ፍልሰታ ለማርያም፡ ሰአ(ዐ)ሊ ለነ ቅድስት!

“ፍልሰታ” የሚለው ቃል ፈለሰ፣ ተሰደደ(ተገለጠ)፣መከፈት፣ መገለጥ፣ የመዝጊያ የመጋረጃ ከሚለው የግእዝ ስርወ ቃል የተገኘ ሲሆን የእመቤታችን የቅድስት ድንግል ማርያምን ትንሣኤ ይመለከታል፡፡ “ፍልሰት” የሚለው ቃል ከአንድ አገር ወደ ሌላ አገር መሔድን ያመለክታል፡፡ “ፍልሰታ ለማርያም” ሲባልም እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ካረፈች በኋላ ከጌቴሴማኒ ወደ ገነት መወሰዷን (ማረጓን)፣ በኋላም በገነት በዕፀ ሕይወት ሥር ከነበረበት መነሣቱን ለማመልከት የሚነገር ነው፡፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ትውፊትና ቀኖና መሠረት ከሰባቱ የአዋጅ አጿማት መካከል አንደኛው ጾመ ፍልሰታ ለማርያም ሲሆን ከህጻናት ጀምሮ እስከ አረጋውያን የሚጾም ታላቅ ጾም ነው፡፡

እናታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ሦስት ዓመት በእናት በአባቷ ቤት፣ ዐሥራ ሁለት ዓመት በቤተ መቅደስ፣ ዘጠኝ ወር በዮሴፍ ቤት፣ ሠላሳ ሦስት ዓመት ከሦስት ወር ከጌታችን ከመድኃኒታችን ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር፣ ዐሥራ አራት ዓመት በወንጌላዊው በዮሐንስ ቤት ከኖረች በኋላ በ፷፬ ዓመቷ ጥር ፳፩  ቀን ዐርፋለች፡፡ በሐዋርያት ውዳሴ፣ ዝማሬና ማኅሌት ነሐሴ ፲፬ ቀን ከተቀበረች በኋላ እንደሌሎቻችን ትንሣኤ ዘጉባኤን መጠበቅ ሳያስፈልጋት ነሐሴ ፲፮ በልጇ ስልጣን ተነሥታ በይባቤ መላእክት ወደ ሰማይ ዐርጋለች፡፡ ኢትዮጵያዊው ሊቅ ቅዱስ ያሬድ በመዝሙሩ “ተለዐለት እምድር ወበህየ ነበረት ዘምስለ ወልዳ በየማነ አብ ወመንፈስ ቅዱስ እመቤታችን ድንግል ማርያም ከምድር ወደ ሰማይ ዐረገች፡፡ በሰማይም ከልጅዋ ጋር በአብና በመንፈስ ቅዱስ ቀኝ ተቀመጠች” በማለት ወደ ሰማይ ማረጓንና በክብር መቀመጧን ተናግሯል፡፡ ከሺሕ ዓመት በፊትም አባቷ ዳዊት “በወርቅ ልብስ ተጐናጽፋና ተሸፋፍና ንግሥቲቱ በቀኝህ ትቆማለች” ሲል የተናገረው ትንቢት ይህንኑ የእመቤታችንን ክብር የሚመለከት ነው (መዝ. ፵፬፥፱)፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማርም ነገረ ፍልሰቷን እንዳስሳለን፡፡

“እንደ ልጇ ‹ተነሣች፤ ዐረገች› እያሉ እንዳያውኩን በእሳት እናቃጥላት” (አይሁድ)

እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ጥር ፳፩ ቀን በ፵፱ ዓ.ም በ፷፬ ዓመቷ ከዚህ ዓለም ውጣ ውረድና ድካም ባረፈች ጊዜ ቅዱሳን ሐዋርያት ሊቀብሯት ወደ ጌቴሴማኒ ይዘዋት ሔዱ፡፡ በዚህ ጊዜ ጌታችንን የሰቀሉት አይሁድ “እንደ ልጇ ‹ተነሣች፤ ዐረገች› እያሉ እንዳያውኩን በእሳት እናቃጥላት” ብለው ሥጋዋን ሊያጠፉ በዓመፃ ተነሡ፡፡ ከእነርሱም መካከል ታውፋንያ የሚባል አይሁዳዊ የአልጋውን አጎበር ይዞ ሊያወርዳት ሲል የእግዚአብሔር መልአክ ሁለት እጆቹን ቀጣው፡፡ ከዚህ በኋላ እግዚአብሔር አምላክ ሐዋርያው ቅዱስ ዮሐንስን ጨምሮ እመቤታችንን በደመና ነጥቆ ወደ ገነት ወስዶ ከዕፀ ሕይወት ሥር አስቀመጣት፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያትም እመቤታችን ያለችበት ቦታ እንዲገለጥላቸው ባረፈች በስምንተኛው ወር ከነሐሴ ፩ ቀን ጀምረው ሱባዔ ገብተው እግዚአብሔርን በጸሎት መጠየቅ ጀመሩ፡፡

Filseta2

“ተንሥአት እሙታን፡ ማርያም ድንግል ከመ ትንሣኤ ወልዳ ዘልዑል/ እንደ ልጇ ትንሣኤ ባለ ትንሣኤ ተነሳች/” (ቅዱስ ኤፍሬም)

ሐዋርያት እመቤታችን ካረፈችበት ቀን ከጥር ፳፩ ቀን ጀምሮ እስከ ነሐሴ ድረስ ጥያቄያቸውንና ጸሎታቸውን ባያቋርጡም ከሰው ተለይተው ሱባዔ ገብተው ጾም ጸሎት የጀመሩት ግን ከነሐሴ ፩ ቀን ጀምረው ነው፡፡ ቀድሞስ የክብር ባለቤት የጌታችን አምላካችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርት ኾነው እናቱ ቅድስት ድንግል ማርያም ተሰውራባቸው እንዴት ዝም ብለው ይቀመጣሉ? ቅዱሳን ሐዋርያት ሁለት ሱባዔ (ዐሥራ አራት ቀናት) ካደረሱ በኋላም የነገሩትን የማይረሳ፣ የለመኑትን የማይነሳ እግዚአብሔር አምላካችን ጸሎታቸውን ሰምቶ ነሐሴ ፲፬ ቀን የእመቤታችንን ሥጋ ሰጥቷቸው በክብር ገንዘው በጌቴሴማኒ ቀብረዋታል፡፡ በሦስተኛው ቀንም በልጇ በጌታችን አምላካችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስልጣን፣ እንደ ልጇ ከሙታን ተለይታ ተነሥታለች፡፡መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የትንሣኤያችን በኩር ሆኖ በሞተ በሦስተኛው  ቀን ሙስና መቃብርን (የመቃብርን ሥልጣን) አጥፍቶ ሞትን ድል አድርጎ በገዛ ሥልጣኑ ተነሥቷል፡፡ እናቱ እመቤታችንም በልጇ ሥልጣን፤  እንደ ልጇ ትንሣኤ (ከመ ትንሳኤ ወልዳ ) በሦስተኛው ቀን ተነሥታ ትንሣኤ ዘጉባኤን ሳትጠብቅ በክብር ዐርጋለች፡፡ የቅድስት ድንግል ማርያም ትንሣኤ የክብርና የሕይወት ትንሣኤ ሲሆን ሁለተኛ ሞትን አያስከትልም ትንሣኤ ዘጉባኤንም አይጠብቅም፡፡

“አይዞህ! አትዘን፤ ባልንጀሮችህ ሐዋርያት ያላዩትን ትንሣኤዬን አንተ አይተሃልና ደስ ይበልህ!” (ድንግል ማርያም)

ይህ ቃል እመቤታችን ለሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ የተናገረችው ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ ወንጌለ መንግስትን ሲሰብክ ቆይቶ ደመና ጠቅሶ ከሀገረ ስብከቱ ወደ ኢየሩሳሌም ሲመጣ እመቤታችን ከሙታን ተለይታ ተነሥታ ወደ ሰማይ ስታርግ ጠፈር ላይ አገኛት፡፡ በዚህ ጊዜ ‹‹ቀድሞ የልጅሽን ትንሣኤ፤ ዛሬ ደግሞ ያንቺን ትንሣኤ ሳላይ ቀረሁን?›› ብሎ ትንሣኤዋን ባለማየቱ ኀዘን ስለ ተሰማው ከደመናው ይወድቅ ዘንድ ወደደ፡፡ “ወፈቀደ ይደቅ እምደመናሁ” እንዲል፡፡ እመቤታችንም ‹‹አይዞህ! አትዘን፤ ባልንጀሮችህ ሐዋርያት ያላዩትን ትንሣኤዬን አንተ አይተሃልና ደስ ይበልህ!›› ብላ ከሙታን ተለይታ መነሣቷንና ማረጓን ለሐዋርያት እንዲነግራቸው አዝዛ የያዘቸውን ሰበን ሰጥታ ሰደደችው፡፡ ከዚያም እርሷ ወደ ሰማይ ዐረገች፤ እርሱም ወደ ኢየሩሳሌም ወረደ፡፡ ቅዱስ ቶማስ ትእዛዟን ተቀብሎ በክብር ከተሰናበታት በኋላ ወደ ሐዋርያት ሔዶ እንዳልሰማ እንዳላየ መስሎ ‹‹የእመቤታችን ነገር እንደምን ኾነ?›› ሲል ጠየቃቸው፡፡ እነርሱም ‹‹አግኝተን ቀበርናት›› ሲሉት “አይደረግም ሞት በጥር በነሐሴ መቃብር እንደምን ይሆናል?” አላቸው፡፡ በዚህ ጊዜ ቅዱስ ጴጥሮስ ከዚህ በፊት የክርስቶስን ትንሣኤ መጠራጠሩን ጠቅሶ እየገሠፀ መከራከሩንና መጠራጠሩን ትቶ ስለ እመቤታችን መቀበር እነርሱ የሚነግሩትን ዅሉ አምኖ መቀበል እንደሚገባው ለቅዱስ ቶማስ አስረዳው፡፡

“ወንድሞቼ! አታምኑኝም ብዬ ነው እንጂ እመቤታችንስ ከሙታን ተለይታ ተነሥታ ስታርግ አግኝቻታለሁ” (ቅዱስ ቶማስ)

ቅዱስ ቶማስም የያዘውን ያውቃልና ጸጥ ብሎ የቅዱስ ጴጥሮስን ተግሳጽ ሲሰማ ቆየ፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስም ተቈጥቶ የእመቤታችንን ክቡር ሥጋ ለቅዱስ ቶማስ ለማሳየት ሔዶ መቃብሯን ቢከፍት የእመቤታችንን ሥጋ ሊያገኘው አልቻለም፡፡ በዚህ ጊዜ ቅዱስ ጴጥሮስ ደንግጦ ቆመ፡፡ ቅዱስ ቶማስም ‹‹ወንድሞቼ! አታምኑኝም ብዬ ነው እንጂ እመቤታችንስ ከሙታን ተለይታ ተነሥታ ስታርግ አግኝቻታለሁ›› ብሎ እመቤታችን የሰጠችውን ሰበን ለሐዋርያት ሰጥቷቸዋል፡፡ ይህ ሰበንም ሊቁ በመልክዓ ማርያም ድርሰቱ “ሰላም ለግንዘተ ሥጋኪ በእደ ሐዋርያት አርጋብ፣ በአፈወ ዕፍረት ቅድው ዘአሣበ ሤጡ ዕፁብ…እመቤቴ ማርያም ሆይ ዋጋው እጅግ ብዙ በሆነና መዓዛው በሚጣፍጥ ሽቱ በሐዋርያት እጅ ለተገነዘው ንጹሕ ሥጋሽ ሰላምታ ይገባል፡፡” እንዳለው ቅዱሳን ሐዋርያት ሞገሳቸውን እመቤታችንን ለመቅበር የገነዙበት ነበር፡፡ እነርሱም በእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ትንሣኤና ዕርገት እየተደሰቱ ሰበኑን ለበረከት ተካፍለውታል፡፡ በየሀገረ ስበከታቸውም ሕሙማንን ሲፈውሱበትና ገቢረ ተአምርሲያደርጉበት ኖረዋል፡፡ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን እንደሚያስተምሩን በቅዳሴ ጊዜ ሠራዒ ዲያቆኑ በሚይዘው መስቀል ላይ የሚታሠረው መቀነት መሰል ልብስ፤ እንደዚሁም አባቶች ካህናት በመስቀላቸው ላይ የሚያደርጉት ቀጭን ልብስና በራሳቸው ላይ የሚጠመጥሙት ነጭ ሻሽ የእመቤታችን ሰበን ምሳሌ ነው፤ቅዱሳን ሐዋርያት ለበረከት ተካፍለውታልና፡፡

“ቶማስ የእመቤታችን ትንሣኤዋንና ዕርገቷን አይቶ እኛ እንዴት ሳናይ እንቀራለን?” (ቅዱሳን ሐዋርያት)

ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ የእመቤታችንን ዕርገት ባየ በዓመቱ ቅዱሳን ሐዋርያት “ቶማስ የእመቤታችን ትንሣኤዋንና ዕርገቷን አይቶ እኛ እንዴት ሳናይ እንቀራለን?” ብለው ከየሀገረ ስብከታቸው ተሰባስበው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሥጋዋን ይሰጣቸው (ዕርገቷን ያሳያቸው) ዘንድ ከነሐሴ ፩ ቀን ጀምረው ሱባዔ ይዘው ጌታችንን ጠየቁት፡፡ እርሱም ልመናቸውን ተቀብሎ ነሐሴ ፲፮ ቀን እመቤታችንን መንበር፤ ጴጥሮስን ተራዳኢ ካህን፤ እስጢፋኖስን ሠራዒ ዲያቆን አድርጎ ቀድሶ እመቤታችንንም ሐዋርያትንም አቍርቧቸዋል፡፡ እነርሱም እመቤታችንን በዓይናቸው ከማየት ባሻገር አብረው ሥጋውን ደሙን ተቀብለዋል፡፡

ከነሐሴ ፩ እስከ ፲፭ ቀን ያለው ሁለት ሱባዔ ከሰባቱ አጽዋማት አንዱ ይሁን፡፡ (ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን)

የእመቤታችንን የትንሣኤና የዕርገት ትምህርት መሠረት በማድረግ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት ከነሐሴ ፩ እስከ ፲፭ ቀን ያለው ሁለት ሱባዔ ከሰባቱ አጽዋማት አንዱ ኾኖ በምእመናን ዘንድ መጾም እንደሚገባው ሥርዓት ሠርተውልናል (ፍት.ነገ.አን.፲፭)፡፡ ይህ ጾምም ‹‹ጾመ ማርያም (የማርያም ጾም)›› ወይም ‹‹ጾመ ፍልሰታ ለማርያም (የማርያም የፍልሰቷ ጾም)›› እየተባለ ይጠራል፡፡ በጾሙም መጨረሻ የቅድስት ድንግል ማርያም ትንሣኤ ይከበራል፡፡ በእመቤታችን የትንሣኤ በዓል ላይ ተንሥአት እሙታን ማርያም ድንግል! ከመ ትንሣኤ ወልዳ ዘልዑል” ማለትም “ድንግል ማርያም ከሙታን ተለይታ ተነሣች! ይህውም ልዑል አምላክ ልጇ እንደተነሳው ትንሳኤ ነው!” የሚለውን የምስራች ቃል ምእመናን ይለዋወጣሉ። ይህ የደስታ መንፈስና ስርአት እንደልጇ ዘመነ ትንሳኤ እስከ ነሓሤ 21 ቀን ድረስ ይቀጥላል። የመልክአ ማርያም ደራሲም ‹‹ሰላም ለፍልሰተ ሥጋኪ ደባትረ ብርሃን ኀበ ተተክሉ፤ ለገነተ ጽባሕ በማዕከሉ (እመቤቴ ማርያም ሆይ በምስራቃዊ ተክለ ገነት መካከል የብርሃን ድንኳኖች ወደተተከሉበት ለዐረገ ሥጋሽ ሰላምታ ይገባል)›› ያለውም ይህንን ያመለክታል፡፡

በጾመ ፍልሰታ  የእመቤታችን ከፅንሰቷ ጀምሮ እስከ ዕርገቷ ድረስ ያለው ታሪኳ ይነበባል (ሰዓሊ ለነ ቅድስት/ሰአሊ ለነ ቅድስት)፡፡

በጾመ ፍልሰታ ወቅት በቤተክርስቲያናችን በየቀኑ በማኅሌቱ፣ በሰዓታቱና በቅዳሴው በሚደርሰው ቃለ እግዚአብሔር ነገረ ማርያም ማለትም የእመቤታችን ከመፀነሷ ጀምሮ እስከ ዕርገቷ ድረስ ያለው ታሪኳ፣ ለአምላክ ማደሪያነት መመረጧ፣ ንጽሕናዋ፣ ቅድስናዋ፣ ክብሯ፣ ርኅርራኄዋ፣ ደግነቷ፣ አማላጅነቷ፣ ሰውን ወዳድነቷ በስፋት ይነገራል፡፡ እመቤታችንን ከሚያወድሱ ድርሳናት መካከልም በተለይ ምሥጢረ ሥላሴን፣ ምሥጢረ ሥጋዌንና ነገረ ድኅነትን ከነገረ ማርያም ጋር በማዛመድ የሚያትተው ቅዳሴ ማርያም፤ እንደዚሁም ነገረ ድኅነትን ከምሥጢረ ሥጋዌ (ከነገረ ክርስቶስ) እና ከነገረ ማርያም ጋር በማመሣጠር የሚያትተው ውዳሴ ማርያምም በስፋት ይጸለያል፤ ይቀደሳል፤ ይተረጐማል፡፡ በሰንበታት የሚዘመሩ መዝሙራት፤ በየዕለቱ በቅዳሴ ጊዜ የሚነበቡ የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍሎችም እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም በእግዚአብሔር ለተዋሕዶ መመረጧን፣ ዘለዓለማዊ ድንግልናዋን፣ ክብሯን፣ ቅድስናዋን፣ ንጽሕናዋን የሚያወሱ ናቸው፡፡ የእመቤታችን ንጽህና የነገረ ድህነት፣ የጌታችን ቤዛነት መነሻ፣ መሰረት ነውና፡፡

በጾመ ፍልሰታ ገዳማውያን ብቻ ሳይኾኑ ዓለማውያንም ሱባዔ ይገባሉ፡፡

በጾመ ፍልሰታ ገዳማውያን ብቻ ሳይኾኑ ዓለማውያንም በእግዚአብሔር ቸርነት፣ በእመቤታችን አማላጅነት የሰይጣንን ፈተና ድል ለማድረግ እንዲቻላቸው ከቤተሰቦቻቸው ተለይተው በየገዳማቱና በየአብያተ ክርስቲያናቱ በዓት አዘጋጅተው፣ ሱባዔ ገብተው፣ ፈቃደ ሥጋቸውን ለፈቃደ ነፍሳቸው አስገዝተው ይጾማሉ፤ ይጸልያሉ፡፡ እንደዚሁም ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙን ይቀበላሉ፡፡ ይህ ጾም ለእመቤታችን ያለንን ፍቅርም የምንገልጽበት ወቅት ነው፡፡ በተለይ ኦርቶዶክሳውያን ሕፃናት በአብዛኛው ትምህርተ ወንጌል የሚማሩት፤ ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙን የሚቀበሉት በዚህ በጾመ ፍልሰታ ነው፡፡ ጌታችን በስሙ ሁለትም ሦስትም ኾነን ለጸሎትና ለመልካም ሥራ ብንሰባሰብ እርሱ በመካከላችን እንደሚገኝ የገባልንን ቃል ኪዳን መሠረት በማድረግ (ማቴ. ፲፰፥፳)፣ ሁላችንም በጾመ ፍልሰታ ሳምንታት በጌታችን፣ በእመቤታችንና በቅዱሳን ሐዋርያት ስም በቤተ ክርስቲያን ተሰባስበን ቅዱሳት መጻሕፍትን ከመማር ባሻገር ብንጾም፣ ብንጸልይ፣ ብናስቀድስ፤ እንደዚሁም ሥጋውን ደሙን ብንቀበል በበረከት ላይ በረከትን፤ በጸጋ ላይ ጸጋን እናገኛለን፡፡ በኋላም ሰማያዊውን የእግዚአብሔርን መንግሥት ለመውረስ እንችላለን፡፡

ከላይ እንደተጠቀሰው በቤተክርስቲያናችን በፆመ ፍልሰታ በተለየ መልኩ ከሚነበቡ፣ ከሚተረጎሙ ቅዱሳት መጻሕፍት አንዱ ውዳሴ ማርያም ነው፡፡ ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ ከደግነቱ የተነሳ እመቤታችን ተገልጣለት ውዳሴ ማርያምን ደርሶ አመስግኗታል፡፡ ምስጋናውም በሰባቱ ዕለታት የተከፈለ ፷፬ ምዕራፎች ያሉት ነው፡፡ ፷፬ መሆኑም እመቤታችን በዚህ ምድር በሥጋ የኖረችበትን ዘመን ያጠይቃል፡፡ ኢትዮጵያዊ ሊቅ ቅዱስ ያሬድ ደግሞ በእያንዳንዱ ምዕራፍ መጨረሻ “ሰዐሊ ለነ ቅድስት/ሰአሊ ለነ ቅድስት” (ቅድስት ሆይ ለምኝልን) የሚለውን ጨምሮበታል፡፡ ሰዐሊ ለነ ቅድስት ተብሎ በዐይኑ ‘ዐ’ ሲጻፍ አዕምሮውን ለብዎውን (ማስተዋሉን) ሳይብን አሳድሪብን ማለት ነው፡፡ ሰአሊ ለነ ቅድስት ተብሎ በአልፋው ‘አ’ ሲጻፍ ለምኝልን ማለት ነው፡፡ ስለሆነም ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ከታወቁ የሕግ ምንጮች ከቅዱሳን አባቶቻችን በተማረችው መሰረት “ሰዐሊ ለነ ቅድስት/ሰአሊ ለነ ቅድስት” እያለች እመቤታችን ከተወደደ ልጇ ትለምንልን ዘንድ በጸሎትና በምልጃ ታሳስባለች፡፡

እኛም የእመቤታችንን ዕረፍትና ትንሣኤ በማሰብ ከልጇ ከወዳጇ የሚገኘውን ጸጋና በረከት ተስፋ በማድረግ የአባቶቻችንንና የእናቶቻችንን ፈለግ ተከትለን በየዓመቱ ጾመ ፍልሰታን እንጾማለን፤ የምንችል ደግሞ ንስሐ ገብተን አስቀድሰን ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙን እንቀበላለን፡፡ ነገር ግን በሕግ የተከለከለ እስኪመስል ድረስ በዚህ ወቅትም ኾነ በሌላ ጊዜ ሥጋውን ደሙን የሚቀበሉ ወጣቶች ጥቂቶች ናቸው፡፡ ስለዚህም አረጋውያንና ሕፃናት ብቻ ሳይኾኑ ወጣቶችም ጭምር የመቍረብና የመዳን ክርስቲያናዊ ተስፋ እንዳለን በመረዳት ራሳችንን ገዝተን፣ ንስሐ ገብተን፣ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን በመቀበል መንግሥቱን ለመውረስ መዘጋጀት ይኖርብናል፡፡ አምላካችን በማይታበል ቃሉ ‹‹ሥጋዬን የሚበላ፤ ደሜንም የሚጠጣ የዘለዓለም ሕይወት አለው›› በማለት ተናግሯልና (ዮሐ. ፮፥፶፬)፡፡የእግዚአብሔር ቸርነት፣ የእመቤታችን የቅድስት ድንግል ማርያም አማላጅነት፣ የቅዱሳን ሐዋርያት ጸጋና በረከት አይለየን፡፡ ጽንዕት በድንግልና፣ ሥርጉት በቅድስና እመቤታችን ጸጋውን ክብሩን እንዳይነሳን ለምኝልን፣ አዕምሮውን ለብዎውን ሳይብን አሳድሪብን፡፡

ምንጭ፡- ነገረ ማርያም፣ ውዳሴ ማርያም ትርጓሜ፣ ቅዳሴ ማርያም ትርጓሜ፣ መልክአ ማርያም፣ የማኅበረ ቅዱሳን ድረ ገፅ

 

 

መባ ስለሚያገቡ ሰዎች ጸልዩ: ጸሎት በገንዘብ አይሸጥም!

ምክንያተ ጽሕፈት

በዕለተ ሰንበት በአንዲት ቤተ ክርስቲያን አንድ ቅን ካህን ከቅዳሴና ትምህርት በኋላ መልእክት ለማስተላለፍ ተነሱ። ካህኑ በሚያገለግሉበት ደብር ያለውን የገንዘብ እጥረት በሚመለከት ከተናገሩ በኋላ ሰበካ ጉባኤውንና የደብሩን ካህናት ለማሳሰብ እንዲህ አሉ “ሁሉም ደብር ገቢውን የሚያሳድገው ምዕመናን በቅዳሴ ጊዜ ስማቸው እንዲጠራ የተወሰነ ገንዘብ እንዲከፍሉ በማድረግ ነው።” የእኒህ ካህን ንግግር በዘመናችን ጸሎትን እንደሸቀጥ የማየት አስተሳሰብና ተግባር የወለደው ነው። በተለይም ነውር በሚንቆለጳጰስባቸው፣ የአብያተ ክርስቲያናት አስተዳዳሪዎች ከምዕመናን መንፈሳዊ ሕይወት ይልቅ በቤተ ክርስቲያን ስም ለሚገነቧቸው ገቢ ማስገኛ ፎቆችም ሆነ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያኖች በሚጨነቁባቸው ቦታዎች የተጀመረና በብዛት እየተዛመተ የመጣ ወፍ ዘራሽ ልማድ ነው።

ከዚህም ጋር በሚመሳሰል መልኩ  “አባቶች እንዲጸልዩላችሁ ስመ ክርስትናችሁን ስጡን” በማለት ከምዕመናን ገንዘብ ለመቀበል ጸሎትን መደለያ የሚያደርጉ አካላት ብዙዎች ናቸው። ይህ ጸሎትን በገንዘብ የሚተምን ሲሞናዊ ልማድ በቅዱሳት መጻሕፍት የተወገዘ ነው። ይሁንና በጥቅም ሰንሰለት የተያዙ ወይም “ስንት ችግር እያለ ስለዚህ ለምን እንጨነቃለን?” በሚል ስንኩል አመክንዮ ይህን ክፉ ልማድ የሚያበረታቱ፣ በተዛባ አስተምህሮ የሚደግፉ፣ እንዲሁም በዝምታ የሚያልፉ ካህናትና መምህራን ቁጥር ቀላል የሚባል አይደለም። ስለሆነም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በቅዳሴ ጊዜ በሕይወት ያሉ ሰዎችን “ስም ለማስጠራት” ስለሚከፈል ክፍያ፣ “አባቶች እንዲጸልዩላችሁ ስመ ክርስትናችሁንና መባችሁን ስጡን” ስለሚሉት ሰዎችና ከእነዚህ አዳዲስ ልማዶች የተነሳ ጸሎትን ለውዳሴ ከንቱ ማስገዛት የሚፈጥረውን የአስተምህሮ መፋለስና የክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር ድቀት እንዳስሳለን። ምዕመናንም እውነተኛውን የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ብቻ እንዲከተሉ ለማስገንዘብ እንሞክራለን።

ጸሎት የጽድቅ መሰላል ናት!

ጸሎት የእምነት መገለጫ፣ የልጅነት ማረጋገጫ፣ ሰው ከእግዚአብሔር ጋር የሚገናኝባትና ጸጋ እግዚአብሔር የሚገኝባት የጽድቅ መሰላል ናት። መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአንቀጸ ብፁዓን ትምህርቱ ስለ ጸሎት ሲያስተምር “በምትጸልዩበትም ጊዜ እንደ ግብዞች አትሁኑ፣ እነርሱ ለሰው ይታዩ ዘንድ በምኩራብና በአደባባይ ማዕዘን መቆምንና መጸለይን ይወዳሉና፣ እውነት እላችኋለሁ ዋጋቸውን ተቀብለዋል።” (ማቴ 6:5) በማለት የተናገረው ጸሎት ለታይታ መደረግ እንደሌለበት ያስረዳናል። ከቤተ ክርስቲያናችን የሥርዓት መጻሕፍት አንዱ ፍትሐ ነገሥት አንቀጸ ጸሎትን የሚጀምረው የጸሎትን መንፈሳዊ ትርጉም በግልፅ በማስቀመጥ ነው። “ጸሎትሰ ይእቲ ተናግሮተ ሰብእ ኀበ እግዚአብሔር ልዑል።/ጸሎትስ ሰው ከልዑል እግዚአብሔር ጋር የሚነጋገራት ነገር ናት።” (ፍትሐ ነገሥት አንቀጽ 14)

ጸሎት በግልም በማኅበርም (በኅብረትም) ሊፈጸም ይችላል። ከግል ጸሎት ይልቅ የማኅበር ጸሎት በእግዚአብሔር ዘንድ የተወደደ ነው። በኃጢአት የተመሰለ ቅጽረ ኢያሪኮን (የኢያሪኮን ግንብ) ያፈረሰው በእምነት የቀረበ የማኅበር ጸሎት ነው (መጽሐፈ ኢያሱ ምዕራፍ 6)፣ ቅዱሳን ሐዋርያትም የሐዲስ ኪዳን ቤተ ክርስቲያን በመንፈስ ቅዱስ ጸጋ የከበረችበትን የበዓለ ጰራቅሊጦስ በረከት የተቀበሉት በኅብረት ጸሎታቸው ዝግጁ ሆነው በመጠበቃቸው ነበር።  (የሐዋርያት ሥራ 1:14 እና 2:1-4)። ከማኅበር ጸሎቶች ሁሉ የከበረው የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም ለምዕመናን የሚታደልበት ጸሎተ ቅዳሴ መሆኑን የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ያስረዳናል። ጸሎተ ቅዳሴ ዋነኛ ዓላማው የጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም በስሙ ላመኑ ካህናትና ምዕመናን ለማደል ነው። ጸሎተ ቅዳሴ የማይነካው  ጸሎት የለም ማለት ይቀላል። በጸሎተ ቅዳሴ ከሚጸለዩ ጸሎቶች አንዱ “ጸሎት በእንተ እለ ያበውኡ መብአ/ መባ ስለሚያስገቡ ሰዎች የሚጸለይ ጸሎት” ነው። ለዚህ ጽሁፍ ዓላማ  “መባ” የሚለው ቃል በልዩ ልዩ መልክ ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ምዕመናን የሚሰጧቸውን ንዋየ ቅድሳት፣ ገንዘብና ሌሎች ቁሳቁሶች ያጠቃልላል።

ትክክለኛ የመባ ጸሎት

በጸሎተ ቅዳሴ ንፍቁ ዲያቆን “ጸልዩ በእንተ እለ ያበውኡ መባአ” (መባ ስለሚያገቡ ሰዎች ጸልዩ) በማለት ካህናትና ምዕመናን በአንድነት ለቤተ ክርስቲያን ልዩ ልዩ መባ ስለሚሰጡ ሰዎች እግዚአብሔር መባቸውን ይቀበል ዘንድ እንዲጸልዩ ያሳስባል። ካህናትና ምዕመናንም በአንድነት “ተወከፍ መባኦሙ ለአኃው፣ ወተወከፍ መባኦን ለአኃት፣ ለነኒ ተወከፍ መባአነ ወቁርባነነ” (የወንድሞችን መባ ተቀበል፣ የእህቶቻችንንም መባ ተቀበል፣ የእኛንም መባችንንና ቁርባናችንን ተቀበል) ብለው በዜማ ይጸልያሉ። በዚህም ጊዜ መባ ስለሚያገቡ ሁሉ በኅብረት፣ በአንድነት ይጸለይላቸዋል። በየስማቸው ለይቶ የሚያውቃቸው እግዚአብሔርም የጸሎቱን ፍሬ ያደርግላቸዋል። ለማንም በስም ተለይቶ የሚጸለይ ጸሎት አይደለም።

እንደ ንፍቁ ዲያቆን፣ ንፍቁ ካህንም በጸሎተ ቅዳሴ ጊዜ ጸሎተ ቡራኬን በሚጸልዩበት ጊዜ “አምላካችን ክርስቶስ በኢየሩሳሌም ሰማያዊት ዋጋቸውን ይከፍላቸው ዘንድ እጣንና ቍርባን ወይንና ሜሮን ዘይትም መጋረጃም የንባብ መጻሕፍቶችን የቤተ መቅደስንም ንዋያት በመስጠት የሚያገለግሉትንም ባርክ።” ይላሉ። በተጨማሪም ካህናት በሐዋርያት የመባ ጸሎት “ሁሉን የሚይዝ የጌታችንና የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስን አባት እግዚአብሔርን እንማልዳለን። ከሁሉ በላይ በምትሆን በከበረች በአንዲት ቤተ ክርስቲያን መባ ስለሚያገቡ፣ መስዋዕቱን፣ ቀዳምያቱን፣ ከአሥር አንዱን የመታሰቢያ ምስጋና ብዙውንና ጥቂቱን የተሰወረውንና የተገለጠውን ይሰጡ ዘንድ ሲወዱ የሚሰጡት ከሌላቸው ላይ ፈቃዳቸውን ተቀብሎ መንግስተ ሰማያትን ይሰጥ ዘንድ ለሁሉ በረከትን የሚያድልበት ስልጣን ገንዘቡ የሚሆን አምላካችን እግዚአብሔር።” በማለት ይጸልያሉ። በተመሳሳይ መልኩ በቅዳሴ ባስልዮስ ካህኑ “አቤቱ ይህን ቍርባን (መባ) ያመጡልህን ስለነርሱ ያቀረቡላቸውንም አስብ…ከነርሱ ዘንድ ላቀረቡትም ሁሉ በሰማይ ያለ ዋጋቸውን ስጣቸው ያንድ ልጅህ ትእዛዝ ይህ ነውና፣ ከጥንት ጀምሮ ያገለገሉህ ቅዱሳንህን እናስብ ዘንድ።” (ቅዳሴ ባስልዮስ ቁጥር 68-70)

በእነዚህና በመሳሰሉት የጸሎተ ቅዳሴ ክፍሎች መባ ስለሚያገቡ ሁሉ ይጸለያል እንጅ በስም ተለይቶ እንዲጸለይ የሚያዝ ሥርዓት የለም።  ለቤተ ክርስቲያን መባ ማቅረብ ሁሉም ወደ ቤተ እግዚአብሔር የሚመጣ ምዕመን የሚያደርገው (ሊያደርገው የሚገባ) ምግባር፣ ትሩፋት እንጂ “ስማቸው እንዲጠራ ለሚፈልጉ ሰዎች” ብቻ የሚተው አይደለም። መባ ማቅረብን “ስምን ለማስጠራት የሚከፈል ስጦታ” አስመስሎ የሚያቀርብ አሰራር ጌታችን በወንጌል “እውነት እላችኋለሁ፣ ዋጋቸውን ተቀብለዋል” (ማቴ 6:2) በማለት ያወገዘውን ግብር መድገም ይሆንብናል።

የማይገባ የመባ ጸሎት

የጸሎት ዓላማ ሰውን ከእግዚአብሔር ጋር ማገናኘት እንጂ እወደድ ባይ “ስማቸው በሰዎች ፊት እንዲጠራላቸው” የሚፈልጉ ሰዎችን ፈቃድ መፈፀም አይደለም። “እንደ ግብዞች ለሰው ይታዩ ዘንድ” (ማቴ 6:5) የሚደረግ ጸሎትም ሆነ መባ የተወገዘ ነው። ይሁንና ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በጸሎተ ቅዳሴና መሰል የማኅበር ጸሎቶች “ስማችሁ በጸሎት እንዲጠራ ይህንና ያንን ክፈሉ” የሚሉና ለዚያም ገንዘብ የሚተምኑ ካህናት እየታዩ ነው። ይህ ለጸሎት ገንዘብ የመተመን ክፉ ልማድ በሌሎች የእምነት ድርጅቶች የተለመደና ምንደኞች ወደ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እያስገቡት ያለ ዘመን አመጣሽ እንክርዳድ ነው።

