሆኑ እርባና ቢስ ቀልዶችን በመቀለድ የቤተክርስቲያንን መድረክ ለማይገባ ዓላማ ያውላሉ፡፡ ከሚያስተምሩት ትምህርት ጋር የማይገናኝ መናኛ ቀልድና ተረታ ተረት በማብዛት እንደ አርቲስት የመወደድ ፍላጎት ያሳያሉ፡፡ በዚህም የቤተክርቲያንን ሀብት ለብክነት፣ የምዕመናንንም ጊዜ እንቶ ፈንቶ ለመስማት፣ የራሳቸውንም የአገልግሎት ዕድል አልባሌ ነገር ይዳርጉታል፡፡ አንዳንዶችም ከማስተማር ይልቅ ቀሚስና ካባ እየቀያየሩ መታየትን ገንዘብ ያደረጉ ይመስላል፡፡ ወደ ውጭ ሀገር ሄዶ ማስተማር እንደ ትልቅ “የዕድገት ዕርከን” የሚወስዱትና “ዓለም አቀፍ ሰባኪ” ለመባል የሚተጉ ለዚህም ለደላሎች መማለጃን የሚያቀርቡም “መምህራንም” አይታጡም፡፡ ሀገር ማየት ወይም የተሻለ ገንዘብ ማግኘት መጥፎ ነገር ባይሆንም ይህ ተቀዳሚ ዓላማ ሲሆን ግን ቤተክርስቲያንን ይጎዳታል፡፡

ስለዚህ አንድ መምህር ሲመጣ/ሲላክ “ምንድን ነው የሚያስተምረው?” የሚለው ጥያቄ አስቀድሞ መመለስ አለበት፡፡ ለዚህም የሁሉም ሀሳብ መሰማት ይኖርበታል፡፡ ምዕመኑም “መምህሩ ሲመጣ ምንድን ነው የሚያስተምረን (ምንድን ነው የምንማረው)?” ብሎ ቢጠይቅ መልካም ነው፡፡ አስተባባሪዎችም ይህንን ጥያቄ አስቀድመው መመለስ ይኖርባቸዋል፡፡ መምህሩ ምን እንደሚያስተምር እንኳን ሳይነገረው ወደ ቤተክርስቲያን በእምነት የሚመጣው ምዕመን ምን እንደሚማር አውቆ ቢመጣ ደግሞ ምን ያህል የተሻለ ይሆን ነበር?

መቼና ለምን ያህል ጊዜ ይምጣ?

አንዳንድ ሰባክያን በተለይ ወደ ውጭ ሀገር የሚመጡበት ጊዜ ብዙ ያልታቀደበትና የምዕመናንን የሥራ ሁኔታ ያላገናዘበ መሆን ሌላው የዘመናችን ሐዋርያዊ ጉዞ ችግር ነው። የቆይታ ጊዜ ጉዳይ ከሀገር ቤት ሐዋርያዊ ጉዞዎች ይልቅ በውጭ ሀገራት በሚደረጉ ጉዞዎች ላይ ትኩረትን የሚጠይቅ ነው፡፡ በውጭ ሀገር የሚኖረው ምዕመን ሩጫ  (የሥራ ጫና) የበዛበት ነው፡፡ ከዚህም የተነሳ ብዙ ሰው ያለው ጊዜ በጣም አነስተኛ ከመሆኑ አንጻር አብዛኛው ሰው ወደ ቤተክርስቲያን የሚሄደው በሳምንት አንድ ጊዜ (እሁድ ለቅዳሴ) ነው፡፡ ለሰባክያኑ የሚሰጣቸው የየሀገራቱ የቪዛ ሁኔታ የተለያየ ነው፡፡ ሰባክያኑ ያላቸው ጊዜና ለቆይታቸው የሚያስፈልገው ወጭም ከግምት ውስጥ ገብቶ በተጋበዙበት ሀገር መቆየት የሚችሉት ለተወሰነ ጊዜ (ለጥቂት ሳምንታት) ብቻ ነው፡፡ በእነዚህ ምክንያቶች መምህሩ የሚመጣበት ጊዜ በጣም ታስቦበት እና ተመክሮበት ሊሆን ይገባል፡፡ መምህሩ የሚመጣበት ወቅት እንደየሀገሩ ሁኔታ ምዕመናን የተሻለ ጊዜ የሚያገኙበት (ለምሳሌ የዓመቱ መጨረሻ) ወይም በቤተክርስቲያን ታላላቅ አጽዋማት (ዐቢይ ጾም ወይም ፍልሰታ) ቢሆን የተሻለ ነው፡፡ መምህሩ የሚመቸው ጊዜ ብቻ ተወስዶ ወይም ‘ሌሎች አጥቢያዎች መምህር ስላመጡ እኛም እናስመጣ’ ተብሎ በፉክክር የሚመጣ ከሆነ እንዲሁ የሚፈለገውን ያህል ውጤታማ ላይሆን ይችላል፡፡

ማንንና እንዴት ያስተምር?

የተሰበከውን ምዕመን እየደጋገሙ መስበክ ክፋት ባይኖረውም ስብከት የበለጠ ለሚያስፈልገው መድረስ ግን የበለጠ ዋጋ ያስገኛል። የተለመደው የማስተማር ዘዴ በቤተክርስቲያን መድረክ እና በአዳራሽ መምህሩ አትሮኑስ ጀርባ ቆሞ፣ ምዕመናን ከፊቱ ካህናት ከኋላው/ከፊት ለፊት/ ተቀምጠው፣ መጠየቅ እና የሀሳብ መንሸራሸር የሌለበት፣ ሁሉም የሰማውን ‘አሜን እና እልል’ ብሎ የሚቀበልበት የአንድ አቅጣጫ  (one-directional) የትምህርት ፍሰት ነው፡፡ ነገር ግን በእነዚህ መድረኮች የሚገኘው ምዕመን የዕድሜና የጾታ ስብጥሩ መሠረታዊ ትምህርትን ለማስተማር አያስደፍርም፡፡ የቋንቋም ሆነ የመረዳት ልዩነቶች በአደባባይ ባሉ መድረኮች አይስተናገዱም፡፡ በአጥቢያ ቤተክርስቲያናት በዕድሜ ሕፃናት፣ ታዳጊ ልጆች፣ ወጣቶች፣ ጎልማሶችና አረጋውያን ይገኛሉ፡፡ በጾታም ወንዶች፣ ሴቶችና ካህናት አሉ፡፡ በትምህርት ደረጃም እንዲሁ ጀማሪዎች፣ ማዕከላዊያንና የበሰሉት አሉ፡፡ በሥራ ሁኔታም ቢሆን ተማሪዎች፣ ሠራተኞች፣ ጡረተኞች ይኖራሉ፡፡ በትዳርም እንዲሁ ያገቡና ልጆችን የሚያሳድጉ፣ ትዳር ለመመስረት የሚያስቡ፣ ዕድሜያቸው ለትዳር ያልደረሰ አሉ፡፡ በቋንቋም እንዲሁ አማርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ትግርኛ… እንግሊዝኛ የሚናገሩ አሉ፡፡ እነዚህ እንደየደረጃቸው የተለያየ ትምህርት ያስፈልጋቸዋል፡፡ የትምህርቱ አሰጣጥ ዘዴም እንዲሁ ሊለያይ ይገባል፡፡ በግል፣ በቡድን፣ በማኅበር፣ በአደባባይ፣ በቃል፣ በጽሑፍ የሚማር ይኖራል፡፡ እነዚህ ሁሉ የምዕመናን ክፍሎችና የማስተማሪያ ስልቶች እያሉ አንድ አይነት ስልት ለሁሉም (one size fits all) መጠቀም ውጤታማ አያደርግም፡፡ ስለዚህ ዘርፈ ብዙ የማስተማሪያ ዘዴዎችንና ጊዜያትን መጠቀም ያስፈልጋል፡፡ ከሌላ ሀገር/ቦታ የሚመጣውም መምህር እነዚህን ሊጠቀም ይገባዋል፡፡

ለቆይታው የሚያስፈልገው የት ይዘጋጅለት?

በውጭው ዓለም ለማስተማር ለአጭር ጊዜ የሚመጡ መምህራን በምዕመናን ቤት እንዲያርፉ ማድረግ የተለመደ አሠራር ነው፡፡ አልፎ አልፎም ሁሉ የተሟላለት ቤት (ሆቴል) የመከራየት ነገር ይታያል፡፡ ምዕመናንን እውነተኞቹን የቤተክርስቲያን መምህራንን ተቀብለው በቤታቸው በማስተናገዳቸው በረከትን ያገኛሉ፡፡ መምህሩም ቤተሰቡን ለማስተማር ዕድል ያገኛል፡፡ ነገር ግን ረዘም ላለ ጊዜ ለሚቆዩ መምህራን በአንድ ምዕመን (ቤተሰብ) ቤት ብቻ መቆየት ምዕመኑ ላይ ጫና እንዳያሳድር፣ ለመምህሩም መሳቀቅን እንዳያመጣ አስቀድሞ ማቀድ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ምዕመናኑ መምህራኑን በቤታቸው ተቀብለው የሚያስተናግዱት የሚያገኙትን ዋጋ አውቀውት፣ ተረድተውት፣ አምነውበትና በራሳቸው ነፃ ፍላጎት ወስነውና ጠይቀው ሊሆን ይገባል እንጂ በጫና ባይሆን ይመረጣል፡፡

ለመምህሩ የሚሆን ማረፊያ በቤተክርስቲያኑ ውስጥ ማዘጋጀት ግን ከሁሉም የተሻለ አማራጭ ነው፡፡ ይህም በብዙ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት የተለመደ አሠራርና የቤተክርስቲያን ሥርዓትም ነው፡፡ ለዚህም አብያተ ክርስቲያናቱ የእንግዳ ማረፊያ ያዘጋጃሉ፡፡ ለአገልግሎት የመመጡ መምህራንም በዚያው ያርፋሉ፡፡ የመምህራኑ በቤተክርስቲያን ግቢ ውስጥ መቆየት ምዕመናንም ባላቸው ጊዜ ሄደው እንዲጎበኟቸው፣ ትምህርት እንዲማሩና ምክር እንዲቀበሉ ያግዛል፡፡ መምህሩም ለማስተማርም ሆነ ለመምከር እንዲሁም ለጸሎት ከዚህ የተሻለ አማራጭ የለም፡፡ የቤተክርስቲያን አገልጋይ ለሆነ መምህር በቤተክርስቲያን ቅጥር ውስጥ ባለ ማረፊያ ውስጥ ማረፍ እውነተኛ እረፍትን ይሰጠዋል፡፡

ላበረከተው አገልግሎት ስንት ይከፈለው?