ቤተ ክርስቲያን በጸሎተ ቅዳሴ በስም ለይታ መታሰቢያ የምታደርግላቸው በሞተ ሥጋ የተለዩትን ነው። ንፍቁ ካህን በጸሎተ ቅዳሴ ጸሎተ ቡራኬን ሲጸልይ “አምላካችን ሆይ በቀናች ሃይማኖት ሆነው ያንቀላፉትንና ያረፉትን ያባቶቻችንንና የወንድሞቻችንን የእኅቶቻችንንም ነፍስ አሳርፍ።” ይላል። መጽሐፈ ቅዳሴም “እዚህ ላይ የሞቱትን ስም ያንሳ” ይላል። በሞተ ሥጋ የተለዩንን ወገኖቻችንን መታሰቢያ (ተዝካር) ስናደርግላቸው ካህኑ ስማቸውን ያነሳል። ስማቸው የሚነሳውም በሞተ ሥጋ ቢለዩም በክርስትና ኅብረት አንድ ላይ መሆናችንን ለማሳየት “መዋዕያነ ዓለም አንትሙ፣ ሰዓሉ ቅድመ ፈጣሪ/ዓለምን ያሸነፋችሁ (ከዚህ በኋላ ለዘለዓለም በሕይወት የምትኖሩ፣ ሞት የማያገኛችሁ) እናንተ ስለ እኛ ጸልዩ” እያልን በጸሎታቸው እንማጸናለን። በሕይወተ ሥጋ ላሉ ሰዎች ግን ስለ መባቸው በጸሎተ ቅዳሴ የኅብረት ጸሎት ይደረግላቸዋል እንጂ “ስማቸውን አንሱ” የሚል ሥርዓት የለንም።

መባ የሚያገቡትን በጸሎተ ቅዳሴ በስም ለይቶ መጥራት በቆየው የቤተ ክርስቲያን ትውፊት ያልነበረ የቅርብ ጊዜ ልማድ መሆኑን ከልምድም ከመጽሐፈ ቅዳሴ ንባብም መረዳት እንችላለን። ይህ ከሆነ ገንዘብ እየተመኑ “በጸሎት ስምን ማስጠራት” ምን አመክንዮአዊ መሰረት አለው? ይህን ልማድ የሚያስፋፉ ሰዎች ሊያነሷቸው ከሚችሉ መከራከሪያዎች አንዱ “መባ ስለሚያገቡ ሰዎች መጸለይ የሚገባ ከሆነ ስማቸው መጠራቱ ምን ችግር አለው?” የሚለው ነው። “የሚጠራውም ዓለማዊ ስማቸው ሳይሆን ስመ ክርስትናቸው ስለሆነ ለውዳሴ ከንቱ አያጋልጥም” ሊባል ይችላል። እውነትም ስመ ክርስትና ውዳሴ ከንቱን ይቀንሳል። ይሁንና በአንዳንድ ቦታዎች “እነ እገሌኮ ማሰቀደሻ እየከፈሉ ስማቸውን ያስጠራሉ” የሚል ሽንገላን የሚጠቀሙ አሉ። በግልፅም በስውርም መባ ስለሚያገቡት ሁሉ  በአንድነት የሚጸለየውን ጸሎት አቃለው በልዩ ክፍያ ስም ለመጥራትም ለማስጠራትም የሚባክኑ ሰዎች “ጸሎት በእንተ እለ ያበውኡ መባአ/መባ ስለሚያገቡ ሰዎች የሚጸለየውን ጸሎት” ባለማወቅ ያቃልሉታል። እምነት እንደሌለው ሰው ሆነው ለራሳቸው ማጽናኛ በመፈለግ ከምዕመናን አንድነት ሳይታወቃቸው ይለያሉ።

ቤተ ክርስቲያንን መነገጃ አድርገው የሚያስቡ፣ አገልግሎቷም ግንብ መገንባትና የምንደኛ ካህናትንና ምዕመናንን የማይጠግብ ኪስ መሙላት የሚመስላቸው ሰዎች ከገንዘብ ስብሰባ ጋር የተገናኘ ማምታቻቸውን የሚሞግት ማንኛውንም አስተያየት መስማት እንደማይፈልጉ የታወቀ ነው። ስለሆነም ጸሎትን በገንዘብ የሚተምኑበትን “ወፍ ዘራሽ ልማድ” ለመከላከል (ትክክል ለማስመሰል) የማይሄዱበት ርቀት የለም። ለዚያ ሲሉ ቅዱስ ወንጌልን ያጣምማሉ፣ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን በልካቸው ይሰፋሉ፣ ውዳሴ ከንቱን ለገቢ ማስገኛ በሚል ያስፋፋሉ። ለማሳመኛ የሚነሱት ነጥቦች ግን ከቅዱሳት መጻሕፍት አስተምህሮ ጋር በግልፅ ይጋጫሉ፣ አመክንዮአዊ መሠረታቸውም በጣም የደከመ ነው። ከሚቀርቡት ማሳመኛዎች የሚበዙት በራሳቸው አዲሱን ክፉ ልማድ የሚመለከቱ ሳይሆኑ ለማደናገር በማሰብ ከሌሎች የተለየ አፈፃፀም ካላቸው የመባም ሆነ በችግር ላይ ላሉ ምዕመናን ከሚደረግ ጸሎት ጋር ያምታቱታል። ለዚህም ማሳያ እንዲሆነን የሚከተሉትን የሚገቡ ጸሎቶች ከገንዘብ መሰብሰቢያው ጸሎትን ሸቀጥ የማድረግ ልማድ ለይተን ለማሳየት እንሞክራለን።

መባ ለሚያገቡ ሰዎች መባውን በሚቀበለው ካህን የሚደረግላቸው ጸሎት

ለቤተ ክርስቲያን መባን መስጠት ክርስቲያናዊ ግዴታችን ነው። መባ በመስጠታችንም ውዳሴና ሙገሳ መጠበቅ የለብንም። ምዕመናን ለቤተ እግዚአብሔር የሚሆነውን ልዩ ልዩ መባ በስውርም በግልፅም መስጠታቸው የሚገባ ነው። በቤተ ክርስቲያናችን የቆየ ክርስቲያናዊ ትውፊት መባ የሚሰጥ ሰው ቤተ ክርስቲያንን ወክሎ መባውን በሚቀበለው ካህን ፊት በትህትና ራሱን ዝቅ አድርጎ እግዚአብሔር መባውን እንዲቀበልለት ይጸለይለታል። ያለ ከንቱ ውዳሴ በቅንነት የሚቀርብ መባ ኃጢአትን የሚያስተሰርይ፣ ቤተ ክርስቲያን በተሰጣት ጸጋ ከምታቀርበው ሰማያዊ አምሃ ከቅዱስ ቁርባን ጋር ቅድመ እግዚአብሔር የሚደርስ ስለሆነ መባውን የሚሰጠው ምዕመን በካህኑ ጸሎት ተማጽኖ “አቡነ ዘበሰማያት” ይቀበላል/ይጸልያል። ይህ ጸሎት ምንም ከንቱ ውዳሴ የለበትም። የሚጸለየውም በግል ካህኑና መባ አቅራቢው ባሉበት እንጂ በአዋጅ፣ በጭብጨባ አይደለም። ስለሆነም ገንዘብ ተምነው “ስም ለማስጠራት” ከሚያደርጉት ክፉ ልማድ ጋር መምታታት የለበትም።

በተለይም ደግሞ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የክህነትና የወንጌል ሰባኪነት አገልግሎት ከድለላና ምዕመናንን በማጭበርበር ገንዘብ ከመሰብሰብ “ችሎታ” ጋር የተምታታባቸው ብዙዎች ናቸው። “ጨረታ እናጫርታለን፣ በማነቃቃት ምዕመናን ገንዘብ እንዲሰጡ እናደርጋለን፣ ምርቃት እንመርቃለን” እያሉ በየዐውደ ምሕረቱ፣ በየማኅበራዊ ሚዲያው ለተለያዩ በጎም ሆነ በግልፅ የማይታወቁ ዓላማዎች ገንዘብ መሰብሰብ የተለመደ ነው። ምዕመናን ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት በልግስና ቢሰጡ መልካም ነው። ይህንንም የሚያስተባብሩ ግልፅ አሰራርና ተጠያቂነት ያላቸው ካህናትም ሆኑ ምዕመናን መኖራቸው መደበኛ የሆኑትን የቤተ ክርስቲያን አካላት ማገዝ እንደሚችሉ ይታወቃል። ይሁንና ምዕመናን ልዩ ልዩ መባ የሚሰጡት አምነውበት፣ ለጽድቅ በሚበጅ ግልፅ አሰራር እንጂ ኮሚሽን በሚቆረጥለት፣ የግለሰቦች “ገንዘብ የመሰብሰብ ጸጋ” እየተባለ ደርዝ የሌለው ከንቱ ውዳሴ በሚዘንብበት፣ “ምርቃት” በገንዘብ የሚሸጥ በሚመስልበት የአጭበርባሪዎች መንገድ አይደለም። መባ ስለሚያገቡ ሰዎች በካህን የሚደረግ ጸሎት ኢያቄምና ሐና የተወደደች ልጃቸውን ድንግል ማርያምን እንደ ስዕለታቸው ለቤተ መቅደስ በሰጡበት ጊዜ ሊቀ ካህናቱ ዘካርያስ ያደረገውን ዓይነት ከንቱ ውዳሴ የሌለበት ጸሎት እንጂ “ለማነቃቃትና” ለማጭበርበር የሚግተለተል የአስመሳዮች የሽንገላ ምርቃት መሆን የለበትም። ስለሆነም ምዕመናን መባቸውን በእግዚአብሔር ፊት ሞገስን ለማግኘት በቅንነት ሊሰጡ ይገባል እንጂ “ታዋቂ፣ ብዙ ተከታይ ያላቸው” በሚባሉ የዐውደ ምሕረት ደላሎችን ፊት የሽንገላ ውዳሴና ምርቃትን ሊናፍቁ አይገባም።

በልዩ ልዩ ችግር ላሉ ምዕመናን የሚደረግ ጸሎት

ቤተ ክርስቲያን የምዕመናን እናት ናት። እናት ለልጆችዋ እንደምትጨነቅ ቤተ ክርስቲያንም በልዩ ልዩ ችግር ውስጥ ላሉ ልጆቿ ትጸልያለች። እናት ልጆቿን በእናትነት በሰጠቻቸው በቁልምጫ ስማቸው እንደምትጠራቸው ቤተ ክርስቲያንም በጸሎት የምታስባቸውን ልጆቿን በስመ ጥምቀታቸው (በክርስትና ስማቸው) እየጠራች በችግራቸው ጊዜ ሁሉ ትጸልይላቸዋለች። የመጀመሪያይቱ ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ስለ ሃይማኖቱ በታሠረ ጊዜ እንደጸለየችለት (ሐዋ 12:5)፣ ጸሎቷም ቅድመ እግዚአብሔር ደርሶ የቅዱስ ጴጥሮስን የእሥር ሰንሰለት የሚፈታ መልአክ እንደተላከለት ዛሬም በቤተ ክርስቲያን የሚደረግ ጸሎት ቅድመ እግዚአብሔር ይደርሳል፣ የተቸገሩትን ይረዳል።  ነገር ግን የተቀደሰውን ጸሎት እንደ ሸቀጥ በገንዘብ መተመንና “በችግራችሁ ጊዜ ስማችሁን እየጠራን እንድንፀልይላችሁ ይህንና ያን ክፈሉ” እያሉ ማምታታት የቤተ ክርስቲያንን ቅን አገልግሎት ጥላሸት የሚቀባ ነውር እንጂ ሌላ ስም የለውም። ለተቸገረው ያለ ዋጋ የምትጸልይ እንጂ ጸሎትን መደራደሪያ የምታደርግ ቤተ ክርስቲያን ከአባቶቻችን አልተቀበልንም።

በ2002 ዓ.ም. በአውስትራሊያ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ የነበሩት ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ በወቅቱ አዲስ ከተቋቋመች አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን አገልጋዮች ጋር ሲወያዩ የተናገሩት አባታዊ መልዕክት ከእውነተኛ አባቶቻችን የተቀበልናትን የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ የምታጸና ናት። ይቅርና በውጭ ሀገር በሀገር ቤትም ቢሆን አዲስ ደብር መትከል ከባድ የገንዘብ ወጭ እንደሚጠይቅ ይታወቃል። ሰይጣንም በገንዘብ እጥረት እያሳበበ አብያተ ክርስቲያናትን ከሚያስተምሩት ወንጌል እንደሚለያቸው ከልምዳችን ተረድተናል። ያላቸውን ሁሉ ሰጥተው አዲስ ደብር ለመትከል የሚፋጠኑ አገልጋዮችም ወደ አባታችን ቀርበው ለክርስትናና ለፍትሃት ምን ያክል ማስከፈል እንዳለባቸው ለማማከር ጠየቋቸው። አባታችን አቡነ ጴጥሮስ ሲመልሱ እንዲህ አሏቸው “አይ ልጆቼ! አሁን በዚህ ቦታ ክርስትና ከሚነሳና ፍትሃት ከሚያስደርስ ምዕመን ገንዘብን መሰብሰብ ትፈልጋላችሁ? ብንችልስ እኛ እየከፈልን የጠፋው ሁሉ እንዲመለስ፣ በሥጋ የተወለደው ሁሉ ድጋሚ ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ ያለ ዋጋ እንዲወለድ፣ የሞቱት ምዕመናን ሁሉ በጸሎተ ፍትሃት እንዲታሰቡ ማድረግ አለብን።” አሏቸው። ይህም አባታዊ ትዕዛዝ ብዙዎችን አሳምኖ አቡነ ጴጥሮስ ይህን ትምህርት ባስተማሩበት ቦታ ገንዘብ ተምኖ “ይህን ካልከፈላችሁ ክርስትና ማስነሳት፣ ፍትሃት ማስፈታት አትችሉም” የሚል ሲሞናዊ እንዳይኖር፣ ቢኖርም እንዳያድግ አደረገ። ይህን መሰል መልካም ዘር በተዘራባት እርሻ፣ በቅድስት ቤተክርስቲያን ጸሎትን በገንዘብ ተምኖ “የሚሸጥ”፣ ምዕመናንንም ሳይረዱት ከጽድቅ ጎዳና አውጥቶ በውዳሴ ከንቱ ጠልፎ የሚጥል እንክርዳድ ከየት መጣ? ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለቅዱሳን ሐዋርያት እንደተናገረው “ጠላት ሰው ይህን አደረገ”። (ማቴ. 13:28)

በረከት በማስመሰል አይገኝም!

“የክርስትና ስማችሁ በቅዳሴ እንዲጠራ መባ ስጡ” የሚሉት ሰዎች በምዕመናን ደካማ ጎን በመግባት የመባ ጸሎትንም ሲያሻሽሉ ታዝበናል። ከዚህም የተነሳ በአንዳንድ አጥቢያዎች “ስም ለማስጠራት የሚከፈለውን ዓመታዊ ወጭ” ከፍለው ስማቸውን በምድር እያስጠሩ ከሰማይ መዝገብ የሚያስፍቁ የዋሀን ይታያሉ። አንዳንዶቹም ከፍለው ያገኙት “ስምን የማስጠራት መብት” ምድራዊ ገንዘባቸውን የሚጠብቁበት መድኅን ይመስላቸዋል።  ከላይ እንደተገለጸው የቤተ ክርስቲያን ትክክለኛ የመባ ጸሎት መባ ያቀረበውን ምዕመን ከቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ አንድነት የሚደምር እንጂ ምድራዊ በረከትን የሚለምን አይደለም። ይሁንና የጸሎትን ይዘት ለጥቅማቸው የሚቀይሩ ሰዎች በፈጠሩት ልማድ ስማቸውን ለሚጠሩላቸው ባለጸጎች የሚፀልዩት መጤ ጸሎት “ቤታቸውን በበረከት ሙላላቸው፣ ባለጸግነታቸውን ጠብቅ” የሚል ይዘት ያለው ነው። እግዚአብሔር ቸር መጋቢ ነው። ለደሃውም ለባለጸጋውም ያለመከልከል የሚሰጥ የማያልቅበት ሰጭ ነው። መባ ለሚሰጡም  በረከትን እንደሚሰጥ የታመነ ነው። ነገር ግን በማስመሰል ጸሎት ከንቱ ውዳሴ የሚፈልጉ ባለጸጎችን እንጂ እግዚአብሔርን ማታለል አይቻልም። በረከት በማስመሰል አይገኝምና።

መባ ስለሰጠን ይጸለይልናል እንጂ እንዲጸለይልን መባ አንሰጥም!

መባ ስለሰጡት ቤተ ክርስቲያን እንደምትጸልይ፣ ጸሎቱም ውዳሴ ከንቱን ከሚያመጣ ልማድ የተለየ መሆኑን አይተናል። በሌላ በኩል ደግሞ “አባቶች በጸሎት እንዲያስቧችሁ ስመ ክርስትናችሁን አምጡ” የሚል ልማድ እየተስፋፋ ነው። ከላይ እንደተገለጠው ቤተ ክርስቲያን ከጸሎት የከበረ ስጦታ የላትም። መባ ስለሚያገቡት ሁሉ የምታደርገው ጸሎትም በረከትን ያሰጣል። ምዕመናንንም የምታውቃቸው በስመ ጥምቀታቸው ስለሆነ መባ ስለሚያገቡት ለመጸለይ ስመ ክርስትናቸውን መያዝ ክርስቲያናዊ ትውፊት ነው። ይሁንና በጸሎት የሚነግዱ “አገልጋዮች” በማስመሰል የሚሄዱበት አካሄድ ምዕመናን እንዲጸለይላቸው መባ እንዲሰጡ በመገፋፋት የበረከትን በር ይዘጋል። በቅዱሳት መጻሕፍት አስተምህሮ፣ በቤተ ክርስቲያንም ትውፊት መባ ስለሰጠን ይጸለይልናል እንጂ ጸሎት እንዲጸለይልን መባ አንሰጥም። እንዲጸለይልኝ ብሎ መባ መስጠት “የእግዚአብሔርን ጸጋ በገንዘብ ለመግዛት” በማሰቡ ቅዱስ ጴጥሮስ “ገንዘብህ ከአንተ ጋር ይጥፋ።” ብሎ የረገመውን ሲሞን የተባለውን ጠንቋይ መምሰል ነው። (ሐዋ. 8:8-25)

ምዕመናን መባ በመስጠታችን የምንጠቀመው በእግዚአብሔር ፊት የቀና ልብ ይዘን ስንቀርብ እንጂ በስሌት አስተሳሰብ ጸሎትን በመባ ለመግዛት በሚያስብ ሲሞናዊ አካሄድ መሆን የለበትም። እንዲጸለይላችሁ “ስመ ክርስትናችሁን ስጡን” በሚል ማነቃቂያ ገንዘብ ከሚሰበስቡ ሰዎች እንኳ ምን ያህሉ ገንዘብ ለመሰብሰብ ሲሉ ቃል የገቡትን ጸሎት እንደሚያደርጉ እግዚአብሔር ይወቅ! ይበልጥ የሚያሳዝነው በጎ ያደረጉ መስሏቸው ይህንን ልማድ ያስፋፉ ሰዎች ምዕመናንን እንደሚሸለቱ በጎች ለሚቀራመቱ ሀሰተኛ ካህናትና መምህራን አጋልጠው መስጠታቸው ነው። ዛሬ ጸሎትን በገንዘብ የሚተምኑ፣ የማይራሩ ሰዎች ራሳቸውን “ሰባኬ ወንጌል፣ ባህታዊ፣ አጥማቂ፣ የቤተ ክርስቲያን የቁርጥ ቀን ልጅ” እያሉ የሚጠሩና የሚያስጠሩ በየቦታው በምዕመናን ላይ የሚያደርሱትን በደል ማየት ያሳምማል። በሐሰተኞች ወይም አርቀው በማያዩ ቅን አገልጋዮች ጉትጎታ እንዲጸለይለት መባ መስጠትን የተለማመደ ምዕመን የጨካኞች መረብ ውስጥ መውደቁ የሚደነቅ አይደለም።

ማጠቃለያ

ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት መባን መስጠት ክርስቲያናዊ ግዴታችን ነው። በቅንነት የምናቀርበውን መባችንን በምድር ካህናት፣ በሰማይ ሊቀ ካህናት ኢየሱስ ክርስቶስ ይቀበሉናል። ቤተ ክርስቲያንም መባ ስለሚያገቡ ሰዎች ትጸልያለች። ይሁንና መባ መስጠት ከቤተ ክርስቲያን አንድነት የሚደምረን፣ ከሚያርገው መሥዋዕተ እግዚአብሔር የሚያሳትፈን የትህትና አገልግሎት እንጂ በዘመናችን እየተለመደ እንደመጣው ክፉ ልማድ “በቅዳሴ ጊዜ ስማችንን ለማስጠራት” ወይም “አባቶች እንዲጸልዩልን” የምንሰጠው ቀብድ አይደለም። በቤተ ክርስቲያን የቅዳሴ መጻሕፍት ከምዕመናን መካከል በስም ተለይተው የሚጸለይላቸው በዕለቱ መታሰቢያ የሚደረግላቸው በሞተ ሥጋ የተለዩት ናቸው። ይህም የሚደረገው በሞተ ሥጋ ቢለዩንም በአካለ ሥጋና በአካለ ነፍስ ያሉ ምዕመናን አንድነት ከሆነች ኦርቶዶክሳዊት ማኅበር እንዳልተለዩ ለማሳየት ነው። ከዚያ ባሻገር የተለየ ችግር የደረሰባቸውን ምዕመናን በክርስቲያናዊ ልማድ በጸሎት ስማቸውን እያነሱ ማሳሰብ ይገባል እንጂ ገንዘብ ተምኖ “ስማችሁ እንዲጠራ መባ ስጡ” ማለት የለየለት ክህደት ነው። ስለሆነም መባ ስለሰጠን ይጸለይልናል እንጂ እንዲጸለይልን መባ በመስጠት ጸሎትን በገንዘብ በሚተምን ሲሞናዊ ክፋት መተባበር የለብንም። ጸሎት በገንዘብ አይሸጥምና።

ተወከፍ መባኦሙ ለአኃው፣ ወተወከፍ መባኦን ለአኃት፣ ለነኒ ተወከፍ መባአነ ወቁርባነነ። አሜን።

ስብሃት ለእግዚአብሔር፣ ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር።

 

 

 

ራሳችንን አናታልል: ፍቅር የሌለው እግዚአብሔርን አያውቅም!

መግቢያ

በዚህ ዘመን ከገጠሙን የክርስትና ሕይወት ፈተናዎች መካከል ዋነኛው በኅሊና የሚታሰበው፣ በልብ የሚመላለሰው፣ በአንደበት የሚነገረውና በእጅ የሚተገበረው ከክርስትና አስተምህሮ ጋር እየተራራቀ መሄዱ ነው። የክርስትናን አስተምህሮ በተደጋጋሚ ሰምተነዋል፣ እንደየ አቅማችንም በተገለጠልን መጠን አውቀነዋል። ነገር ግን ኅሊናችን መልካም ነገርን ብቻ ማሰብ ሲኖርበት የጥላቻ አስተሳሰብ ሲንሸራሸርበት ይውላል። ልባችን ትህትናንና ፍቅርን ገንዘብ ማድረግ ሲገባው ትዕቢትና ንቀት ሲነግስበት ይታያል። አንደበታችን እውነትና ሕይወት የሆነውን የወንጌል ቃል ተናግሮ የሰውን መንፈሳዊ ሕይወት ማነጽ ሲገባው በስድብ፣ በውሸትና በሽንገላ ያለዚያም እውነትን ከመናገር በመቆጠብ መንፈሳዊ ሕይወታችንን ሲገዘግዘው ይስተዋላል። ሰውን ለመርዳት መዘርጋት የነበረባቸው ብዙ እጆችም ሰውን ለመጉዳት ሲዘረጉ ማየት ልብን ይሰብራል።

እነዚህ መሰል ግብዝነቶች በአሁኑ ወቅት ሀገራችንን ኢትዮጵያን ለማያባራ ችግር ካጋለጡት ምክንያቶች መካከል ይጠቀሳሉ፣ ከዚህም የከፋ መከራ እንዳይመጣ የሚከለክል ማኅበረሰባዊ ቁመናችን በእጅጉ እየተዳከመ ነው። ምንም እንኳ ለዚህ መሰሉ ችግር የመንግስትና የሌሎች ፖለቲካዊ ኃይሎች ተጠያቂነት ጉልህ ቢሆንም ችግሩም ሆነ መፍትሔው ከፖለቲካዊ ኃይሎች አቅምና ቁጥጥር ውጭ መሆኑ ግልፅ ነው። ወደ መፍትሄ የሚደረግ ጉዞ ከአስመሳይነት የተላቀቀ፣ ለእውነት የሚቆምና ራስን በማታለል በእውነት ላይ የማይሸቅጥ ማኅበረሰባዊ ስነ-ልቦና ይፈልጋል። እንደ ክርስቲያን ከበጎ ነገር ጋር ብቻ መተባበር፣ ክፉውንም ያለግብዝነት መቃወም ይኖርብናል። ስለሆነም በዚህች የአስተምህሮ ጽሑፍ እነዚህን በክርስትና ሕይወታችን ላይ የተደቀኑ አሁናዊ ፈተናዎች ከቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ አንጻር እንዳስሳለን። ለቅዱሳን ሐዋርያት፣ ለክቡራን ሊቃውንት ጦማር ኃይልን የሰጠ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ለሁላችንም ማስተዋሉን ያድለን።

ጥላቻን ከኅሊናችን እናስወግድ!

ከኅሊና የሚመነጭ ሀሳብ የማንኛውም ድርጊት መነሻ ነው። ሀሳብ የፍቅርም የጥላቻም ሊሆን ይችላል። ነገር ግን የክርስትና አስተምህሮ ለጥላቻ አስተሳሰብ አንዳች ቦታ አይሰጥም። የክርስትና አስተምህሮ መጀመሪያውም ማሠሪያውም ፍቅር ነው። የእግዚአብሔር ልጅ (እግዚአብሔር) ኢየሱስ ክርስቶስ ሰው የሆነው ስለ ሰው ልጅ ፍቅርና ለሰው ልጅ ፍቅርን ለማስተማር ነው። ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ ‘ፍቅር የሌለው እግዚአብሔርን አያውቅም፣ እግዚአብሔር ፍቅር ነውና’ ያለው ለዚህ ነው (1ኛ ዮሐ 4:7-21)። ጌታችንም በመዋዕለ ስብከቱ ‘ከትዕዛዛት ሁሉ የትኞቹ ይበልጣሉ?’ ተብሎ ሲጠየቅ ፍቅረ እግዚአብሔር (እግዚአብሔርን መውደድ) እና ፍቅረ ቢፅ (ባልንጀራን መውደድ) እንደሆኑ በግልፅ ተናግሯል (ማቴ 22:37)። ሕግንና ነቢያትን የሚገልፃቸው ቃልም ‘ሰዎች ሊያደርጉላችሁ የምትወዱትን እናንተም አድርጉላቸው’ የሚለው ቃል መሆኑን አስተምሮናል (ማቴ 7:12)። ከሁሉም የሚበልጠው ፍቅሩ ግን “ነፍሱን ለወዳጁ የሚሰጥ ቢኖርም ለጠላት የሚሞት ከቶ አይገኝም” እንዳለው ራሱን ስለእኛ በመስቀል ላይ ቤዛ አድርጎ መስጠቱ ነው።

የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ የሚያጠነጥነው ፍቅርን በኅሊናችን እንድናኖርና ጥላቻን ከኅሊናችን እንድናርቅ በማስገንዘብ ላይ ነው። ወንድምን/እህትን በምንም ምክንያት መጥላት ተቀባይነት እንደሌለው ለማረጋገጥ ነው “እውነተኛ የእግዚአብሔር ልጆች ትባሉ ዘንድ ጠላቶቻችሁን ውደዱ” (ማቴ 5:44) የተባልነው። ታዲያ እኛ እንኳን ጠላቶቻችንን ይቅርና ወዳጆቻችንስ በአግባቡ እንወዳለንን? አስተሳሰቡን፣ አመለካከቱንና ስነ-ምግባሩን እንኳን ጠንቅቀን የማናውቀውን ሰው በሚጠራበት ስም፣ በሚናገረው ቋንቋ፣ በተወለደበት አካባቢ፣ በሚደግፈው የፖለቲካ ቡድን ብቻ ተነስተን የምንጠላና የምናሳድድ የለንምን? የሞተውን ወንድማችንን እንኳ ከእኛ የተለየ ሀሳብ ስላለው ብቻ በጥላቻ ተሞልተን ድጋሚ መግደል ባንችል “አስከሬኑን ወይም ሀውልቱን እንዲህና እንዲያ እናድርግ” እያልን የጥላቻን ጥግ የምናንፀባርቅ የለንምን? በሃይማኖትም በባሕልም ለማይመስሉን የሌሎች ሀገራት ዜጎች ጠብ-እርግፍ እያልን የምንሰጠውን ክብር ለገዛ ወንድማችን የምንነሳ ‘የስም ክርስቲያኖች’ አይደለንምን? ይህንን ሳናደርግ ‘ክርስትና ፍቅር ነው’ እያልን በየአደባባዩ ስንለፍፍ ብንውል ከእንግዲህ ማን ይሰማናል? እኛ ከሀሳባችን የተለዩት ላይ የምናደርገውን ክፋት ሌሎች በእኛ ላይ ሲያደርጉት “የእውነት አምላክ ሆይ ፍረድ!” ብንል በፍርዱ ሐሰት የሌለበት ጌታ በሚዲያና በምድራዊ ማዕረግ ወይም በመንፈሳዊ ስልጣን ተከልለን እንደምናነሆልለው ጭፍን ተከታይ የሚታለል ይመስለናልን? ይልቁንስ በመጀመሪያ ጥላቻን ከኅሊናችን እናስወግድ! ኅሊናችንንም ለፍቅር እናስገዛ!

በሰዎች መካከል ጥላቻ እንዲነግሥ ዲያብሎስ የሚያማክራት በሚመስል መልኩ በመጥፎ ሀሳብ ስትብሰለሰል የምትውልና የምታድር ኅሊናን ይዘን ክርስቲያን ነን ማለት ራስን ማታለል ነው። ይልቁንስ ‘ምን ብናደርግ ነው በወንድሞች መካከል ያለው ፍቅር ወደላቀ ደረጃ የሚደርሰው?’ የሚለውን መልካም ሀሳብ የምታስብ ኅሊና ልትኖረን ይገባናል። ሌሎች ወገኖቻችን ሲሳካላቸው የምትከፋ፣ ሳይሳካላቸው ሲቀር ደግሞ የምትደሰት ኅሊና ካለችን ራሳችንን እንመርምር። ራሷን እየጎዳችም ቢሆን ሌላውን ወገን መቀመቅ ለመክተት የምትውተረተር ነፍስ ምንኛ የቆሸሸች ናት?! በዚህች ፈንታ ሰዎች ሲሳካላቸው አብራ የምትደሰት፣ ሳይሳካላቸው ሲቀር ደግሞ ስሜታቸውን በመረዳት በቀጣይ እንዲሳካላቸው የሚረዳ ሀሳብን የምታመነጭ ኅሊናን እንያዝ። ‘የሌሎች ኅሊና የሚያስበው ሁሉ ተንኮል ነው!’ ብላ የምትፈርጅ ኅሊና አትኑረን። ይልቁንስ የሌሎች አስተሳሰብ ከቅንነት የመነጨ ነው፣ ክፋት ቢገኝበት እንኳን ካለማወቅ የመጣ ነው ብላ የምትገነዘብና ለማስረዳት የምትጥር ኅሊና ትኑርልን። ኅሊናችንን የመልካም ሀሳብ መፍለቂያና ማብለያ እንጂ የተንኮልና የክፋት ማምረቻና ማከፋፈያ ከመሆን ይጠብቅልን!

ትዕቢትና ንቀት ከልባችን ይወገድ!

የሰውን ልጅ ሁሉ በእኩልነት ማየትና ራስን በትሁት ልብ ዝቅ ማድረግ የክርስትና መሠረታዊ መርሆዎች ናቸው። ሁሉም የሰው ልጅ በሥላሴ አምሳል የተፈጠረ ነው። በሰዎች መካከል በአፈጣጠር መበላለጥ የለም። ከዚህ አንጻር መሠረታዊው የክርስትና መርህ የሰዎችን እኩልነት ማመን ነው። ‘የእኛ ወገን ከሌላው ይበልጣል’ ብለን የምናስብ ከሆነና ለሰውነት ደረጃ የምንሰጥ ከሆነ እንኳን የክርስትናን አስተምህሮ የዓለምን ሕግ አላወቅንም። የሰው ልጅ የትም ቢወለድ፣ የትኛውንም ቋንቋ ቢናገር፣ የፈለገውን ማኅበራዊም ሆነ ፖለቲካዊ አቋም ቢይዝ፣ በጫካም ይሁን በተንጣለለ ፎቅ ቢኖር፣ ወርቅ ቢለብስ ወይም ራቁቱን ቢሄድ፣ ድንጋይ ወይም ዛፍ ቢያመልክ፣ በዶማ ቢቆፍር ወይም በትራክተር ቢያርስ፣ የሀገር መሪ ወይም የከብቶች እረኛ ቢሆን፣ ቢማር ወይም ጭራሽ ባይማር በሰውነቱ እኩል ነው። ሁሉም በሥላሴ አምሳል የተፈጠረ፣ በዚህች ዓለም ሲመጣ ራቁቱን የተወለደ፣ ሲሞትም ሥጋው ወደ አፈር የሚመለስ፣ በመጨረሻው ዘመንም በእግዚአብሔር ፊት እንደ ሥራው ሊሰጠው ለፍርድ የሚቀርብ ፍጡር ነው። በምድር ላይ ስንኖር በፆታ፣ በቋንቋ፣ በዕድሜ፣ በዕውቀት፣ በአመለካከት፣ በሃይማኖት፣ በጉልበት፣ በሥልጣን፣ በሥልጣኔ፣ በሀብት፣ በመኖሪያ ቦታ ብንለያይም ሁላችንም እኩል ሰዎች ነን።

ትዕቢት ራስን የበላይ አድርጎ የመመልከትና ሌሎችን ዝቅ አድርጎ የማየት ልክፍት ናት። ከትዕቢት ሁሉ አስቀያሚዋ “ጊዜ ሰጠን” ብለን የሀሳብ ተቀናቃኞቻችንን በሀሰት እያሸማቀቅን “እነርሱ ካልጠፉ ሰላም አይኖረንም” የምትል የሀሳብ ልምሾ ያጠቃቸው ደካሞች ሾተል ናት። እርሷም የውድቀት ሁሉ የመጀመሪያ እርምጃ ናት። ሳጥናኤል ከክብሩ ለመውረድና ለመዋረድ ሲጀምር በትዕቢት ነበር (ኢሳ  14:12)። በትዕቢት የጀመረውን የውርደት ጉዞ በውድቀት ፈፅሞታል። የፈርዖን ከልክ ያለፈ ትዕቢትም በኤርትራ ባሕር ከመስጠም ውጭ ያተረፈለት አንዳች ነገር አልነበረም። የጎልያድ ትዕቢትም እንዲሁ በአንዲት ጠጠር ፍጻሜውን አግኝቷል። በተለይም በጎ አሳቢ መስላ በሌሎች ላይ መዓትን የምትጠራ አንደበት ሰውን እንጂ እግዚአብሔርን ማታለል አትችልም። ለእያንዳንዷ የግፍ ንግግራችንና ተግባራችን ከእግዚአብሔር ዘንድ ዋጋ እንከፍልባታለን። በዚህ ምክንያት ነው ትዕቢት የውድቀት የመጀመሪያ ምዕራፍ ነው የምንለው። ትዕቢት የምንይዘው እሴት ሳይሆን ታግለን የምናሸንፈው ፈተና መሆኑን ሲያስተምረን ነው ጌታችንም በገዳመ ቆሮንቶስ ድል ካደረጋቸው ሦስት ፈተናዎች አንዱ ያደረገው። (ማቴ 4:1)

በጥበብ የተመላች ትህትና ግን የብልህነት ውጤትና የሰው ልጅ መንፈሳዊ ሕይወት ዕድገት የመጀመሪያ ምዕራፍ ናት። ስለዚህ ነው ጌታችን እርሱ ከሁሉ በላይና የሁሉ ፈጣሪ ሲሆን ራሱን ዝቅ አድርጎ በፍጹም ትህትና በበረት የተወለደው (ሉቃ 2:10)፣ የሰማያውያን ሠራዊት ጌታ ሲሆን በሄሮድስ ሠራዊት ወደ ግብፅ የተሰደደው (ማቴ 2:13)፣ በተናቀችው ናዝሬት ያደገው (ዮሐ 1:47)፣ የደቀ መዛሙርቱን እግር ዝቅ ብሎ ያጠበው (ዮሐ 13:1)፣ ፈጣሪ ሲሆን በፍጡር እጅ የተጠመቀው (ማቴ 3:15)። ፈራጅ ሲሆን በጲላጦስ ፊት ለፍርድ የቀረበው። መላእክቱን ልኮ ሰዎችን ከመከራ የሚያድን ሆኖ ሳለ እርሱ ሰው ሆኖ በመስቀል ላይ መከራን የተቀበለው። ትህትናን በቃልና በተግባር ለማስተማር መጥቷልና “ራሱን ከፍ ከፍ የሚያደግ ይዋረዳል፣ ራሱን ዝቅ ዝቅ የሚያደርግ ከፍ ከፍ ይላል” (ሉቃ 14:11) በማለት ያስተማረውም ለዚሁ ነው። ይህች ትህትና ራስን ዝቅ በማድረግ ከሁሉም ጋር በጥበብ የምታኖር ምሥጢር ናት።  ይህች ትህትና በጥበብ ላይ የተመሠረተችና የትዕቢተኞችን የሞኝነት ትምክህት የምትንድ እንጂ በድክመትና በድንዙዝ አስተሳሰብ የበታችነትን ተቀብላ ለትዕቢተኞች ክፉ ሀሳብ ተገዢ ልትሆን አይገባም።

በልባችን ‘እኔ ታላቅ ነኝ፣ እኔ ኃያል ነኝ፣ እኔ አዋቂ ነኝ፣ እኔ ብልህ ነኝ፣ እኔ ባለሥልጣን ነኝ፣ እኔ ውብ ነኝ፣ እኔ ባለሀብት ነኝ፣ እኔ መንፈሳዊ ነኝ፣ እኔ ስልጡን ነኝ ወዘተ’ በማለት ራሳችንን ከሌላው ሰው ከፍ ባለች ማዕረግ ላይ ማስቀመጥ የውድቀታችን መጀመሪያ መሆኗን እናስተውል። ይልቁንስ እኛ ከሌላው መካከል እንደ አንዱ መሆናችንን እንቀበል። እኛ የተለየን መሆናችንን ለማሳየትና አድናቆትን ለማትረፍ አንድከም።  ይልቁንም እኛ አንድ የተለየ ነገር ቢኖረን እንኳን ሌላው ቢያንስ እንደ እኛ የራሱ የተለየ ነገር እንዳለው እናስተውል። ሌሎች በከፍታ አስቀምጠውን ወደላይ አሻቅበው እንዲያዩን፣ እኛም በከፍታ ተቀምጠን ሁሉንም ቁልቁል ለማየት አንመኝ። ይህ ሳጥናኤል ከመጨረሻው የፍጡራን ልዕልና ወደ መጨረሻው የፍጡራን ውርደት የወደቀበት ነውና። ይልቁንም ለሌሎች ከልባችን ክብርን በመስጠት ዝቅ ብለን በትህትና እናገልግላቸው። ያን ጊዜ ከፍ ከፍ እንላለን።

የስድብ ቃል ከአንደበታችን ይራቅ!

ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ እንደተናገረው አንደበት እሳት ነው (ያዕ 3:1)። እሳት በአግባቡ ካልተያዘ ሀገርን ያቃጥላል፣ ዓለምንም ወደ አመድነት ሊቀይራት ይችላል። እሳት በአግባቡ ስንጠቀምበት ደግሞ ምግብ ያበስልልናል፣ ለሰውነታችን ሙቀትን በመስጠት ብርድን ያስወግድልናል፣ ነበልባሉም በጨለማ ብርሃን ይሆንልናል። አንደበትም እንዲሁ ነው። የምንናገረውን ካልመረጥን ንግግራችን ጥፋትን ያስከትላል። መርጠንና መጥነን ስንናገር ሰውን፣ ማኅበረሰብንና ሀገርን እንገነባለን። ስለዚህ አንደበታችን ለእኛ የሚጠቅመንን ብቻ ሳይሆን ለሚሰማን ሰው የሚጠቅመውን ነገር ጭምር ልትናገር ይገባታል።

የሰው ልጅ እግዚአብሔርን ከሚያክል ጌታ ገነትን ከምታክል ቦታ ተለይቶ ወደ ምድረ ፋይድ የተጣለው ዲያብሎስ ካደረባት እባብ አንደበት የወጣውን ቃል ሰምቶ ነው እንጂ ዲያብሎስ እጁን ይዞ ዕፀ በለስን አላስቆረጠውም፣ ቆርጦም አላጎረሰውም። በእባብ አንደበት “ዕፀ በለስን ብትበሉ ሞትን አትሞቱም፣ ይልቁንም አምላክ ትሆናላችሁ” (ዘፍ 3:4) ብሎ ምክር በመስጠት ብቻ አሳሳተው እንጂ። ዛሬም ብዙዎችን በወንድም እህቶቻቸው ላይ በጭካኔ የሚያነሳሳቸው፣  ከእውነተኛ የሃይማኖት መንገድ የሚያስወጣቸው፣ ከጽድቅ ይልቅ ኃጢአትን የሚያሠራቸው ከአንደበት የሚወጣው ክፉ ቃል ነው። ስለዚህም ነው ጌታችን “ከአፍ የሚወጣው እንጂ ወደ አፍ የሚገባው ሰውን አያረክሰውም (ማቴ 15:1)” በማለት ያስተማረው። ከአንደበት የሚወጣው ክፉ ንግግር ተናጋሪውንም ሰሚውንም የማርከስ አቅም አለው። ከዚህ በተቃራኒውም የሰው ልጅ የወንጌልን ቃል የተቀበለውና የሚቀበለው ከአንደበት በሚወጣው ቃል (ስብከት) ነው። ጌታችን በምድር ላይ ሐዋርያትን የጠራቸው፣ ያስተማራቸውም በአንደበቱ ነው። ቅዱሳን ሐዋርያትም ክርስትናን ወደ ዓለም ያዳረሱት በአንደበታቸው በመስበክ ነው። በየዘመናቱ የነበሩ ቅዱሳን ሁሉ ለጽድቅ የበቁት የእግዚአብሔርን ወንጌል በጆሮአቸው ሰምተው፣ በልባቸው አምነው፣ በአንደበታቸው መስክረው ነው። ሰውና እግዚአብሔር የሚገናኙባት ጸሎትም የምትደረገው (እግዚአብሔር የልብን ቢያውቅም) በአንደበት በመናገር ነው።

ከአንደበታችን ምስጋናና መልካም ነገር እንጂ የስድብ ቃል ሊወጣ አይገባም። ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ “ክፉን በክፉ ፈንታ ወይም ስድብ በስድብ ፈንታ አትመልሱ፣ በዚህ ፈንታ ባርኩ እንጂ፣ በረከትን ልትወርሱ ለዚህ ተጠርታችኋልና” (1ኛ ጴጥ 4:9) እንዳለው አንደበታችን እውነተኛ እምነትን፣ ፍቅርና ተስፋን የምትሰብክ ልትሆን ይገባል። ወንድሙን የሚሳደብ በሰማይም በምድርም ፍርድ እንደሚገባው የእግዚአብሔር ቃል ይናገራል (ማቴ 5:22)። በዘመናችን ግን ከወንድሞቻችንም አልፎ አባቶቻችን በአደባባይ በዱርየ ቋንቋ ሲሰደቡ እያየን ነው። የሚያሳዝነው በፖለቲካ አቋም የሚመስሏቸውን በሃይማኖት ግን ምንፍቅናቸው የታወቀውን ‘አገልጋዮች’ እያሞገሱ፣ በሃይማኖት አቋም የማይለዩትን በፖለቲካ አስተሳሰብ የተለዩትን አባቶች እጅግ በወረደ ጸያፍ ቋንቋና በውሸት ስማቸውን የሚያጠፉ፣ ራሳቸውን ግን “ታላላቅ” እንደሆኑ የሚቆጥሩ መንፈሳውያን አገልጋዮች ለምዳቸውን እየገፈፉ ያለሀፍረት መገለጣቸው ነው። ይህም የክርስትና ሕይወታችን ምን ያህል እየተጎዳ እንደመጣ ያመለክታል። በዓለማዊ አስተሳሰብ እንኳን ቢሆን አንደበታችን ሰላምን፣ እኩልነትን፣ ፍትሕን፣ ዕድገት፣ ብልጽግናን የምትሰብክ መሆን ይጠበቅባታል። ሲቻል በግልፅ ሳይቻል በአሽሙር የሰውን ልጅ በጅምላም ይሁን በተናጥል በተወሰነ ሳጥን ውስጥ እያስገባች የምትፈርጅ አንደበትን እናርቅ። ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ “ልጆቼ ሆይ:- በሥራና በእውነት እንጂ በቃልና በአንደበት አንዋደድ” (1ኛ ዮሐ 3:18) ብሎ እንዳስተማረው የሽንገላ ፍቅርን ከልባችን እና ከአንደበታችን እናስወግድ። እኔ የምናገረው ብቻ እውነት፣ እኔ የምናገረው ብቻ አዋጭ፣ ሌሎች የሚናገሩት አፍራሽ ነው ብላ የምትናገር አንደበትም ትታረም።

በፍጹም ትዕቢት ‘አንተ የተመረጥክ ዘር ነህ፣ ከሌላው ጋር ለመሥራት አትውረድ’ እያለች በሰዎች መካከል የሰውነት ደረጃን የምትሰብክ አንደበት አታስፈልገንም። ይልቁንስ ሁላችንም ወንድማማቾች/እህትማማቾች ነን፣ አብረን እንኑር እያለች ፍቅርን የምትሰብክ አንደበት ትለምልምን። ወንድም ወንድሙን እንዲጠላ፣ ወንድም ከወንድሙ እንዲጣላ በሐሰት የምትሠራ አንደበት አትኑረን። ይልቁንስ ወንድማማቾች እንዲተባበሩ ፍቅርን የምትሰብክ አንደበት ትኑረን እንጂ። በኢንተርኔት መስኮት ብቅ ብላ ‘እገሌ የሚባል ወገን በድሎሃል፣ ገድሎሃል፣ ሰብሮሃል፣ አሁንም ተገዢ ሊያደርግህ ነውና ተባብረህ ስበረው፣ በለው፣ ግደለው’ እያለች በሰዎች መካከል መገዳደልን የምትሰብክ አንደበት አትኑር። መቶ አመታትን ወደኋላ ተጉዛ በእውነትም ሆነ በሐሰት የተደረተ የታሪክ ምራጭን ለማጋጨት የምትጠቀም አንደበት አትኑረን። እንዲሁም “ወደ ፊት እንጂ ወደ ኋላ አንይ” በሚል ምክንያታዊ ትንታኔ ታጅባ የሌሎችን የታሪክ ምልከታ የምትወቅስ ለራሷ ሲሆን ግን ምዕተ ዓመታትን ወይም አስርት ዓመታትን ወደ ኋላ ተጉዛ የሚጠቅማት የመሰላትን የእውነትም ሆነ የፈጠራ ታሪክ ለመሰብሰብ የምትሮጥ አንደበት አትኑር።

በምድራዊ አመለካከትም ቢሆን የአንዱን አመለካከት ርኩስ የሌላውን ቅዱስ፣ የአንዱን የሰይጣን የሌላውን የመልአክ፣ ያንዱ እንጦሮጦስ መግባት ያለበት የሌላው ወደ ቤተ መንግስት መግባት ያለበት አድርጋ ለምትናገር አንደበት ማስተዋልን ይስጥልን። የተለየ ሀሳብ የሚያነሳን ወገን ፀረ-ሰላም፣ ፀረ-ሀገር፣ ፀረ-ልማት፣ ፀረ-ኦርቶዶክስ፣ ፀረ-ሙስሊም፣ ፀረ-ሕዝብ ወዘተ እያለች በመፈረጅ ምክንያታዊ ተዋስኦን ለምትዘጋ አንደበት ማስተዋልን ይስጥልን። ይልቁንም የሁሉንም አመለካከት በማክበር ኑ እንመካከር፣ እንነጋገር፣ ሀሳቦችን እንሞግት፣ ለሁላችንም የሚበጀውን እንያዝ የምትል አንደበት ትስፋፋ! ‘እነርሱ ይጥፉ እኛ እንስፋ’ የምትል ፀረ-ሰው አንደበት አታስፈልገንም። ይልቁንስ ‘እኛ እና እነርሱ’ ሳይሆን ሁሉም እንዲሰፋ የምትሰብክ አንደበት ትብዛ።

አንዱ ወገን ሲበድል ምንም እንዳልሰማ ጆሮ ዳባ ልበስ ብላ፣ አንዳንዴም አሞግሳ፣ ሌላው ሲበድል ግን ሀገር ይያዝልኝ ብላ እሪሪሪ የምትል አንደበት ፍትሐዊነት የጎደላት ስለሆነች ትታረም። አንዱ ወገን ላይ መከራ ሲደርስበት በግልፅ በመናገር፣ በደስታ በመጨፈር ወይም በልቧ ‘እሰይ፣ እንኳን፣ ይበለው፣ የእጁ ነው’ እያለች ሌላው ወገን በተራው ተመሳሳይ መከራ ሲደርስበት ደግሞ ዋይ ዋይ በማለት አጥፊዎችንም ንፁሐንንም ይጥፉ የምትል አንደበት በክርስትና መዶሻ ተስተካክላ ሁሉንም በእኩልነት ትመልከት። አንዱ ወንድም ወይም እህት በአንዲት ሀሳብ ብቻ ስለተለየ እንመካከር፣ እነጋገር፣ እንወያይና የተሻለውን እንያዝ ከማለት ይልቅ “ይታሰር፣ ይገረፍ፣ ይሰቀል!” እያለች ያለ ፍትሕ በሰው ላይ የምትፈርድ አንደበት በክርስትና አስተምህሮ ትታረቅ! ያለ አንዳች ገደብ ሌላውን ወገን በመናቅና በመሳደብ ለምዕመናንና ለቤተ ክርስቲያን ጥላቻን የምታተርፍ፣ በቀለኛውም ወገን በአስመሳይ አንደበተኞች ጥፋት ተነስቶ በንፁሐን ምዕመናንና በቤተ ክርስቲያን ላይ ጥቃት እንዲፈጽም ምክንያት የምትሆን አንደበት ከዚህ ድርጊቷ ትታቀብ።

እጆቻችን ለመጉዳት ሳይሆን ለመርዳት ይዘርጉ!

እጆቻችን እርዳታን የሚሻ ሰውን ለመርዳት ሊዘረጉ ይገባል። የሰውን ንብረት ለመውሰድ ሳይሆን የእኛን ለተቸገረ ሰው ለመስጠት ሊዘረጉ ይገባል። ያለውን በመስጠት እንጂ የሌላውን በመውሰድ የተጠቀመ የለምና። የቤተ ክርስቲያን አገልጋዮችም በሰው ላይ ለማትረፍ፣ ገንኖ ለመታየት፣ ሳይሆን የሰውን ሕይወት ለማትረፍ ሊተጉ ይገባል። ከእውነተኛዋ ቤተ ክርስቲያን የጠፉትንም ቢሆን የፍቅርን እጅ በመዘርጋት መፈለግ ይገባል እንጂ የጠብና የክርክርን ሰይፍ በመምዘዝ በማሳደድ መመለስ እንደማይቻል የታወቀ ነው። ክርስቶስ የጠፋውን አዳም በፍቅር እንደፈለገው ማስተዋል ይገባናል። በቤተ ክርስቲያን ያሉትን ለማስወጣት ሳይሆን የወጡትን ለመመለስ እጃችን ይዘርጋ። ያን ጊዜ ክርስቶስ ይሰማናል።

ሰዎች ብዙ ደክመው ያፈሩትን ንብረት ለማጥፋት የምትዘረጋ እጅ አትኑር። ይልቁንስ ሰዎች ደክመው ያፈሩትን የምትጠብቅና በዚያም ላይ ሠርታ የምትጨምር እጅ ትዘርጋ። የሰው አካል ላይ ጉዳትን ለማድረስ የምትዘረጋ ክፉ እጅ አትኑር። ይልቁንስ እንደ ደጉ ሳምራዊ የተጎዳውን ለማከም መልካም እጆች ሁሉ ይዘርጉ እንጂ። ሰዎች ተወልደው ካደጉበት፣ ለወግ ለማዕረግ ከበቁበት፣ ወልደው ከከበዱበት ቤታቸውና ሠፈራቸው ለማፈናቀል የምትዘረጋ እጅ አትኑር። ይልቁንስ ማደሪያ ማረፊያ ለሌላቸው ወገኖች መኖሪያን ለመሥራት እጆች ሁሉ ይዘርጉ እንጂ። የመገፋትን፣ የመበዝበዝንና የመፈናቀልን ክፉነት ለመረዳት በየግላችን እስኪደርስ አንጠብቅ። የራሳችን በምንለው ወገን ላይ የደረሰው ወይም የሚደርሰው መሰል በደል እንደሚያመን “የእኛ” የምንለው ወገን በሌሎች ላይ መሰል በደል ሲያደርስ ብንችል እናስቁመው፣ ቢያንስ ግን አንተባበረው፣ ለጥቅማችን አንሸፋፍነው። ለተበደሉት ካልቆምንላቸው፣ በተለይም በጉዳታቸው ከተባበርን፣ ከተሳለቅን እንዴት በመከራችን ወቅት አምላካችንን “አቤቱ የደረሰብንን እይ!” ማለት እንችላለን?!

የጦር መሣሪያን በወገን ላይ ለማንሳት የምትጣደፍ እጅ አትበርታ። በተለይም ገዳይነትን “ባሕል” አድርጋ የምታንቆለጳጵስ አላዋቂነት ከእኛ የተለየች ትሁን።  ይልቁንስ ለልማት ሥራ የሚውሉ የተለያዩ መሣሪያዎችን የምታነሳ እጅ ትበርታ። ለእግዚአብሔር ምስጋናን ለማቅረብ የዜማ መሣርያን የምታነሳ እጅም ትጠንክር። ጸሎትና ልመናን ለማቅረብ ወደ እግዚአብሔር የምትዘረጋ እጅም መሻቷን ታግኝ። ከዚህም በላይ ሰውን ለመባረክ፣ አጋንንትን ለማንበርከክ የክርስቶስን መስቀል የምታነሳ የካህናት እጅ ትጽና። በደለኞችን ለማበረታታት፣ ንፁሐንን በሐሰት ለመርገም የከበረውን የክርስቶስ መስቀል በሽንገላ የሚያነሱ ፍኖተ በለዓምን የተከተሉ ነቢያተ ሐሰት (የሀሰት ካህናት) እጆች ከአህዮቻቸው ይማሩ። የካህናት እጆች በረከትን ለማውረስ እንጂ ከጥላቻ ፖለቲከኞች ጎን ተሰልፈው “የግፋ በለው” መፈክር አንጋቢዎች መሆን የለባቸውም። እጆች ለሰው ልጅ የተሰጡት የሚጠቅምና እግዚአብሔርን የሚያስደስት ሥራን ለማከናወን ነውና።

የሰውን ልጅ እርስ በእርስ እንዲጋጭ ወይም ሰውን ወደ ኃጢአት የሚመራን ጽሑፍ የሚጽፉ እጆች ይህንን ትተው ለሕዝብና ለሀገር የሚጠቅም፣ ሰውን ከሰው የሚያቀራርብ፣ ሰውን ወደ እግዚአብሔር የሚያቀርብ ጽሑፍን ለመጻፍ ይትጉ። የተዛባ ትርክትን እየጻፉ ለትውልድ ጥላቻን ከማትረፍ እውነተኛውን ታሪክ ጽፈው የሰውን አዕምሮ ለማነጽ ይትጉ። አንዱን ወገን የሚያንቋሽሽና የሚያሳንስ፣ ሌላውን ብቻ የሚያኩራራና የሚኮፍስ ጽሑፍን የሚጽፉ እጆች ክብር ለሚገባው ክብርን ሰጥተው ፍቅርን ለማፅናት ይጽፉ ዘንድ እንጸልይ። ለትውልድ የሚተርፍ ዕውቀትንና ጥበብን በጽሑፍና በስዕል ማስቀረት የሚችሉ እጆች ከዚህ በተቃራኒ ለድንቁርናና ለተንኮል የሚዳርግን ጽሑፍ እየጻፉ ለትውልድ የሚተርፍ ጠባሳን እንዳያስተላልፉ እንጸልይ። መጸለይም ብቻ ያይደለ የበኩላችንን ድርሻም እናበርክት።

ማጠቃለያ

ጥላቻን በኅሊናችን ይዘን፣ ትዕቢትና ንቀትን በልባችን አኑረን፣ አንደበታችን ስድብን እያፈለቀና እጆቻችን ሰውን ለመጉዳት ያለመከልከል እየተዘረጉ ፍቅር በእኛ ዘንድ አለ ብንል ራሳችንን እናታልላለን፣ እግዚአብሔርም ያዝንብናል። በመርህ ሳይሆን በወገንተኝነት እየመረጥን የምናሞግስና፣ እየመረጥን የምናወግዝ ከሆንንም ፍትሐዊነት በእኛ ዘንድ የለችም። እውነትን እየሸሸግንና በሐሰት መነገድን እንደ ስልት እየቆጠርን ራሳችንን የእውነት ጠበቃ አድርገን ብናቀርብ ድንጋዮች ሳይቀሩ ይታዘቡናል። መስደብንና ማሸማቀቅን አፋችን ገንዘብ ካደረገው በምን አንደበታችን ጸሎትን እናቀርባለን? መጽሐፍ “ከእንግዲህ ወዴት እንደወደቅህ አስብ፣ ፈጥነህም ንስሐ ግባ፣ ያለዚያ እመጣብሃለሁ (ራዕይ 2:16)” እንዳለ በደላችንንና ኃጢአታችንን አምነን ንስሐ እንግባ። በፍትሕና በእውነት ሳይሆን በወገንተኝነት ተይዘን “አገልጋዮች” እየተባባልን “ጠላት” ያልነውን ወገን ለማጥፋት በአንደበት ስንዘላብድ፣ በተግባር እኩይ አስተሳሰብን ስናራምድ እየዋልን ስለ ፍቅር ብንደሰኩር ሰው የፍቅር ትርጉም እንዲጠፋበት እናደርግ እንደሆን እንጂ ቅድመ እግዚአብሔር የሚደርስ ጸሎት የለንም። ስለሆነም ፍቅራችን ያለ ግብዝነት ይሁን፣ ክፉውን እንጸየፍ፣ ከበጎ ጋር እንተባበር (ሮሜ 12:9)። ፍቅርን ገንዘብ ሳናደርግ እግዚአብሔርን እናውቀዋለን ብንል ራሳችንን እናስታለን። ፍቅር የሌለው እግዚአብሔርን አያውቅምና።

ኢታርዕየነ እግዚኦ ሙስናሃ ለቤተ ክርስቲያን!

ስብሃት ለእግዚአብሔር፣ ወለወላዲቱ ድንግል፣ ወለመስቀሉ ክቡር። አሜን።

በሥራ መትጋት: ሊሠራ የማይወድ አይብላ!

መጽሐፍ ቅዱስ ገና ሲጀምር “በመጀመሪያ እግዚአብሔር ሰማይንና ምድርን ፈጠረ (ዘፍ 1:1)” በማለት የእግዚአብሔርን ሥራ ይናገራል። በዕቅዱ መሠረት ለስድስት ቀናት ከፈጠረ በኋላ  “እግዚአብሔርም የሠራውን ሥራ በሰባተኛው ቀን ፈጸመ፤ በሰባተኛውም ቀን ከሠራው ሥራ ሁሉ ዐረፈ (ዘፍ 2:2)” እንደተባለ ሥራውን ሲፈጽም ዐርፏል። ጌታችንም “አባቴ እስከ ዛሬ ይሠራል እኔም ደግሞ እሠራለሁ (ዮሐ 5:16)” ብሎ እንዳስተማረን እግዚአብሔር ድንቅ ነገርን ሲሠራ ይኖራል። በሥራ አንቀፅ የጀመረው መጽሐፍ ቅዱስ “እነሆ፥ በቶሎ እመጣለሁ፥ ለእያንዳንዱም እንደ ሥራው መጠን እከፍል ዘንድ ዋጋዬ ከእኔ ጋር አለ (ራዕ 22:12)” በማለት በመጨረሻው ቀን እግዚአብሔር ለሁሉም እንደ ሥራው ሊሰጠው እንደሚመጣ አበክሮ በመግለጽ መልእክቱን ያጠቃላል። ይሁንና በአንዳንድ ኦርቶዶክሳዊያን ዘንድ ለሥራ ያለው አመላካከት ከቤተ ክርስቲያናችን አስተምህሮ ጋር የማይስማማና ወገኖቻችንንም ለድህነት የሚዳርግ ነው፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጽሑፍ ሥራን የሚመለከተውን አስተምህሮ ቅዱሳት መጻሕፍትን ዋቢ በማድረግ እንዳስሳለን፡፡

ሰው የተፈጠረው ለሥራ ነው!

የሰው ልጅ ከተፈጠረበት ዓላማ ዋነኛው ሥራን ለመሥራት ነው። እግዚአብሔር አምላክ ሰውን ከፈጠረ በኋላ “እግዚአብሔርም ባረካቸው፥ እንዲህም አላቸው። ብዙ፥ ተባዙ፥ ምድርንም ሙሉአት፥ ግዙአትም፤ የባሕርን ዓሦችና የሰማይን ወፎች በምድር ላይ የሚንቀሳቀሱትንም ሁሉ ግዙአቸው (ዘፍ 1:28)” ብሎ እንዳዘዘው የሰው ልጅ ለሥራ ነው የተፈጠረው። በዓለም የተፈጠረውን ሁሉ መግዛት (ማስተዳደር)  ለሰው ልጅ የተሰጠው የሥራ ድርሻ ነበር፡፡ እግዚአብሔር አምላክም ሰውን ከፈጠረው በኋላ ወስዶ ያበጃትም ይጠብቃትም ዘንድ በዔደን ገነት ያኖረውም (ዘፍ 2:15) ለሥራ መሆኑን ማስተዋል ይገባል። የሰው ልጅ ዕፀ በለስን በልቶ ከተሳሳተ በኋላ ግን ሥራ እንዲከብድበት ሆኗል። “አዳምንም አለው። የሚስትህን ቃል ሰምተሃልና፥ ከእርሱ እንዳትበላ ካዘዝሁህ ዛፍም በልተሃልና ምድር ከአንተ የተነሣ የተረገመች ትሁን፤ በሕይወት ዘመንህም ሁሉ በድካም ከእርስዋ ትበላለህእሾህንና አሜከላን ታበቅልብሃለች፤ የምድርንም ቡቃያ ትበላለህ።ወደ ወጣህበት መሬት እስክትመለስ ድረስ በፊትህ ወዝ እንጀራን ትበላለህ፤ አፈር ነህና፥ ወደ አፈርም ትመለሳለህና (ዘፍ 3:17-19)” እንደተባለ በሥራ ደክሞ የላቡን ዋጋ እንዲበላ ተፈርዶበታል። በክርስቶስ ቤዛነት ወደ ቀደመው ክብሩ ቢመለስም በምድር ላይ እስካለ ድረስ ግን እየሠራ ይኖራል።

ሥራ የእግዚአብሔር ትዕዛዝ ነው!

ሥራን መሥራት እግዚአብሔር ለሰው ልጆች ከሰጣቸው ትዕዛዛት መካከል አንዱ ነው። “ስድስት ቀን ሥራ ተግባርህንም ሁሉ አድርግ፤ ስድስት ቀን ትሠራለህ፥ በሰባተኛውም ቀን ታርፋለህ፤ በምታርስበትና በምታጭድበት ዘመን ታርፋለህ (ዘፍ 20:9 34:21)” እንዳለው የሰው ልጅ ስድስቱን ቀን ሠርቶ በሰባተኛው ቀን ሰንበትን ሊያከብር ይገባል። “ሰንበትን አክብር” የሚለውም ሰው በሰንበት ቀን በተለየ ሁኔታ ምስጋናን እንዲያቀርብና ትሩፋትን እንዲሰራባት እንጂ ተቀምጦ ወይም ተኝቶ እንዲውል አለመሆኑን ልብ ማለት ይገባል። የበዓል ቀናትም እንዲሁ መንፈሳዊ ሥራ የሚከናወንባቸው ናቸው፡፡ የበዓል ቀናት ማኅሌት፣ ኪዳን፣ ቅዳሴና የመሳሰሉት መንፈሳዊ አገልግሎቶች የሚከናወኑባቸው፣ እኛም ምስጋናን የምናቀርብበት፣ ወገኖቻችንን የምንጎበኝባቸው (የምናስብባቸው) እንጂ ሳንሠራ የምንውልባቸው የዕረፍት ቀናት አይደሉም፡፡

ይህንን የእግዚአብሔርን ትዕዛዝ በማክበር በገዳም ያሉ አባቶችና እናቶች ከጸሎት ሰዓት በስተቀር ሙሉ ጊዜያቸውን በሥራ ተጠምደው ያሳልፋሉ፡፡ ይህም ትጋታቸው ገዳማቸውን ከመጥቀሙ ባሻገር የመንፈሳዊ ትጋታቸው አንዱ አካል መሆኑን የቅዱሳን ገድላትና በዘመናችን የምናውቃቸው ደገኛ ገዳማውያን ተጋድሎ ይመሰክራሉ፡፡ በገጠሪቱ የሀገራችን ክፍል ያሉ ካህናትም እንዲሁ የቤተ መቅደሱን አገልግሎት ከሚፈጽሙበት ሰዓት ውጭ ያለውን ጊዜ የግብርና ሥራቸውን በመሥራት ይተጋሉ፡፡ እንዲህ ዓይነቱ ትጋት አንዳንድ በከተማዎች ለሚኖሩ ካህናትና አገልጋዮችም ትምህርት ሊሆናቸው ይገባል፡፡ ልበ አምላክ የተባለ ንጉስ ዳዊት “የድካምህንም ፍሬ ትመገባለህ፤ ምስጉን ነህ መልካምም ይሆንልሃል (መዝ 128:2)” እንዳለው ሁሉም መልካም እንዲሆንልን በሥራ ልንተጋ ይገባናል፡፡ በከተማና በውጭ ሀገራት ባሉ አጥቢያዎች መንፈሳዊ አገልግሎት ቁሳዊ ከሆነባቸው፣ አብያተ ክርስቲያናትም የግለሰቦችና የቡድኖች መነታረኪያ ከሆኑባቸው ምክንያቶች አንዱ ከስራ ይልቅ በአሉባልታ ጊዜያቸውን የሚያሳልፉ ምንደኛ ሰዎች አገልግሎትን እንደ ተራ ስራ መያዛቸውና በጥቅም መነፅር መመልከታቸው መሆኑን መታዘብ ይቻላል።

ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ለተሰሎንቄ ክርስቲያኖች በጻፈው መልእክቱ “ደግሞ ከእናንተ ጋር ሳለን:- ሊሠራ የማይወድ አይብላ ብለን አዘናችሁ ነበርና:- ሥራ ከቶ ሳይሠሩ፥ በሰው ነገር እየገቡ፥ ያለ ሥርዓት ከእናንተ ዘንድ ስለሚሄዱ ስለ አንዳንዶች ሰምተናልና (ተሰሎ 3:10)” በማለት ሥራን የማይወዱትንና በማያገባቸው ነገር የሚገቡትን ገስጿቸዋል፡፡ ‘ሊሠራ የማይወድ አይብላ’ የሚል ታላቅ ትዕዛዝንም አስተላልፎ ነበር፡፡ ሰው የተፈጠረው ለመሥራት ነውና ሊሠራ የማይወድ ሰው አይብላ አለ፡፡ ሰው ሠርቶ የላቡን ዋጋ እንዲበላ ተፈርዶበታልና ሊሠራ የማይወድ አይብላ ማለቱም ለዚህ ነው፡፡ ነገር ግን ሐዋርያው የሰጣቸው ትዕዛዝ ‘የማይሠራ አይብላ’ ሳይሆን ‘ሊሠራ የማይወድ አይብላ’ ነው፡፡ ምክንያቱም ሰዎች መሥራት እየፈለጉ ነገር ግን መሥራት የማይችሉባቸው የተለያዩ ሁኔታዎች አሉና ነው፡፡ እነዚህ ወገኖች መሥራት እየወደዱ/እየፈለጉ መሥራት ባለመቻላቸው ልንረዳቸው ይገባል እንጂ አይሠሩም ተብለው ሊገለሉ አይገባም፡፡

ለመልካም ሥራ እንትጋ!

ሥራን ለመሥራት የተፈጠረው የሰው ልጅ ሥራውን ተግቶ መሥራት ይጠበቅበታል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለገላትያ ክርስቲያኖች በሥራ መትጋት እንዳለባቸው ሲያስተምር “ባንዝልም በጊዜው እናጭዳለንና መልካም ሥራን ለመሥራት አንታክት (ገላ 6:9)” በማለት ነበር ያሳሰባቸው፡፡ በሮሜ ይኖሩ ለነበሩ ክርስቲያኖችም በጻፈው መልእክቱ “ለሥራ ከመትጋት አትለግሙ፤ በመንፈስ የምትቃጠሉ ሁኑ፤ ለጌታ ተገዙ (ሮሜ 12:11)” በማለት በሥራ እንዳይለግሙ ጽፎላቸዋል፡፡ በሥራ መለገም፣ በሥራም የተነሳ ማንጎራጎር የሚያስነቅፍ ተግባር ነውና ስለዚህም ለፊልጵስዮስ ሰዎች ሲጽፍ “በመጥፎና በጠማማ ትውልድ መካከል ያለ ነቀፋ የዋሆችም ነውርም የሌለባቸው የእግዚአብሔር ልጆች እንድትሆኑ ሳታንጐራጉሩ ክፉም ሳታስቡ ሁሉን አድርጉ (ፊልጵ 2:14)” በማለት አስተምሯቸዋል፡፡

ይኸው የተወደደና ማኅቶተ ቤተ ክርስቲያን የሚባለው ሐዋርያ ለደቀ መዝሙሩ ለጢሞቴዎስም በምድር ላይ ያለውን አገልግሎትና ሥራ በትግል መስሎ ሲያስተምረው “ደግሞም በጨዋታ የሚታገል ማንም ቢሆን፥ እንደሚገባ አድርጎ ባይታገል፥ የድሉን አክሊል አያገኝም። የሚደክመው ገበሬ ፍሬውን ከሚበሉት መጀመሪያ እንዲሆን ይገባዋል (2 ጢሞ 2:6-7)” በማለት የሰው ልጅ በተሰማራበት ዘርፍ ጸንቶ መታገል (መሥራት) እንዳለበት በአጽንኦት መክሮታል፡፡ ራሱም በሰው ላይ ላለመክበድ እየሠራና እየደከመ ይኖር እንደነበር ለቆሮንቶስ ክርስቲያኖች “በገዛ እጃችን እየሠራን እንደክማለን፤ ሲሰድቡን እንመርቃለን፥ ሲያሳድዱን እንታገሣለን፥ ክፉ ሲናገሩን እንማልዳለን (1 ቆሮ 4:12-13)” በማለት ምሳሌ ሆኗቸዋል፡፡ ይህ አምደ ቤተ ክርስቲያን የተባለ ሐዋርያ ወንጌልን ከመስበክ ጎን ለጎን ድንኳን ይሰፋ እንደነበር ቅዱሳት መጻሕፍት ይመሰክራሉ (ሐዋ 18፡1-4)፡፡

ስለዚህም ሲናገር “እነዚህ እጆቼ በሚያስፈልገኝ ነገር ለእኔና ከእኔ ጋር ላሉት እንዳገለገሉ እናንተ ታውቃላችሁ” (ሐዋ 20፡33-35) ብሏል፡፡ ሌሎችንም ማስቸገር እንደሌለበት ሲናገር “ከእናንተ ዘንድ በአንዱ ስንኳ እንዳንከብድበት፥ ሌሊትና ቀን በድካምና በጥረት እየሠራን እንኖር ነበር እንጂ፥ ከማንም እንጀራን እንዲያው አልበላንም” ( 2ኛ ተሰሎ 3፡8) በማለት አስገንዝቦናል፡፡ ለፊልጵስዮስ ቤተ ክርስቲያንም ያለ አንዳች ክፍያ እንዳገለገላቸው ሲናገር  “የፊልጵስዩስ ሰዎች ሆይ፥ ወንጌል በመጀመሪያ ሲሰበክ፥ ከመቄዶንያ በወጣሁ ጊዜ፥ ከእናንተ ብቻ በቀር ሌላ ቤተ ክርስቲያን በመስጠትና በመቀበል ስሌት ከእኔ ጋር እንዳልተካፈለች እናንተ ደግሞ ታውቃላችሁ” (ፊልጵ 4፡14-16) ብሏል፡፡ ይህም ለዘመናችን አገልጋዮች ሁሉ አርአያ ሊሆናቸው ይገባል፡፡ የእግዚአብሔር ምርጥ ዕቃ የተባለ ሐዋርያ ከሰፊው ስብከቱ በተጨማሪ ድንኳን ይሰፋ ከነበር የዘመናችን አገልጋዮችማ እንደምን ሥራቸውን በመደበኛነት አይሠሩ?!

በተለይም በዝርወት ዓለምና በታላላቅ ከተሞች ባሉ አብያተ ክርስቲያናት ያሉ ካህናትና ሌሎችም አገልጋዮች (አረጋውያኑን ሳይጨምር) ለሥራ የሚሆን በቂ ጊዜና ጥሩ የሥራ ዕድልም ስላላቸው ሠርተውበት ራሳቸውን፣ ቤተ ክርስቲያናቸውንና ሀገራቸውን በብዙ መጥቀም ይችላሉ። እንደሚታወቀው በአብዛኞቹ የውጭው ዓለም አብያተ ክርስቲያናት አብዛኛው (አንዳንዴም ሙሉው) መንፈሳዊ አገልግሎት የሚከናወነው በሰንበተ ክርስቲያን (እሁድ) ነው። ምንም እንኳን ከቤተ መቅደስ ውጭ የሚሰጡ ሌሎች መንፈሳዊ አገልግሎቶች ቢኖሩም እነዚህ አገልጋዮች ቢያንስ በከፊል (part-time) መሥራት ይችላሉ። ብዙዎቹም የመሥራት ፍላጎቱ ያላቸውና ቤተ ክርስቲያንንም ያለ ክፍያ ማገልገል የሚፈልጉ እንደሆኑ እንረዳለን። ምዕመናንንም ይህንን የማበረታታት፣ የሥራ ዕድሎችንም የማመቻቸት ኃላፊነት አለባቸው። ሥራ የማይሰራ አእምሮ የተንኮል፣ የክፋትና የአሉባልታ ተጠቂ ስለሚሆን ከአገልጋዮቹ ግላዊ ሕይወት አልፎ ቤተ ክርስቲያንንም እንደሚያውክ በየቦታው የምናየው እውነታ ነው።

በሌላ በኩል በ(ለ)ሥራ መትጋት ማለት ሥራ ቦታ በተመደበው ሰዓት መግባት፣ በተመደበው ሰዓት መውጣት ወይም ለተወሰነው ሰዓት ሥራ ላይ መቆየት ማለት ብቻ አይደለም። ለሥራ መትጋት ማለት ሙሉ አቅምን ተጠቅሞ መሠራት ያለበትን ሥራ በጊዜው ማከናወን ነው። ለሥራ መትጋትም የሚባለው አለቃን ለማስደሰት የሚደረግ ሳይሆን ለኅሊናና ለእግዚአብሔር ብሎ የሚገባውን በጥራት ማከናወን ነው። ለሥራ መትጋት የሚባለውም የሚከፈለንን ያህል ብቻ መሥራት አይደለም፣ ሊሠራ የሚገባውን ያህል መሥራት እንጂ። ለሥራ የሚተጋ ክርስቲያን ስለ ሠራ ይከፈለዋል እንጂ የሚከፈለውን ያህል ብቻ አይሠራም። ገንዘብ ለሥራ ከሚያተጉን ብዙ ምክንያቶች አንዱ ምክንያት እንጂ ብቸኛው ምክንያት አይደለም። ለገንዘብ ብቻ ብለን በሥራችን የምንተጋ ከሆነ ጉልበታችንን እየሸጥን እንጂ ለሥራ እየተጋን አይደለም፣ ገንዘብ ብቻውን የመንፈስም ሆነ የኅሊና ዕረፍትን አይሰጥምና። ይልቅስ የምንሠራው ሥራ ለማኅበረሰቡ ሕይወት ያለውን ጠቀሜታ እያየን ልንተጋ ይገባናል።

ታካችነትን እናስወግድ!

በሥራ ታካች መሆን በምድር ድህነትን ሲያስከትል በሰማይ ደግሞ ድኅነትን ያሳጣል፡፡ ታካችነት በሥጋም በነፍስም እንደሚጎዳ መጽሐፍ ያስተምረናል፡፡ ስለሥራ በልዩ ሁኔታ የተሰጠውን ሀብተ ጥበብ ተጠቅሞ የጻፈው ጠቢቡ ሰሎሞን ታካችነትን እናስወግድ ዘንድ በብዙ ምሳሌ አስተምሮናል፡፡ በመጽሐፈ ምሳሌ ታካቾችንና ታካችነትን ሲገስፅ “አንተ ታካች፥ እስከ መቼ ትተኛለህ? ከእንቅልፍህስ መቼ ትነሣለህ? ጥቂት ትተኛለህ፥ ጥቂት ታንቀላፋለህ፥ ትተኛም ዘንድ ጥቂት እጅህን ታጥፋለህ፤ እንግዲህ ድህነትህ እንደ ወንበዴ፥ ችጋርህም ሰይፍ እንደ ታጠቀ ሰው ይመጣብሃል (ምሳሌ 6:7-11)” እያለ ታካችነት ለድህነትና ለረሃብ እንደሚያጋልጥ በግልፅ ነግሮናል፡፡ ይኸው ጠቢብ ስለታካች እጅ ሲናገርም “የትጉ እጅ ትገዛለች፤ የታካች እጅ ግን ትገብራለች (ምሳሌ 12:24)” ይልና  “የታካች እጅ ችግረኛ ታደርጋለች፤ የትጉ እጅ ግን ባለጠጋ ታደርጋለች። በበጋ የሚያከማች ልጅ አስተዋይ ነው፤ በመከር የሚተኛ ግን እርሱ ራሱን ያስነውራል (ምሳሌ 10:4-5)” በማለት የታካችነትን አስከፊነት አጉልቶ ያስረዳል፡፡

ከእግዚአብሔር በተሰጠው ጥበብ ድንቅ ምሳሌዎችን እየመሰለ ነገረ ሃይማኖትን ያስተማረው ይህ ጠቢቡ ሰሎሞን ስለታካችነትና አስከፊነቱ ብዙ ተናግሯል፡፡ በተለይም ሥራን የማይወዱና በምኞት ብቻ የሚፈልጉትን የሚያገኙ ሰለሚመስላቸው ሰነፎች ሲናገር “ታካችን ምኞቱ ትገድለዋለች፥ እጆቹ ይሠሩ ዘንድ አይፈቅዱምና (ምሳሌ 21:25)” በማለት ታካችን ክፉ ምኞቱ እንደምትገድለው በመጽሐፈ ምሳሌ ተናግሯል፡፡ በተጨማሪም “የታካች ሰው ነፍስ ትመኛለች፤ አንዳችም አታገኝም፤ የትጉ ነፍስ ግን ትጠግባለች (ምሳሌ 13:4)” በማለት ጠንክሮ መሥራትን ወደጎን በመተው ምኞታቸውን በአቋራጭ ለማግኘት የሚያስቡ ይህ ምኞታቸው እንደሚያጠፋቸው በማያወላዳ መልኩ አስረድቶናል፡፡በሌላም አገላለጽ ሥራን ለመሥራት የሚሰንፍ ሰውን ሲገስፅ “በሥራው ታካች የሚሆን የሀብት አጥፊ ወንድም ነው (ምሳሌ 18:9-10)” በማለት ታካችነት ከሀብት አጥፊነት ተርታ እንደሚቆጠር በግልጽ አስተምሯል፡፡ ይህንንም ያለው ታካችነት በሥራ ለወደፊት ሊገኝ የሚችል ሀብትን ማምከን ስለሆነ ነው፡፡ አጥፊነት ደግሞ አሁን ያለውን ሀብት ማጥፋት ስለሆነ ሁለቱን ወንድማማች አድርጎ በምሳሌ አስተምሮናል፡፡

ክርስቲያን በሥራ መትጋትን በምንም ሊተካው አይችልም፡፡ ምድራዊ ሀብትም ይሁን ሰማያዊ ጽድቅ በመትጋት እንጂ በመታከትና በመተኛት አይገኝም፡፡ ጠቢቡ ሰሎሞን “በድካም ሁሉ ልምላሜ ይገኛል፤ ብዙ ነገር በሚናገር ከንፈር ግን ድህነት ብቻ አለ (ምሳሌ 14:23-24)” በማለት ልምላሜ (ትርፍ) በድካም (በመሥራት) እንጂ በከንፈር (በማውራት) እንደማይገኝ አስገንዝቦናል፡፡ በተጨማሪም “ምድሩን የሚያርስ እንጀራ ይጠግባል፤ ምናምንቴዎችን የሚከተል ግን ድህነት ይሞላበታል። የታመነ ሰው እጅግ ይባረካል፤ ባለጠጋ ለመሆን የሚቸኵል ግን ሳይቀጣ አይቀርም (ምሳሌ 28: 19-20)” ብሎ መትጋትን ገንዘብ እንድናደርግ አስተምሮናል፡፡ እንቅልፍን መውደድም እንዲሁ ለድህነት እንደሚዳርግ ሲናገር “ድሀ እንዳትሆን እንቅልፍን አትውደድ (ምሳሌ 20:13)” ብሏል፡፡

በሥራችን እግዚአብሔርን እናስቀድም!

ሥራም ሆነ ለሥራ የሚያስፈልጉን ዕውቀትና ክህሎት የእግዚአብሔር ስጦታዎች ናቸው። የሰው ልጅ የሚሠራውን ሥራ በዕውቀቱና በጉልበቱ የሚያከናውነው ቢሆንም ዕውቀትን እና ጤነትን የሠጠውን እግዚአብሔርን በሥራው ሁሉ ሊያስቀድም ይገባል። ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ስለዚህ ሲናገር “እግዚአብሔር አብን በእርሱ እያመሰገናችሁ፥ በቃል ቢሆን ወይም በሥራ የምታደርጉትን ሁሉ በጌታ በኢየሱስ ስም አድርጉት (ቊላ 3:17)” ብሏል። በተጨማሪም ክርስቲያን ሥራን ሲሠራ በትጋትና ያለ አንዳች ልግመት መሆን እንዳለበት ሲያስተምር “ለሰው ሳይሆን ለጌታ እንደምታደርጉ፥ የምታደርጉትን ሁሉ በትጋት አድርጉት (ቆላ 3:23)” በማለት አስተምሯል። ጠቢቡ ሰሎሞንም ሥራችንን ሁሉ በእግዚአብሔር ፈቃድ ማከናወን እንዳለብን ሲነግረን “ሥራህን ለእግዚአብሔር አደራ ስጥ፥ አሳብህም ትጸናለች (ምሳሌ 16:3)” ብሏል።

የእግዚአብሔር ፈቃድ ከሌለበት የሰዎች ድካም ብቻውን ፍሬ ሊያፈራ አይችልም፡፡ ያለ እግዚአብሔር ፈቃድ የሠራተኞች ድካምም ከንቱ ነው፡፡ ነቢየ እግዚአብሔር ክቡር ዳዊት ስለዚህ “እግዚአብሔር ቤትን ካልሠራ፥ ሠራተኞች በከንቱ ይደክማሉ፤ እግዚአብሔር ከተማን ካልጠበቀ፥ ጠባቂ በከንቱ ይተጋል። በማለዳ መገሥገሣችሁም ከንቱ ነው። ለወዳጆቹ እንቅልፍን በሰጠ ጊዜ፥ እናንተ የመከራን እንጀራ የምትበሉ፥ ከተቀመጣችሁበት ተነሡ (መዝ 127:1-2)” በማለት በሥራችን ሁሉ እግዚአብሔርን እንድናስቀድም በመዝሙሩ አስተምሮናል፡፡   ይህንንም ዘወትር በጸሎታችን እግዚአብሔርን “የአምላካችን የእግዚአብሔር ብርሃን በላያችን ይሁን። የእጆቻችንንም ሥራ በላያችን አቅና (መዝ 90:17)” እያልን ልንለምንና ሥራችንም ሲከናወንልን ምስጋናን ልናቀርብ ይገባናል፡፡

ክርስትናን በሥራ እንመስክር!

ለሥራ ስንተጋ በሥራ ቦታ ሊኖረን የሚገባው መንፈሳዊነት (ክርስትና) በብዙዎች ዘንድ አነጋጋሪ ሲሆን ይታያል። አንዳንዶችም ክርስትናን በሥራና በእውነት ከመግለፅ ይልቅ የማስመሰል ሕይወት ውስጥ በመግባት ራሳቸውንም ሌሎችንም ይጎዳሉ። ሃይማኖታዊ ግብ በሌላቸው ተቋማት ውስጥ ማንኛውም ዓይነት እምነት ያለው (እምነት የሌለውም ጭምር) በሙያው ሊሠራ ይችላል፡፡ እነዚህ ተቋማትም የሚመሩት በየራሳቸው የሥራ ቦታ መመሪያ ነው፡፡ በቅጥርም ሂደት ሰውን በእምነቱ ምክንያት ማግለልና አድልኦ መፈጸም እንደሌለባቸው ይታመናል፡፡ በሥራ ቦታም የየራሳቸው የአለባበስ ሥርዓት ይኖራቸዋል፡፡ በመሠረታዊነት እነዚህ ተቋማት የእምነት መገለጫ (እምነትን መግለጫ) ቦታዎች ስላልሆኑ ሁሉም ሠራተኛ አለባበሱም ሆነ አነጋገሩ የየተቋማቱን ሥርዓትና መመሪያ ያከበረ ሊሆን ይገባዋል፡፡ እውነተኛ የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ተከታይ እምነቱን የሚገልጸው በመልካም ስነ-ምግባሩ ነው፡፡ በእነዚህ ተቋማትም በሥራ በመትጋት፣ የተቋሙን መመሪያ በማክበር፣ ከሌሎች ሠራተኞች ጋር መልካም ግንኙነትን በመፍጠር፣ ተቋሙ የቆመለትን ዓላማ እንዲያሳካ የሚችለውን ሁሉ በማድረግና ለሌሎችም መልካም አርአያ በመሆን ነው ክርስትናውን የሚገልጠው፡፡ በከፍተኛ የትምህርት ተቋማትም ያለው እንዲሁ ነው፡፡ ክርስትናችን የሚገለጠው በአስተሳሰባችን፣ በአነጋገራችንና በምግባራችን መልካምነት ሊሆን ይገባል፡፡

ከዚህ ጋር በተያያዘ በአንዳንዶች ዘንድ ነጠላ ለብሶ ወደ መሥሪያ ቤት ወይም ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት መግባት መከልከሉ ትልቅ መነጋገሪያ ጉዳይ ሲሆን አስተውለናል፡፡ መሥሪያ ቤቶችና ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት ሴኩዩላር እስከሆኑ ድረስ የራሳቸው የአለባበስ ደንብ ሊኖራቸው ይችላል፡፡ ይህም ለማንኛውም ወገን የማያዳላ፣ ማንንም የማያገልል ሊሆን ይገባዋል፡፡ ይህንን ወደጎን ትተን እኛ እምነታችንን የሚገልጽ ነገር እንልበስ የምንል ከሆነ መመሪያውን እንተላለፋለን፡፡ ይሁንና ብዙ ተቋማት አካታች ስለሆኑ እንደሁኔታው ለሠራተኞቻቸው የሚጸልዩበት ቦታና ሰዓት ሁሉ እስከመፍቀድ ሲደርሱ አስተውለናል፡፡ በተቋም ውስጥ ነጠላ መልበስ የሚከለከል ከሆነ አለመልበስ ይመረጣል፡፡ ቤተ ክርስቲያንም በሌሎች ተቋማት ውስጥ ነጠላ ልበሱ የሚል ትዕዛዝ የላትም፡፡ ሌሎች እምነትን የሚገልጡ ነገሮችንም ሴኪዩላር በሆኑ ተቋማት ውስጥ አጉልቶ ማሳየት እንዲሁ ተቋማቱን የሃይማኖታዊ ምልክቶች መፎካከሪያ ዐውድ በማድረግ ከቆሙለት ዓላማ ያዘናጋቸዋል፡፡ ይህንን በማድረግ ከምናተርፈው ይልቅ የምናጠፋው ይበልጣልና ጥንቃቄ ማድረጉ አይከፋም፡፡ የሌላ እምነት ተከታዮች ይህንን ሲያደርጉ ብናይ ህግን እንጂ ህግ ተላላፊዎችን መከተል የለብንም፡፡

የማዕተብ ጉዳይ ግን ከዚህ የተለየ ነው። ማዕተብ የሥላሴ ልጅነትን ስናገኝ የተሰጠን የክርስትናችን ምልክት ነው። በአንገታችን የምናስረው ስለሆነ ብዙውን ጊዜ በግልፅ ከሩቅ የሚታይ ምልክት አይደለም። ዓላማውም የእምነት (የጥምቀት) ምልክት እንጂ ለጌጥ፣ ለታይታ ወይም ለፉክክር የሚደረግ አይደለም። በሴኪዩላር ተቋማትም ቢሆን ከአብዛኛው የአለባበስ ሥርዓት ጋር የሚስማማ ነው። ይልቁንም የተለያዩ ጌጣጌጦችን በአንገት ላይ ማሰር የተለመደ ነገር በሆነበት ዘመን በመመሪያውም ሆነ በአመራሩ ‘ማዕተብ አትሠሩ’ የሚል ተቋም ካለ ልንሞግተው ይገባል። በተጨማሪም የሌሎች እምነት ተከታዮች የሚመሯቸው ሴኪዩላር ተቋማት በእምነት ምክንያት በግልፅ አድሎና ማግለል የሚፈፀምበት ሁኔታ ሲያጋጥም ችግሩ በህግ አግባብ እንዲታይ ማድረግ ይኖርብናል። በራሳችን የክህሎትና የአፈፃጸም ማነስ ወይም በተቋማቱ ሌሎች ሁኔታዎች ምክንያት ሳንቀጠር ስንቀር ወይም ተቋማቱን ስንለቅ ‘ማዕተብ በማድረጌ ነው’ ወይም ‘ኦርቶዶክስ ስለሆንኩ ነው’ ማለት ግን በምድራዊም በሰማያዊም ህግ ያስጠይቃል።

ማጠቃለያ

ሥራን በመሥራት የምናገኛቸው ብዙ ትሩፋቶች አሉ፡፡ ተግተን ስንሠራ ለራሳችን ሕይወት የሚያስፈልገንን ማሟላት እንችላለን፣ ለሌሎችም አንከብድባቸውም፡፡ በመሥራታችን ለማኅበረሰባችንና ለሀገራችን ዕድገትና ልማት የበኩላችንን ድርሻ ማበርከት እንችላለን፡፡ ጠንክረን ስንሠራ አዕምሮአችን በሙሉ አቅሙ ሥራ ላይ ስከሚያተኩር ኃጢአትን ከምትወልድና ለሞት ከምታደርስ ክፉ ሀሳብ እንርቃለን፣ ኃጢአትንም አንሠራም፡፡ በሥራ ስንተጋ ከሥራችን በምናገኘው ገንዘብ፣ እውቀትና ልምድ ሌሎች ወገኖቻችንን መርዳት እንችላለን፣ ለእነርሱና ለቀጣዩ ትውልድም መልካም አርአያና ምሳሌ መሆን እንችላለን፡፡ በርትተን ስንሠራ ለቤተ ክርስቲያንም በገንዘብ፣ በዕውቀት/በልምድ፣ በምሳሌነት አለኝታ እንሆናታለን፡፡ የቀደሙት ቅዱሳንም ለመንፈሳዊውም ለምድራዊውም ሥራ በመትጋታቸው ነው ለሁላችንም አብነት ሆነው ያለፉት፡፡ በሥራ ከመትጋት ውጭ ለሰው ልጅ ሌላ የሚበጀው ነገር እንደሌለም ለማንም የተሰወረ አይደለም፡፡

ስለዚህም የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምዕመናንና አገልጋዮች የሚያምኑት እውነተኛ እምነት በሥራ የሚገለጥ መሆኑን በማስተዋል ለሥራ መትጋትን ገንዘብ ሊያደርጉ ይገባል፡፡ በአንዳንዶች ዘንድ እንደሚታየውም “በአቋራጭ የመክበርን” አስተሳሰብ ከልባቸውና ከህሊናቸው ማራቅ አለባቸው። እውነተኛ እምነት ጭብጥ በሌለው ልፍለፋና በየቀኑ በሚቀያየር የፋሽን ልብስ፣ በሰው ዘንድ ልታይ ልታይ በማለት ሳይሆን በፍጹም ነፍስ፣ በፍጹም ሀሳብና በፍጹም ልብ ውስጥ ተዋሕዶ በመንፈሳዊና በምድራዊ ሥራ የሚገለጥ ስለሆነ ለሥራ መትጋትን ሁሉም ገንዘብ ሊያደርገው ይገባል እንላለን፡፡

 

ክርስቲያናዊ አንድነትና የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት

ምክንያተ ጽሕፈት

በርካታ ኢትዮጵያውያን በሚኖሩባቸው የውጭ ሀገር ከተሞች አብያተ ክርስቲያናት ከመንፈሳዊ ዐውድነት ባላነሰ (በአንዳንዶችም ዘንድ በበለጠ) መልኩ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ዐውድ እየሆኑ ሲሄዱ መታዘብ ችለናል። ከዚህም የተነሳ ፖለቲካዊ የአመለካከት ልዩነቶች መንፈሳዊውን አንድነት በእጅጉ ጎድተውታል። ይህ በአመዛኙ በውጭ ሀገራት ባሉ አጥቢያዎች ጎልቶ የሚታይ ችግር በአሁኑ ወቅት በሀገራችን ኢትዮጵያ ካለው የፖለቲካ አሰላለፍ የተነሳ ያለ ከልካይ በሀገር ቤት ባሉ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትና አገልግሎቶችም ላይ በብዛት መታየት ጀምሯል። በሩቅ እየታየ ይወገዝ የነበረው፣ በተደራጀ መንግስታዊ ጉልበትና የመንፈሳውያን አገልጋዮች ቅን ተጋድሎ ተገድቦ የቆየው መንፈሳዊውን ዐውድ የፖለቲካ ነጥብ ማወራረጃ የማድረግ ክፉ ልማድ በሙሉ ኃይሉ ቤተ ክርስቲያናችንን እየፈተናት እንዳለ እንረዳለን። ይሁንና የችግሩን ጥልቀትና ስፋት ተረድቶ በቤተ ክርስቲያን ዘላቂ አገልግሎት የሚኖረውን አሉታዊ ተፅዕኖ በውጤት ተኮር አስተዋይነት (pragmatic perspective) ተገቢ መፍትሄ የሚያመላክት የቤተ ክርስቲያን አካል አይስተዋልም። የዚህ ችግር አንዱ መነሻ ክርስቲያናዊ አንድነትን በፖለቲካዊ የአመለካከት ልዩነት የሚገድብ አርቆ የማያይ ምልከታ መስፈኑ ነው።

በምድራችን ላይ ብዙ አይነት የፖለቲካ አመለካከቶች እንዳሉ ይታወቃል። እያንዳንዱ ግለሰብም ይሻላል ብሎ የሚወስደውና የራሱ የሆነ ፓለቲካዊ አመለካከት ሊኖረው ይችላል። ተመሳሳይ ፖለቲካዊ አመለካከት ያላቸው ሰዎችም ይህንን አመለካከታቸውን ለማራመድ በፖለቲካ ፓርቲነት ሊደራጁ ይችላሉ። ይህም በፖለቲካው ዘርፍ የራሱ የሆነ ሕጋዊ አሠራር አለው። በአንፃሩ ቤተ ክርስቲያን በምድራዊ የፖለቲካ ርዕዮት የማትገደብ ሁሉም ከጥፋት ውኃ የሚድንባት መርከብ እንጂ የፖለቲካዊ ርዕዮት መታገያ ዐውድ አይደለችም። ይሁንና በቤተ ክርስቲያን የተለያየ ዓይነት ፖለቲካዊ አመለካከት ያላቸው እና/ወይም በተለያዩ ፖለቲካዊ አደረጃጀቶች ውስጥ ያሉና ለሕዝብና ለሀገር ይበጃል ብለው የሚያምኑበትን ፖለቲካዊ አስተሳሰባቸውን የሚያራምዱ ሰዎች መኖራቸው የልዩነትና የክፍፍል ምንጭ ሲሆን ይታያል። በተለይም በዝርወት ዓለም (ዲያስፖራ) በአጥቢያ ደረጃ ሳይቀር የመንግስት (ወይም የተወሰነ ፖለቲካዊ ቡድን) ደጋፊና ተቃዋሚ ተብሎ መቧደን የተለመደ ሆኗል። የዚህም መነሻ የክርስቲያናዊ አንድነት መሠረቶችን በሚገባ ካለመረዳት ወይም የቤተ ክርስቲያንን መድረክ ለፖለቲካዊ ዓላማ ለመጠቀም ከማሰብ የሚመነጭ ነው። በዚህም የተነሳ የፖለቲካ አመላካከት ልዩነቶች ክርስቲያናዊ አንድነታችንን እየተፈታተኑት ይገኛሉ። እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር የዚህን ችግር መሠረታዊ ምክንያቶች እንዳስሳለን፣ የመፍትሔ ሀሳቦችንም እንጠቁማለን።

ፖለቲካ ምንድን ነው? 

ከሁሉ አስቀድመን ፖለቲካ (ፖለቲከኛ መሆን) ሰው ሀገሩን እና ሕዝብን የሚያገለግልበት አንድ የሙያ/የሥራ ዘርፍ/ክህሎት ተደርጎ ሊወሰድ ይገባዋል እንላለን። ይህም ሲባል ልክ እንደ ሕክምና፣ ምህንድስና ወይም የመምህርነት ሙያ ፍላጎትን፣ የትምህርት ዝግጅትንና ልምድን የሚጠይቅ ነው ማለት ነው። በቤተ ክርስቲያንም አስተምህሮ የፖለቲካው ዘርፍ እንደ አንድ የሙያ/የሥራ ዘርፍ/ክህሎት ሊታይ ይገባል እንጂ የተለየ የጽድቅም ሆነ የኩነኔ ጉዳይ ተደርጎ መወሰድ አያስፈልገውም። ይህ ማኅበረሰቡ ውስጥም ሊሠርፅ የሚገባው አመለካከት ነው። ክርስቲያንም ፖለቲከኛ መሆንን በዚሁ አግባብ ሊመለከተው ይገባል። ፖለቲከኛ መሆንም የግለሰብ የሙያ ዘርፍ (career) እንጂ የቤተ ክርስቲያን ዐቢይ ጉዳይ ሆኖ ሊወሰድ አይገባውም። አንዳንድ አገልጋዮችም በፖለቲካ መሳተፋቸውና ለሥልጣን መብቃታቸው የተለየ የብቃት መለኪያ ወይም የመንፈሳዊ ልህቀት ከፍታ ተደርጎ መቆጠር የለበትም፣ አለመሳተፋቸውም የተለጠጠ ትርጉም ሊሰጠው አይገባም። የቤተ ክርስቲያን ዓላማዋ ይህ አይደለምና። ነገር ግን ጥንት የነበረው የቤተ ክህነትና የቤተ መንግስት ቁርኝት የፈጠረው ዳራ (legacy)፣ እንዲሁም በሀገራችን ሰፍኖ የሚታየው የጥቅመኝነትና የጥላቻ ፖለቲካ ይህን አስተሳሰብ ሲፈታተነው ይታያል።

ልዩ ትኩረት የሚያስፈልገው የተለያየ የፖለቲካ አመለካከት ያለው ምዕመን በእኩልነትና በነፃነት የሚገለገልበትንና የሚያገለግልበትን መንፈሳዊ ዐውድ መፍጠሩ ላይ ነው። ሌላው ዐቢይ ጉዳይ ደግሞ የፖለቲካ (የመንግስት አስተዳደር) እና የቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ግንኙነት ነው። በተለይም በሴኩላሪዝም አስተሳሰብ የመንግስት አስተዳደርና ሃይማኖት የተለያዩ መሆናቸው በሕግ የተደነገገ ቢሆንም ሁለቱ ተቋማት በትብብር/ተናበው የሚሠሩባቸው ብዙ ሀገራዊ ጉዳዮች አሉ። አንዳንድ መንግስት የሚሠራቸው ሥራዎችም በቤተ ክርስቲያን ላይ ተፅእኖ የሚያሳድሩ ሊሆኑ ይችላሉ። ቤተ ክርስቲያን የምትሠራቸው ሥራዎችም እንዲሁ። በዚህም የተነሳ ነው የፖለቲካና የቤተ ክርስቲያን ጉዳይ አንድ መወያያ ርዕስ ሆኖ የሚመጣው። ይህ በግልፅና በሥርዓት የሚመራበትን ሕጋዊ ማዕቀፍ ማበጀቱ በመንግስት በኩል የግለሰቦች፣ የፖለቲካዊ አመለካከት ወይም የፖለቲካ ድርጅቶች ሲቀየሩ ችግር እንዳይፈጠር ይረዳል።

የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት  

በአንዳንድ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ብዙ ውዝግብ የሚያስነሳው የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት ነው፡፡ ከሁሉ አስቀድሞ መታወቅ ያለበት ቤተ ክርስቲያን እንደ ተቋም ፖለቲካዊ ወገንተኝነት አይኖራትም፣ ሊኖራትም አይገባም፡፡ የቤተ ክርስቲያን አገልጋዮችም በተለይም ካህናት በአገልግሎታቸው ይህንን የፖለቲካ ገለልተኝነት (neutrality) ሊያንጸባርቁ ይገባል፡፡ አገልግሎታቸው የተለያየ ዓይነት ፖለቲካዊ አመላከከት ላላቸው ምዕመናን ነውና፡፡ እያንዳንዱ ክርስቲያን የየራሱ ፖለቲካዊ አመለካከት ሊኖረው ይችላል፡፡ ይህም ክርስትና የማይገድበው መብቱ ነው፡፡ ክርስቲያንም ቤተ ክርስቲያን የሚመጣው ወንጌልን ለመማር፣ ለመጸለይ፣ ለማስቀደስ፣ ለመባረክ ነው። እነዚህም ከፖለቲካዊ አመለካከት ጋር የማይጋጩ፣ የምድርን ሳይሆን የሰማይን መንግስት የሚሰብኩ መንፈሳዊ አገልግሎቶች ናቸው፡፡ ነገር ግን ማንኛውም ክርስቲያን (ካህናትን ጨምሮ) በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት አንዱን የፖለቲካ አመለካከት ጽድቅ፤ ሌላውን ኩነኔ፤ አንዱን የፖለቲካ መሪ መልአክ፤ ሌላውን መሪ ሰይጣን አድርገው የሚያቀርቡ ከሆነ ድርጊቱ መንፈሳዊ ዓላማውን ከመሳቱም ባሻገር ምዕመናንን የሚከፋፍልና ቤተ ክርስቲያንን የሚጎዳ ይሆናል፡፡

የቤተ ክርስቲያን አገልግሎት መንፈሳዊ አንጂ ፖለቲካዊ ስላልሆነ ከማንኛውም ዓይነት ፖለቲካዊ አመለካከት ጋር የማይጋጭ ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያን አንዱን ፖለቲካዊ አመለካከት (ቡድን) ደግፋ ሌላውን አትኮንንም፡፡ ክርስቲያኖች ግን የየራሳቸው ፖለቲካዊ አመለካከት ሊኖራቸውና ይህንንም አመለካከታቸውን (ከቤተ ክርስቲያን ውጭና የቤተ ክርስቲያንን ስም ሳይጠቀሙ) ከማራመድ የሚከለክላቸው ነገር የለም፡፡ ይህንንም በማድረጋቸው በቤተ ክርስቲያን የተለየ ክብር ሊሰጣቸው ወይም የተለየ መገለል ሊደርስባቸው አይገባም፡፡ ፖለቲከኛም የቤተ ክርስቲያን አባል ስለሆነ የተለየ ነገር ለቤተ ክርስቲያን እንዲያደርግ ሊጠበቅበት አይገባም፡፡ ከዚህ በተቃራኒ በእምነት ስም ፖለቲካን ማራመድም ሆነ በፖለቲካ ስም እምነትን ለማራመድ መሞከር ቤተ ክርስቲያንን ሲጎዳት እንጂ ሲጠቅማት አላየንም።

ቤተ ክርስቲያንና የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት

የክርስትና አስተምህሮ ለብዙ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ እሴቶች መሠረት እንደሆነ ለማንም ግልፅ ነው። በዘመናችን ያለውም የክርስትና አስተምህሮም በዚህ ዘመን ያሉትና ወደፊት የሚኖሩትን ፖለቲካዊ አመለካከቶች በእውነት፣ በእኩልነትና በፍትህ ላይ የተመሠረቱ እንዲሆኑ የራሱን አስተዋጽኦ ሊያበረክት ይገባል። በተጨማሪም በሕዝብ ዘንድ ሊኖር ስለሚገባው የመልካም አስተዳደር ሥርዓትም መሪዎችን የሚያስገኘውን የሕዝብ አመለካከትና ባህል በመቅረፅ ዘንድ ታላቅ ድርሻ አለው። በተቃራኒም የመልካም አስተዳደር እጦት መገለጫዎች የሆኑት ሙስናና የሰብአዊ መብት ረገጣዎች የክርስትና አስተምህሮ ሥር ያለመስደድ ምልክቶች ተደርገው ሊወሰዱ ይችላሉ። ነገር ግን የክርስትና አስተምህሮ ፖለቲካዊ አመለካከቶችን የማቃናት ሚና ይኖረዋል ሲባል ፖለቲካዊ ወገንተኝነት በሌለበት ዐውድ ልዕልና ያለውን ሀሳብ ከመቅረፅና የማኅበረሰቡ እሴት ከማድረግ ረገድ መሆኑን ማስተዋል ይገባል።

የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍለው አገልጋዮች (በተለይም ካህናትና ሰባክያን) የፖለቲካ አመለካከታቸውን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ወይም በቤተ ክርስቲያን ስም ማንጸባረቅ ሲጀምሩ ነው፡፡ በተለይም የመንግስት ደጋፊና ተቃዋሚ በሚል ጎራ አንዳንድ አገልጋዮች የፖለቲካ መሪዎችን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ሲያወድሱ ወይም ሲኮንኑ ቤተ ክርስቲያንን እየከፋፈሉ እንደሆነ አይረዱትም፡፡ አንዳንዶችም መንግስትን ሲያሞግሱ፣ ሌሎችም የተቃዋሚ ፓርቲዎችን አጀንዳ በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረትና በቤተ ክርስቲያን ስም ሲያራምዱ ያን ጊዜ በምዕመናን መካከል መለያየት ይፈጠራል፣ የክርስቶስ አካል ቤተ ክርስቲያንም በምድራዊ ልዩነት ትከፋፈላለች፡፡ ነገር ግን አገልጋዮች ወገንተኝነታቸውን ለክርስቶስ ብቻ አድርገው ቢያገለግሉ መከፋፈል አይኖርም፡፡ መከፋፈል የሚመጣው ቤተ ክርስቲያንን ለፖለቲካ ጥቅም ማዋል ሲታሰብ/ሲጀመር ነው፡፡