ይህ ጥያቄ ለብዙዎች “አዲስ ነገር” ሊሆን ይችላል ነገር ግን ለተጋባዥ መምህራን ገንዘብ መክፈል የተለመደ አሠራር ነው። ከዚህም ጋር በተያያዘ በዘመናችን ሰባኪ ማስመጣት በቤተክርስቲያን ላይ የሚፈጥረውን ጫና በባለፈው ጦማር አቅርበናል። ፍጹም የሚባለው የሐዋርያነት አገልግሎት እንደ ቅዱሳን ሐዋርያትና እነርሱን መስለው በየዘመናቱ ቤተክርስቲያንን ያለምድራዊ ዋጋ ያገለገሉ፣ በዚህም አብነታቸው “ዋኖቻችን” የሆኑት ታላላቅ ቅዱሳንን መምሰል ነው፡፡ ስለሆነም ይህን መሰሉ መንፈሳዊ አገልግሎት ቢቻል ለራስ እየተጎዱ ለሌሎች ብርሃን መሆን፣ ባይቻል ግን ቢያንስ አላግባብ መበልጸግን (unjust enrichment) የሚያመጣ መሆን የለበትም፡፡ ለዚያ ነው ጌታችን ደቀመዛሙርቱን ለአገልግሎት ሲልካቸው “ያለዋጋ የተቀበላችሁትን ያለ ዋጋ ስጡ፡፡ በመቀነታችሁም ወርቅ ወይም ብር ወይም መሐለቅ አትያዙ፡፡ ለመንገድም ስልቻ ወይም ሁለት ልብስ ወይም ሁለት ጫማ ወይም በትር አትያዙ፤ ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋልና፡፡” (ማቴ. 10፡8-10) በማለት ደቀመዛሙርቱን ያስጠነቀቀቃቸው፡፡ ስለሆነም ለወንጌል አገልግሎት የሚጣደፉ አገልጋዮች ቢችሉ ከመጓጓዣ፣ ምግብና መኝታ ውጭ ያለምንም ምድራዊ ክፍያ ቢያገለግሉ ዋጋቸው ታላቅ ነው፡፡ ይሁንና ገንዘብን ማዕከል ያደረገ የኑሮ ዘይቤ በገነነበት ዓለም አገልጋዮችም የእግዚአብሔርን ቃል ለገንዘብ ማግኛነትና ሰዎችን ለማስደሰት እስካልሸቀጡ ድረስ በግልጽ የሚታወቅ፣ ማጭበርበርና ማስመሰል የሌለበት፣ ምክንያታዊ የድካም ዋጋ ቢከፈላቸው የሚያስነቅፍ አይደለም፡፡

ቅዱስ ወንጌል “ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋል” የሚለው ይህን መሰሉን ወጭን የመሸፈን (cost replacement) አሠራር ብቻ ነው፡፡ ፍጹማን የሆኑ ቅዱሳን ሐዋርያትና እነርሱን መስለው በየዘመናቱ ቤተክርስቲያንን በማገልገል የከበሩ ቅዱሳን ግን ለአገልግሎት የሚሆናቸውን ወጭም በራሳቸው እየሸፈኑ የማንም ሸክም ሳይሆኑ ያገለግሉ እንደነበር ይታወቃል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለቆሮንቶስ ምዕመናን በላከው መልዕክቱ “እናንተ ከፍ ከፍ ትሉ ዘንድ የእግዚአብሔርን ወንጌል ያለ ዋጋ አስተምሬአችኋለሁና፡፡ እናንተን አገለግል ዘንድ ከሌሎች አብያተ ክርስቲያናት  ተቀብዬ ለምግቤ ያህል ወሰድሁ፤ ከእናንተ ዘንድ በነበርሁበት ጊዜም ስቸገር ገንዘባችሁን አልተመኘሁም፡፡ ባልበቃኝም ጊዜ ወንድሞቻችን ከመቄዶንያ መጥተው አሟሉልኝ፤ በእናንተም ላይ እንዳልከብድባችሁ በሁሉ ተጠነቀቅሁ፤ ወደፊትም እጠነቀቃለሁ፡፡” (2ኛ ቆሮ. 11፡7-9) በማለት የተናገረው ቃል በየዘመኑ ለሚነሱ የወንጌል መመህራን ሁሉ መርህ ሊሆን የሚገባው ነው፡፡

የመንፈሳዊ አገልግሎት ዋጋው በሰማይ የሚገኝ ነው፡፡ ነገር ግን “የሚያበራየውን በሬ አፉን አትሠረው” እንደተባለ ለጊዜውም ሆነ በዘላቂነት ለሚያስተምሩ መምህራን ተገቢውን የአገልግሎት ክፍያ መክፈል ተገቢ ነው፡፡ ይህም የየአጥቢያ ቤተክርስቲያኑን የገንዘብ አቅምና የተሰጠውን አገልግሎት ከግምት ውስጥ ያስገባ መሆን ቢጠበቅበትም ለምዕመናኑ ግልጽ የሆነ ተቋማዊ አሠራር ሊኖረው ይገባል፡፡ “አጥቢያዎች እንደቻሉ ይክፈሉ” ከተባለ እንደየሁኔታው የተለያየ መጠን እየከፈሉ መምህራኑ የተሻለ ለሚከፍላቸው ቅድሚያ ሊሰጡ ይችላሉ፡፡ በዚህም ብዙ የመክፈል አቅም የሌላቸው አጥቢያዎች የሚፈልጉትን መምህር በሚፈልጉት ጊዜ ላያገኙ ይችላሉ፡፡ በጥቂቶቹ ዘንድ እንደሚደረገውም የመምህሩ ክፍያ ባስገባው ገቢ (ፐርሰንት) ከሆነ መምህራኑ በነጻነት ከማስተማር ይልቅ “ምን ያህል ገቢ አስገባ ይሆን?” በሚል የሂሳብ ሥራ እንዲፈተኑ ይጋብዛል፡፡ ስለዚህ ቤተክርስቲያናችን በተለይ ወደ ውጭ ሀገር ለሚሰማሩ መምህራን ተገማችነት ያለው የክፍያ አሰራር መመሪያ ሊኖራት ይገባል፡፡

ይሁንና ይህ የክፍያ አሠራር ቤተክርስቲያንን እንደቀጣሪ ተቋም ተጠግተው ብዙ የሥራ እድል ባለባቸው ቦታዎች ሁሉ በስንፍና የቤተክርስቲያንን ገንዘብ መውሰድን የሚያበረታታ መሆን የለበትም፡፡ አከፋፈሉም ከምዕመናን በተለየ ሁኔታ ካህናት ለአገልግሎት የሚያውሉትን ጊዜ ታሳቢ ያደረገ መሆን አለበት እንጂ በሣምንት አንድ ቀን በዕለተ ሰንበት እንደማንኛውም ምዕመን ወደ ቤተክርስቲያን መጥተው የሚቀድሱትን ወይም የሚያስተምሩትን ካህናት ሊያጠቃልል አይገባውም፡፡ አንዱ በአበል የሚቀድስ፣ የሚያስቀድስ ሌላው ያለ አበል የሚቀድስ፣ የሚያስቀድስበት አሠራር ምንደኞችን እንጂ እውነተኛ አገልጋዮችን አይጠቅምም፡፡ ስለሆነም አፈጻጸሙ እንደየሀገሩና ከተማው ሁኔታ፣ እንደ አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ አሠራር፣ እንደ አገልጋዩ የአገልግሎት ትጋትና የገቢ ሁኔታ እየታየ ግልጽ በሆነ አሠራር ሊተገበር ይገባል እንጂ የቤተክርስቲያን አገልግሎት የግለሰቦች መሸላለሚያና ሥጋዊ ጥቅም ማካበቻ መሆን የለበትም፡፡

ሰባኪ በመምጣቱ ምን ለውጥ መጣ?

በአንዳንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያናት ብዙ ሰባክያን መጥተው ሰብከዋል፡፡ የቤተክርስቲያን ሀብትም የምዕመናኑ ዕንቁ ጊዜም ለዚህ አገልግሎት ውሏል፡፡ ነገር ግን (የሕይወት ለውጥ ጊዜ የሚወስድና ለመለካት የሚያስቸግር ቢሆንም) “ይህ በመደረጉ ምን ለውጥ መጣ?” የሚለው ጥያቄ መመለስ አለበት፡፡ ምን ያህል አዳዲስ ምዕመናን ወደ ቤተክርስቲያን መጡ? ይመጡ ከነበሩት ውስጥ ምን ያህሉ ለንስሐና ለቅዱስ ቁርባን በቁ? ከተማሩት/ከሰለጠኑት ውስጥ ምን ያህሉ ወደ አገልግሎት ተሰማሩ? የምዕመናን ሱታፌ በምን ያህል ተሻሻለ? የተገኘው ለውጥ ከተፈጸመው አገልግሎትና ከፈሰሰው ገንዘብ አንጻር እንዴት ይታያል? የሚሉትን ጥያቄዎች መመለስ ያስፈልጋል፡፡ መምህራንን ከሩቅ ሀገር ማስመጣትም ያለውን የመምህራን ችግር ለጊዜው ማስታገሻ መድኃኒት እንጂ ዘላቂ መፍትሔ ተደርጎ መወሰድም የለበትም፡፡ በቂ ስልጠና ያላቸው መምህራንን በቋሚነት እንዲያገለግሉ ማድረግ ያስፈልጋል እንጂ በየጊዜው ብዙ ወጭ በማውጣት ለአጭር ጊዜ ብቻ መምህራንን እያፈራረቁ ማስመጣት ዘላቂ ለውጥን አያመጣም፡፡

በአጠቃላይ ሰባኪ ለማስመጣት ሲታሰብ አስቀድሞ ‘ሰባኪ ማምጣት ለምን አስፈለገ? ያሉትን ሰባክያን በሚገባ ተጠቅመናል ወይ? ሰባኪ ለማምጣት ለሚወጣው ወጪ ሚዛን የሚደፋ ምክንያት አለ ወይ? ሰባኪው በቆይታው የሚያስተምረው ትምህርት ትኩረት ምን ላይ ይሆናል? ስብከቱስ በምዕመናን ክርስቲያናዊ ሕይወት ዙሪያስ ምን አስተዋጽኦ ሊኖረው ይችላል?’ የሚሉትን ጥያቄዎች በሚገባ መመለስ ይገባል። የማስመጣቱ ሀሳብም ሲታመንበት ሰባቱን የትግበራ መርሆች መጠቀም ይበጃል። በተጨማሪም ለወንጌል አገልግሎት የተጠራ ሰባኪ ሙሉ ትኩረቱን ስብከት ላይ እንዲያደርግ ሁኔታዎችን ማመቻቸት ያስፈልጋል። የስብከት ቦታውም የቤተክርስቲያን ዐውደ ምህረት እንጂ (የተለየ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በቀር) ተራ አዳራሽ መሆን የለበትም። ሐዋርያዊ አገልግሎቱ የቤተክርስቲያኒቱን አስተምህሮ የጠነቀቀ፣ ሥርዓቷን የጠበቀ፣ ትውፊቷንም የዋጀ እንዲሆን ሁሉም ምዕመን የራሱን ድርሻ እንዲያበረክት ማድረግ ያስፈልጋል። በመጨረሻም ሰባኪ በመምጣቱ የመጣውን ለውጥ በተቋም ደረጃ በየጊዜው መመዘን ያስፈልጋል እንላለን። †

ሰባኪ ማስመጣት: የዘመናችን ሐዋርያዊ ጉዞና ዓለማዊ ጓዙ

መግቢያ

ከዘመነ ሐዋርያት ጀምሮ ቅድስት ቤተክርስቲያን ከምትታወቅባቸው ጸጋን የሚያሰጡ አገልግሎቶች አንዱ በቃለ እግዚአብሔር እጦት ለተራቡት ምዕመናን እየተዘዋወሩ የክርስቶስን ወንጌለ መንግስት በማስተማር አዳዲስ ምዕመናንን ማፍራት፣ እንዲሁም ያሉትን ምዕመናን በምግባርና በሃይማኖት እንዲጸኑ የማድረግ አገልግሎት ነው፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በዘመናችን ሐዋርያትን አብነት ያደረጉ ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎቶችንና መልካም ማሳ የሆነውን አገልግሎት በሂደት እየወረሩ የመጡትን አረም የሆኑ ክፉ ልማዶች እንዳስሳለን። በቀጣይ በምናወጣው ክፍል ደግሞ የመፍትሔ ሀሳቦችን እንጠቁማለን፡፡

የሐዋርያዊ ጉዞ አስፈላጊነት

ሐዋርያ ማለት “ሖረ” ከሚለው የግዕዝ ግስ የወጣ ሲሆን ትርጓሜውም ዞሮ ማስተማርን የሚገልጽ ነው፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ደቀመዛሙርቱን “ሑሩ ወመሐሩ” (እየዞራችሁ አስተምሩ) ብሎ እንደላካቸው ቅዱስ ወንጌል ይነግረናል፡፡ (ማቴ. 28፡18) ስለሆነም ከቀደሙት ሐዋርያት ዘመን ጀምሮ ከሀገር ሀገር እየተዘዋወሩ ወንጌልን ማስተማር ትልቅ ዋጋ ያለው፣ መንፈሳዊ በረከት የሚታፈስበት መንፈሳዊ አገልግሎት ሆኖ ቆይቷል፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያትና አርድዕት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች ተዘዋውረው አስተምረዋል፡፡ በእነርሱ እግር የተተኩ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያንም እንዲሁ በተለያዩ የዓለማችን ክፍሎች ተዘዋውረው ወንጌልን አስተምረው፣ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት እንዲሰፋ አድርገው፣ ብዙዎችን ወደ ጽድቅ መንገድ መልሰዋል፡፡

ተሰዓቱ ቅዱሳን፣ አባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን፣ ሐዲስ ሐዋርያ የተባሉት አቡነ ተክለሃይማኖትና የመንፈስ ቅዱስ ልጆቻቸው የሆኑ አያሌ ሊቃውንት፣ መነኮሳትና ባህታውያንም እንዲሁ በሀገራች በኢትዮጵያና በአካባቢዋ በየቦታው ዞረው አስተምረዋል፡፡ ይህም ከአገልግሎቶች ሁሉ የከበረ ዋጋ ያለውና ቅዱሳን እንደ ጧፍ ለሌሎች እያበሩ ያለፉበት የጽድቅ መንገድ ነው፡፡ የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ይህንን ሲያስረዳ “መልካሙን የምስራች የሚያወሩ እግሮቻቸው እንዴት ያማሩ ናቸው?” (ሮሜ 10፡15) ብሏል፡፡ ይህ ዞሮ የማስተማር አገልግሎት በእኛም ዘመን በተወሰነ መልኩም ቢሆን እየተፈጸመ ይገኛል፡፡

ሐዋርያዊ ጉዞ ወደ ጠረፋማ አካባቢዎች

በሀገራችን በኢትዮጵያ ጠረፋማ አካባቢዎች ያሉ በርካታ ክርስቲያኖች ትምህርተ ወንጌልን የሚያስተምራቸው፣ ምሥጢራተ ቤተክርስቲያንን የሚፈጽምላቸው አገልጋይ በማጣት ይቸገራሉ፡፡ በተለይም የአማርኛ ቋንቋን ለመግባቢያነት የማይጠቀሙ ምዕመናን ባሉባቸው አካባቢዎች ችግሩ በጣም ከባድ ነው፡፡ በርካታ ምዕመናንም በቋንቋቸው የሚያስተምራቸው፣ የሚያጸናቸው አገልጋይ በማጣት በነጣቂ ተኩላ በተመሰሉ መናፍቃን ሲወሰዱ ይታያል፡፡ በአንጻሩ በታላላቅ ከተሞችና ሌሎች የአብነት ትምህርት የተስፋፋባቸው የሀገራችን አካባቢዎች በአንድ ደብር እጅግ በርካታ አገልጋዮች “ያለ በቂ አገልግሎት” ሲባክኑ ማስተዋል የተለመደ ነው፡፡ ቅዱስ የሆነ የእግዚአብሔር ቃል ነገረ ምጽዋትን በሚያስረዳበት አንቀጽ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዕለተ ምጽዓት ለጻድቃንም ለኃጥአንም “ተርቤ አብልታችሁኛልን?” (ማቴ. 25፡35 እና 42) የሚል ጥያቄ እንደሚያቀርብላቸው ይነግረናል፡፡ የቤተክርስቲያን መተርጉማን እንደሚያስተምሩት ጌታችን “ተርቤ አብልታችሁኛልን?” በማለት እያንዳንዳችንን (በተለይም የወንጌልን አገልግሎት የማዳረስ ግዴታ ያለባቸው መምህራንን) የሚጠይቀው ለቁመተ ሥጋ የሚሆን ምጽዋት ብቻ ሳይሆን ለነፍስ ድኅነት የሚሆነውን የእግዚአብሔር ቃል ለሚያስፈልጋቸው ሁሉ ማቅረብን ይመለከታል፡፡ ስለሆነም ትምህርተ ሃይማኖትን የሚያስተምሩ ሁሉ ለጠገበው ለማጉረስ ከመሽቀዳደም ለተራበው ቢደርሱ አገልግሎታቸው የጽድቅ ምጽዋት ይሆንላቸዋል፡፡