እንዲሁም በቤተ ክርስቲያን መዋቅር ውስጥ ውስጡን አንድ አይነት ፖለቲካዊ አመለካከት ያላቸው ሰዎችን በቁልፍ ቦታዎች በማስቀመጥ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ መሽጎ በሃይማኖት ስም የቤተ ክርስቲያኒቱን ሀብት በመጠቀም ፖለቲካዊ አመለካከትን ለማስፋፋት መሞከር ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ትልቅ እንቅፋት ነው፡፡ ይህ አይነቱ አካሄድ ምዕመናን ተስፋ በመቁረጥ ቤተ ክርስቲያንን በጥቅሉ እንዲጠሏትና በብዛት እየለቀቁ እንዲወጡ ያደርጋል፡፡ አቤት የሚባልበት አካል ራሱ የችግሩ ምንጭ ከሆነ ደግሞ ለእግዚአብሔር ካልሆነ ለማን አቤት ይባላል?! እነዚህ አካላት ፖለቲካዊ ይዘት ያላቸውን ምልክቶች ሳይቀር የቤተ ክርስቲያን በማስመሰል ምዕመናንን ለፖለቲካ ዓላማቸው ማስፈጸሚያነት ሲመለምሉ ማየት ያሳፍራል፡፡ ይህም ቤተ ክርስቲያንን የንትርክ መድረክ ያደርጋታል፡፡ ሁላችንም ቤተ ክርስቲያንን ለተቋቋመችበት ዓላማ ብቻ ብንጠቀምና የማኅበራዊ ማንነታችንን ጓዝ ማስፋፊያ ባናደርጋት ክርስቲያናዊ አንድነታችን ይጠናከራል፡፡

ሃይማኖትንና ፖለቲካን መቀላቀል
ማሳያ ምሳሌ

ከተወሰኑ ዓመታት በፊት የቀድሞው የኢትዮጵያ ንጉሥ የአፄ ኃይለ ሥላሴ የልጅ ልጅ የሆነና “የኢትዮጵያ ዘውድ ምክር ቤት” የተባለ ፖለቲካዊ ተቋምን የሚመራ ታዋቂ ሰው በተለያዩ የዓለማችን ከተሞች ይዘዋወር ነበር። ይህ ሰው የያዘው ዓላማ በፖለቲካዊ መነፅር ሊወደስም ሆነ ሊነቀፍ ይችላል። መንግስታዊ ስልጣንን ራሳቸውን “ባላባት” ብለው ለሚጠሩ ሰዎች ብቻ በዘር የማስተላለፍ ርዕዮት ደጋፊዎች ያሉትን ያህል በጥብቅ የሚኮንኑትም አሉ። ይሁንና ይህን አስተሳሰብ ለማስረፅ የሚንቀሳቀስ ተቋምና ግለሰብ እንደ ምዕመን ሳይሆን እንደ ልዩ መልእክተኛና ባለስልጣን በውጭ ሀገራት የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናትን ሲጎበኝ ካህናትና ምዕመናንም በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ሲያጎበድዱለት አስተውለናል። ከዚህ ጋር በተያያዘ  ቀላል ጥያቄ መጠየቅ ፓለቲካና ሃይማኖትን የመቀላቀልን ችግር ያሳያል ብለን እናስባለን። “ለመሆኑ ቤተ ክርስቲያንን ወክለው ለዚህ ግለሰብና ለሚወክለው ፖለቲካዊ ርዕዮት ያጎበደዱ ካህናትና ምዕመናን ለሌሎች መሰል ፖለቲከኞች፣ ለልጅ ልጆቻቸውና ለሚወክሉት ፖለቲካዊ ርዕዮት በተመሳሳይ መልኩ ያጎበድዳሉ?” መልሱ “አዎ” በሚሆንባቸው ቦታዎች ቤተ ክርስቲያን የፖለቲካ ሸቀጥ ማራገፊያ ትሆናለች። መልሱ “አይደለም” በሚሆንባቸው ቦታዎች (በእኛ ግምት በአብዛኞቹ ቦታዎች) ደግሞ ከሚጎበደድለት ፖለቲካ የተለየ ርዕዮት ያላቸው ሰዎች “አሃ ይሄ ቦታ የእነ እገሌ ነው” ብለው እንዲገፉ ያደርጋቸዋል። ከመንፈሳዊ አስተሳሰብ ይልቅ ያልቦካ የፖለቲካ ሊጥ ይዘው ምዕመናንን ከቤተ ክርስቲያን የሚያርቁ ሞኞች በበዙበት ዘመን ይህ ሃይማኖትና ፖለቲካን የመቀላቀል አይሁዳዊ ልማድ የሚያመጣው መዘዝ ብዙ ነው።

ፖለቲካና ሃይማኖትን መለየት የሚጀመረው በመጀመሪያ በአእምሮ ውስጥ (ይህ ሀሳብ ሃይማኖታዊ ነው፣ ያ ደግሞ ፖለቲካ ነው ብሎ በማስተዋል) ሊሆን ይገባል። ቀጥሎም ሃይማኖትና ፖለቲካ መለየት ያለባቸው በንግግር (በጽሑፍ) ነው። ይህም ሁለቱን ለይቶ በመናገር ወይም በመጻፍ ነው። ሦስተኛም ሃይማኖትና ፖለቲካ የሚለዩት በተሳትፎ ነው። ይህም አቻችሎ በመሳተፍ ሊሆን ይችላል። ሌላውና ዋናው መለያቸው የዓላማ፣ አስተምህሮ፣ የሥርዓትና ተቋማዊ አወቃቀራቸው ነው። ከዚህ ጋር በተያያዘ በቤተ ክርስቲያን እና በፖለቲካ አመለካከት ልዩነት ዙሪያ የሚስተዋለው ችግር በክርስትና ልብስ/ሽፋን ወይም ስም የተወሰነ ፖለቲካዊ አመለካከትን ለማራመድ መሞከር ነው። ይህም በተለይ የራሳቸውን ፖለቲካዊ ወገንተኝነትን የሚያንጸባርቁ ወይም ለተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል ብቻ የቆሙ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ካህን እና ሰባኪ ወይም የማኅበረሰብ አንቂ (activist) የሆኑ ሰዎች ሲያደርጉት የሚታይ ነው። እነዚህ ግለሰቦች በግልፅ የሚታወቁት በቤተ ክርስቲያን ሰውነታቸው (ማዕረጋቸው) ወይም የመንፈሳውያን ማኅበራት አባልነታቸው ቢሆንም በስብከታቸውና በጽሑፎቻቸው ግን በሃይማኖት የተጠቀለለ ፖለቲካዊ አመለካከትን ወይም ለሌላው ወገን ያላቸውን የጥላቻና የንቀት ጥግ ሲያራምዱ ይስተዋላሉ። ይህ ዓይነቱ ጎራውን ያልለየ በእምነት ስምና ሽፋን የሚደረግና የትም የማያደርስ ሩጫ ክፋትንና ልዩነትን ከማስፋት የዘለለ ፋይዳ አይኖረውም።

በአንድ ወቅት በቤተ ክርስቲያን በሰባኪነታቸው የሚታወቁ ግለሰቦች በፖለቲካ መሳተፍ ሲጀምሩ ስብከቱንና ፖለቲካዊ ሥራቸውን ለይተው ለማራመድ ሲቸገሩ እናያለን። ፖለቲካው ስብከት፣ ስብከቱም ፖለቲካ ይሆንባቸዋል። ፖለቲካ ሃይማኖትን የማይለይ (ሁሉንም ሃይማኖት በእኩልነት ማየትን የሚጠይቅ)፣ ስብከት ደግሞ ፖለቲካዊ አመለካከትን የማይለይ (ሁሉንም ፖለቲካዊ አመለካከቶች በእኩልነት የሚያይ) መሆኑን ይዘነጉታል። እንደዚህ ዓይነት ግለሰቦች አንዱን አጥብቀው ቢይዙና ሌላውን ለሌላው ቢተዉ ሕዝብን ከማወዛገብ፣ ቤተ ክርስቲያንንም ከማስወቀስ ይድናሉ። በመንፈሳዊ አገልግሎት ያገኙትን ተሰሚነት ለፖለቲካ ዓላማ የተጠቀሙ ተብለው ከመወቀስም ይድናሉ። ምናልባት በሌሎች የሃይማኖት ድርጅቶች ያሉ ግለሰቦች ሁለቱን እያጣቀሱ መሄዳቸው እንደ መከራከሪያ የሚቀርብ ከሆነ ‘ሁለት ስህተት አንድ እውነት አይሆንም’ እንላለን። ምዕመናንንም ቢሆኑ ፖለቲከኛንና መንፈሳዊ አገልጋይን ለይተው ሁሉንም በሚገባው ሚዛን ሊመዝኑ ይገባል እንጂ አንድን ግለሰብ ‘ጥሩ ሰባኪ’ ስለነበር/ስለሆነ ጥሩ ፖለቲከኛም ይሆናል ከሚል ድምዳሜ ራሳቸውን ማራቅ ይገባቸዋል።

የመፍትሔ ሀሳቦች
ክርስቲያናዊ ስነ-ምግባርን ማስተማር

በፖለቲካዊ አመለካከት ልዩነቶች ምክንያት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ የሚፈጠረውን ችግር ከመሠረቱ ለመፍታት ለሁሉም ኦርቶዶክሳዊ ክርስቲያን ክርስቲያናዊ ስነ-ምግባራትን በሚገባ ማስተማር ሊቀድም ይገባዋል። ይህም ሰው የክርስቲያናዊ አንድነት መሠረቶችን እንዲያውቅና የሰዎችን የተለያየ አስተሳሰብና አመለካከትም እንዲያከብር ያደርገዋል። ከዚህ በተጨማሪም ፖለቲካ ራሱን የቻለ የሙያ ዘርፍ መሆኑን በሚገባ በማሳወቅ ሰዎች በፍላጎታቸውና በክህሎታቸው በድብቅ (በሃይማኖት ስም) ሳይሆን በግልፅ በአደባባይ፣ በፍርሃትና በመሸማቀቅ ሳይሆን በልበ ሙሉነት፣ በሃይማኖት ተከልለው ሳይሆን ራሳቸውን ሆነውና ራሳቸውን ችለው እንዲያራምዱ ማኅበረሰቡ ሊያበረታታቸው ይገባል። ይህ ሲሆን ለእምነቱም ለፖለቲካውም ይበጃል።

ግለሰብንና ተቋምን መለየት

ከቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ አንፃርም የግለሰብና የተቋምን (የቤተ ክርስቲያንን) አቋም ለይቶ የሚያይ አገልጋይና ምዕመን መፍጠር ያስፈልጋል። በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት የሚቆሙ አገልጋዮች የራሳቸውን አመለካከት ሳይሆን የቤተ ክርስቲያንን አስተምህሮ ሊሰብኩ ይገባል። የራሳቸውን አመለካከትና የቤተ ክርስቲያንን አስተምህሮ የሚቀላቅሉ ከሆነ ምዕመናንን ይጎዳሉ። የግለሰቦች ፖለቲካዊ አመለካከት የየራሳቸው እንጂ የቤተ ክርስቲያን አይደለምና። ምዕመናንም ወደ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን የሚመጡት በክርስትናቸው እንጂ በፖለቲካዊ አመለካከታቸው አይደለም። የሰባኪን ፖለቲካዊ ትንታኔ ሊሰማ ወደ ቤተ ክርስቲያን የሚመጣ ምዕመን የለም፣ ካለም የክርስትናን አስተምህሮ ያልተረዳ ነው። ቤተ ክርስቲያንም የክርስቲያኖች አንድነት/ኅብረት እንጂ ተመሳሳይ ፖለቲካዊ አመለካከት ያላቸው ሰዎች ኅብረት አይደለችም።

የአገልግሎት መመሪያመተግበር

ከመንፈሳዊ አገልግሎት አንፃርም የመንፈሳዊ አገልግሎት መመሪያ (code of conduct) ማዘጋጀትና ትግበራውንም ማጠናከር ይገባል። ይህም የቤተ ክርስቲያን አገልጋዮች መንፈሳዊ አገልግሎትን እና የራሳቸውን ፖለቲካዊ አመለካከት ለይተው በመንፈሳዊው ዐውድ መንፈሳዊ መልእክትን ብቻ እንዲያስተላልፉ ይረዳል። ከሥርዓት ሲወጡም እንዲታረሙ ያደርጋል። በተለይ ካህናት ሁሉንም ያለ ልዩነት በእኩልነት እንዲያገለግሉ ያደርጋል። ከዚህ ጎን ለጎን ቤተ ክርስቲያን ፖለቲካዊ ወገንተኝነት እንደሌላት ማረጋገጥና በቤተ ክርስቲያን ፖለቲካዊ አዝማሚያ ሲታይ ቶሎ መከላከልና የእርምት እርምጃ መውሰድም ያስፈልጋል። ይህም በምዕመናን መካከል በፖለቲካ አመለካከት ልዩነት የተነሳ መከፋፈል እንዳይፈጠር ይረዳል። ግለሰቦች በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ሳይቀር የራሳቸውን ፖለቲካዊ አመለካከት ሲስብኩ ዝም ማለት ግን መንፈሳዊውን ዐውደ ምሕረት መንፈሳዊ ረብ ለሌለው አላፊና ጠፊ የሰዎች ፍልስፍና ማስፋፊያነት መፍቀድ ነው።

ትርክትንና አስተምህሮን መለየት

በስተመጨረሻም ከፖለቲካ ጋር በተያያዘ በየጊዜው የሚነሱ የሐሰት ትርክቶችም ሆኑ የቀድሞ መሪዎችና የግለሰቦች ድርጊቶች (ያራምዱት የነበረው የፖለቲካዊ አመራር ዘዴዎች) ቤተ ክርስቲያንን እንደማይወክሉ በግልፅ ማሳወቅ ይገባል። የቤተ ክርስቲያኒቱ አስተምህሮንና የተለያዩ ግለሰቦችና ጸሐፍያን በተለያዩ ዘመናት የጻፏቸውን መጻሕፍትና የተናገሯቸውን ንግግሮች ለይቶ ማየት ይገባል። በዚህም የቄሳርን ለቄሳር የእግዚአብሔርንም ለእግዚአብሔር እየሰጠን ሁሉንም በአግባቡና በተሠራለት ሥርዓት መሠረት እየፈጸምን በፖለቲካ አመለካከት ልዩነት የተነሳ ክርስቲያናዊ አንድነታችን ሳይፈተን ጸንተን ልንቆም ይገባል።

ማጠቃለያ

የክርስትና አስተምህሮና የፖለቲካ አመለካከት ፍጭትና ግጭት ከጥንት ጀምሮ የነበረና የቤተ ክርስቲያን ታሪክ አንዱ አካል ነው። በመጀመሪያው መቶ ክፍለ ዘመን እንኳን ብንመለከት ንጉሥ ሄሮድስ ጌታችንን ማሳደዱ፣ ሌላው ሄሮድስ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስን ማስገደሉ፣ አይሁድ ጌታችንን ከቄሳር ጋር ለማጋጨት ያደረጓቸው ሙከራዎች፣ በመጨረሻም ጌታችን በጲላጦስ ፊት መቅረቡንና ለመስቀል ተላልፎ መሰጠቱ ልዩ መገለጫዎች ናቸው። ቅዱሳን ሐዋርያት፣ ሰማዕታትና ሊቃውንትም በየዘመኑ በነበሩት ነገሥታት መከራን መቀበላቸው የዚሁ አካል ነው። እነርሱ የተፈተኑት ለእውነተኛይቱ እምነት ብቻ ሲሉ መሆኑ ግን ሊሠመርበት ይገባል። ይህ በክርስትና ላይ የሚደርሰው እንዲህ ዓይነት ፈተናም መልኩንና ይዘቱን እየቀያየረ የሚቀጥል መሆኑን መረዳት ያስፈልጋል።

በዘመናችን የተለያየ የፖለቲካ አመለካከት ያላቸው ግለሰቦችና ፖለቲካዊ ድርጅቶች አሉ። የቤተ ክርስቲያን ልጆችም ይበጀናል ያሉትን ፖለቲካዊ አመለካከት ሊደግፉ፣ አይበጀንም ያሉት ላይም አስተያየት ሊሰጡ ይችላሉ። ፖለቲካም አንድ የሙያ ዘርፍ እስከሆነ ድረስ በግልም በቡድን ተሳትፈውበት ለሀገርና ለሕዝብ የራሳቸውን ድርሻ ማበርከት ይችላሉ፣ ይገባቸዋልም። ይሁንና ቤተ ክርስቲያን እንደ መንፈሳዊ ተቋም የሁሉም ስለሆነች ለፖለቲካዊ አመለካከትም ይሁን ድርጅት ወገንተኝነት የላትም። የክርስትና አስተምህሮም ሁሉንም ፖለቲካዊ አመለካከቶች በአንድ መነጽር የሚመለከት እምነትን፣ ተስፋን እና ፍቅርን የሚሰብክ ነው። የክርስቲያናዊ አንድነት መሠረቶችም የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ፣ ሥርዓትና ትውፊት አንድነት ናቸው። የቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረትም ክርስቲያኖች ከአምላካቸው ጋር የሚገናኙበት ሰገነት ነው። በቅዱሳን ጸሎት የከበረው ዐውደ ምሕረት መንፈሳዊው ጸሎትና ትምህርት ብቻ ሊከናወንበት ይገባል። ፖለቲካዊ ጉዳዮችም በተገቢ ቦታቸው ሊፈጸሙ ይገባል። ነገሮችን ያለ ዐውዳቸው በመጥቀስ፣ በማጣቀስና በማምታታት በኦርቶዶክሳውያን ክርስቲያኖች መካከል ያለ የፖለቲካዊ አመለካከት ልዩነት ክርስቲያናዊ አንድነታችንን ሊፈትነው አይገባም፣ ለዚህም ሁሉም በእውቀት፣ በማስተዋልና ለሌላው በማሰብ የተመላ ግንዛቤ ሊኖረው ይገባል እንላለን።

 

በየቋንቋው ማ(መ)ገልገል: ሐዋርያዊነትን ከብሔርተኝነት እንለይ!

ምክንያተ ጽሕፈት

በዓለማችን ላይ ብዙ ቋንቋዎች ይነገራሉ። ቅዱስ ወንጌል ለሁሉም ይዳረስ ዘንድ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የቅዱሳን ሐዋርያትን አሰረ ፍኖት በመከተል ሰዎች በሚናገሯቸው ቋንቋዎች ሁሉ ስታስተምር ኖራለች፣ አሁንም እያስተማረች ትገኛለች። ይህም በሐዋርያት ዘመን መንፈስ ቅዱስ በገለጠላቸው ልሳናት (ቋንቋዎች) የተፈጸመ ሲሆን በዘመናችን ደግሞ የየቋንቋውን ተናጋሪ ካህናትና አገልጋዮችን በማፍራት እንዲሁም ሌሎች አገልጋዮችም ተጨማሪ ቋንቋን ተምረው እንዲያገለግሉ በማድረግ ሊፈጸም ይችላል። ይሁንና በተለያየ ቋንቋ የማስተማር ነገር በሰፊው ሊሠራበት የሚገባ ሆኖ ሳለ አንዳንድ ወገኖች ይህ አካሄድ “ብሔርተኝነትን በማስፋት ቤተ ክርስቲያንን ይከፋፍላል” የሚል ስጋት አላቸው።

በሌላም በኩል ቤተ ክርስቲያን በአንድ ቋንቋ አገልግሎት መስጠቷ “የሌላ ብሔርን ባሕል በማስፋፋት የባሕል ወረራ እያደረሰችብን ነው” የሚሉ ወገኖች አሉ። ለእነዚህ የተቃረኑ አመለካከቶች ምንጭ ከሆኑት ነገሮች ዋነኞቹ ብሔርና ብሔርተኝነት በሚባሉት አስተሳሰቦች ላይ ያለ አለመግባባትና የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት ለፖለቲካዊ ዓላማ ለማስገዛት የሚደረግ እሽቅድምድም ናቸው ብለን እናምናለን። ስለሆነም እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ለቤተ ክርስቲያን የየብሔሩን (የየሀገሩን) ቋንቋ በጸጋ የገለጠበትን በዓለ ጰራቅሊጦስን በምናከብርበት ሳምንት፣ በዚህች የአስተምህሮ ጽሑፍ በየብሔሩ ቋንቋ ማስተማር/ማገልገልና ብሔርተኝነት ያላቸውን ልዩነት እንዳስሳለን።

‘ብሔር’ ምንድን ነው?

‘ብሔር’ የሚለው ቃል ‘ዓለም’ የሚለውን ትርጉም ሊይዝ ይችላል። ይህም እግዚአ-ብሔር የሚለው ቃል ‘የዓለም ጌታ’ ተብሎ በመተርጎሙ ይታወቃል። ‘ብሔረ ሕያዋን’ እና ‘ብሔረ ብፁዓን’ በመባል የሚታወቁት የስውራን ቅዱሳን መኖሪያ የሆኑት የዓለመ መሬት ክፍሎች ስያሜም ይህንኑ የሚያስረዳ ነው። ብሔር ‘ሀገር’ ተብሎ ሊተረጎምም ይችላል። ‘አይቴ ብሔራ ለጥበብ’ የሚለውን ‘የጥበብ ሀገሯ ወዴት ነው?’ እንዲል። እንዲሁም የራሱ የሆነ ቋንቋ፣ ባሕል፣ የሕዝብ አሰፋፈርና ሌሎች ማኅበራዊ እሴቶች ያለው ወገን/ማኅበረሰብ ‘ብሔር (Ethnic group)’ ይባላል። ከኖኅ ልጆች ጀምሮ፣ በባቢሎን ቋንቋ መደበላለቁን ይዞ፣ አሥራ ሁለቱን ነገደ እሥራኤል ጨምሮ፣ መንፈስ ቅዱስ ለሐዋርያት ብዙ ልሳናትን መግለጡን ስንገነዘብ የብሔር ምንነትና ልዩነት መኖሩን ማንም ሊክደው የማይችልና በምድር ላይ የሚታይ ሐቅ መሆኑን እንረዳለን።

ብሔር የሚለው ቃል ለአንዳንዱ ሀገር ማለት ሲሆን፣ ለሌላው በቋንቋና በባሕል የተሳሰረ በአንድ ወይም ከዚያ በላይ ሀገራት ውስጥ የሚኖር (የግድ ራሱን የቻለ ፖለቲካዊ ድንበር ሊኖረው ይገባል የማይባል) የኅብረተሰብ ክፍል ማለት ነው። ብሔር ከሀገር ጋር የሚመሳሰልባቸው ሀገራት ያሉትን ያህል በሀገራት ውስጥ የየራሳቸው (ተወራራሽ) ባሕል፣ ቋንቋና ልዩ ልዩ ማኅበረሰባዊ አንድነቶች ያሏቸው ሕዝቦች በብዙ ሀገራት አሉ። “ብሔር የፖለቲካ ድንበርን መወሰን አለበት ወይስ የለበትም?” በሚለው ሀሳብ ላይ ፖለቲካዊና ርዕዮተ ዓለማዊ ልዩነት እንዳለ ይታወቃል። ይሁንና በቋንቋና በባሕል የተለያዩ የኅብረተሰብ ክፍሎች በየሀገራቱ አሉ። እነዚህ ብሔሮችም የሚያመሳስሏቸው መገለጫዎች እንዳሏቸው ሁሉ፣ የሚለያዩአቸው መገለጫዎችም አሉ።

ከዚህም የተነሳ ለየራሳቸው መጠሪያና መገለጫ ያላቸው፣ በዘመናት ሂደት የዳበረ ተመሳሳይ ቋንቋና ባሕል የሚያንፀባርቁ የማኅበረሰብ ክፍሎች “ብሔር” ሊባሉ ይችላሉ፣ በተግባርም ይባላሉ። ብሔር የሰዎች ስብስብ እንደመሆኑ “ብሔር” የሚለውን ቃል “ብሔረሰብ” ከሚለው ተመሳሳይ ቃል ጋር በተለዋጭነት እንጠቀማለን። አንድ ክርስቲያን በቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ወንጌልን እየተማረ እንደሚያድገው ሁሉ በማኅበረሰቡ ውስጥም ቋንቋን ባሕልንና የተለያዩ የማኅበረሰቡ መገለጫ የሚሆኑ እሴቶችን እየተማረ ያድጋል፡፡ በዚህም ሰው ካደገበት ማኅበረሰብ ወይም ከትውልድ ሐረጉ የተነሳ የራሱ ‘ብሔር (ባሕልና ቋንቋ) ይኖረዋል፡፡ በመጽሐፍ ቅዱስም ብዙ የብሔር ስም ተጠቅሷል። ክርስቲያንም እንዲሁ የማኅበረሰቡ አካል ስለሆነ የራሱ ‘ብሔር’ ይኖረዋል፡፡ 

ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊት ናት!

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊት ናት፡፡ ይህም ማለት “በሐዋርያትና በነቢያት መሠረትነት ላይ ታንጻችኋል (ኤፌ 2:20)” እንደተባለ የሐዋርያትን አስተምህሮና ትውፊት የምትከተል፣ ሐዋርያት ባስተማሩበት መንገድ በተለያየ ቋንቋ ወንጌልን የምትሰብክ፣ ከሐዋርያት ቀጥታ የመጣ የሢመት ሐረግ ያላት ናት ማለት ነው፡፡ አገልጋዮችም እንዲሁ አገልግሎትን የሚፈጽሙት የሐዋርያትን ፈለግ ተከትለው ስለሆነ አገልግሎታቸው ሐዋርያዊ አገልግሎት ይባላል፡፡ ሐዋርያዊነት የምንለውም ለዚህ ዓላማ መታመንንና መቆምን ነው፡፡ የሐዋርያነት ዋናው ተግባርም ለሁሉም ሰው በሚናገረው ቋንቋ የክርስቶስ ወንጌልን መስበክ ነው፡፡

በማኅበራዊና በመደበኛ መገናኛ ብዙኃን በየብሔረሰቡ ቋንቋ ማስተማር እንዳለ ሆኖ በየአካባቢው የሚተከሉ አብያተ ክርስቲያናትም ሆኑ ሌሎች የቤተ ክርስቲያን ተቋማት የየአካባቢውን ማኅበረሰብ ቋንቋ የሚጠቀሙና የየማኅበረሰቡን የአኗኗር ባህል የዋጁ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ይህ ማለት ግን በቤተ ክርስቲያን ወንጌል በሕዝቡ ቋንቋ ይሰበክ ማለት ነው እንጂ በቋንቋ በመ(ማ)ግልገል ሽፋን ከወንጌል ይልቅ ብሔርተኝነት ይሰበክ ማለት አይደለም፡፡ የተለያየ የብሔረሰብ ስብጥር ባለባቸው አካባቢዎችም አብዛኛው ማኅበረሰብ በሚረዳው ቋንቋ እያገለገሉ ቋንቋውን ለማይናገሩ ሰዎች ደግሞ የተለየ መርኃግብር ማዘጋጀት ይገባል፡፡ ከዚህ ውጭ ቤተ ክርስቲያን በአንድ ቋንቋ ብቻ አገልግሎት ትስጥ የሚል በሀሳብም ሆነ በተግባር የሚገለጥ አስተሳሰብ የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት በእጅጉ የሚገድብ ነው፡፡ አንዳንዶች ይህን አስተሳሰብ መያዛቸውን ሳያውቁ፣ ሌሎች ደግሞ በፖለቲካዊ ዓላማ የቤተ ክርስቲያንን በየቋንቋው የማስተማር ተልዕኮ ይቃወማሉ ወይም ለሚፈልጉት ፖለቲካዊ ዓላማ ግብዓት በሚሆን መልኩ “ከአንድ ቦታ እየተቆረሰ የሚሰጥ ምጽዋት” ያስመስሉታል።

ቤተ ክርስቲያን በየማኅበረሰቡ ቋንቋ ልታስተምር ይገባል ሲባል በመዋቅር፣ በመመሪያ እና በዕቅድ በተደገፈና ወጥነት ባለው መልኩ እንጂ አንዳንድ ጊዜ እንደምናየው የተወሰኑ ሰባክያን በሚዲያ ብቅ እያሉ በተለያየ ቋንቋ ስለሰበኩ ብቻ ወይም የተወሰኑ መምህራን አንዳንድ መጻሕፍትን በተለያየ ቋንቋ ስላሳተሙ ብቻ ቤተ ክርስቲያን በተሟላ ተቋማዊ አቅም ምዕመናንን በየቋንቋቸው እያስተማረች ነው ለማለት አያስደፍርም፡፡ ዓለማዊ መንግሥታት እንኳን ሕዝቡ ራሱን በራሱ እንዲያስተዳድርና በየቋንቋዉ አገልግሎት እንዲያገኝ ባደረጉበት በዚህ ወቅት ቤተ ክርስቲያን ምዕመናንን በቋንቋቸው ለማገልገል ሳትችል ስትቀር ማየት አሳዛኝ ነው፡፡ ይህ የሆነው የተለያየውን ቋንቋ የሚናገር አገልጋይ ጠፍቶ ሳይሆን በአስተዳደር ብልሽትና በዘረኝነት መሆኑ ሲታሰብ ደግሞ ገና ብዙ መሥራት እንደሚቀረን ያመለክታል፡፡ ከዚህም አልፎ በአንድ ቋንቋ መገልገልን (ማገልገልን) የመንፈሳዊ አንድነት ማሳያ በማስመሰል ምድራዊ ፍላጎታቸውን በሌሎች ላይ ለመጫን የሚሯሯጡትን ማየትም ያሳፍራል።  

የቋንቋ መለያየት ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍላት አድርጎ ማሰብም ትልቅ ስህተት ነው፡፡ ይልቁንስ ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍላት አንድ ቋንቋ ብቻ ለመጠቀም መሞከር ነው፡፡ አንድ ዓይነት ምድራዊ አስተሳሰብና ቋንቋ በቤተ ክርስቲያንን የበላይ ለመሆን ሲሞክር፣ ሌላው ደግሞ ‘በሥርዓት እንመራ’ በማለቱ ሲገለል ቤተ ክርስቲያን የሁሉም መሆኗ ይዘነጋና መከፋፈል ይፈጠራል፡፡ በተለይም የብሔር ብዙኅነት ባለበት ሀገር ሁሉም በቋንቋው መገልገል ይፈልጋል፣ ይገባዋልም፡፡ ምዕመናን በቋንቋቸው መገልገል እየፈለጉ ይህንን የማይፈጽም አስተዳደር ሲኖር ምዕመናን በቤተ ክርስቲያን ባይተዋርነት እንዲሰማቸው ያደርጋል፣ ያልጸኑትም እየተው ይሄዳሉ፡፡ ምክንያቱም አገልግሎቱ ለእነርሱ ተደራሽ አይደለምና፡፡

በአንድ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ከአንድ ቋንቋ በላይ ለመንፈሳዊ አገልግሎት መጠቀም የሚያመጣው ችግር የለም፡፡ በተለያዩ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት በተለያየ ቋንቋ ማገልገልም እንዲሁ የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት ተደራሽነት ያሰፋዋል እንጂ ቤተ ክርስቲያንን አይከፋፍልም፡፡ ለምሳሌ በግብፅ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን በአንድ አጥቢያ በሁለት መቅደስ በተለያየ ቋንቋ ይቀደሳል፡፡ በሁለት አጥቢያም በአንድ ጊዜ በተለያየ ቋንቋ ይቀደሳል፡፡ ምዕመናንም የተሻለ በሚሰሙት ቋንቋ የሚቀደሰው ጋር ሄደው ያስቀድሳሉ፡፡ ስብከተ ወንጌልና ሰንበት ትምህርት ቤትም እንዲሁ ነው። ይህ ቤተ ክርስቲያኗን አጠናክራት እንጂ አልከፋፈላትም፡፡ በሌሎችም አኃት አብያተ ክርስቲያናት ያለው አሠራር ተመሳሳይ ነው፡፡ ይህ ሐዋርያዊነት በእኛም አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ሊለመድ ይገባዋል፡፡

ብሔርተኝነት ፖለቲካዊ ርዕዮት ነው!

‘ብሔርተኝነት (nationalism)’ በቀጥታ ትርጉሙ ለአንድ ሀገር/ብሔር መብት መከበር መታገል፣ ለብሔር/ለዜጎች እኩልነትንና ራስን በራስ ለማስተዳደር ይችሉ ዘንድ (የሉዓላዊ ስልጣን ባለቤት እንዲሆኑ) የብሔረሰቡን አባላት በማደራጀት አብሮ መሥራት ነው። በዚህ ትርጉሙም ለብሔረሰቡ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ብልፅግና መቆምን ያመለክታል። ብሔርተኝነት በተለይም አንድ ሀገር/ብሔር ተፈጥሮአዊና ሰው ሠራሽ ችግሮች ሲጋረጡበት ተደራጅቶ ችግሮችን የሚፈታበትና በቀጣይም ተጠቃሚነቱን የሚያረጋግጥበት ፖለቲካዊ ርዕዮተ ዓለም (Political ideology) ነው። በጥቅሉ ብሔርተኝነት ለአንድ ብሔር/ሀገር በታማኝነት መቆምን ያመለክታል፣ አጠቃላይ ዓላማውም ምድራዊ ነው።

ከፖለቲካ ሳይንስ አንጻር ሁለት አይነት ብሔርተኝነት አለ ማለት ይቻላል። እነዚህም ሀገርን፣ ዜግነትን ወይም ሕገ መንግስትን መሠረት ያደረገ “ሀገራዊ ብሔርተኝነት” (Civic nationalism) እና ቋንቋን፣ ባሕልን እና የሕዝብ አሠፋፈርን መሠረት ያደረገ “ብሔር-ተኮር ብሔርተኝነት” (Ethnic nationalism) ናቸው። ምንም እንኳ “ከዶሮና ከእንቁላል ማን ይቀድማል?” እንደሚለው ውል አልባ አመለካከት ለመበየን የሚያስቸግር ቢሆንም በግርድፉ ስንመለከተው የመጀመሪያው ሀገርን የሚያስቀድም ሲሆን ሁለተኛው ብሔርን የሚያስቀድም ነው ሊባል ይችላል። የብሔርተኝነትንም ሆነ ሌላ ዓይነት ርዕዮተ ዓለም ጥቅሙንና ጉዳቱን አመዛዝኖና ተንትኖ ለመከተል ወይም ላለመከተል መወሰን የፖለቲካ መሪዎችና የሚመሩት ማኅበረሰብ ድርሻ ነው፡፡

በመሠረታዊ አስተሳሰቡ ብሔርተኝነት ከብዙ ፖለቲካዊ ርዕዮቶች አንዱ ነው። በቅርብ ጊዜ የጽሁፍ ታሪክ ምንጭነት ከተመለከትነው ብሔርተኝነት እንደ ፖለቲካዊ ርዕዮት የተጀመረው በአውሮፓ ሲሆን ኋላ ወደ አፍሪካና ኤስያ ሀገራት ተሰራጭቷል። ማንኛውም ፖለቲካዊ ርዕዮተ ዓለም የራሱ በጎና ደካማ ጎኖች እንዳለው ሁሉ ብሔርተኝነትም የራሱ የሆኑ በጎና ደካማ ጎኖች አሉት። በተለይም በአንድ ብሔርና በሌላው መካከል ለባህል፣ ለስልጣን ወይም ለሀብት ፉክክር ባለበት ሀገር የአንዱ ብሔር መጠናከር በሌላው ዘንድ በመልካም ላይታይ ይችላል። በተጨማሪም አንዱ የራሱን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በሚያደርገው ጥረት ሌላውን ሊጎዳ ይችላል። በዚህም የተነሳ ግጭቶች ሊፈጠሩ ይችላሉ።

ክርስትና ምድራዊ ‘ብሔር’ የለውም፣ ራሱን የቻለ ምድራዊ ‘ብሔርም’ አይደለም። ቤተ ክርስቲያንም ለሁሉም ብሔረሰብ በእኩልነት መንፈሳዊ አገልግሎት የምትሰጥ መንፈሳዊት ተቋም ናት፡፡ ከዚህም የተነሳ የክርስትና አስተምህሮ ሁለቱንም የብሔርተኝነትን ርዕዮቶች እንደ ማንኛውም ፖለቲካዊ ርዕዮተ ዓለም ሊመለከታቸው ይገባል። የክርስትና አስተምህሮ መሠረታዊ ዓላማው መንፈሳዊ/ሰማያዊ ስለሆነ አንዱን ፖለቲካዊ ርዕዮተ ዓለም የሚደግፍበት ሌላውን ደግሞ የሚቃወምበት አግባብ የለም። ይህ የመንግስት አስተዳደር እና የሚመሩት ሕዝብ ምርጫ እንጂ የቤተ ክርስቲያን ኃላፊነት አይደለምና። ይሁንና በማንኛውም ርዕዮተ ዓለም ተፈጥሮአዊ ጠባይም ይሁን በአፈፃፀም ችግር ምክንያት በሰው ልጆች ላይ በደል ሲደርስ ቤተ ክርስቲያን በደልን በቸልታ ማለፍ የለባትም። የዚህም ዋና ዓላማው የመንግሥትን ሥርዓት (ርዕዮተ ዓለም) ለማስቀየር ሳይሆን በሰው ልጆች ላይ የሚደርሰው ችግር እንዲቆምና የተበደለው እንዲካስ መሆኑ ሊሰመርበት ይገባል።

‘ኦርቶዶክሳዊ ብሔርተኝነት’

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ አንዳንድ ግለሰቦችና ቡድኖች በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ላይ የሚደርሰውን ፈተና እንደ ምክንያት በመጠቀም “ኦርቶዶክሳዊ ብሔርተኝነት” የሚል ሀሳብን ሲያነሱ አስተውለናል። በመሠረታዊ ባሕርይው ብሔርተኝነት ፖለቲካዊ ርዕዮት እንደሆነ ከላይ ተመልክተናል። ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ እምነት ደግሞ ሰማያዊት ስለሆነች ምድራዊ የሆነው ፖለቲካዊ ፍልስፍና ሊደረትባት አይገባም። በአጭር አገላለጽ ፖለቲካዊ ርዕዮት ለክርስትና አይስማማም። የብሔርተኝነት ግብ የአንድ ‘ብሔርን’ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ መብቶችን በማረጋገጥ ራሱን ሉዓላዊ የሥልጣን ባለቤት ማድረግ ነው። ይህ ደግሞ በግልጽ በብሔር የተደራጀ የፖለቲካ ፓርቲ ዓላማ ነው። ከዚህ አንፃር የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምዕመናንን በብሔርተኝነት አስተሳሰብ ለማንቀሳቀስ ማሰብም በሃይማኖት ካባ ፖለቲካን ማራመድ ነው፡፡

የኦርቶዶክሳዊ ብሔርተኝነት ዋናው መነሻ ሀሳቡ የቤተ ክርስቲያንን መብት ለማስከብር ከሆነ የሀገሪቷን ሕግ በመጠቀም ማስከበር ይገባል። ይህ የማያሰራ ከሆነ በጠራ አስተሳሰብ በግልም ይሁን በቡድን ለሁሉም ሰው ፍትህን ሊሰጥ የሚችል ፖለቲካዊ ፕሮግራም ያለው ፓርቲን በመፍጠር፣ በመደገፍ፣ ገብቶ በመሳተፍ መምረጥና/መመረጥ ይገባል እንጂ ቤተ ክርስቲያንን ተጠግቶ ፖለቲካዊ ርዕዮትን መጎተት ቤተ ክርስቲያንን ይጎዳታል፣ አንዳችም አይጠቅማትም። ስንዱ እመቤት የሆነችው ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንስ ምን ጎድሎባት ነው የብሔርተኝነት ፖለቲካዊ ፍልስፍናን የምትዋሰው? በምድራዊ የብሔርተኝነት ቁርቁስ በጥላቻ ተሞልተው፣ ብሔር ተኮር ፖለቲካዊ ቅስቀሳና ቀረርቶ በማቅረብ የሚታወቁ ሰዎች ሳይቀሩ እንደ “ባጣ ቆየኝ” ስሌት ቤተ ክርስቲያን የእነርሱን “ገዥ ያጣ ፖለቲካዊ ሸቀጥ” እንድትሸከም የሚፈልጉት አዝነውላት ሳይሆን ቤተ ክርስቲያንን ተጠግተው “ጠላት” ያሉትን ለመውጋት ነው። ይህ ደግሞ ሌላ በደል ነው።

ሐዋርያዊነት በብሔር አይወሰንም!