ሐዋርያዊ ጉዞ ወደ ዝርወት ዓለም

ከቅርብ ዘመን ወዲህ በቁጥር በርከት ያሉ የቤተክርስቲያናችን ምዕመናን በዝርወት (በውጭው) ዓለም መኖራቸው የአጥቢያ አብያተክርስቲያናት ቁጥር እንዲጨምር ምክንያት ሆኗል፡፡ በውጭ ሀገር ያለ የቤተክርስቲያን አገልግሎት በብዙ መልኩ ከሀገር ቤቱ የተለየ ገጽታ አለው፡፡ በቁጥር ቀላል የማይባሉት በውጭ ሀገር የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት በቂ አገልግሎት ለመስጠት የሚያስችሉ አገልጋዮች የሏቸውም፡፡ ከዚያም ባሻገር ከአንዱ ደብር ወደሌላው በመሄድ ለማገልገል የሚመች ከባቢ የለም፡፡ በተለይም አብያተ ክርስቲያናት ቋንቋና ፖለቲካዊ እይታን ወይም የተወሰኑ ግለሰቦችን ማኅበራዊ ትስስር ታሳቢ ባደረጉ መቧደኖች በተመሠረቱባቸው ቦታዎች አልፎ አልፎ በንግስ በዓላት ከሚታይ የአንድነት አገልግሎት በቀር አንዱ የአንዱን ክፍተት የሚሞሉበት አሠራርም ሆነ ልማድ አይስተዋልም፡፡ ሁሉም በሩን ዘግቶ የየራሱን ‘አገልግሎት’ ለመፈጸም መሯሯጥና እርስ በርስ በቅናትና በፉክክር መንፈስ መተያየት የተለመደ “የአገልግሎት” ገጽታ የሆነባቸው ቦታዎች ጥቂት አይደሉም፡፡

ከዚያም ባሻገር በውጭ ሀገራት ያሉ አጥቢያዎች ከቤተክርስቲያንነት ይልቅ (ባሻገር) ማኅበራዊ መገናኛዎችና የባህልና ፖለቲካ አቋም ማንጸባረቂያ መድረኮች ሲሆኑም ይስተዋላል፡፡ የትክክለኛ አገልግሎት መመዘኛ መስፈርቱም ክርስቲያናዊ መንፈሳዊነትን ከመከተል ይልቅ “የእኛ ወገን ነው ወይስ የእነርሱ ወገን?” የሚል ስሁት መመዘኛ የሆነባቸው ቦታዎች ቀላል የማይባል ቁጥር አላቸው፡፡ ይህ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ምልከታን ለአገልግሎት መመዘኛነት የሚያይ መለካዊ አስተሳሰብ በኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ስም በሚጠሩ አጥቢያዎች በብዙ አላዋቂዎች ድጋፍና አርቆ ማስተዋል አለመቻል መስፈኑ የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አንድነት በመሸርሸር የአገልግሎቷን ተደራሽነት በእጅጉ ሲገድበው ይታያል፡፡

በአጭሩ ከአገልጋይ እጥረትም ሆነ በየአጥቢያው ያሉትን አገልጋዮች መዋዋስን የማያበረታታ (የሚያደናቅፍ) አሰራር ከመስፈኑ የተነሳ በብዙ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ያሉ ምዕመናን የሚገባውን ቃለ እግዚአብሔር በተገቢው መልኩ ሲያገኙ አይስተዋልም፡፡ ስለሆነም በውጭ ሀገር የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት ያሉባቸውን የአገልግሎት ክፍተቶች ለመሙላትም ሆነ በሌሎች ምክንያቶች መምህራንና ዘማርያንን ከኢትዮጵያ (ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ ከልዩ ልዩ የውጭ ሀገራት) ማስመጣት የተለመደ አማራጭ ሆኗል፡፡ ከሀገራቸው ርቀው፣ የቤተክርስቲያንን ጣዕም ናፍቀው ለሚጠባበቁ ሁሉ የእውነተኛ መምህራን በቅርብ መገኘት ለጽድቅ የሚገባውን ፍሬ እንዲያፈሩ ያስችላቸዋልና በአግባቡ የሚፈጸም ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎት ለሰጭውም ለተቀባዩም ድርብርብ ጸጋን የሚያሰጥ ነው፡፡

ከሐዋርያዊ ጉዞ ጋር ተያይዞ የሚነሱ ችግሮች

ከሚያገለግሉት አገልጋዮች አንጻር ስንመለከተው ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎት እጅግ ታላቅ የሆነውን የቅዱሳን ሐዋርያትን በረከት የሚያሰጥ፣ የምጽዋትን ግዴታ የሚወጡበት አገልግሎት ነው፡፡ ምጽዋትን የሚሰጥ መንፈሳዊ ዋጋ ለማግኘት እንጂ ከምጽዋቱ የተነሳ ምድራዊ ክብርና ጥቅምን ለማግኘት ሊያደርገው አይገባም፡፡ አገልግሎቱን ከሚፈልጉት አጥቢያ አብያተክርስቲያናት አኳያ ስንመለከተው ደግሞ አዳዲስ ምዕመናንን የሚያፈሩበት፣ የተበተኑትን የሚሰበስቡበት፣ ያሉትን በእምነትም በምግባርም የሚያጸኑበት የቤተክርስቲያን ቀዳሚ ተልዕኮ የሚፈጸምበት አገልግሎት ነው፡፡ ይሁንና ይህን መሰሉ አገልግሎት ወንጌልን መነገጃ፣ አገልግሎትን ኪስ መሙያ ባደረጉ ምንደኛ “አገልጋዮች” እና የጥቅም አጋሮቻቸው የተነሳ መስመሩን እየሳተ ለጽድቅ መዋል የነበረበት አገልግሎት ግልጽ በሆነ መልኩ የንግድና የጥቅም ትስስር መገለጫ እየሆነ ይታያል፡፡ ምንም እንኳ ይህ ችግር በአሁኑ ወቅት ለሚያስተውል ሁሉ የተገለጠ ቢሆንም ብዙዎች የችግሩን መነሻና ማሳያዎች ስለማይረዱ ባለማወቅም ሆነ በምንግዴ ተባባሪነት ምንደኞችንና የጥቅም ተጋሪዎቻቸውን በሚያስደስት፣ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት ግን እንደ ሸቀጥ እንዲቆጠር በሚያደርግ አሳፋሪ አሰራር ተሳታፊ ሲሆኑ ይስተዋላል፡፡ ዋጋ የሚገኝበትን አገልግሎት ፍርድ በሚያመጣ፣ ጌታችንን በሚያስቆጣ ድፍረት እንዲለወጥ ከሚያደርጉት ስሁት አሰራሮች መካከል የሚከተሉት ይጠቀሳሉ፡፡

የቅርቡን እያራቁ የሩቁን መናፈቅ

የቤተክርስቲያንን ገንዘብ አውጥቶ መምህራንን ማስመጣት በራሱ መንፈሳዊ ግብ አይደለም፡፡ በየሀገረ ስብከቱ ያሉ አብያተክርስቲያናትም ራቅ ካለ ስፍራ መምህር ለማስመጣት ከመወሰናቸው በፊት በሀገረ ስብከታቸው ውስጥ ያሉትን ሊቃውንትና ሌሎች ተተኪ መምህራን በአግባቡ መጠቀማቸውን መመዘን ይኖርባቸዋል፡፡ በቅርብ ያለውን እያራቁ በሩቅ ያለውን መናፈቅ ጤናማ ያልሆነ አገልግሎት ማሳያ ነው፡፡ በተለይም የሊቃውንት መፍለቂያ በሆኑ የሀገራችን ከተሞች እውነተኛውን ትምህርት የሚያስተምሩትን በአጠገባቸው ያሉ ሊቃውንት ትተው “ከአዲስ አበባ የሚመጡ” የሚባሉ ወንጌልን እንደ ንግድ የያዙ “መምህራንን” በብዙ ወጭ ማምጣት ቤተክርስቲያንን ሁለት ጊዜ መውጋት ነው፡፡

ይህን በምሳሌ ለማስረዳት የሚከተለውን እውነተኛ ታሪክ እናቅርብ፡- በአንዲት የሰሜን ኢትዮጵያ ከተማ በቅዱሳት መጻሕፍት እውቀታቸው የሚታወቁ በርካታ ሊቃውንት ያሉባቸው ጉባኤ ቤቶች አሉ፡፡ ይሁንና ከቤተክርስቲያን ገቢ ማነስና ከአስተዳደሩ ብልሹነት የተነሳ 2,000 ብር በወር የሚከፈላቸው ሊቃውንት በጣት የሚቆጠሩ ናቸው፡፡ ይሁንና በከተማዋ የተሰባሰቡ ወጣቶች ጉባኤ አዘጋጅተው እንደ ዘመኑ ነፋስ ፌስቡክና ዩቲዩብ የሚያውቃቸውን “ከአዲስ አበባ የሚመጣ” መምህር ማምጣት አለብን አሉ፡፡ ያን መምህር ለሁለት ቀናት ጉባኤ ለማስመጣት (በአውሮፕላን ካልሆነ አይመጣም) በወቅቱ ዋጋ ከ3,000 ብር በላይ የአውሮፕላን ቲኬት፣ ከ500 ብር በላይ ለአልጋና ምግብ ወጪ እንዲሁም ለምንደኛው መምህር 15,000 ብር የኪስ ገንዘብ ይከፍሉታል፡፡ ይሄ ሁሉ ወጭ የወጣበት መምህር መጥቶ የረባ ትምህርት ሳያስተምር ከብዙ ቀልድና ጨዋታ ጋር የተሰበሰበውን ወጣት በስሜት አስጨብጭቦ፣ ለራሱ ለማስታወቂያ የሚሆነውን ቪዲዮ ይዞ ይመለሳል፡፡ የሚያሳዝነው እነዚሁ ወጣቶች ጉባኤውን ለማዘጋጀት መግፍኤ ከሆኗቸው ምክንያች አንዱ “የቤተክርስቲያን ሊቃውንት መጥፋትና መሰደድ አሳስቧቸው” ነው፡፡ ነገር ግን ለሚያስተውል ሰው እነርሱ ካደረጉት ተግባር በላይ ቤተክርስቲያንን የሚጎዳ፣ ሊቃውንቷን የሚያሳንስ ተግባር የለም፡፡