የክርስቶስ አካል የሆነችው ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምድራዊ ብሔር የላትም። እግዚአብሔር የዓለም ሁሉ ጌታ ስለሆነ የእግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያንም ዓለም ዓቀፋዊትና የሁሉም ናት። በአገልግሎት ውስንነት ምክንያት በሁሉም ብሔረሰብ ዘንድ ቤተ ክርስቲያን ባትስፋፋ እንኳን ቤተ ክርስቲያን የብሔር ወሰን የላትም፣ በፖለቲካዊ አስተሳሰብም ሆነ በታሪክ ትንታኔ ልዩነት አትገደብም፡፡ ዶግማዋ፣ ሥርዓቷና አስተምህሮዋ መልክአ ምድራዊም ሆነ ማኅበራዊ ድንበር የለውም። ይህን መንፈሳዊ የአስተሳሰብ ልዕልና የሚያጠፉና ቤተ ክርስቲያንን የሚያስነቅፉትን አሰራሮችና ልማዶችን ለይቶ አውቆ ማረም ያስፈልጋል። ከእነዚህም ውስጥ በተወሰነ ቋንቋ ብቻ መጠቀም፣ ካህናትን ከተወሰኑ ብሔሮች ብቻ በብዛት ማፍራት፣ የተወሰኑ ብሔሮችን ባሕላዊ፣ ታሪካዊ፣ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ መገለጫዎች ብቻ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ማዘውተርና የቤተ ክርስቲያን እንደሆኑ አድርጎ ማቅረብ ቤተ ክርስቲያንን የተወሰነ ብሔር/ወገን የሆነች ሊያስመስሏት ይችላሉ።

ከውጭም ቢሆን አንዳንድ አካላት በሚያራምዱት ጽንፍ የረገጠ የብሔርተኝነት ፖለቲካ የቀድሞ ነገሥታት ወይም የቀድሞ ሥርዓቶች የፈጸሙትን ስህተት ለቤተ ክርስቲያን በመስጠት ቤተ ክርስቲያንን “የዚህ ወገን መገልገያ መሣርያ ናት” ብለው የፖለቲካ ነጥብ ሊያስቆጥሩ ይሞክራሉ። ይህ ፍጹም ስህተትና መታረም የሚያስፈልገው ነው። በተመሳሳይም ቀድሞ የነበሩት ክርስቲያን ነገሥታት የሠሩትን መልካም ነገር ሁሉ የቤተ ክርስቲያን አድርጎ ማቅረብ ቤተ ክርስቲያንን የነገሥታቱ ብቻ፣ ነገሥታቱም የቤተ ክርስቲያን ብቻ የነበሩ ያስመስልና ቤተ ክርስቲያን የተወሰነ ወገን ብቻ የነበረች ያስመስላታል። መታወቅ ያለበት እውነት ምንም እንኳን በጥንት ዘመን ቤተ ክህነትና ቤተ መንግሥት የተቆራኙ የነበሩ ቢሆንም የነገሥታቱ አገዛዝና የቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ግን በመሰረተ ሀሳብ የተለያየ የነበረ መሆኑ ነው። ስለዚህ ቤተ ክርስቲያን ነገሥታቱ ለሠሩት መልካም ነገር ሁሉ የምትወደስበት፣ ለበደሉት በደል የምትወቀስበት ሁኔታ መጤን ይኖርበታል። 

የሐዋርያዊነት ዓላማ ተስፋ መንግስተ ሰማያት ናት!

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “እኛስ ሀገራችን በሰማይ ያለችው ናት” (ፊልጵ 3:20) እንዳለው የእኛ ክርስቲያኖች ሀገራችን በሰማይ ነው። “ሀገራችን በሰማይ ነው” ማለት ከቁሳዊ እይታ፣ ከምድራዊ ደስታ በላይ የምንታመንለት እምነት፣ ከምንም በላይ ተስፋ የምናደርጋት መንግስተ ሰማያት አለችን ማለት እንጂ በምድር ኑሯችን ማኅበረሰባዊ ልዩነቶች የሉንም ማለት አይደለም። በተጨማሪም የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “አይሁዳዊ ወይም የግሪክ ሰው የለም፥ ባሪያ ወይም ጨዋ ሰው የለም፥ ወንድም ሴትም የለም፤ ሁላችሁ በክርስቶስ ኢየሱስ አንድ ሰው ናችሁና (ገላ 3:28)” ሲል ለገላቲያ ክርስቲያኖች የጻፈው በተለያዩ ማኅበራዊ ልዩነቶች የተነሳ እንዳይከፋፈሉ ነበር። ይህ ቃል ዛሬም ሕያው ነው።  ይህች ምድር በእንግድነት የምንቆይባት፣ ነገር ግን ለማያልፈው ሕይወታችን ቁም ነገር ሠርተን የምናልፍባት ሥፍራ ናት። ሀገራችን በሰማይ፣ አምላካችንም እግዚአብሔር፣ አንድነታችንም ከቅዱሳን ጋር ነው (ፊልጵ 3:20)።

በምድር ላይ ስንኖር ከማንኛውም ብሔር ጋር ብንመደብ፣ የትኛውንም ቋንቋ ብንናገር የመጨረሻው ዓላማችን በእምነታችን ጸንተን መንግስተ ሰማያትን መውረስ ነው። መጽሐፍ በግልፅ ከሁሉም ነገድ ወደ መንግስተ ሰማያት መግባት እንደሚችል ይነግረናል። ይህም ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ በራዕዩ (ራእይ 7:9-10) “ከዚህ በኋላ አየሁ፥ እነሆም፥ አንድ እንኳ ሊቆጥራቸው የማይችል ከሕዝብና ከነገድ ከወገንም ከቋንቋም ሁሉ እጅግ ብዙ ሰዎች ነበሩ፤ ነጭ ልብስም ለብሰው የዘንባባንም ዝንጣፊዎች በእጆቻቸው ይዘው በዙፋኑና በበጉ ፊት ቆሙ፤ በታላቅም ድምፅ እየጮሁ፡- በዙፋኑ ላይ ለተቀመጠው ለአምላካችንና ለበጉ ማዳን ነው፡ አሉ” በማለት ገልጾታል። በምድር ላይ ስንኖርም “ቢቻላችሁስ በእናንተ በኩል ከሰው ሁሉ ጋር በሰላም ኑሩ (ሮሜ 12:18)” እንደተባልን በሥላሴ አምሳል ከተፈጠረ ሰው ጋር ሁሉ በሰላም ልንኖር ይገባናል። የቋንቋና የባህል ልዩነትም ክርስትናችንን ሳይከፋፍለው ሁሉም በቋንቋው እየተማረና እየተገለገለ ለመንግስተ እግዚአብሔር ልንበቃ ያስፈልጋል።

ገንዘብና ክርስትና: አካሄዳችሁ ገንዘብን ያለ መውደድ ይሁን!

መግቢያ

በሥላሴ አምሳል ተፈጥሮና በሥላሴ ስም ተጠምቆ ክርስቲያን የሆነ ሰው በዚህ ዓለም ላይ ሲኖር በመሠረታዊነት ምግብ፣ ልብስና መጠለያ ያስፈልገዋል። እንደየዘመኑም ስልጣኔ የውኃ፣ የመብራት፣ የትምህርት፣ የመጓጓዣ፣ የስልክና የኢንተርኔት አገልግሎቶች ያስፈልጉታል። የእነዚህንም ወጪ ለመሸፈን ሥራን ይሠራል። ከሥራውም ሊጠቀምበት የሚችለውን ሀብት/ገንዘብ ያገኛል። ካገኘውም የእግዚአብሔርን ድርሻ (አሥራቱን በኩራቱን መባውን) ከሰጠ በኋላ ለቤተሰቡ ወጪ ይጠቀምበታል፣ ልጆችን እያስተማረ ያሳድግበታል፣ ኢንቨስት ያደርገዋል፣ ለወደፊት ያስቀምጠዋል፣ ወይም የተቸገሩትንም ይረዳበታል። ዘወትር እግዚአብሔርን እያመሰገነ መሥራቱንም ጤናና አቅም እስካለው ድረስ ይቀጥላል።

ይሁንና በዘመናችን በክርስቲያኖች የግል ሕይወት ከገንዘብ ማግኛ መንገዶች፣ ከገንዘብ አያያዝና አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ብዙ ችግሮች ይስተዋላሉ። ችግሮቹም በብዛት ስለገንዘብ ካለው የተሳሳተ ግንዛቤ፣ ከግለሰቦች ገንዘብ ወዳድነትና ከገንዘብ አጠቃቀም ችግሮች የሚመነጩ ናቸው። በዚህ ዙሪያ በተደጋጋሚ የሚሰሙ ስብከቶችም በብዛት ችግሩን የሚኮንኑና ግለሰቦችን የሚፈርጁ እንጂ መፍትሔን የሚያመላክቱ አይመስልም። ምዕመናንም ገንዘብ እንዲሰጡ እንጂ ገንዘባቸውን እንዴት መጠቀም እንደሚገባቸው በቂ ትምህርት እየተሰጠ አይደለም። ይህንን መነሻ በማድረግ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በክርስትና ሕይወት ያለውን ገንዘብን የሚመለከተውን አስተምህሮ፣ ተያያዥ ችግሮችን እና የመፍትሔ ሀሳቦችን እንዳስሳለን።

ገንዘብና ክርስትና 

ገንዘብ የሰው ልጆች የሚገበያዩበት መሣሪያ (tool) እና የሀብት መጠን መለኪያ ነው። ገንዘብ የማግኛ ዋናው መንገድም ሥራ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ “ሊሠራ የማይወድ አይብላ (2ኛ ተሰሎ 3:10)” በማለት ክርስቲያን ሠርቶ ሀብት/ገንዘብ ማፍራት እንዳለበት በዚህም ለሥጋዊውና ለመንፈሳዊ ሕይወቱ ሊጠቀምበት (ሊገዛበት) እንደሚገባ በማያሻማ ሁኔታ ይገልፃል። ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅም በተግሳጹ (የቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ተግሳጽ አንቀጽ 20) ስለገንዘብ በሰፊው አስተምሯል። በተለይም ገንዘብን መውደድ፣ ለገንዘብ መገዛትንና በገንዘብ (ገንዘብን ለማግኘት) የማይገባ ነገር ማድረግን መንፈሳዊ ሕይወትን እንደሚጎዱ በጥልቀት አስተምሯል። እኛም እነዚህን በዝርዝር ቀጥሎ እናያቸዋለን።

ገንዘብን መውደድ የክፋት ሁሉ ሥር ነው።

ገንዘብን መውደድን በሚመለከት ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ገንዘብን መውደድ የክፋት ሁሉ ሥር ነው (1ኛ ጢሞ 6:10)” በማለት ገልፆታል። ይህ ሲባል ግን የክፋት ሁሉ ሥር የተባለው ገንዘብ ራሱ ሳይሆን ገንዘብን መውደድ መሆኑን ማስተዋል ይገባል። ምክንያቱም ገንዘብ በራሱ የክፋትም ሆነ የጽድቅ ሥር ሊሆን አይችልም። ክፋትም ይሁን ትሩፋት የሚሆነው የሰው ልጅ የገንዘብ አጠቃቀም ነው። ሐዋርያው “አካሄዳችሁ ገንዘብን ያለ መውደድ ይሁን፣ ያላችሁ ይብቃችሁ (ዕብ 13:5)” በማለት ያስተማረው ይህንን ያጠናክረዋል። ሰው ገንዘብን ከወደደ ልቡን በገንዘብ ላይ ያደርግና “በፍፁም ልብህ፣ በፍፁም ነፍስህ፣ በፍፁም አሳብህ አምላክህን ወደድ” እና “ባልንጀራህን እንደራስህ ውደድ” (ማቴ 22:37) የሚሉትን ሕግጋት ይዘነጋል። ገንዘብን ያለመውደድ ሲባልም ገንዘብን መጥላት ይገባል ማለት አይደለም። ሁሉንም አመዛዝኖ ፍቅረ እግዚአብሔርንና ፍቅረ ቢጽን በማስቀደም መጽናት ይገባል ማለት ነው እንጂ።

ጠቢቡ ሰሎሞን “ገንዘብን የሚወድ ገንዘብ አይጠግብም (መክ 5:10)” እንዳለው የማይጠገብ ነገር መጨረሻ የለውምና የክፋት ሥር መባሉም ለዚህ ነው። ከሐዋርያት አንዱ የነበረው የአስቆሮቱ ይሁዳ አምላኩን የሸጠው ለገንዘብ ባለው ልዩ ፍቅር ነበር። የያዕቆብ ልጆች ወንድማቸው ዮሴፍን ለግብፅ ነጋዴዎች የሸጡትም እንዲሁ ለገንዘብ ነበር። ብርሃን ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ “በመጨረሻው ዘመን ሰዎች ገንዘብን የሚወዱ ይሆናሉ (2ኛ ጢሞ 3:2)” እንዳለው ዛሬም ገንዘብን መውደድ እውነተኛዋን እምነት እስከ መካድ የሚያደርሳቸው፣ በቤተ ክርስቲያን አገልግሎት እንዲነግዱ የሚያደርጋቸው ብዙዎች መኖራቸውን እንገነዘባለን። በአንጻሩ የአባቶቼን ርስት በገንዘብ አልሸጥም ብሎ ሰማዕትነትን እንደተቀበለው ናቡቴ የቅዱሳንን ሕይወት አብነት አድርገው በገንዘብ በኩል የሚመጣን የሰይጣን ፈተና ተቋቁመው በኑሮአቸው ሁሉ የእውነት ምስክሮች የሆኑና የሚሆኑ ቅዱሳን ምዕመናን የእምነት ጽናት ተምሳሌት ናቸው።

ለገንዘብና ለእግዚአብሔር መገዛት አትችሉም።

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በትምህርቱ “ለገንዘብና ለእግዚአብሔር መገዛት አትችሉም (ማቴ 6:24)” ያለውም ሰው መገዛት ያለበት ለፈጠረው ለእግዚአብሔር ብቻ መሆኑን ለማስተማርና ሰው በገንዘብ ሊገዛበት እንጂ ለገንዘብ ሊገዛለት እንደማይገባ ለማስገንዘብ ነው። ስለዚህም የሰው ልጅ ሁሉን ለፈጠረው ለእግዚአብሔር እንጂ ሠርቶ ለሚያገኘው ገንዘብ ሊገዛ አይገባውም። ለገንዘብ መገዛት ማለት ገንዘብ ማግኘትን ብቻ ግብ አድርጎ መኖር፣ ከእምነት ይልቅ ገንዘብን መውደድ፣ ከባልንጀራ ይልቅ ገንዘብን መውደድ፣ ገንዘብን ማምለክ ማለት ነው። ይህ ደግሞ ከእግዚአብሔር ፍቅር ይለያል። ጌታችን “አትችሉም” ያለው አንድ ሰው በአንድ ጊዜ ለእግዚአብሔርና ለገንዘብ መገዛት (ሁለት አምላክ ማምለክ) የማይቻለው ስለሆነ ነው። ነገር ግን ‘ለገንዘብ አትገዙ’ ማለት ‘ለገንዘብ አትሥሩ፣ ስለገንዘብ አታስቡ’ ማለት አይደለም፣ ገንዘብን አታምልኩት፣ ለገንዘብ ብላችሁ ከቅን ህሊናችሁ፣ ከጸናች ሃይማኖታችሁ አትለዩ ማለት ነው እንጂ። ለገንዘብ መገዛትም ‘ከእኔ በቀር ሌላ አምላክ አታምልክ (ዘፀ 20:1)’ ያለውን ትዕዛዝ መሻር ስለሆነ ከአምልኮተ ጣኦት ይመደባል።

የሰው ሕይወት በገንዘቡ ብዛት አይደለም።

በክርስትና አስተምህሮ ከገንዘብ ጋር በተያያዘ ሌላው የሚወገዘው ተግባር ሳይሠሩ ገንዘብ ማግኘት ወይም ገንዘብ ለማግኘት መሞከር ነው። በስርቆት፣ በሙስና፣ በማታለልና ይህንን በመሳሰሉት መንገዶች የራስ ያልሆነን ገንዘብ ማግኘት ወንጀልም ኃጢአትም ነው። ክርስቲያን ገንዘብ ማግኘት ያለበት በመሥራት ብቻ እንደሆነ መጽሐፍ ያስተምረናል። መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ ከእርሱ ዘንድ መጥተው “እኛ ደግሞ ምን እናድርግ” ያሉትን ጭፍሮች ሲገስፅ “ደሞዛችሁ ይብቃችሁ (ሉቃ  3:14)” ማለቱ ሰው ሠርቶ የሚያገኘው ሊበቃው እንደሚገባ ያስተምረናል። ያልተለፋበት ገንዘብም እንደ ጉም የሚተን ብኩን መሆኑን ብዙዎች የሚመሰክሩት ነው። ሁሉም በልክ መሆን እንዳለበትና የሰው ልጅም ለመንፈሳዊ ሕይወቱ ቅድሚያ መስጠት እንዳለበት ጌታችን ሲያስተምርም (ሉቃ 12:15) “የሰው ሕይወት በገንዘቡ ብዛት አይደለምና ተጠንቀቁ፥ ከመጐምጀትም ሁሉ ተጠበቁ” ብሏል። 

ገንዘብህ ባለበት ልብህ ደግሞ በዚያ ይሆናል።

የሰው ልጅ ሠርቶ  በላቡ ያገኘውን ገንዘብ ለሥጋዊና ለመንፈሳዊ ሕይወቱ በአግባቡ ሊጠቀምበት ይገባል እንጂ ኃጢአትን ለመሥራት ወይም ሌላውን ወንድሙን/እህቱን ለመጉዳት ማዋል የለበትም። ይልቁንም የራሱን ኑሮ ለመምራት፣ ቤተ ክርስቲያንን ለማገልገልና ሌሎችን ለመርዳት ሊያውለው ይገባል። ይህንንም ሲያደርግ ብልና ዝገት በማያገኙት በሰማይ መዝገብን ያከማቻል። ጌታችን “መዝገብህ ባለበት ልብህ ደግሞ በዚያ ይሆናልና (ማቴ 6:21)” በማለት ያስተማረው ገንዘቡን (ያለ ከንቱ ውዳሴ) የሚመጸውት ልቡም በሰማያት (መዝገቡ ባለበት) ይሆናል ማለቱ ነው። “ለጻድቅ ያለው ጥቂት ከብዙ ኃጢአተኞች ሀብት ይበልጣል (ምሳ 37:16)” የተባለውም ለዚህ ነው። ክርስቲያን ገንዘቡን ለእውነትና በእውነት ብቻ መጠቀም አለበት። ሐናንያና ሰጲራ የሚባሉ ባልና ሚስት ገንዘባቸውን ለሐዋርያት ኅብረት ለመስጠት ወስነው ነገር ግን መንፈስ ቅዱስን በማታለላቸው ተቀጥተዋል (ሐዋ 5:1-10)። በሌላም በኩል ባልተገባ መንገድ (በጥንቁልና) ባገኘው ገንዘብ የመንፈስ ቅዱስን ስጦታ ለመግዛት የተመኘው ሲሞንም እንዲሁ ከገንዘቡ ጋር ጠፍቷል (ሐዋ 8:20)።

ባለጠግነት ከእግዚአብሔር ቁጣ አታድንም! 

የገንዘብ ባለጠጋ ሆኖ የተወለደ የለም። ሀብትም የመንፈሳዊ ጸጋ መለኪያ አይደለም። ማንኛውም የሰው ልጅ ጠንክሮ ከሠራም ባለጠጋ መሆን ይችላል። ነገር ግን ባለጠግነትን በተመለከተ በብዙዎች ዘንድ የተሳሳተ ግንዛቤ አለ። አንዳንድ ባለጠጎች ብዙ (ጊዜ) ገንዘብ በመስጠት ጽድቅ የሚገኝ ይመስላቸዋል። ሌሎች ደግሞ ባለጠጋ በምድር ‘ተድላን’ ስላገኘ ወደ መንግስት ሰማያት የማይገባ ይመስላቸዋል። ባለጠግነትን ብቻ የመጨረሻ ግብ አድርጎ አግባብ ባልሆነ መንገድ ለመክበር መሞከርም ለክርስትና ሕይወት ታላቅ ፈተና መሆኑ እርግጥ ነው።  ጠቢቡ ሰሎሞን “ባለጠጋ ለመሆን አትድከም፤ የገዛ ራስህን ማስተዋል ተው። በእርሱ ላይ ዓይንህን ብታዘወትርበት ይጠፋል፤ ባለጠግነት ወደ ሰማይ እንደሚበርር እንደ ንስር ለራሱ ክንፍ ያበጃልና (ምሳ 23:4-5)” በማለት የተናገረው ለዚህ ነው። ጌታችንም በትምህርቱ “ለባለጠጋ ወደ መንግስተ ሰማያት መግባት ጭንቅ ነው፣ ባለጠጋ ወደ መንግስተ ሰማያት ከሚገባ ግመል በመርፌ ቀዳዳ ቢሾልክ ይቀላል (ማቴ 19:23)” ብሎ ያስተማረው ባለጠግነት የክርስትና ሕይወት ፈተና መሆኑን ለማስገንዘብ ነው።

ጌታችን ይህንን የተናገረው  ከአምላኩ ይልቅ ገንዘቡን ይወድ ስለነበረው አይሁዳዊ ነበር። ይህንንም ሲል ሰው ከአምላኩ ይልቅ ሀብቱን ከወደደ ወይም በሀብት ብዛት ጽድቅን ለማግኘት ካሰበ መንግስተ ሰማያት መግባት ከባድ ነው ለማለት እንጂ በእውነት ሠርቶ ሀብታም የሆነ፣ እውነተኛ እምነት ያለውና መልካም ምግባር ያለው ባለጠጋ መንግስተ ሰማያት አይገባም ማለቱ አይደለም። በተጨማሪም በዘርና በዘሪው ምሳሌ ሲያስተምርም “በእሾህም የተዘሩት ሌሎች ናቸው፥ ቃሉን የሰሙት እነዚህ ናቸው፥ የዚህም ዓለም አሳብና የባለጠግነት ማታለል የሌላውም ነገር ምኞት ገብተው ቃሉን ያንቃሉ፥ የማያፈራም ይሆናል (ማር 4:19)” በማለት የተረጎመላቸው ባለጠግነት የክርስትና ሕይወት ዕድገት ማነቆ መሆኑን ሲያስገነዝበን ነው።

ሐዋርያው ያዕቆብ ስለባለጠጎች በተናገረበት መልእክቱ “አሁንም እናንተ ባለ ጠጎች፥ ስለሚደርስባችሁ ጭንቅ ዋይ ዋይ እያላችሁ አልቅሱ። ሀብታችሁ ተበላሽቶአል፥ ልብሳችሁም በብል ተበልቶአል። ወርቃችሁም ብራችሁም ዝጎአል፥ ዝገቱም ምስክር ይሆንባችኋል ሥጋችሁንም እንደ እሳት ይበላል (ያዕ 5:1-6)” በማለት ባለጠግነትን መውደድ መጨረሻው ምን ሊሆን እንደሚችል አስተምሯል። በተመሳሳይም ጠቢቡ ሰሎሞን “በባለጠግነቱ የሚተማመን ሰው ይወድቃል፣ በችኰላ የምትከማች ሀብት ትጐድላለች፤ ጥቂት በጥቂት የተከማቸች ግን ትበዛለች” ብሎ ስለባለጠግነት በጥበብ አስተምሮናል። በተጨማሪም “በሰነፍ እጅ የጥበብ መግዣ ገንዘብ መኖሩ ስለ ምንድር ነው? ጥበብን ይገዛ ዘንድ አእምሮ የለውምና” በማለትም ስለ ገንዘብ አጠቃቀም ተናግሯል (ምሳ 11:28 13:11 17:16)።

ባለጠግነት ከእግዚአብሔር ቁጣ አታድንም። ጠቢቡ ሰሎሞን ስለዚህ ሲናገር “በቍጣ ቀን ሀብት አትረባም፤ ጽድቅ ግን ከሞት ታድናለች (ምሳ 11:4)” ብሏል። የሰው ልጅም በገንዝቡ ከመመካት ወጥቶ ገንዘብ ማግኘት እንዲችል ጤናና ጉልበት፣ እውቀትን ጥበብን የሰጠውን እግዚአብሔርን ሊያመሰግን ይገባዋል። ስለዚህ ነው እግዚአብሔር ለባለሟሉ ለሙሴ “ነገር ግን ዛሬ እንደ ሆነ ለአባቶችህ የማለውን ቃል ኪዳን ያጸና ዘንድ፥ ሀብት ለማከማቸት እርሱ ጉልበት ሰጥቶሃልና አምላክህን እግዚአብሔርን አስብ (ዘዳ 8:18)” በማለት የተናገረው። ባለጠግነት ከእግዚአብሔር ቁጣ እንደማያድን፣ ይልቁንም የተሰጠንን ባለ ጠግነት ለተቸገሩት ካላካፈልን መጨረሻችን የዘላለም ሞት መሆኑን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ 16 ካስተማረን የነዌ ታሪክ መማር እንችላለን። 

ለድሃው ደሃ ስለሆነ ብቻ አይራራለትም!

የገንዘብ ደሀ ሆኖ እንዲኖር ተፈርዶበት የተወለደ ሰው የለም። ነገር ግን ሰው ያለውን ዕውቀትና ጉልበት ተጠቅሞ ተግቶ ካልሠራ ወይም ያገኘውን ሀብት ባአግባቡ ካልያዘ ደሃ መሆኑ አይቀርም። በተፈጥሮአዊና በሰው ሠራሽ ችግሮች ምክንያት ደሃ የሚሆኑ ሰዎችም አሉ። ሰው በዚህ ምድር በድህነት ስለኖረ ብቻ በሰማይ ጽድቅን አያገኝም፣ አይኮነንምም። “በመንፈስ ድሆች የሆኑ ብፁዓን ናቸው” የሚለውም ከምድራዊ ድህነት ጋር የሚገናኝ ነገር አይደለም። በሀብታሙ ሰው በነዌ ደጅ የነበረው ደሃው አልዓዛር ጽድቅን ያገኘው ደሃ ስለነበር ብቻ አልነበረም። ነዌም የተኮነነው ሀብታም ስለነበረ አይደለም። አልዓዛር በእምነቱ፣ በንጽሕናው ጽድቅን አገኘ። ነዌም በትዕቢቱና በስግብግብነቱ ተኮነነ (ሉቃ 16:19)። ስለዚህ ነው ቅዱስ አትናቴዎስ በቅዳሴው “እግዚአብሔር ለሁሉም እንደየሥራው ይሰጠዋል፣ ለድሃው ደሃ ስለሆነ አይራራለትም፣ ለባለጠጋውም ባለጠጋ ስለሆነ አይፈርድበትም” የሚለው። በእርግጥ ገንዘብ የሌለው ደሃ ብዙውን ጊዜ በረሃብና በመቸገር ሲኖር ገንዘብ ያላቸው ሰዎች የሚሠሯቸውን ሌሎች ኃጢአቶችን ላይሠራ ይችላል። በሌላም በኩል ገንዘብ ያላቸው ሰዎች የሚሠጡትን ያህል መስጠት አይችልም። ነገር ግን ሁሉም ሰው ኃጢአትን ይሠራል፣ በአቅሙም ሌላውን ወንድሙን መርዳት ይችላል። ስለዚህ ምድራዊ ድህነትም ይሁን ሀብት የጽድቅ መስፈርቶች አይደሉም።

የገንዘብ አጠቃቀም ጥበብ

ብዙ ሰው አተኩሮ የሚተጋው ገንዘብ ለማግኘት ነው። ስለገንዘብ አጠቃቀም ግን ብዙም ትከረት አይሰጥም። በዘመናችን ያሉ ሰባክያነ ወንጌልም የሚያተኩሩት ምዕመናን ለቤተ ክርስቲያን ገንዘብ እንዲሰጡ መወትውቱ ላይ ነው እንጂ ምዕመናን በገንዘባቸው እንዴት መጠቀም እንዳለባቸው አይደለም። ዋናው መሠረታዊው ጥያቄና ክርስቲያናዊው አስተምህሮ ሊያተኩርበት የሚገባው ግን “በክርስቲያን ቤተሰብ ውስጥ ያለው የገንዘብ አጠቃቀም ምን መምሰል አለበት?” የሚለው ነው። የክርስቲያን ቤተሰብ የገንዘብ አጠቃቀም በዕቅድ የሚመራና ቅድሚያ መሰጠት ላለባቸው ጉዳዮች ቅድሚያ የሚሰጥ መሆን ይኖርበታል።

መጽሐፍ ቅዱስ ስለገንዘብ አጠቃቀም በብዙ ምሳሌዎች ያስተምራል። ጠቢቡ ሰሎሞን (ምሳሌ 6:6-8) “አንተ ታካች፥ ወደ ገብረ ጕንዳን ሂድ፥ መንገድዋንም ተመልክተህ ጠቢብ ሁን። አለቃና አዛዥ ገዢም ሳይኖራት መብልዋን በበጋ ታሰናዳለች፥ መኖዋንም በመከር ትሰበስባለች” በማለት የገንዘብ አጠቃቀምን (በተለይም መቆጠብን) ከገብረ ጉንዳን መማር እንዳለብን ይነግረናል። እንዲሁም (ምሳ 21:20) “የከበረ መዝገብና ዘይት በጠቢብ ሰው ቤት ይኖራል። አእምሮ የሌለው ሰው ግን ይውጠዋል” በማለት ጠቢብ የከበረ መዝገብ እንዳለው ያስረዳል። ክርስቲያንም በገንዘብ አጠቃቀም ችግር ምክንያት ወደ ብድር መግባት እንደሌለበት ሲናገር (ምሳሌ 22:7) “ባለጠጋ ድሆችን ይገዛል፥ ተበዳሪም የአበዳሪ ባሪያ ነው” ብሏል። በአጠቃላይ የገንዘብ አጠቃቀም የሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ላይ ሊያተኩር ይገባል። 

ከሰጠኸኝ ሁሉ ከአሥር አንዱን እሰጥሃለሁ

ክርስቲያን ሠርቶ ከሚያገኘው አሥራት (10% ወይም ከአሥር አንድ) ለእግዚአብሔር ይሰጥ ዘንድ ይገባዋል (ዘፍ 28:22)። መቼም የጸጋ ሁሉ ምንጭ የሆነ አምላክ የእኛን ምድራዊ ገንዘብ እንደማይፈልግ የታወቀ ነው። ይሁንና በቸርነቱ የሰጠንን፣ የባረከልንን ገንዘብ በተራቡ፣ በተጠሙ፣ በታመሙ፣ በተቸገሩ፣ በተሰደዱ፣ በማጣት በተጨነቁ ሰዎች አድሮ ይቀበለናል። ለእነዚህ ሰዎች በልግስና የምንሰጠው ምጽዋትም ለባለጸጋው አምላካችን እንደምንሰጠው እንደሚቆጠር ጌታችን በወንጌል ተናግሯል። በምድር ያለች ቤተ ክርስቲያንን የጽድቅ አገልግሎት ስንደግፍ ለቤተ ክርስቲያን አምላክ እንደሰጠነው ይቆጠራል። ይህም ቤተ ክርስቲያን ለምትፈጽመው መንፈሳዊ (የወንጌል) አገልግሎት እንዲውል ነው።  ይህ ማለት ግን የተቀረውን 90%  የእኛ ስለሆነ “እንደፈለግን እንጠቀምበት” ማለት አይደለም። ሁሉም ገንዘብ የእግዚአብሔር ስለሆነ እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ለመንፈሳዊና ለሥጋዊ ሕይወታችን እናውለው ማለት ነው እንጂ።