በተመሳሳይ መልኩ በብዙ የውጭ ሀገራት በሚገኙ ሀገረ ስብከቶችና አብያተ ክርስቲያናት ያለ ምንም ወጪ የቤተክርስቲያንን ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን እያሉ በእውቀት ከእነርሱ በእጅጉ ያነሱ መምህራንን ብዙ ወጭ በማውጣት ከሌላ ቦታ ያስመጣሉ፡፡ በአንዳንድ ቦታዎች እንደታየውም ቀደም ባሉ ዓመታት ተጋባዥ መምህራን እየሆኑ በሚሄዱባቸው ሀገራት በልዩ ልዩ መልኩ የመኖሪያ ፈቃድ አግኝተው መኖር ሲጀምሩ “ለንግድ ስለማይመቹ” አብያተ ክርስቲያናቱ እነርሱን በመተው ሌሎችን ማስመጣት ይቀጥላሉ፡፡ ይህ የቅርቡን እየናቁ የሩቁን የመናፈቅ አባዜ የሚያሳየን ነገር ቢኖር በእነዚህ ዘንድ “መምህራንና ዘማርያን ማስመጣት” የሚባለው ለምዕመናን መንፈሳዊ ሕይወት በመጨነቅ የሚደረግ ሳይሆን መንፈሳዊ ላልሆነ ዓላማ ወይም መንፈሳዊ ነው ተብሎ የሚታሰብን ዓላማ በገንዘብ ለመደገፍ የሚደረግ የገቢ ማስገኛ ስልት (fund raising strategy) ነው፡፡

አገልግሎትን ከገንዘብ ጋር መቀላቀል

መንፈሳዊ አገልግሎት ንግድ መሆን የለበትም፡፡ መምህራንን የሚያስመጡ አጥቢያዎችም አገልግሎቱን ገንዘብ ከመሰብሰብ ጋር ሊያገናኙት አይገባም፡፡ ምንም እንኳ የቤተክርስቲያን አገልግሎት ገንዘብ እንደሚያስፈልገው ቢታወቅም ገንዘብን መሰብሰብ በግልጽ በሚደረግ ጥረት እንጂ በማስመሰል በሚደረግ፣ መንፈሳዊ ዋጋን በሚያሳጣ መልኩ መፈጸም የለበትም፡፡ በብዙ ቦታዎች መምህራንን የማስመጣት ነገር “ከገቢ ማስገኛ” መንገዶች አንዱ (ቀዳሚው) ተደርጎ ይታሰባል፤ በተግባርም ይታያል፡፡ ለማስተማር የሚመጡ ሰዎች የሚመረጡትም ያላቸውን ታዋቂነት በመጠቀም ወይም በደላላ አሰራር ገንዘብ መሰብሰብ የሚችሉ መሆናቸውን ታሳቢ በማድረግ ነው፡፡ በተለያየ ቦታ እየተዘዋወሩ ከሚያስተምሩ መምህራንም ቀላል የማይባል ቁጥር ያላቸው ምንደኞች አሉ፡፡ ለእነዚህ ሰዎች “አገልግሎቱ” ኑሯቸውን የሚገፉበት የስምሪት መድረክ እንጂ ለመንፈሳዊ ዋጋ የሚደረግ ሱታፌ አይደለም፡፡

ስለሆነም የየራሳቸውን ደላሎች በየቦታው በማሰማራት፣ “ለአገልግሎት” በሚሄዱባቸው ቦታዎችም በድለላቸውና በማጭበርበራቸው ከምዕመናን ከሚሰበስቡት ገንዘብ በፐርሰንት እየተደራደሩ፣ ካልሆነም ኢ-መደበኛ በሆነ መልኩ ተጽዕኖ እየፈጠሩ የግል ጥቅማቸውን ለማካበት ይሰራሉ፡፡ ገንዘብ ማግኘትን ቀጥተኛ ዓላማ ያደረጉ መንፈሳዊ ስራዎች ፈር ለመሳት ጊዜ አይወስድባቸውም፡፡ ይህ አገልግሎትን ከገንዘብ ጋር የመቀላቀል አሠራርም ከቀጥተኛ መንፈሳዊ ኪሳራነቱ ባሻገር ሐዋርያዊ ሊሆን የሚገባውን ዞሮ የማስተማር አገልግሎት በብዙ መልኩ ያጎድፈዋል፡፡ አገልግሎት ከገንዘብ ጋር ሲቀላቀል የሚያገለግሉት ሰዎችም አገልግሎታቸው የገቢ ምንጫቸው እንጂ የእምነታቸው ፍሬ አይሆንም፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ነገር ግን ያላመኑበትን እንዴት ይጠሩታል?” (ሮሜ. 10፡14) በማለት የጠየቀው የእግዚአብሔርን ስምና ቅዱስ ቃሉን እንደ አማኝ ሳይሆን እንደቅጥረኛ ባለሙያ የሚናገሩትን ይመለከታል፡፡

ከአብያተክርስቲያናት አስተዳደር ጋር በመደበኛም ሆነ ኢ-መደበኛ መልኩ የሚደረጉ “የገንዘብ ድርድሮች” አገልግሎቱን ቁሳዊ ሲያደርጉት ይታያል፡፡ አንዳንዶቹም በድለላቸውና ምዕመናንን በስሜት በማነሳሳት የሚሰበስቡትን መንፈሳዊ ዋጋ የሌለው የገንዘብ መጠን እየጠቀሱ “ካስገባነው ገቢ አንፃር በኮሚሽን መልኩ ይከፈለን” በማለት እስከመከራከር መድረሳቸው አገልግሎቱ ምን ያክል መስመር እየሳተ እንደመጣ በግልጽ ያሳያል፡፡ ከዚያም ባሻገር ለአገልግሎት ተብለው የሚመጡ መምህራን በልዩ ልዩ መንገድ ሌሎች ንግዶችን ሲያካሂዱ ይታያል፡፡ ለምሳሌ ያክል አንዳንዶቹ በውጭ ሀገራት ለአገልግሎት በሚመጡበት ጊዜ የመዝሙርም ሆነ የስብከት ካሴታቸውን የቅጅ መብት ከሰጡት አሳታሚ በመደበቅ (በመስረቅ) ወደ ሲዲዎች እንዲገለበጥ ካደረጉ በኋላ የኦሪጂናሉን ስቲከር በመለጠፍ በኦሪጅናል ዋጋ ምዕመናንን “ለበረከት ውሰዱ” በማለት ይነግዳሉ፡፡ ሌሎችም ከምዕመናን በልዩ ልዩ መንገድ በግል ገንዘብ በመቀበል አገልግሎታቸውን ዋጋ ያሳጡታል፡፡ በአንድ ወቅት አንድ መምህር በአውደ ምህረት “ኢትዮጵያ ሄጄ የማገለግልበት መኪና ብትገዙልኝ ምን አለበት?…ለአገልግሎት እስከሆነ ድረስ አውሮፕላንም እንግዛ ብንል ልታግዙን ይገባል፡፡” በማለት የተናገረውን እንደማሳያ መውሰድ እንችላለን፡፡ እንደዚህ ዓይነት “መምህራን” ወንጌልን መነገጃ የሚያደርጉ፣ ምዕመናንም የእነርሱን የማይጠግብ ኪስ ለመሙላት የተፈጠሩ የሚመስላቸው ስለሆኑ እንጂ እውነት ስለ አገልግሎት ብለው አይደለም፡፡

እንዲህ ዓይነቱ ምንደኛ ጌታችን በወንጌል “ያለ ዋጋ የተቀበላችሁትን ያለ ዋጋ ስጡ፡፡ በመቀነታችሁም ወርቅ ወይም ብር ወይም መሐለቅ አትያዙ፡፡ ለመንገድም ስልቻ ወይም ሁለት ልብስ ወይም ጫማ፣ ወይም በትር አትያዙ፤ ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋልና፡፡” (ማቴ. 10፡8-10) ያለውን የሚተረጉምበትን፣ የሚያስተምርበትን ያልተበረዘ ቅዱስ መንፈስ ከወዴት ያገኛል? ይህን ጥቅስ አንስተው “ሲያስተምሩ” (ንግዳቸውን በአመክንዮ ሲደግፉ) እንኳን የመጀመሪያዎቹን ንባባት ትተው “ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋል” የሚለውን እየደጋገሙ የጌታን ቃል ለነውራቸው መሸፈኛ ያደርጉታል፡፡ ጌታችን እንዳለ “ለሁለት ጌቶች መገዛት የሚቻለው አገልጋይ የለም፡፡” (ማቴ. 6፡24) የሚያሳዝነው በምንደኞቹ ምክንያት ደገኛው አገልግሎት መናቁና መፈረጁ ነው፡፡ በአንጻሩ በዘመናችን በእውነት ለመንፈሳዊ ዓላማ የግል ጥቅማቸውን እየተው፣ ራሳቸውን እየጎዱ የሐዋርያትን ፈለግ ተከትለው በየጠረፉ፣ የተረሱ ምዕመናን ባሉበት ሁሉ የሚያገለግሉ መምህራን ከአጭበርባሪዎቹ የተነሳ “ከኑግ ጋር እንደተገኘ ሰሊጥ” ለትችትና ነቀፋ መጋለጣቸው ያሳዝናል፡፡ ይሁንና መንፈሳዊ አገልጋይ በስህተትም ሆነ በእውቀት የሚፈጠሩ መሰረት አልባ ትችቶች ለአገልግሎቱ ማትጊያ መንፈሳዊ ዋጋዎች ይሆኑታል እንጂ ማደናቀፊያ አይደሉም፡፡

“መምህራንን ተጠቅመን ‘ገቢ ብናስገኝ’ ምን አለበት?” 

እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በብዙዎች ዘንድ አገልግሎትን ለገንዘብ ማስገኛነት የማመቻቸት ክፉ ልምምድ ቢያንስ በመርህ ደረጃ ተቀባይነት አልነበረውም፡፡ አገልግሎቱን ለንግድ የሚያውሉት ሰዎችም ሌሎች ማስመሰያዎችን እየፈጠሩ ይናገራሉ እንጂ በግልጽ ገንዘብ የማስገኘት ዓላማን የሚያነብር (legitimize የሚያደርግ) አመክንዮ ማቅረብ አልተለመደም ነበር፡፡ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ግን ነውሩ ሥር እየሰደደ መንፈሳዊነት የጎደለውን አመክንዮ ያለማፈር በአውደ ምሕረት የሚያብራሩ ምንደኞች በዝተዋል፡፡

ለመሆኑ መምህራንና ዘማርያንን ተጠቅሞ ገንዘብ የሚገኝበት መንገድ ለምዕመናን መንፈሳዊ ህይወት ያለው አንድምታስ ምንድን ነው? ምዕመናን ለቤተክርስቲያን አስተዋጽኦ ማድረግ ግዴታችን ቢሆንም አሥራታችንን የምናወጣው ሕገ እግዚአብሔርን፣ ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ጠብቀን መሆን አለበት፡፡ ሰው በስጦታው ዋጋ የሚያገኝበት አምኖበት ሲሰጥ እንጂ በስሜት ተገፋፍቶ፣ ሰው ይይልኝ ብሎ፣ ‘ታዋቂ’ በሚባሉ በሰባኪነት ስም ድለላን ሙያ አድርገው በያዙ ሰዎች የሽንገላ ምርቃትን ለመቀበል መሆን የለበትም፡፡ የእግዚአብሔር ቃል እንዲህ ይላል “ለሰዎች ትታዩ ዘንድ ምጽዋታችሁን በሰዎች ፊት እንዳታደርጉ ተጠንቀቁ፤ ያለዚያ በሰማያት ባለው በአባታችሁ ዘንድ ዋጋ የላችሁም፡፡ ምጽዋታችሁንም በምታደርጉበት ጊዜ ግብዞች በሰዎች ዘንድ ሊመሰገኑ በምኩራብና በአውራ ጎዳና እንደሚያደርጉት በፊታችሁ መለከት አታስነፉ፤ እውነት እላችኋለሁ፤ ዋጋቸውን ተቀብለዋል፡፡” (ማቴ. 6፡1-2)

በቁማር የሚገኝ ዕጣ ለማግኘት ሲል ገንዘብ የሚሰጥ፣ ስሙ ስለተጠራና ስለተጨበጨበለት ገንዘብ የሚሰጥ፣ የምንደኛ ደላሎችን የአደባባይ ምርቃት ፈልጎ ገንዘብ የሚሰጥ በእግዚአብሔር ቃል መሠረት በምድር ዋጋውን ስለተቀበለ ሰማያዊ በረከትን አያገኝም፡፡ ይሁንና ምዕመናን ይህን የእግዚአብሔር ቃል በሚገባ እንዳይረዱ ተግተው የሚሠሩ ብዙ ናቸው፡፡ ከእነዚህም የተነሳ ብዙ ሰዎች ለቤተክርስቲያን ገንዘብ መስጠት የሚገባው እልልታና ጭብጨባ ባለበት ሰዓት እንደሆነ የሚያስቡ ይመስላል፡፡ ጌታችን በወንጌል “እናንተ ግብዞች ጻፎችና ፈሪሳውያን መንግስተ ሰማያትን በሰው ፊት ስለምትዘጉ ወዮላችሁ! እናንተም አትገቡም፤ የሚገቡትንም ከመግባት ትከለክሉአቸዋላችሁ፡፡” (ማቴ. 23፡14) ያላቸው እነዚህን ነው፡፡ የቤተክርስቲያንን ገቢ ከማሳደግ አኳያ የመምህራነ ወንጌል ድርሻ ድለላና ማጭበርበር ሳይሆን ምዕመናንን በሚገባ ማስተማርና ዋጋ የሚያገኙበትን የጽድቅ ስጦታ እንዲሰጡ መምከር እንጂ የሀሰትን አሰራር ማባዛትና ራሳቸውን እንደ ታዋቂ ሰው (celebrity) ለሽያጭ በማቅረብ የምንደኞችን ካዝና መሙላት፣ የምዕመናንንም ስጦታ መንፈሳዊ ዋጋ ማሳጣት አይደለም፡፡

ሰባክያን የሚመረጡበት መስፈርት ብልሹነት

በዘመናችን ለሐዋርያዊ ጉዞ ሰባክያን የሚመረጡበት መስፈርት ብዙ ችግሮች ያሉበት ነው፡፡ በመንፈሳዊ ሕይወታቸው፣ በእውቀታቸውና በማስተማር ብቃታቸው ከሚመረጡት ይልቅ በፌስቡክና ዩቲዩብ ባላቸው ታዋቂነት፣ ገንዘብ ለመሰብሰብ ባላቸው የድለላ ችሎታ፣ የሚገባቸውንም የማይገባቸውንም ቀሚስና ቆብ ለማሳመር በሚያደርጉት መኩነስነስ፣ በዘርና ፖለቲካዊ ቡድንተኝነት እንዲሁም በመሳሰሉት ሥጋዊ መመዘኛዎች የሚመረጡት ይበዛሉ፡፡ ሌሎችም አገልግሎቱ ከሚሰጥበት ቦታ ካሉ ሰዎች ጋር (በተለይም ከካህናትና ሰበካ ጉባኤ አስተዳደር አካላት ጋር) ባላቸው ግላዊ ግንኙነት ይመረጣሉ፡፡ ለዚህም ብለው በየአጥቢያ አብያተክርስቲያናት “ተጽዕኖ ፈጣሪ” ናቸው ብለው የሚያስቧቸውን ሰዎች በአውደ ምህረት የሚሸነግሉ፣ በልዩ ልዩ መንገድ የተጋነነ ግለሰባዊ የስብዕና ግንባታ (personality cult) ለመፍጠር የሚሽቀዳደሙ አሉ፡፡

አብያተክርስቲያናት ከመንፈሳዊ መስፈርት በወጣ መልኩ ሰባክያንን መምረጣቸው በጎ ምግባር የነበራቸው ሰባክያን ሳይቀሩ “የአገልግሎቱን እድል” ለማግኘት ሲሉ በድለላ፣ በማስመሰል አለባበስ እንዲሁም በመሳሰሉት ዋነኞቹን ምንደኞች ለመምሰል ሲሽቀዳደሙ ማየት ልብን ይሰብራል፡፡ አንዳንድ ሰባክያን ለአገልግሎት ከመጡ ተመልሰው የሚጠሩበትን መንገድ ለማመቻቸት ብዙ መንፈሳዊ ያልሆኑ አሠራሮች ውስጥ ይገባሉ፡፡ ተመልሰው መጠራት የማይችሉ ከሆነም በግልጽም በስውርም የራሳቸውን ጓደኞች ወይም የሥጋ ዘመዶቻቸውን በቀጣይ እንዲጠሩ መደላድል ይፈጥራሉ፡፡ ይህም አገልግሎቱን ፍፁም ቁሳዊና ለብልሹ አሠራር የተመቸ ያደርገዋል፡፡ ይህ ችግር በብዛት የሚስተዋለው ጥቅም በሚበዛበት የታላላቅ ከተሞች ወይም የውጭ ሀገራት አገልግሎት ላይ ነው፡፡ መከራ ባለበት አገልግሎትማ ማን ይሽቀዳደማል!?

ሰባክያን ራሳቸውን በሁሉ ጉዳይ ሊቅ አድርገው የማቅረብ ችግር

ሰባክያን ለሚመረጡበት ስሁት መንገድ ለማገዝ ሰባክያኑን ሁሉን የሚያውቁ አስመስሎ በማጋነን ማስታወቂያ መስራት እየተለመደ ነው፡፡ ትሁት አገልጋይ እንኳ ቢሆን ራሳቸውን እንደ “አስመጭና ላኪ” የሚቆጥሩት አካላት ለንግዳቸው ስለሚፈልጉት አቀራረቡን ለማስተካከል ይከብዳል፡፡ አንዳንዶቹ ሰባክያንም ትዕቢቱ ስለሚጋባባቸው ራሳቸውን በሁሉ ጉዳይ ሊቅ አድርገው በማቅረብ በማያውቁት እየተለኩ ይወድቃሉ፡፡ አንድ መምህር በአውደ ምህረት ስለቆመ ብቻ ራሱን የባህልም፣ የኮሜዲም፣ የፖለቲካም፣ የስነ ልቦናም፣ የጤናም፣ የመሳሰለውም ባለሙያ አስመስሎ ከመንፈሳዊ ትምህርት ጋር በማይገናኙ ጉዳዮች ሳይቀር ትዝብት ላይ የሚጥሉ ረብ የለሽ አስተያየቶችን ሲሰጥ ያሳቅቃል፡፡ ከሚያስተምሩት ምዕመን መካከል እነርሱ ባለማወቅ የሚናገሩበትን ሙያ የሚያውቁ ሰዎች እንዳሉ እንኳ አያስተውሉም፡፡ በዚህም ራሳቸውን ያስገምታሉ፣ ቤተክርስቲያንንም ያሰድባሉ፡፡ ከዓለማዊ ጉዳዮች ባሻገር በመንፈሳዊ ትምህርትም አንድ መምህር ሁሉን ሊያውቅ አይችልም፡፡ የማያውቁትን ሲጠየቁ በጥበብ ከማለፍ ይልቅ በሞኝነትና በድፍረት ያልተረዱትን የሚናገሩ ሲበዙ እናስተውላለን፡፡ የዚህም ምክንያቱ ራስን በሁሉ ጉዳይ ሊቅ አድርጎ የማቅረብ ችግር ነው፡፡

በአገልግሎት ሰበብ ግላዊ ወይም ቡድናዊ ዓላማን ማስፈጸም

የቤተክርስቲያን አገልግሎት በጥቅመኞች፣ እንዲሁም በዘርና በፖለቲካ እይታ ቡድናዊ ስሜትን ፈጥረው ቤተክርስቲያንን በሚያውኩ ሰዎች እጅ በሚወድቅበት ጊዜ ከሚታዩ ችግሮች አንዱ መንፈሳዊውን አገልግሎት የሚወዱትን ለማመስገን፣ የሚጠሉትን ለመርገም ማዋል ነው፡፡ ይህ ችግር በውጭ ሀገራት በሚገኙ አጥቢያዎች ይበልጥ ይስተዋላል፡፡ ለማስተማር የሚመጡትን መምህራን በጥቅም በመደለል ወይም የተሳሳተና የተዛባ መረጃ በመስጠት የተወሰኑ ሰዎችን ሀሳብ ብቻ እንዲይዙ ያደርጓቸዋል፡፡ ለዚህም እንዲረዳቸው መምህራኑ በትርፍ ጊዜያቸው ከማን ጋር መገናኘት እንዳለባቸው ወይም እንደሌለባቸውም ጭምር የሚከታተሏቸው ሰዎች ይመድባሉ፡፡ በውለታና በጥቅማጥቅም በመደለል፣ ወይም የተጣመመ ‘መረጃ’ (deliberately twisted information) በመስጠት የሚፈልጉትን ሀሳብ ይጭኑባቸዋል፡፡ ከዚህም የተነሳ የስብከቱና የትምህርቱ አቅጣጫ ሰዎችን ለመንግስተ ሰማያት ለማብቃት ሳይሆን እንዲወደሱ የሚፈልጓቸውን በውዳሴ ከንቱ በመሸንገል፣ እንዲሰደቡ የሚፈልጓቸውን ደግሞ ያለስማቸው ስም በመስጠት እንዲሁም በግልጽ በመሳደብ እንዲበላሽ ያደርጋሉ፡፡ ቡድናዊ ስሜት ያላቸው ሰዎች መምህራንን በማስመጣትና በመደለል ወይም በማታለል የግለሰቦች ወይም አምባገነናዊ አስተዳደሮች ማኅበራዊ ቅቡልነት መገንቢያ አድርገው ይወስዷቸዋል፡፡ በዝና የሚታወቁ መምህራንን ከሚያስቀድሙባቸው ምክንያቶች አንዱም በተበላሸ አሰራራቸው  የሚተቿቸውን ምዕመናን “አንተ/አንቺ እገሌ ከተባለው ታዋቂ መምህር ትበልጣለህ/ትበልጫለሽ? እነርሱኮ ይደግፉናል፡፡” የሚል ስንኩል አመክንዮ ለመፍጠር ነው፡፡

ምንደኛ የሆኑት መምህራንም “አስመጪና ላኪዎቻቸውን” የሚያስደስት የመሰላቸውን የፖለቲካና የቡድንተኝነት አስተሳሰብ በሥጋዊ ስሜት ተመርተው እየተናገሩ በረከትን ሊያወርሱ ተጠርተው መርገምን ይጭናሉ፡፡ (መዝ. 83፡6) የጥቅም ትስስራቸው ወደሚያደላበት ቡድን በመወገን፣ ሌሎቹም በመረጃ እጥረት ወይም መዛባት ከቤተክርስቲያን መሠረታዊ ተልእኮ ወጥተው የግለሰቦችና ቡድኖች መንፈሳዊ ያልሆነ ተልዕኮ ፈጻሚ ሲሆኑ ይታያሉ፡፡ በንግድ ፉክክር ውስጥ ሳይቀር እየገቡ ለአጉራሾቻቸው የንግድ ተቋማት በአውደ ምህረት ማስታወቂያ ይሰራሉ፡፡ አንድ አስተማሪ ይህን መሰሉን ተራ ነገር ሲናገር በሀሳቡ ሊስማሙ የሚችሉት በግላዊ መሳሳብ ከእርሱና ከመሰሎቹ ጋር የሚግባቡ ሰዎች ብቻ ናቸው፡፡ ለሌሎቹ ግን አውደ ምህረቱ የማንን ሀሳብ ለማንጸባረቅ እንደዋለ ለመረዳት አይከብዳቸውም፡፡ ለእነዚህ ሰዎች “ከትምህርቱ” በኋላ “ያስተማረን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ የተመሰገነ ይሁን” ብለው የሚያሳርጉ ሰዎች መንፈስ ቅዱስን ሳይታወቃቸው ይዘልፉታል፡፡ ምዕመናንም ቃለ እግዚአብሔርን በንጹህ ህሊና ከመስማት ይልቅ በሚያውቁትና በሚረዱት ልክ እየመዘኑ ለጽድቅ በተቀመጡበት አደባባይ ለፍርድ ይቆማሉ፡፡ አባቶቻችን በመልክዓ ጴጥሮስ ወጳውሎስ ለወንጌል አገልግሎት መፋጠናቸውን አስበው ሲያመሰግኑ “ጳውሎስ ወጴጥሮስ ለክርስቶስ ላእካነ ቃሉ/ጳውሎስና ጴጥሮስ ሆይ እናንተ የክርስቶስ የቃሉ መልእክተኞች ናችሁ” ማለታቸው ለሰባክያነ ወንጌል መርህ ሊሆናቸው በተገባ ነበር፡፡ ቅዱስ ቃሉን ለማስተማር የሚቆሙ ሁሉ የክርስቶስ አምሳል፣ የመንፈስ ቅዱስ መልእክተኞች ሆነው ከመንፈስቅዱስ የተገኘውን (የተማሩትን፣ ያመኑትን) ሊያስተምሩ ይገባል እንጂ ነገር አመላላሽ ሆነው ቅዱስ የሆነውን የእግዚአብሔርን ቃል የሚወዷቸውን ለመጥቀም፣ የሚጠሏቸውን ለመጉዳት ሊሸቅጡበት አይገባም፡፡ ልበ አምላክ ዳዊት “ቃለ እግዚአብሔር ቃል ንጹሕ/የእግዚአብሔር ቃል ንጹሕ ቃል ነው” (መዝ. 11፡6) ያለው በመንፈስ ቅዱስ መሪነት የሚነገርን እንጂ በዚህ መልኩ የሚሸቀጠውን አይደለምና፡፡

ውሸት፣ ከንቱ ውዳሴና ሽንገላ

የገንዘብ ጥቅምና የግላዊ ታዋቂነት ፍለጋ ተዘዋውሮ የማስተማርን አገልግሎት መንፈሳዊነት እያጠፉት እንደሆነ ከሚያሳዩ ጉዳዮች አንዱ በዚህ መሰል ትስስር የሚመጡ መምህራን የሚገኙባቸው አውደምህረቶች ላይ የሚታየው የውሸት፣ ከንቱ ውዳሴና ሽንገላ ብዛት ነው፡፡ ምንደኛ አገልጋዮች በደላሎቻቸውና በግል በሚቆጣጠሯቸው በርካታ ተከታዮች ባሏቸው የማኅበራዊ ትስስር ገጾች አማካኝነት የሌላቸውን ክብር ለራሳቸው በመስጠት በውሸት፣ በከንቱ ውዳሴና በሽንገላ መንፈሳዊውን አውደ ምህረት የቲያትር መድረክ ያስመስሉታል፡፡ መምህራኑ ለአገልግሎት የሚመረጡበት መስፈርት “ታዋቂ” ናቸው በሚል ስለሆነ “የታዋቂነትን” ካባ እንደደረቡ ለመቆየት ውሸትና ከንቱ ውዳሴን ያበዛሉ፡፡ ፎቶአቸውን በፎቶሾፕ በማሳመር ከቢራ ማስታወቂያ የማይተናነስ ግነት በበዛበት መልኩ የጉባኤ ፖስተሮችን ማስተዋወቅ፣ ያላደረጉትን እንዳደረጉ አስመስለው በመናገር ለራሳቸው የሀሰት ክብርን መስጠት፣ የአብያተክርስቲያናትን አገልጋዮች ከልክ ባለፈ ውዳሴ ከንቱ በመካብ በአጸፋው ለመከበር የመፈለግ አዝማሚያዎች በየአውደምህረቱ እየተለመዱ መጥተዋል፡፡ ይህም በመልካም እርሻችን ላይ እንደበቀለ ተዛማች አረም ነው፡፡