ከዚህ ውጭ በሃይማኖት ስም ለሚያታልሉና የራሳቸውን ጥቅም ለሚያሳድዱ ግለሰቦችና ቡድኖች ምዕመናን ሠርተው ያፈሩትን ገንዘባቸውን መስጠት የለባቸውም። ምዕመናንም አሥራታቸውን ለቤተ ክርስቲያን የሚሠጡት ተምረው፣ ተረድተውና አምነውበት በራሳቸው ፈቃድ እንጂ ተወትውተው (ተገደው) መሆን የለበትም። ከአሥራት ጋር በተያያዘ ሌላው ጉዳይ ምእመናን በየአጥቢያው ቤተክርስቲያን አስተዳደር ላይ ያላቸው አመኔታ (trust) መቀነስ ነው። የሚሠጡት አሥራት ለተፈለገው የወንጌል አገልግሎት እንደሚውል ማረጋገጫ ይፈልጋሉ። ይህንንም በግልጽና በዘመናዊ አሠራር ማረጋገጥ ይገባል እንጂ “የምዕመናን ድርሻ መስጠት ብቻ ነው፣ ሌላው አይመለከታችሁም” በማለት ኋላቀርና ከክርስትና አስተምህሮ ጋር የማይሄድ ምላሽን መስጠት አይገባም። ምዕመናንን አስራት እንዲያወጡ የምትጠይቅ እያንዳንዷ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ለተቸገሩት ገዳማትና አድባራት በልግስና ልትሰጥ ይገባል እንጂ በግለሰቦች የምናወግዘው ስግብግብነት በተቋም ደረጃ እንዲደገም መፍቀድ የለብንም። በግልፅ በሚታወቅ አሰራር እያንዳንዱ አጥቢያ ከሙዳየ ምጽዋቱ ለድሆች መመጽወት፣ ከመብዓው ለተቸገሩ አብያተ ክርስቲያናት ማካፈል እንዳለበት መዘንጋት የለበትም። ይሁንና በዘመናችን ያሉ አብዛኞቹ አብያተ ክርስቲያናት ለምዕመናን ግላዊ ሕይወት አርአያ የሚሆን አሰራር ስለማይከተሉ ሁላችንም በየአቅማችን ይህን መሰል የአስተሳሰብ ልዕልና ቃለ እግዚአብሔርን መነገጃ በሚያደርጉ ብልጣ ብልጥ አገልጋዮች እንዳይደፈን ልንጥር ይገባናል።

ግብር ለሚገባው ግብርን፥ ቀረጥ ለሚገባው ቀረጥን ስጡ።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ለሁሉ የሚገባውን አስረክቡ፤ ግብር ለሚገባው ግብርን፥ ቀረጥ ለሚገባው ቀረጥን፥ መፈራት ለሚገባው መፈራትን፥ ክብር ለሚገባው ክብርን ስጡ (ሮሜ 13:7)” እንዳለው ክርስቲያን ሠርቶ ከሚያገኘው ገንዘብ ለመንግስት የሚገባውን ክፍያ (ግብር ወይም ቀረጥ) በወቅቱና በአግባቡ መክፈል ይጠበቅበታል። ይህ መንግስት ለሕዝብ የሚሰጠውን አገልግሎት ወጪ ለመሸፈን የሚውል ነውና። የመንግስትን ግብር ወይም ቀረጥ ማስቀረት ወይም ላለመክፈል ህጋዊ ያልሆነ አሠራርን መከተል (ለምሳሌ በውጭ ሀገራት በሚኖሩ በርካታ የሀገራችን ሰዎች እንደተለመደው ለማጭበርበር በማሰብ የእጅ በእጅ ካሽ ክፍያን መጠቀም) ኃጢአትም ወንጀልም ነው። ከመንግስት ለሚገኘው አገልግሎት ተገቢውን ክፍያ አለመክፈል ከሌብነት ተለይቶ አይታይም። ይህም “አትስረቅ” ያለውን ትዕዛዝ መተላለፍ ነው። ስለዚህ ክርስቲያን የመንግሥትን ድርሻ ሳንቲም ሳያስቀር መስጠት ይኖርበታል። የመንግስትን ድርሻ በሚገባ ሳይከፍሉ ለቤተ ክርስቲያን ብቻ ገንዘብ መስጠትም ከተጠያቂነት አያድንም። ለሁሉም የሚገባውን እንደሚገባው መስጠት ያስፈልጋል እንጂ።

ምግብና ልብስ ከኖረን ግን፥ እርሱ ይበቃናል።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለደቀመዝመሩ ለጢሞቴዎስ “ወደ ዓለም ምንም እንኳ አላመጣንምና፥ አንዳችንም ልንወስድ አይቻለንም፤ ምግብና ልብስ ከኖረን ግን፥ እርሱ ይበቃናል” (1ኛ ጢሞ 6:7-8) እንዳለው ሰው በምድር ላይ ሲኖር ለኑሮ የሚያስፈልጉትን ግብዓቶች ለማሟላት ገንዘብን ይጠቀማል። ለዚህም “በመጠን ኑሩ” (1ኛ ጴጥ 5:8) እንደተባለው ሁሉንም በልክና በእቅድ መምራት ያስፈልጋል። የሚያስፈልጉትን ነገሮች በሚያስፈልጉበት መጠንና ጊዜ ገዝቶ ሳያባክኑ በአግባቡ መጠቀም ከክርስቲያን ይጠበቃል። በማኅበራዊ ጉዳዮችም የሚደረገው ተሳትፎ እንዲሁ በአግባቡና በዕቅድ ሊሆን ይገባዋል። ይህም እንደየቤተሰቡ ሁኔታ የሚለያይ ሲሆን ቤተሰቡ ከትምህርት ይሁን ከልምድ በሚያገኘው ክህሎት ላይ ተመስርቶ በማቀድ፣ በመተግበርና በመመዘን ሊመራው ይገባል። ጌታችንም በወንጌሉ (ሉቃስ 14:28) “ከእናንተ ግንብ ሊሠራ የሚወድ ለመደምደሚያ የሚበቃ ያለው እንደ ሆነ አስቀድሞ ተቀምጦ ገንዘቡን የማይቈጥር ማን ነው?” በማለት ሰው የሚያቅደውንና ለሚያደርገውን ነገር ሁሉ ባለው ገንዘብ ልክ መሆን እንዳለበት አስተምሯል። 

መልካም ማድረግን ለሌሎችም ማካፈልን አትርሱ።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ነገር ግን መልካም ማድረግን ለሌሎችም ማካፈልን አትርሱ፤ እንዲህ ያለው መሥዋዕት እግዚአብሔርን ደስ ያሰኘዋልና (ዕብ 13:16) እንዳለው ሰው ያለውን ሊያካፍል ይገባዋል። ክርስቲያን ሠርቶ በሚያገኘው ገንዘብ የራሱ የሆኑት ቤተሰቦቹን ሊደግፍ ይገባዋል (1ኛ ጢሞ 5:8)። ከላይ እንደተገለፀው ሌሎችም የተቸገሩና ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ወገኖችን አቅሙ በፈቀደለት መጠን ሊደግፋቸው ይገባል። በዚህም በምድር የወገኖቹን ችግር ለመፍታት የራሱን ድርሻ ያበረክታል። በሰማይም ለዘላለም ሕይወት የሚሆነውን መዝገብ ያከማቻል። እነዚህን ወገኖች መደገፍ እየቻሉ አለመደገፍ ከኃጢአት እንደሚቆጠርም ማስተዋል ያስፈልጋል (ያዕ 4:17)። ይህ የትሩፋት ሥራዎች ተብለው የሚታወቁትን መፈጸም ስለሆነ ልዩ ትኩረት ሊደረግበትም ይገባል። ለቤተ ክርስቲያን አሥራት ሰጥቻለሁና ድጋፍ የሚያስፈልጋቸውን አልደግፍም ማለትም አይቻልም። በተጨማሪም ይህ አገልግሎት ውዳሴ ከንቱን እንዳያመጣ ሰማያዊ ዋጋን ብቻ ዓላማ አድርጎ መፈጸም ይገባል። ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ (2ኛ ቆሮ 9:7) “እግዚአብሔር በደስታ የሚሰጠውን ይወዳልና እያንዳንዱ በልቡ እንዳሰበ ይስጥ፥ በኀዘን ወይም በግድ አይደለም” ያለውም ይህንን ሀሳብ የሚያጠናክር ነው። የተለያዩ መንፈሳዊ ማኅበራት የሚሰሩትን በጎ አገልግሎት ተጠያቂነት ያለበት አሰራርን በመከተል በገንዘብ መደገፍም በዚህ ሥር የሚታይ ነው።

በበጋ የሚያከማች ልጅ አስተዋይ ነው።

ክርስቲያን ለነገ ሕይወቱ ተስፋ የሚያደርገው እግዚአብሔርን ነው። ነገር ግን የራሱም ድርሻ ስላለው “እግዚአብሔር ቢፈቅድ ብንኖርም እንዲህ እናደርጋለን በሉ (ያዕ 4:17)” እንደተባለው ለወደፊት እና ለሚቀጥለው ትውልድ የሚሆን ገንዘብ መቆጠብ (Saving)፣ እንዲሁም ባለው ገንዘብ የተለያዩ ሥራዎችን በመሥራት (investment) ለሕዝብ የሚጠቅም ነገር ሠርቶ ለራስም ተጨማሪ ገንዘብን ማግኘት ይችላል። ይህም መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ነው። ‘ለማግኘትም ለማጣትም ጊዜ አለው’ እንደተባለ ይህንን ማድረግ ይገባል። ለነገ ብሎ ገንዘብ ማጠራቀም የእምነት ማነስ ተደርጎ መወሰድ የለበትም። ይልቁንም ነገም እኖራለሁ ብሎ በእግዚአብሔር የመታመን እንጂ። ጠቢቡ ሰሎሞን (ምሳ 13:22) “ጻድቅ ሰው ለልጅ ልጆቹ ያወርሳል፤ የኃጢአተኛ ብልጥግና ግን ለጻድቅ ትጠበቃለች” ያለውም ቁጠባ ለመጪው ትውልድ ድረስ እንደሚጠቅም ያስረዳናል። በተጨማሪም (ምሳ 10:4-5) “የታካች እጅ ችግረኛ ታደርጋለች፤ የትጉህ እጅ ግን ባለጠጋ ታደርጋለች። በበጋ የሚያከማች ልጅ አስተዋይ ነው፤ በመከር የሚተኛ ግን እርሱ ራሱን ያስነውራል” በማለት ለሰው ልጅ ሁሉ የሚጠቅም ገንዘብን የመቆጠብ ጥበብን አስተምሯል።

በአጠቃላይ የሰው ልጅ በምድር ላይ ሲኖር እግዚአብሔር የሰጠውን ጥበብና ጉልበት ተጠቅሞ በመሥራት ገንዘብ ማግኘት (ሀብት ማፍራት) ይገባዋል። ያፈራውንም ሀብት መንፈሳዊና ሥጋዊ ሕይወቱን ለሚጠቅም ዓላማ ሊያውለው ይገባል። ይህንንም ሲያደርግ እግዚአብሔርን በመፍራትና የሰውንም ልጅ በማክበር ሊሆን ይገባዋል። ከዚህ ውጭ ባልተገባ መንገድ ገንዘብን ለማግኘት መሞከር፣ በተገባ መንገድ የተገኘውን ገንዘብ ላልተገባ ዓላማ ማዋል፣ ገንዘብን መውደድ፣ ለገንዘብ መገዛትና የመሳሰሉት መንፈሳዊምና ሥጋዊ ሕይወትን የሚጎዱ ናቸው። በተጨማሪም ክርስቲያን ገንዘብን ለማግኘት ተግቶ ከመሥራት ጎን ለጎን ባገኘው ገንዘብም ቁም ነገር ሠርቶበት ለማለፍ መትጋት ይኖርበታል እንላለን።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር

ዕቅበተ እምነት፡ ምዕመናንን በማንቃት ወይስ ሐሰተኞችን በማጥቃት?

ዕቅበተ እምነት

መግቢያ

በቤተ ክርስቲያን ታሪክ በየዘመናቱ ብዙ ሐሰተኞች ነቢያት፣ ሐዋርያት፣ ካህናት፣ መነኮሳት፣ ባሕታዊያን፣ ሰባክያን፣ አጥማቂዎች፣ ጠንቋዮች/ቃልቻዎች፣ ባለመድኃኒቶች፣ ነገሥታት ወዘተ ተነስተዋል። በሐሰት ትምህርታቸውም ብዙዎችን አስተው፣ ተከታዮችንም አፍርተው ገማልያል እንዳለው ከእግዚአብሔር ስላልሆኑ ጊዜያቸው ሲደርስ ጠፍተዋል፡፡ ቤተ ክርስቲያን ግን እስከ ጌታ ምጽአት ድረስ ጸንታ ትኖራለች፡፡ ሐሰተኞቹ ዛሬም መልካቸውንና ስልታቸውን እየቀያየሩ ምዕመናንን እየተፈታተኑና እያሳቱ  ይገኛሉ።  የተነገረው ትንቢት ስለሚፈጸም ወደፊትም እንዲሁ በክርስቶስ ስም፣ በቅዱሳን ስም እንደሚነሱ እሙን ነው፡፡ ስለዚህ ‘እኔ ክርስቶስ ነኝ፣ እኔ ድንግል ማርያም ነኝ፣ እኔ አርሴማ ነኝ፣ እኔ ኤልያስ ነኝ፣ እኔ ዮሐንስ መጥምቅ ነኝ’ ቢሉ ወይም ‘እገሌ የሚባል ቅዱስ፣ ነቢይ ወይም ሐዋርያ ተነስቷል ወይም ክርስቶስ ተናገረኝ፣ ድንግል ማርያም ተናገረችኝ’ ቢሉ ትንቢቱ እየተፈጸመ መሆኑን ማስተዋል ይገባናል እንጂ ሊገርመን አይገባም፡፡

በአንጻሩ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምዕመናን ራሳቸውን የሚጠብቁበት፣ ቤተ ክርስቲያንም ምዕመናንን የምትጠብቅበትና የሐሰተኞችን ቅሰጣ የምትከላከልበት የራሷ የሆነ የዕቅበተ እምነት (እምነት የሚጠበቅበት) አስተምህሮ አላት፡፡ ነገር ግን በዘመናችን በግልና በማኅበር የሚካሄዱ የዕቅበተ እምነት እንቅስቃሴዎች ከሐሰተኞች አስተምህሮ ይልቅ ግለሰቦቹን ዒላማ ያደረጉ ናቸው፡፡ በዚህም የተነሳ እውነተኛው የዕቅበተ እምነት አስተምህሮ ወደ ጎን እየተተወ ስሜታዊነትና ዓለማዊው የመጠቃቃት ስነ-ልቦና የተጫነው አካሄድ እየተስፋፋ መጥቷል፡፡ ስለዚህ አንባቢያን ይህን ጠንቅቀው እንዲያዉቁና ራሳቸዉንም ከመምህራነ ሐሰት እንዲጠብቁ፣ ዘመኑን በዋጀ ሐዋርያዊ የዕቅበተ እምነት አገልግሎትም ራሳቸውንና ቤተ ክርስቲያንን እንዲጠብቁ የበኩላችንን ለማበርከት በማሰብ የዚህችን ጦማር ትኩረት ዕቅበተ እምነት ላይ አድርገነዋል፡፡

የሐሰተኞች ዓላማ

የዚህች ጦማር ትኩረት የሌሎች እምነት ተከታዮች (የሃይማኖት ድርጅቶች) ሳይሆኑ በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሆነው ሐሰትን የሚያስተምሩ፣ የሐሰት ድርጊቶችን የሚፈጽሙና ምዕመናንን የሚያታልሉ ግለሰቦችና ቡድኖች ናቸው፡፡ እነዚህ ሐሰተኞች በይዘት የተለያዩ የሚመስሉ ነገር ግን የተሳሰሩ ዓላማዎች አሏቸው። ብዙዎቹ በቤተ ክርስቲያን ውስጥና ውጭ ሆነው ምንፍቅናን የሚያስተምሩና እምነትን በመሸርሸር ምዕመናንን ከእናት ቤተ ክርስቲያን የሚለዩ ናቸው። ሌሎቹ ደግሞ በቤተ ክርስቲያን ስም በምዕመናን ላይ የሚነግዱና ለራሳቸው ሀብትን የሚሰበስቡ ናቸው። እነዚህ ገንዘብ እስካገኙ ድረስ ምንም ከማድረግ የማይመለሱና እምነት የለሾች ናቸው። ከእነዚህም መካከል ርኩሳን መናፍስትን የሚስቡና በዚህም ፈውስን እንሰጣለን፣ “ዕጣ ፈንታችሁን” እንተነብያለን በማለት ምዕመናንን እያጭበረበሩ ገንዘብ የሚሰበስቡ ይገኙበታል። ከእነዚህ ለየት ያሉት ደግሞ የስነ–ምግባር ችግር ያለባቸው፣ ሙስናን፣ ዝሙትን፣ ቅጥፈትን እና የመሳሰሉትን በመፈጸም የታወቁና በንስሐም ከመመለስ ይልቅ በዚያው ምግባራቸው በመቀጠል ሥጋዊ ኑሮአቸውን የሚያመቻቹ ናቸው። እነዚህም የሐሰት አገልጋዮች (የሚናገሩትን የማይሠሩ) ስለሆኑ ከዚህ ይመደባሉ፡፡

በአጠቃላይ ሁሉም ሐሰተኞች ከእውነተኛው የቤተ ክርስቲያን ትምህርት ይልቅ ሐሰትን የሚዘሩ፣ ከቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ይልቅ የራሳቸውን ጥቅም የሚያሳድዱ፣ ምዕመናንን ለመጥቀም ሳይሆን በምዕመናን ላይ የሚነግዱ ናቸው፡፡ በሌላ በኩል አልፎ አልፎ አንዳንዶች የቤተ ክርስቲያን አገልጋዮች ሆነዉ በከንቱ ፍልስፍናና በጥራዝ ነጠቅ ዕውቀት ሐሰተኛ ትምህርትን የሚያስተምሩ አሉ። የእነዚህ ችግር በስልትና በስሌት ሐሰትን ከሚያስተምሩና በሐሰት ከሚነግዱት ተለይቶ መታየት ይኖርበታል፡፡ አንዳንድ ወገኖችም ሕሊናቸውን ርኩስ መንፈስ ተቆጣጥሮት (ወይም የአእምሮ ህመምተኛ ሆነው) የሚናገሯቸውን ነገሮች እንደ ሐሰት ትምህርት የመቁጠሩ ነገርም ወደ መፍትሄ የሚያደርስ መንገድ አይደለም፡፡ አንድ ሰው የሚናገረውን ነገር እውነት ነው ወይም ሐሰት ነው ብሎ አስተያየት ከመስጠት በፊት ግለሰቡ አእምሮው ጤነኛ መሆኑን ማረጋገጥ ይገባል፡፡

ዕቅበተ እምነት

ዕቅበተ እምነት ስንል እያንዳንዱ ክርስቲያን እምነቱ፣ ሥርዓቱና ትውፊቱ ምን እንደሆነ በሚገባ ተረድቶ ራሱንና ቤተ ክርስቲያንን ከሐሰተኛኞች ቅሰጣ የሚጠብቅበት ሂደት ነው፡፡ ስለ እምነታችን ነቢያት የተናገሩትን፣ ጌታ ያስተማረዉን፣ ሐዋርያት የሰበኩትን ሊቃዉንት የጻፉትን ጠንቅቆ ማወቅና መጠበቅ በቅድሚያ የእያንዳንዱ ክርስቲያን ኃላፊነት (individual responsibility) ነው፡፡ ይህም ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ “በእናንተ ስላለ ተስፋ ምክንያትን ለሚጠይቁዋችሁ ሁሉ መልስ ለመስጠት ዘወትር የተዘጋጃችሁ ሁኑ፥ ነገር ግን በየዋህነትና በፍርሃት ይሁን (1ኛ ጴጥ 3:15)” ያለውን ቃል መፈጸም ነው። ከፍ ሲልም የቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ኃላፊነት ነው፡፡ ለምሳሌም አርዮስ መናፍቅ በተነሳ ጊዜ በቅድሚያ የተቃወሙት የሚያስተምራቸው ምእመናን እንደነበሩ መጻሕፍትና የቤተ ክርስቲያን ትውፊት ያስረዱናል፡፡ ይህም የሚያሳየው ዕቅበተ እምነት ከእያንዳንዱ ክርስቲያን ጀምሮ የምንተጋለት አገልግሎት መሆኑን ነው፡፡

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከሐሰተኞች እንድንጠበቅ የምታስተምረው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ባስተማረው ወንጌል፣ ሐዋርያት በሰበኩት ስብከት፣ ሊቃውንትም በተለያዩ ዘመናት የተነሱ ሐሰተኞችን አሳፍረው ቤተ ክርስቲያንን ባጸኑበት መንገድ የሚፈጸም ነው። የጌታችን ትምህርት “ከሐሰተኞች ነቢያት ተጠበቁ (ማቴ 7:15)፣ ማንም እንዳያስታችሁ ተጠንቀቁ ( ማቴ 24:4)፣ በበረሃ ነው ቢሏችሁ አትውጡ፣ በእልፍኝ ነው ቢሏችሁ አትመኑ (ማቴ 24:30)፣ እውነተኛውን ቃል አስተውሉ፣ እስከመጨረሻው ጽኑ” የሚሉት ትምህርቶች መጠበቅን፣ መጠንቀቅን፣ መጽናትን መሠረት ያደረጉና ለክርስቲያኖች ሁሉ የተነገሩ ናቸው። ለእኛም ሕይወት እነዚህ መርሆቻችን ናቸው።

ክርስትናን እስከ ዓለም ዳርቻ ያስተማሩት ሐዋርያትም ከሐሰተኞች መጠበቅ እንዳለብን ያስተማሩት በዚሁ መንገድ የተቃኘ ነው። ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ በመልእክቱ “መንፈስን ሁሉ አትመኑ፣ ነገር ግን መናፍስት ከእግዚአብሔር ሆነው እንደሆነ መርምሩ (1ኛ ዮሐ 4:1)” በማለት መመርመር እንደሚገባን አስተምሯል።  ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስም ለመንፈስ ልጁ ለጢሞቴዎስ “አንተ ግን በተማርህበትና በተረዳህበት ነገር ጸንተህ ኑር፥ ከማን እንደ ተማርኸው ታውቃለህና (2ኛ ጢሞ 3:2)” በማለት ጸንቶ መኖርን ነው ያስተማረው። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስም ስለ ሐሰተኞች ሲናገር “እንግዲህ እናንተ፥ ወዳጆች ሆይ፥ ይህንን (የሐሰተኞችን ቃሉን ማጣመም) አስቀድማችሁ ስለምታውቁ፥ በዓመፀኞቹ ስሕተት ተስባችሁ ከራሳችሁ ጽናት እንዳትወድቁ ተጠንቀቁ (2ኛ ጴጥ 3:17)” በማለት በሐሰተኞች የስህተት ትምህርት እንዳንወድቅ ጽፎልናል። በሐዋርያት እግር የተተኩት ሊቃውንትም ሐሰተኞችን በግል በማስተማር፣ መልእክት በመላክ፣ ጉባዔ ሠርተው ተከራክረው በመርታት ነው እውነተኛይቱ የተዋሕዶ እምነትን ያቆዩልን። ለዚህም በሃይማኖተ አበው መጽሐፍ የተሰነዱት የቀደምት አባቶች መልእክታት ምስክሮች ናቸው።

ከጥንት ጀምሮ ያለው ምዕመናንን ከሐሰተኞች የመጠበቅ አገልግሎት በአራት ዋና ዋና ተግባራት ላይ ያተኮረ ነው፡፡ ሐሰተኛ ሲነሳ በመጀመሪያ ደረጃ የሐሰት ትምህርቱ (ተግባሩ) ምን እንደሆነና እና ይህንን የሐሰት ትምህርት የሚያስተምሩ ግለሰቦች (ቡድኖች) እነማን እንደሆኑ በሚገባ መለየት ነው፡፡ በሁለተኛ ደረጃም የሐሰት ትምህርቱ (ተግባሩ) ለምን ሐሰት እንደሆነና በተነሳው ጉዳይ ላይ እውነተኛው የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ምን እንደሆነ ከሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ማረጋገጥ ነው፡፡ በሦስተኛ ደረጃ የሐሰት ትምህርቱ ምን ያህል ተጽእኖ እንዳሳደረ በሚገባ መመርመር፣ የሐሰተኞቹን መነሻቸውን፣ የማጥመጃ ስልታቸውን፣ የመጨረሻ ግባቸውንና ያላቸውን ደጋፊ/ተከታይ በሚገባ ማወቅና ግለሰቦቹ የሐሰት ትምህርት (ተግባር) እንዲያቆሙ (የቤተ ክርስቲያንን ዐውደ ምሕረት እንዳይጠቀሙ) ማድረግ ነው፡፡

በአራተኛ ደረጃም የሐሰት ትምህርቱን (ተግባሩን) መግለጥ፣ እውነተኛው ትምህርት (ተግባር) ምን እንደሆነ በሚገባ ማሳወቅ ሐሳውያኑና ተከታዮቻቸው ስህተታቸውን ተረድተው ከስህተታቸው እንዲመለሱ ጠንክሮ መሥራትና ካልተመለሱም አውግዞ ከክርስቲያኖች ህብረት መለየት የዕቅበተ እምነት ሥራ ነው፡፡ ይህም በዓለም አቀፍ የቤተ ክርስቲያን ጉባኤያት ሳይቀር ይደረግ የነበረ የዕቅበተ እምነት ተግባር ነው፡፡ ዛሬም እንደ ጥንቱ በእንያንዳንዱ ደረጃ ሐሳውያኑና ተከታዮቻቸው ስህተታቸውን ተረድተው እንዲመለሱ የቤተ ክርስቲያን መምህራንና የሚቀርቧቸው ወዳጆቻቸው የተቻላቸውን ሁሉ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ይህ ሁሉ ተደርጎ የማይመለሱ ከሆነና በሐሰት መንገዳቸው ለመቀጠል ከወሰኑ የቤተ ክርስቲያኒቱ የበላይ አካል ሐሰተኞቹን ጠርቶ በማነጋገር በጉዳዩ ላይ የመጨረሻ ውሳኔ እንዲሰጥበትና ምዕመናንም ይህንን አውቀው እነዚህን የሐሰት መምህራንና ትምህርታቸውን እንዳይቀበሉ ማሳወቅ ቀጣዩ እርምጃ ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያን ፍላጎት እነዚህ ሰዎች መለየታቸው ሳይሆን ከስህተታቸው መመለሳቸው ስለሆነ በማንናውም ጊዜ ስህተታቸውን ትተውና እውነተኛውን አስተምህሮ ተቀብለው ቢመለሱ እጇን ዘርግታ ትቀበላቸዋለች፡፡

የዘመናችን ዕቅበተ እምነት

ምንም እንኳን ትክክለኛው የዕቅበተ እምነት ተግባር ከላይ በተብራራው መንገድ የሚፈጽሙ አባቶችና ምዕመናን ቢኖሩም በአሁኑ ወቅት የሚታየው ሐሰተኞችን የመከላከሉ አካሄድ በክርስትና አስተምህሮ መነጽርነት ሲታይ በብዙ ችግሮች የተተበተበ ነው፡፡ ሐሰተኞችን የመከላከሉ ሂደት የተጠናከረ ተቋማዊ ቁመና የሌለው፣ የሐሳውያኑ እንቅስቃሴ ሥር ከሰደደ በኋላ የሚጀመር፣ በአብዛኛው ማስወገዝን/መለየትን ግብ ያደረገ፣ ተነሳሽነት ባላቸው ግለሰቦች ወይም ማኅበራት እንቅስቃሴ ብቻ የሚመራና ከሐሰተኛ አስተምህሮው ይልቅ የሐሳቡ አቀንቃኝ ግለሰቦችን ብቻ ትኩረት ያደረገ ነው፡፡

የተጠናከረ ተቋማዊ ቁመና የለውም።

ሐሰተኞችን የመከላከሉ ሂደት በአብዛኛው የራሳቸው ተነሳሽነት ባላቸው ግለሰቦች ወይም ማኅበራት እንቅስቃሴ ብቻ የሚመራ መሆኑ ግልጽ ነው:: የምናየውም ሐሰተኞችን የመከላከል አካሄድ (ትክክለኛውን የዕቅበተ እምነት ስራ የሚሰሩትን ሳይጨምር) መክሰስን፣ ማሳሰርን፣ ማሳደድን/ማባረርን፣ ማስወገዝን ትኩረት ያደረገ ይመስላል፡፡ በብዙ ቦታዎች የሚታየው አካሄድም የሐሰተኞችን ትምህርት በግልጽ ከመቃወም ይልቅ በስውር መረጃ መሰብሰብ፣ እንደሰላይ መከታተል፣ መረጃ ማጠናቀርና በሚዲያ ማሠራጨት፣ መስደብ፣ ማስፈራራት፣ አልፎ አልፎም አካላዊ ጉዳት ማድረስ፣ ከሀገር ማሳደድ፣ ማስወገዝ፣ ማሳገድ ወዘተ ናቸው፡፡

ይህ ያልተቀናጀና ያልተጠናከረ አካሄድ ሐሳውያኑ የልብ ልብ እንዲሰማቸውና በማን አለብኝነት እንዲፏልሉ አድርጓቸዋል፡፡ ለተከታዮቻቸውም ‘እገሌ የተባለው ግለሰብ ወይም ማኅበር የሚያሳድደኝ የራሱ የዕውቀት ጎዶሎነት ስላለበት፣ በአገልግሎቴ (በዝናዬ) ስለሚቀናብኝ፣ የራሱ ጥቅም ስለተነካበት፣ የዚህ ወገን/ዘር ስለሆንኩ ወይም እኔን በመቃወም ታዋቂነትን ለማግኘት ነው እንጂ የሃይማኖት ችግር ኖሮብኝ አይደለም’ በማለት በድፍረት ይናገራሉ። በተጨማሪም የተቀናጀና ተቋማዊ ይዘት ያለው አሠራር ባለመኖሩ ምዕመናን አቤት የሚሉበት የዕቅበተ እምነት አካል በአጥቢያና በሀገረ ስብከት ደረጃ የለም። የሐሰተኞችን ትምህርትም የሚቃወምና ሐሰተኞቹን ፊት ለፊት የሚናገራቸው ካለም በሕይወቱ ላይ አደጋ የሚያደርስ ወይም የሚያስፈራራ የጥቅም ሰንሰለት ስለሚኖራቸው አስቸጋሪ ይሆንበታል፣ አንዳንዴም የሚደግፈውም ላያገኝ ይችላል፡፡ በብዙ ድካምና ዋጋ የሐሰተኞችን ማስመሰል የሚከታተሉ ትጉሀንም በዚህ ያልተቀናጀ አሰራር ከአቅማቸው በላይ ያለ ብልሃት ሮጠው ይደክማሉ።

‘እሳት የማጥፋት’ ዘመቻ ነው።

የዘመናችን ዕቅበተ እምነት አካሄድ በጥቅሉ ሲታይ የሐሳውያኑ እንቅስቃሴ ሥር ከሰደደ በኋላ የሚጀመርና ‘እሳት የመከላከል’ ሳይሆን ‘እሳት የማጥፋት’ አካሄድ ይመስላል፡፡ አንድ ሐሰተኛ ሰባኪ ሲነሳ ሳይታወቅና ብዙዎችን ውስጥ ለውስጥ ሲመለምል ቆይቶ ብዙ ተከታይ ካፈራ በኋላ ነው ‘ዘመቻ’ የሚከፈትበት፡፡ ሐሰተኛ አጥማቂ/ፈዋሽም እንዲሁ በብዙዎች ከታወቀ፣ ገበያው ከደራና በሀብት ከፈረጠመ በኋላ ነው ትኩረት ውስጥ የሚገባው፡፡ ጠንቋይም ይሁን አስማተኛም ይሁን ሌላ በሐሰት የሚነግድ፣ እንዲሁም አማሳኝ ብዙ ጉዳት ሳያደርስና እውቅናና ዝናን ሳያተርፍ ገና በእንጭጩ የመከላከሉ ነገር እምብዛም ጎልቶ አይታይም፡፡ ይህም ቸልተኝነት ሐሰተኞቹ ብዙ ነፍሳትን እንዲያስቱና ብዙ ገንዘብ እንዲመዘብሩ አድርጓቸዋል። በተጨማሪም ይህ የቸልተኝነት አካሄድ በመጨረሻ ለሌላ አገልግሎት ሊውል የሚችለውን ጊዜና ሀብትን የየሚያባክን አካሄድ ነው። ምክንያቱም ሥር ከሰደዱ፣ ብዙ ሰው ከያዙና የገንዘብ አቅማቸውን ካፈረጠሙ በኋላ እነርሱን መዋጋት ዓመታትን የሚፈጅ፣ ብዙ ክትትልም የሚሻና መስዋእትነትም የሚጠይቅ ነውና፡፡

ግለሰቦችን ትኩረት ያደረገ ነው።

ሐሳውያንን የመከላከሉ ሂደት ብዙውን ጊዜ ከአስተምህሯቸው ይልቅ ግለሰቦቹንና የንግድ እንቅስቃሴያቸው ላይ ያተኮረ ነው። በተለይም በማኅበራዊ ሚዲያ የሚታየው አካሄድ የእነርሱን የሐሰት ትምህርት ለይቶ እውነተኛውን አስተምህሮ ከማሳወቅና ምዕመናንን ከመጠበቅ ይልቅ የግለሰቦቹን አጠቃላይ ማንነትን አደባባይ የሚያወጣ፣ ሰብእናቸውንና ሐሰተኛ ትምህርታቸውን ሳይለይ ጨፍልቆ የሚያጎድፍ፣ እንዲታረሙና እንዲመለሱ ሳይሆን እስከመጨረሻው ደብዛቸው እንዲጠፋ የሚያደርግ ነው፡፡ እውነተኛውን ትምህርት እያስተማሩ ምዕመናንን ከመጠበቅ ይልቅ ከሐሰተኞች ጋር ፍልሚያ ውስጥ በመግባት የስድብ፣ የመበሻሸቅ፣ የፉከራ፣ የማስፈራራት፣ የዛቻ ወዘተ ተግባራት ክርስቲያናዊ ጠባይ የሌላቸውና ለሌላው አርአያ የማይሆኑ ናቸው። ለሚያደርጋቸውም የማያንጹ፣ ለሚመለከታቸውም የጦርነት እንጂ የሐዋርያዊነት ተግባር የማይመስሉ ናቸው፡፡ በተጨማሪም ይህ አይነቱ መንፈሳዊ ይዘት የሌለው እንቅስቃሴ የቤተ ክርስቲያንን መምህራን ጭምር በሕግ ፊት ሲያስቀርብ አስተውለናል።

ምዕመናንን ማስተማርና መጠበቅ እንጂ ሐስተኞችን ማጥቃትና ማሳደድ ክርስቲያናዊ አስተምህሮ አይደለም። የመጠቃቃት አካሄድም ቤተ ክርስቲያንን ከመንፈሳዊ አውድ ይልቅ የፉክክርና የፍልሚያ መድረክ ያደርጋታል። “ልክ እናስገባቸዋለን” እያሉ መፎከርም ቢሆን ስሜታዊነት እንጂ መንፈሳዊነት አይደለም። ሐሰተኛ ትምህርታቸው (ድርጊታቸው) በግልጽ ተተንትኖ ባልቀረበበት ሁኔታ ሐሳውያኑ ‘የምታሳድዱን ተከታይ ስላገኘን፣ እውቅና ስላተረፍን፣ ሀብት ስላፈራን ቀንታችሁ ነው’ እያሉ የሚያቀርቡትን ማስመሰያም ለማስተባበል ያስቸግራል። ከዚህ ጋር በተያያዘ ጥቂት የማይባሉ ኦርቶዶክሳውያን በሐሰተኞቹ መጎዳት፣ መታሰር፣ መወገዝና መለየት፣ መሰደድና መጥፋት ደስታቸውን ሲገልጹ ማየት ሌላው አሳዛኝና አሳፋሪ ተግባር ነው። በእውነት ለሚጠፋው ሕዝብ አዝነን እነርሱም እንዲመለሱ ፈልገን ብንሠራ እንዲህ አይነት በጥፋት የመደሰትን ልማድ አናይም ነበር። ክርስቲያን መደሰት የሚገባው በሐሳውያኑ መመለስ እንጂ መጎዳት ወይም መለየት መሆን የለበትም።