ከባድ የገንዘብ ጫና

በዘመናችን ብዙ የቤተክርስቲያናችን መደበኛ አገልጋዮች እጅግ በጣም አነስተኛ በሆነ ወርኃዊ ደሞዝ እያገለገሉ ቢሆንም የቤተክርስቲያን አገልግሎት ለጥቂቶች ከታላላቅ ደሞዝ ከፋይ መሥሪያ ቤቶች የተሻሉ የገቢ ማግኛ መንገዶች ሆነዋል፡፡ በሀገራችን በኢትዮጵያ አንድ የመንግስትም ሆነ የግል መስሪያ ቤት ሠራተኛ ለመስክ ሥራ ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ ቢያስፈልገው የሚጠቀምበት መጓጓዣና የሚሰጠው አበል እንደ ስልጣን እርከኑ ቢለያይም በአውሮፕላን የመሳፈሪያ ቲኬትና የተጋነነ አበል የሚያገኙት እጅግ ጥቂቶች ናቸው፡፡ በአንጻሩ በመደበኛ በጀት ለሚያገለግሉ አገልጋዮቿ ከመንግስትና የግል ቀጣሪዎች የማይነጻጸር እጅግ ዝቅተኛ ደመወዝ በምትከፍል ቤተክርስቲያን ውስጥ እየተዘዋወሩ ለሚያስተምሩ መምህራን የሚወጣው የአውሮፕላን ቲኬትና የአበል ወጭ በምዕመናን ላይ ከባድ የገንዘብ ጫና የሚፈጥር ነው፡፡ ምንደኛ የሆኑት መምህራን ለመደበኛ ካህናቷ በወር ከምትከፍለው ሃያ እጥፍ በላይ ለአንድና ለሁለት ቀን ጉባኤ ሲጠይቁ ማየት ያልተለመደ አይደለም፡፡ አርቀው ማስተዋል የማይችሉ ሰዎች የክፍያ ጉዳይ አስተያየት ሲሰጥበት “ቢከፈላቸው ምን አለበት?” ይላሉ፡፡ ችግሩ ያለው የተሻለ ገንዘብ መክፈል አለመክፈሉ ላይ ሳይሆን ያለ ተገማች አሠራር ያልተመጣጠነ ክፍያ መጠየቅ አገልግሎቱን በቀጥታም ሆነ በሂደት መስመር የሚያስት በመሆኑ ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ገንዘብን መውደድ የክፋት ሁሉ ስር ነው” (1ኛ ጢሞ. 6፡10) ያለውም ይህን መሰሉ መርህ አልባ የገንዘብ ንጥቂያ ሃይማኖትን በመካድ የመጠናቀቅ እድሉ ሰፊ ስለሆነ ነው፡፡ ይህንንም ለመረዳት ሩቅ ሳንሄድ በቅርቡ ከቤተክርስቲያን በይፋ ተለይተው ባገኙት አጋጣሚ ሁሉ ቤተክርስቲያንን ማሳደድን ሥራዬ ብለው የያዙት ወገኖቻችን የሄዱበትን የቀድሞ መንገድ ማስታወስ ይበቃል፡፡

በውጭ ሀገር ባሉ በርካታ አብያተክርስቲያናት አንድን መምህር ለማምጣት ለትራንስፖርትና ለመቆያ ያሉ ወጪዎችን ሳይጨምር ለአንድ ወር አገልግሎት በአማካይ ከሦስት እስከ ሰባት ሺህ የአሜሪካ ዶላር “የኪስ ገንዘብ” ይሰጣቸዋል፡፡ ይህ ክፍያ በዓለማችን ታላላቅ የሚባሉት ድርጅቶች ከሚከፍሉት የሚበልጥ ከመሆኑም ባሻገር በሀገራችን የገጠር አካባቢዎች አንድ ቤተክርስቲያን ማሠራት የሚችል ነው፡፡ የአውሮፕላን ቲኬት፣ የምግብና የመኝታ አገልግሎት ተሸፍኖለት ለአንድ ወር ይህን የሚያክል ክፍያ የሚገኝበት ሥራ እጅግ በጣም ጥቂት ነው፡፡ ይህ ሁሉ ጫና የሚወድቀው በዓለማችን ባሉ ታላላቅ ከተሞች ዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ባለውና በብዛት የጉልበት ሥራ በመሥራት በሚተዳደረው ኢትዮጵያዊ ማኅበረሰብ መሆኑ ደግሞ ምጸቱን ያጎላዋል፡፡ ይሁንና “መምህራን ማስመጣቱን” በዋናነት የሚመሩት አካላት ጫናውን የሚያዩበት መንገድ “ያዋጣል ወይስ አያዋጣም?” በሚል የንግድ ሚዛን እንጂ “በእናንተ በአንዱ ስንኳ እንዳንከብድበት በቀንና በሌሊት እየሠራን የእግዚአብሔርን ወንጌል ሰበክንላችሁ” (1ኛ ተሰ. 2፡9) በሚለው በቃልም በሕይወትም በተገለጠው የቅዱሳን አባቶቻችን  ምክር ስላልሆነ ችግሩ አያሳስባቸውም፡፡

መደምደሚያ

ወንጌልን ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎት የቤተክርስቲያን መሰረታዊ ተልዕኮ ነው፡፡ ከቅዱሳን ሐዋርያት ጀምሮ በየዘመናቱ የተነሱ የቤተክርስቲያን ሊቃውንት፣ መናኝ ባሕታውያንና እንደየጸጋቸው በአግባቡ የተማሩትን ትምህርተ ወንጌልን ለሌሎች የሚያዳርሱ ምዕመናንና ምዕመናት እልፍ ዋጋ ያገኙበት፣ የሚያገኙበት የጽድቅ አገልግሎት ነው፡፡ ይህ አገልግሎት ጌታችን በዳግም ምጽዓት በክብር ለፍርድ ሲገለጥ እያንዳንዳችንን “ተርቤ አብልታችሁኛልን?ተጠምቼ አጠጥታችሁኛልን?” በማለት የሚጠይቀን ደገኛ ምጽዋት ነው፡፡ ዛሬም በዘመናችን ቃለ ወንጌልን ለተራቡ፣ በየጠረፉ፣ አብያተ ክርስቲያናት ባሉበት ሁሉ ያለ ዋጋ እንደቅዱሳን ሐዋርያት እየደከሙ ቤተክርስቲያንን በምዕመናን ከዋክብትነት የሚያደምቁ፣ ራሳቸውም ከአላውያንና ከመናፍቃን በሚመጣ ማለቂያ በሌለው መከራ እየተፈተኑ የሚያበሩ የጽድቅ ፀሐዮች አሉ፡፡

በአንጻሩ ደግሞ የወንጌል አገልግሎትን እንደ አማኝ፣ እንደ አገልጋይ ሳይሆን እንደ አርቲስት፣ እንደ አነቃቂ ንግግር አቅራቢ ለመነገጃነት በማቅረብ ለራሳቸው የሥጋ ድልብን የሚያከማቹ፣ ምዕመናንንም ለስህተት አሠራራቸው ባርያ በማድረግ የጽድቁን አገልግሎት መሸቀጫ የሚያደርጉ አሉ፡፡ እነዚህ ራሳቸውን ‘ታዋቂ’ አድርገው የሚቆጥሩ ወይም ‘ታዋቂ’ ለመሆን የሚጥሩ ምንደኞች ‘አገልግሎታቸው’ በመታየት ላይ የተመሰረተ ስለሆነ ብዙ ሰው የሚያውቃቸው በሞኞች ዘንድም “የቤተክርስቲያን የቁርጥ ቀን ልጆች” የሚባሉ፣ ራሳቸውም በሐሰት የማኅበራዊ ሚዲያ አካውንቶች በመጠቀም ለራሳቸው ከንቱ ውዳሴን የሚያዘንቡ፣ ወንጌልን በገንዘብ የሚለውጡ፣ ምርቃትና ጸሎትን የሚሸጡ ሲሞናውያን ናቸው፡፡ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት በሁሉም የዓለም ዳርቻ የማዳረስ ግዴታ ያለብን የቤተክርስቲያን ልዩ ልዩ የአስተዳደር አካላት፣ ካህናትና ምዕመናን የጽድቁ አገልግሎት ለመንፈሳዊ ዋጋ እንጂ ለሥጋዊ ብዕልና ታዋቂነት እንዳይውል የመጠበቅ ግዴታ አለብን፡፡ ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎታችን የጽድቅ እንጀራን ለተራቡ ሁሉ የሚሰጥ ምጽዋት አድርገን የምናቀርብበት ጥበብ መንፈሳዊ እንዲሆንልን የሐዋርያት አምላክ፣ የሠራዊተ መላዕክት ጌታ፣ አምላካችን እግዚአብሔር ይርዳን፡፡