ግለሰቦችን ትኩረት ያደረገ የዕቅበተ እምነት እንቅስቃሴ መሠረታዊ ለውጥ ስለማያመጣ አንዱ ሐሳዊ ሲረታ ሌላው በቦታው እንዲተካ የሚያደርግ (ክፍት ቦታ የሚፈጥር) አካሄድ ነው። ምክንያቱም የሐሰቱን ትምህርት ሳይሆን ግለሰቡን ከቦታው ዞር የሚያደርግ ነውና። ‘ተነጂ እስካለ ነጂ አይታጣም’ እንደሚባለው ምዕመናንን በሚገባ እስካልተማሩ ድረስ አንዱ ሐሰተኛ ቢሄድ ሌላ መጥቶ ያሳስታቸዋል። በሌላም በኩል አስተምህሮ ላይ ሳይሆን ግለሰብ ላይ ያተኮረ አካሄድ በጠንካራ አቋማቸው የሚታወቁና በቤተ ክርስቲያን የሚፈጸሙ ስህተቶችን የማይታገሱ ክርስቲያኖች በምንደኞቹ “ቆርጦ ቀጥል” ስም እየተሰጣቸው እንዲሳደዱ አድርጓል። ምንደኞችን እንደየዓመላቸው መያዝ የቻሉ ሐሰተኞች ደግሞ በተድላና በደስታ እየኖሩ ምንፍቅናቸውን ሲያስፋፉ አንዳች እንኳ የሚናገራቸው የለም።

ሐሰተኞቹን የሚያስተዋውቅ ነው።

በዘመናችን ሐሰተኞችን ለማጋለጥ የሚደረገው በአግባቡ ያልታቀደ የሚዲያ ዘመቻ ሐሰተኞን በነፃ ለሕዝብ የሚያስተዋውቅ እንደሆነ እየታየ ነው። የእነርሱን የተንኮል መንገድም ብዙ ጊዜ ወስዶ (ለዛውም በቂ ትምህርትና ምላሽ ሳይሰጥበት) በየዐውደ ምሕረቱ እየደጋገሙ መለፈፉ ምዕመናን ግራ እንዲጋቡ ያደርጋል፣ ውድ የሆነውን የወንጌል መማርያ ጊዜም ያባክናል። የቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረትም እውነተኛው የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ እንዲሰበክበት እንጂ ስለሐሰተኞች ከበቂ በላይ እንዲሰበክበት መፈቀድ የለበትም። የሐሰተኞችን ትምህርት በቂ ምላሽ ሳይሰጡ በየማኅበራዊ ሚዲያው ማሰራጨትም ከእነርሱ ጋር እንደመተባበር ነው። የዚህ ዓይነቱ አካሄድ ነገ ሌሎች በእነርሱ መንገድ እንዲሄዱ ጤናማ ዕውቀት ሊሰጥ እንደሚችልም መጤን ይኖርበታል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ከሌላ በስውርም ሆነ በግልጽ የእነርሱን መንገድ ከሚከተል/ከሚደግፍ አካልም ድጋፍ እንዲያገኙ ጉልበት ሊሆናቸው ይችላል፡፡ አንዳንዴም ዘመቻ የተከፈተባቸው በሐሰት ትምህርታቸው ሳይሆን በማንነታችን (በዘራችን) ነው ብለው ለማወናበድ በር ይከፍትላቸዋል። ከዚህ አንጻር ስህተቱ ላይ ማተኮሩ የተሻለ ይሆናል።

ለእውቅናና ገንዘብ ማግኛነት እየዋለ ነው።

ይህ ያልተቀናጀና ግለሰቦች ላይ ያነጣጠረ የዕቅበተ እምነት እንቅስቃሴ ለአንዳንድ ሰባክያን እውቅናና ገንዘብ ማግኛነት እየዋለ መሆኑ የአደባባይ ምስጢር ነው። ስለታዋቂ ሐሳውያን መስበክና መጻፍ ተገቢ ቢሆንም ዓላማው ምዕመናንን ለመጠበቅ እንጂ ‘ማወቅን ለማሳወቅ’ ወይም እንደ ስቴዲየም አስጨፋሪ ጡሩምባ እየነፉ ታዋቂነትና ዝናን ለማትረፍ ወይም የተሻለ ቢዝነስ ለመሥራት መሆን የለበትም። ዕቅበተ እምነት በይድረስ በይድረስ ለተዘጋጁና ግለሰቦችን ትኩረት ላደረጉ መጻሕፍት፣ ሲዲ፣ ቪሲዲ፣ ስብከት ማሻሻጫ መሆኑ ሲታይ ሐሰተኞችን የምንከላከልበትን አካሄድ መልሰን መቃኘት እንዳለብን ያመለክተናል። ይህ አካሄድ መንፈሳዊነቱ የደበዘዘ፣ ቢዝነስነቱ (ንግድነቱ) የጎላ፣ ስሜታዊነት የሚያይልበት፣ እውነተኛውን ትምህርት በተገቢው መንገድ የሚያስረዳ ሳይሆን ለተጠየቃዊ አካሄድ የማይመች የሰነፎች መንገድ የሚሆንበት ጊዜ ቀላል አይደለም። የመናፍቃን መነሳት እውነተኛ መምህራንን ማንቃት ሲኖርበት ሁሉንም አጋጣሚ መነገጃ ለሚያደርጉ ሰዎች ቢዝነስ ማስተዋወቂያ ሲሆን ታዝበናል። በዚህም የተነሳ አንዳንድ መምህራን የትምህርታቸውንና የመጻሕፍቶቻቸውን ርዕስ ሳይቀር ‘እገሌ ለተባለ ሐሳዊ መልስ’ ብለው  በታዋቂ ሐሰተኞች ስም በመሰየም የሐሰተኞችንና የራሳቸውን ስም አብረው ሲያስተዋውቁ ይታያሉ። ይህንን ስንል ግን ያለው አካሄድ እንዲሻሻል ካለን ፍላጎት እንጂ በመልካም መንገድ ቤተ ክርስቲያንን ለመጠበቅ የሚተጉትን ለመንቀፍ አይደለም።

ለማጥቂያነት እየዋለ ነው

አንድን ሰው “መናፍቅ” ብሎ ለመለየት መመዘኛ መሆን ያለበት መንፈሳዊ አስተምህሮ ብቻ መሆኑ ግልፅ ነው። ይሁንና በታሪክ ትንታኔ የማይስማማቸውን፣ በፖለቲካዊ አቋም የሚቃረናቸውን፣ በልዩ ልዩ ምድራዊ የልዩነት ምክንያቶች “የእኔ” ከሚሉት ቡድን የተለዩ ሰዎችን ለማጥቃት፣ የማያምኑትን ክህደት እንደሚያምኑ፣ የማያስተምሩትን ምንፍቅና እንደሚያስተምሩ እየተደረጉ በሐሰት ምስክር ተገፍተው ከቤተ ክርስቲያን በተቃርኖ እንዲቆሙ የሚደረጉ ሰዎችም አሉ። በአንፃሩ ደግሞ መንፈሳዊ አስተምህሮው የለየለት መናፍቅ ሆኖ በዘር ቆጠራ፣ በፖለቲካና የታሪክ ትንታኔ መመሳሰል የተነሳ ቢቻል የሚሸለም ባይቻል ነገሩ “በደምሳሳው” የሚታለፍለት አለ። ከዚህ በላይ እግዚአብሔር የሚጠላው ግፍ የለም። ለቤተ ክርስቲያን ክብር የሚደረግ የዕቅበተ እምነት አገልግሎት የሚወዱትን ለማቅረብ፣ የሚጠሉትን ለማጥቃት መዋል የለበትም።

የሚያንጽና የሚያጸናው አካሄድ

ከሁሉም አስቀድሞና ከሁሉም በላይ የምናምነው አምላክ ቤተ ክርስቲያንን ከሐሰተኞች እንዲጠብቅልን አጽራረ ቤተክርስቲያንን እንዲያስታግስልን በጉባዔም በግልም ሁል ጊዜ በጸሎት መጠየቅ ይገባናል። ነቢየ ልኡል ክቡር ዳዊት “እግዚአብሔር ቤትን ካልሠራ፥ ሠራተኞች በከንቱ ይደክማሉ፤ እግዚአብሔር ከተማን ካልጠበቀ፥ ጠባቂ በከንቱ ይተጋል (መዝ 126፦2)።” እንዳለ እግዚአብሔርን በጸሎት ልንጠይቅ ይገባል።

ምዕመናንን በሚገባ ማሳወቅ

የሐሰተኞችን አስተምህሮ ለመከላከልና ምዕመናንን ለመጠበቅ ቀደምት አባቶቻችን ሲያደርጉት እንደነበረው ምዕመናንን በሚገባ ማስተማርና በመንፈሳዊ ዕውቀትና ክህሎት ማብቃት ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ተግባር ነው፡፡ ምዕመናንም በሐሰተኞች ምክንያት የሚሳሳቱት በቂ ትምህርት ባለማግኘታቸው የተነሳ ስለሆነ በዋናነት ሊተኮርበት የሚገባው አገልግሎት ይህ ነው፡፡ መጽሐፍም ከሐሰተኞች ተጠበቁ የሚለው መሠረታዊውን የቤተ ክርስቲያን ትምህርት አውቀን ከሐሰት ትምህርት እንጠበቅ ዘንድ ነውና ዋናው ማስተማር ነው፡፡ በጎችን በዱር በትኖ ተኩላን በተኩላ ላይ የሚፈርድ እረኛ ትርፉ ምንድን ነው። የአገልጋዮችም ድርሻ ተኩላዎችን አድኖ ማጥፋት ሳይሆን በጎችን መጠበቅ ነው።

ምዕመናን በሐሰተኞች እንዳይወሰዱ ማስተማር ያስፈልጋል ሲባል የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ መሠረታዊ የእምነት ትምህርት ማስተማር ማለት ነው እንጂ “እገሌ የሚባል ሐሳዊ እንዲህ ይላል” እያሉ ማስተማር አይደለም፡፡ በተለይም የቤተ ክርስቲያኒቱን እምነት ሥርዓትና ትውፊት በደንብ ሳያስተምሩ የመናፍቃንን አካሄድ መተንተን ምዕመናንን አያንጽም። በባዶ ፉከራም ማጥላላቱ እንዲሁ እርባና የሌለው ጩኸት ነው። የሐሰተኞች ትምህርት ለማስረዳት ያህል ይጠቀስ ካለሆነ በቀር የቤተ ክርስቲያኒቱን መሠረታዊ ትምህርት ቦታ ወስዶ መሠጠት የለበትም፡፡ መጻሕፍትም ሲዘጋጁ እንዲሁ የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ አስተምህሮ ላይ ሊያተኩሩ ይገባል እንጂ “እገሌ ለሚባል ሐሳዊ መልስ” ተብለው ሐሰተኞችን ዒላማ አድርገው መዘጋጀታቸው ገንቢ አይደለም፡፡

የሐሰት አስተምህሮን ከጅምሩ መከላከል

በሚገባ የተማረ ምዕመን ቤተ ክርስቲያንን ነቅቶ ይጠብቃል፡፡ ሐሰተኛ ትምህርትም ሲኖር ገና ከጅምሩ ቶሎ መከላከል እንዲቻል ይረዳል፡፡ ሐሳዊያንም ሥር ሳይሰዱ፣ ብዙ ሰው በሐሰተኛ ትምህርታቸው ሳይበክሉ ለመከላከል ይረዳል፡፡ በዚህም ቤተ ክርስቲያን ሐሰተኞች ገና ተከታይ ሳያፈሩ መለየትና ማረም ትችላለች፡፡ ጉዳትም ሳያደርሱ በቀላሉ መከላከል፣ ወደ ቀናው መንገድ መመለስም ይቻላል፡፡ ከዚህ አንጻር የተሻለው አካሄድ በየአጥቢያው ምዕመናንን በሚገባ አስተምህሮ ከካህናትና ከሰባክያነ ወንጌል ጋር በመሆን የሐሰተኞች እንቅስቃሴ ገና አዝማሚያው ሲታይ ለምዕመናኑ መረጃን በማድረስ ሁሉም ራሱን እንዲጠብቅና ለሌላውም እንዲያሳውቅ በማስታወስ ሐሰተኛ እንቅስቃሴ የሚያደርገውን አካልም በተለያየ መንገድ በመቅረብ ማስተማር፣ መምከርና መመለስ የሚያስችል አሠራር መፍጠር ያስችላል፡፡

መዋቅራዊ አሠራርን ማጠናከር

ሐሳውያኑ ምንጊዜም ስልማይጠፉ ችግሩን ራሱ ተከታትሎ መፍትሔ የሚሰጥ እና የዕቅበተ እምነት አገልግሎቱን በበላይነት የሚመራና የሚያስተባብር ጠንካራ የቤተክርስቲያን መዋቅራዊ አካል እና አሠራር ያስፈልጋል፡፡ ይህ ባለመኖሩ ምክንያት የሐሰተኞችን እንቅስቃሴን ለመመከት በሚል ሌላ የገንዘብ ማግኛ መንገድ እንዲከፈት እየሆነ ነው፡፡ ሐሰተኞቹ ምዕመናንን በአንድ በኩል ሲመዘብሩ አንዳንድ የእኛው አገልጋዮች ደግሞ በዚህ በኩል እገሌ ስለሚባለው ሐሳዊ ትምህርት እንሰጣለን እያሉ በምዕመናን ላይ ሲነግዱ ከሐሳውያኑ ጋር ተማክረው የሚያደርጉት ሁሉ ያስመስላል፡፡ ይህ ችግር የሚፈታው ጠንካራ መዋቅራዊ አሠራር ሲኖርና ምዕመናንና ካህናት አካሄዳቸውን መንፈሳዊ በማድረግ ብቻ ነው፡፡

ለሐሰተኞቹ በር የከፈቱ ክፉ ልማዶችን ማስወገድ

ሐሰተኞቹ በብዛት የሚከተሏቸው ማሳሳቻዎች በምንደኛ አገልጋዮች መስመራቸውን በሳቱ አንዳንድ መደበኛ የቤተ ክርስቲያን አገልግሎቶች ለገንዘብ ማግኛነትና ለከንቱ ውዳሴ መሰብሰቢያነት የሚውሉ አሠራሮችን ነው። የተሳሳተ አካሄድን በመጠኑ የተለማመደ ምዕመን ለሐሰተኞቹ  የተጋነነ ቅሰጣ የተመቸ እርሻ መሆኑ አይቀርም። ከእነዚህ ክፉ ልማዶች ውስጥ የእውነትም የሐሰትም ተዓምራትን ለገቢ ማስገኛነት መጠቀም፣ ለጸሎት ገንዘብ መቀበል፣ በራዕይና ሱባኤ ሰበብ ምዕመናንን ለፕሮቴስታንታዊ የውሸት መገለጥ ማመቻቸት፣ ቁሳዊ ልማትንና ገንዘብ ማስገኘትን የመንፈሳዊ አገልግሎት ግብ አድርጎ ማየት፣ ታቦታትን በማቃለል በአንድ ቦታ ድርብርብ ንግሥ ማድረግ፣ ካህናትና መምህራን የሕዝብ አገልጋዮች መሆናቸው ቀርቶ እንደ ዓለማዊ ዝነኞች አለባበስና ፎቶ አነሳስ እያሳመሩ በውሸት አንቱታ ነግሠው ሥራ ሳይሠሩ የምዕመናንን ገንዘብ የሚበሉባቸው አሠራሮች ተጠቃሽ ናቸው። በመንፈሳዊ ቦታ ያገኙትን እውቅና ለገንዘብ ማግኛነትና ለሚወዱት ፖለቲካዊ አሰላለፍ በማዋል ምዕመናንን በየጎሬያቸው ማስከተል ከመለመዱ የተነሳ ባለፉት ዓመታት መንፈሳዊ አገልግሎት ከግላዊ ከንቱ ውዳሴ እንዲርቅ ይደክሙ የነበሩ ግለሰቦችና ማኅበራትም በጎርፉ ተወስደው ፕሮቴስታንታዊ ልማዱን በመከተል የራሳቸውን “ለፎቶ የሚመቹ፣ ሰው ሊከተላቸው የሚችል፣ ታይታ የሚወዱ” ሰዎች ወደማከማቸት ሲያዘነብሉ እያየን ነው። ይህን የሚያደርጉትም ለሃይማኖታዊ አቋም ሳይሆን በማኅበራዊና ፖለቲካዊ ምልከታ ተጠልፈው መሆኑን የሚያሳዩ ጠቋሚዎች ብዙ ናቸው።

እነዚህ ክፉ ልማዶች ለሐሰተኞች መፈልፈል የተመቸ ሜዳ ይፈጥራሉ። ብዙዎቹ ሐሰተኞች በምንደኞች የተከፈተውን የስህተት መንገድ በማስፋት ያለሀፍረት ለጸሎት ገንዘብ ይጠይቃሉ፣ ስለራሳቸው ክብር አብዝተው ያወራሉ፣ ያስወራሉ። ምዕመናን እንደ አቅማቸው ጥረው ወደ ጽድቅ ጎዳና ከመመለስ ይልቅ በተዓምራት ተስፋ እንዲያደርጉ አስረው ያስቀምጧቸዋል። ከላይ በተገለፁት የተሳሳተ የአገልግሎት አቅጣጫዎች የተማረኩ ምዕመናንም ከመንፈሳዊ ሚዛን ይልቅ አለባበስ፣ ስምና ተዓምራት የሚመስጣቸው ሆነዋል። በቤተ ክርስቲያን ተሰብስበው ከመንፈሳዊ አስተምህሮ ይልቅ መስማት የሚፈልጉት ፖለቲካዊ ትንታኔና ተአምራታዊ መፍትሔ ነው። ሐሰተኛ መምህራንም ይህን በቅዱሳት መጻሕፍትም ሆነ ተለይቶ በሚታወቅ ዓለማዊ እውቀት (Standardized secular knowledge) የማይመራ ግልብ ማኅበራዊ መሠረት (social base) በሚገባ ይጠቀሙበታል። ስለሆነም ከእምነትና ዕውቀት ይልቅ በስሜትና በእልህ የሚመሩ “ምዕመናንን” ለማብዛት እንዲሁም ለገንዘብ፣ ለዝና እና ለፖለቲካዊ ዓላማ ሲባል በመልካሙ እርሻ ላይ የሚዘሩ አረሞችን በእምነትና በዕውቀት ተመርተን በማስወገድ የሐሰተኞችን የመባዛት አቅም መቀነስ ይገባናል።

መልእክተ አስተምህሮ

በአጠቃላይ ሐሰተኞችን የምንከላከልበት መንገድ የሚያንጽና የሚያጸና ሊሆን ይገባዋል፡፡ በተለይም ከቤተክርስቲያን አስተምህሮና ከዓለማዊ ሕግ ጋር አብሮ የሚሄድና የቤተ ክርስቲያኒቱን አስተምህሮ የዋጀ አሠራርን ይጠይቃል፡፡ ሐሰተኞቹን በሰውነታቸው ማጥቃት ላይ ሳይሆን ማስተማር ላይ በማተኮር፣  ሐሰተኞችን ከማሳደድ ይልቅ ምዕመናንን በሚገባ መጠበቅ ላይ መትጋቱ ይበጃል፡፡ ሐሰተኞችን የመከላከሉ እንቅስቃሴም ከግለሰቦቹ ይልቅ የሐሰት ትምህርታቸው/ተግባራቸው ላይ የበለጠ ማተኮር ይኖርበታል፡፡ ምዕመናንን መጠበቅ የሚቻለው የቤተ ክርስቲያን ትምህርትን እውነትነት፣ የሐሰተኞችን ቅሰጣ ስህተትነትን በሚገባ ለይቶ በማሳየት መሆን ይኖርበታል፡፡

በሌላ በኩል ወንጀል የፈጸሙ ሐሳውያን በሕግ መጠየቃቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ሐሳውያንን በግለሰብ ደረጃ ከመስደብ፣ ከመክሰስ፣ ከማስፈራራትና ከማሳደድ ይልቅ ክርስቲያናዊ በሆነ መንገድና ግላዊ ስብእናቸውን ባከበረ መልኩ ትምህርት መስጠት ይገባል፡፡ ምንም እንኳን ግለሰቦቹና ግብረ አበሮቻቸው ሐሰትን በማስተማርና ምዕመናንን በማሳሳት ቤተ ክርስቲያንን ቢጎዱም እነርሱ ላይ ጥቃት ለማድረስ መሞከር ራስን በኃጢአትና በወንጀል ውስጥ መክተት፣ እንዲሁም ቤተ ክርስቲያንንም የበለጠ መጉዳት ነው፡፡ በመጨረሻም ምዕመናንን ከሐሳውያን ለመከላከል የሚተጉ አገልጋዮች ለዝናና ለመታወቅ ሳይሆን ምዕመናንን ከሐሰት ትምህርት መጠበቅን ብቻ ዓላማ አድርገው እንዲያገለግሉ በታናሽ ወንድምነት እንመክራለን፡፡

ክርስቲያናዊ አንድነት: ማኅበራዊ ብዙኅነትንና ዘረኝነትን ማምታታት አይገባም!

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥር ያሉ ምዕመናን የተለያየ የትውልድ ሀረግ (ቦታ) ያላቸው፣ የተለያዩ ቋንቋዎችን የሚናገሩ፣ በተለያዩ አካባቢዎች የ(ሚ)ኖሩ፣ የተለያየ ፖለቲካዊ አመለካከት ያላቸው፣ በተለያዩ የሕይወት መስተጋብሮች ያለፉና በዕድሜ፣ በፆታ፣ በዕውቀት፣ በክህሎት፣ በሀብት መጠን፣ በአመለካከት፣ በልምድ ወዘተ የሚለያዩ ናቸው። ነገር ግን ሁሉም በእግዚአብሔር አንድነትና ሦስትነት የሚያምኑ፣ በክርስቶስ ሰው መሆን የተዋጁ፣ ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ የተወለዱ፣ የአንዱን የክርስቶስን ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን የሚቀበሉ፣ በመጨረሻው ትንሣኤ ሙታንም ተስፋ መንግስተ ሰማያትን የሚጠባበቁ ናቸው። በዘመናችን ማኅበራዊ ብዙኅነት በአንዳንዶች ዘንድ ክርስትናዊ አንድነትን እንደሚከፋፍል ተደርጎ ይታሰባል፡፡ በሌላም በኩል ማኅበራዊ ብዙኅነትን አገናዝቦ ማገልገልን ከዘረኝነት ጋር የማምታት ሁኔታ ይታያል፡፡ በዚህም የተነሳ ማኅበራዊ ብዙኅነትን ባለመገንዘብና በሌሎች በተለያዩ ምክንያቶች መከፋፈል የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎትና የክርስትና ሕይወታችንን በእጅጉ እየጎዳው ይገኛል። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር ክርስቲያናዊ አንድነትን (Christian Unity)፣ ማኅበራዊ ብዙኅነትን (Social diversity) እና ዘረኝነትን (Racism) በመጽሐፍ ቅዱስ መነጽርነት እንዳስሳለን።

ክርስቲያናዊ አንድነት ምንድን ነው?

ክርስቲያናዊ አንድነት ከአስተዳደራዊ (የቤተክርስቲያን አስተዳደር) አንድነት፣ ከፖለቲካዊ አንድነትና የሀገር (ሀገራዊ) አንድነት የተለየ ነው። እዚህ ላይ ሦስት መሠረታዊ ጥያቄዎችን መጠየቅ ይገባል። 1) ክርስቲያናዊ አንድነት ምንድን ነው? 2) ክርስቲያናዊ አንድነት በምን ይገለጣል? 3) ቤተ ክርስቲያን አንዲት (አሐቲ) ናት ስንልስ ምን ማለታችን ነው? ክርስቲያናዊ አንድነት በእምነት አንድነትና በአስተምህሮ ስምምነት የሚገለጥ በመሆኑ በትውልድ ሀረግ፣ በቋንቋ ልዩነት፣ በፖለቲካዊ ርዕዮት መለያየት፣ በፖለቲካዊ የሀገራት ድንበር መለያየት የማይገደብ ነው። ‘ቤተ ክርስቲያን አንዲት ናት’ ስንል በአንድ በክርስቶስ መሠረትነት ላይ የታነጸች፣ በእርሱ የተዋጀች፣ በእርሱ የምታምን፣ እርሱንም የምታመልክ፣ እርሱንም የምትሰብክ መንፈሳዊ ተቋም ናት ማለታችን ነው (ማቴ 16:18-19 ኤፌ 4:1-4)።

የቤተክርስቲያን አንድነት የሚገለጠው በአምስቱ አዕማደ ምሥጢራትና በሰባቱ ምሥጢራተ ቤተክርስቲያን ነው። በተጨማሪም የቤተ ክርስቲያን አንድነት ሲባል በአካለ ሥጋ ያሉ ክርስቲያኖችና በአካለ ነፍስ ያሉ ቅዱሳን ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸው አንድነትን ያመለክታል። ይህም ሲባል በምድር ያለችው ቤተ ክርስቲያን እና በሰማይ ያለችው ቤተ ክርስቲያን አንድ ናቸው ማለት ነው። በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥር ያለን ክርስቲያኖችም ‘አንድ ነን’ ስንል ይህንን ማለታችን ነው እንጂ አስተዳደራዊ አንድነት፣ ወይም የቋንቋ አንድነት ማለታችን አይደለም። ክርስቲያኖች ‘አንድ ነን’ ስንል ‘በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር የተወለድን ነን’ ማለታችን ነው፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስም ይህንን ሲናገር “ዳግመኛ የተወለዳችሁት ከሚጠፋ ዘር አይደለም፥ በሕያውና ለዘላለም በሚኖር በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር ነው እንጂ” ብሏል (1ኛ ጴጥ 1:23)

ማኅበራዊ ብዙኅነት (Social diversity)

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኩላዊት (የሁሉም፣ ዓለም አቀፋዊት) ከመሆኗ የተነሳ ኦርቶዶክሳውያን ክርስቲያኖችም ማኅበራዊ ብዙኅነት (Social diversity) እንዳላቸው ግልፅ ነው። ይህም የቋንቋ፣ የባህል (አለባበስ፣ አመጋገብ፣ አኗኗር ወዘተ) ፣ የሙያ፣ የብሔር፣ የፖለቲካ አመለካከት፣ የዘር የትውልድ ሀረግ፣ የትውልድ ሥፍራ እና የመሳሰሉትን ብዙኅነት ያጠቃላል። ይህም ብዙኅነት የየማኅበረሰቡ ማኅበራዊ ማንነት መገለጫ ከመሆኑ የተነሳ እያንዳንዱ ማኅበረሰብ የሚጠብቀውና የሚያሳድገው እሴት ነው። ሰው የነፍስና የሥጋ ውሕደት እንደሆነ ሁሉ ማንነቱም የመንፈሳዊና የማኅበራዊ ማንነቶቹ ውሕደት ነው። ይህም ከክርስትና አስተምህሮ ጋር ተጣጥሞ መሄድ የሚችል፣ ይልቁንም ክርስትናን ለማስተማር ተጨማሪ አቅምን የሚፈጥር እንጂ አንዳንዶች እንደሚመስላቸው ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍል ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም። ቤተክርስቲያንን የሚጎዳው ከክርስትና ጋር የማይጋጨውን ጤናማ የሆኑትን ማኅበራዊ ልዩነቶች በልዩ ልዩ ተጽዕኖ በመጨፍለቅ ቤተክርስቲያንን “የአንድ ወጥ ምድራዊ ማንነት” መገለጫ ለማድረግ መሞከር ነው።

የትውልድ ሀረግና ዘር (Ancestry and Race)

የሐዲስ ኪዳን መጀመሪያ የኢየሱስ ክርስቶስን የትውልድ ሀረግ በማቅረብ ይጀምራል (ማቴ 1፡1-16)። የቅዱሳንም የትውልድ ሀረግና ወገን በመጽሐፍ ቅዱስ በብዙ ሥፍራ ተዘግቧል። ይህም ክርስቲያናዊ አንድነት የትውልድ ሀረግ ልዩነቶችን አገናዝቦ እንደሚሄድ ያሳያል፡፡ አስቀድሞም ሰው ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ ተወልዶ ክርስትናን ከመቀላቀሉ በፊት የራሳቸው ማኅበራዊ ማንነት (Social identity) ካላቸው ከእናትና ከአባቱ በአንድ ቦታ በሥጋ ይወለዳል፡፡ የሰው ሁሉ መጀመሪያ አዳምና ሔዋን ቢሆኑም ሰው የእናትና የአባቱ የትውልድ ሀረግና ዘር አለው፡፡ ሁሉም ሰው የየራሱ የትውልድ ቦታም ይኖረዋል፡፡ የትውልድ ሀረግ፣ ዘር እና የትውልድ ቦታ የሌለው ሰው የለም፡፡ ክርስትና ከማይጠፋ ዘር መወለድ ቢሆንም በአካለ ሥጋ ለሚኖር ሰው ከትውልድ ሀረግና ዘር ጋር አብሮ የሚታይ እንጂ ዘርን የሚተካ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባውም፡፡ ሰውም ክርስቲያን ለመሆን የትውልድ ሀረጉን እና የትውልድ ስፍራውን መርሳት አይጠበቅበትም፡፡

ግለሰቦች የተለያየ ዘር አላቸው፣ ክርስትና ግን የክርስቶስ ወገን መሆን ስለሆነ ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስ አካል፣ ክርስቲያኖችም ብልቶች ናቸው፡፡ስለዚህም በቤተ ክርስቲያን ያለ ሰውም በዘሩ ወይም በትውልድ ሥፍራው ሳይለ(ያ)ይ በአንድነት አምልኮውን መፈጸም ይኖርበታል፡፡ ችግር የሚፈጠረው አንዱ ተነስቶ ‘የኔ ዘር ከሌላው ይበልጣል (ልዩ ክብር ይገባዋል)፣ የሌላውም ዘር ከእኔ ዘር ያንሳል (ያነሰ ክብር ይገባዋል)’ ማለት ሲጀምር ነው፡፡ ሌላው የችግር ምንጭ በአንዳንድ የፖለቲካ ዝንባሌ ባላቸው ግለሰቦች ዘንድ የሚታየው የቤተ ክርስቲያንን መድረክ ዘርን ለመስበክ ማዋል ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያን መድረክ ወንጌልን ብቻ ለመስበክ ቢውልና የማንኛውንም ዘር የማያስበልጥ ወይም የማያሳንስ መልእክት የሚተላለፍበት ቢሆን የዘር ጉዳይ የልዩነት ምክንያት ባልሆነም ነበር፡፡

ዘረኝነት (Racism)

የሰው ልጅ የተገኘበት (ምንጩ አዳም የሆነ) የትውልድ ሀረግና ዘር ቢኖረውም ማንኛውም የሰው ልጅ በዘሩ ምክንያት ከሌላው ሰው አያንስም፣ አይበልጥምም፡፡ መንፈሳዊና ዓለማዊ አገልግሎቶችን የሚሰጡ ሁሉ ሰውን በዘሩ ምክንያት ሳያገሉ ለሁሉም በእኩልነት አገልግሎት የመስጠት ኃላፊነት አለባቸው፡፡ በአጭር አገላለፅ የሰው የትውልድ ሀረጉና ዘሩ የማኅበራዊ ማንነቱ መገለጫ እንጂ የበላይነት ወይም የበታችነት መስፈርት ሊሆን አይችልም፡፡

ቅዱሳት መጻሕፍት ሁሉም የሰው ልጅ ከአንድ ንፁህ ዘር ከአዳምና ከሔዋን መገኘታቸውን ያስረዳሉ። የሰው ልጆች የትውልድ ማንነት በመንፈሳዊ አንድነት ላይ የማንንም የበላይነት ወይም የበታችነት አያሳይም። የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ለገላትያ ክርስቲያኖች በላከው ጦማር በክርስቶስ በማመን በሚገኝ የጥምቀት አንድነት ይህን መሰል ክፍፍል ማድረግ እንደማይገባ ሲያስተምር እንዲህ ብሏል: “በዚህም አይሁዳዊ ወይም አረማዊ የለም፣ ገዢ ወይም ተገዥ የለም፣ ወንድ ወይም ሴት የለም፣ ሁላችሁ በኢየሱስ ክርስቶስ አንድ ናችሁና።” (ገላትያ 3:28) በኢየሱስ ክርስቶስ አንድ መሆን ከአዳም የተነሳ ሁሉም የሰው ልጆች ካላቸው የተፈጥሮ አንድነት የሚመነጭ መሆኑን ይኸው ቅዱስ ሐዋርያ በሮሜ መልእክቱ ምዕራፍ 5 ቁጥር 12-21 ያስገነዝበናል። ዘረኝነት የሚባለው ይህን የተፈጥሮና የእምነት አንድነት በማንኛውም ምድራዊ ልዩነት የተነሳ በማቃለል በሰው ልጆች መካከል  በቅናትና ፉክክር መንፈስ የሚጎለብት የመጠፋፋትና ያንንም መንገድ የሚያጸና ስንኩል አመክንዮ ነው። አንዳንድ ሰዎች “ዘረኝነት” የሚለው ብያኔ በተወሰኑ የትውልድ ሐረግ ልዩነቶች ለሚፈጠር አስተሳሰብና ተግባር ብቻ ሊውል ይገባል ይላሉ። ለዚህም የሚያቀርቡት ማሳመኛ “የተለያዩ ዘሮች የሚባሉት ነጭ፣ ጥቁርና ቢጫ የሚባሉ ሕዝቦች ብቻ ናቸው።” የሚል ነው። ይሁንና ይህ አስተሳሰብ በቅዱሳት መጻሕፍት የተቀመጠውን የሰው ልጆች የተፈጥሮ አንድነት የሚሸረሽርና አሳማኝ ያልሆነ ነው። ዘረኝነት የሚባለው በማንኛውም የትውልድ ሐረግ፣ የቀለም፣ የቋንቋ ወይም ሌላ ልዩነት የተነሳ የሚፈጸም መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል።

ዘረኝነትን በምታወግዝ ቤተክርስቲያን በአንዳንድ ግለሰቦች አለማወቅና ግብዝነት ምክንያት አንዱ ወገን የቅዱሳን/የጻድቃን ዘር እየተደረገ ሌላው ደግሞ የአሕዛብ/የአረማዊያን ዘር ተደርጎ መታየት የለበትም፡፡ ቅድስና በእግዚአብሔር ቸርነት፣ በእምነትና በምግባር እንጂ በዘር የሚታደል አይደለምና (ዮሐ 8:39)፡፡ በሌላም በኩል አንዱን የሊቃውንት ዘር (ወላጆቹ የተማሩ ናቸው የሚለውን አገላለጽ አይመለከትም)፣ ሌላውን ደግሞ የጨዋ (ያልተማረ፣ ወይም ትምህርት የማይዘልቀው) ዘር አድርጎ የሚወስድ ዕውቀት ከጥረትና ጸጋ እግዚአብሔር ይልቅ በሥጋዊ ትውልድ የሚገኝ አስመስሎ የሚተርክ ስሁት እይታም ሊታረም ይገባዋል፡፡ ምክንያቱም መንፈሳዊ ዕውቀትና ክህሎት በእግዚአብሔር ጸጋና በትምህርት እንጂ በዘር የሚወረስ አይደለምና፡፡ አንዱ ወገን በተፈጥሮ ባለሀብት ሆኖ የተወለደ ሌላው ደግሞ እርሱን ለማገልገል የተፈጠረ ደሀ አድርጎ ማሰብም ኋላ ቀር አስተሳብና ኢ-ክርስቲያናዊ ነው፡፡ አንዱ ዘር ሞት እንኳን የማይበግረው ጀግና (ለእምነቱ ሟች) ሌላውን በተቃራኒው አድርጎ ማሰብም እንዲሁ ዘረኝነት ነው። በአጠቃላይ የሰው ዘር ሁሉ እኩል ስለሆነ ሰው በዘሩ ብቻ አንዱ ምርጥ/የተሻለ ሌላው ምርጥ ያልሆነ ተደርጎ ሊወስድ አይገባም፡፡

የአንዱን ዘር ቋንቋ የመላእክት ቋንቋ አስመስለው እየወሰዱ ሌላውን ቋንቋ ደግሞ ለወንጌል (ለእግዚአብሔር ቃል) የማይስማማ አድርጎ የመረዳትም ምንጩ ዘረኝነትና አለማወቅ ነው፡፡ ምክንያቱም ይህ ድርጊት መንፈስ ቅዱስ ብዙ ልሳናትን ለሐዋርያት የገለጠበትን ዓላማ መቃወም ነውና፡፡ በተጨማሪም የአንዱ ዘር ለክህነት አገልግሎት የተመረጠ ሌላው ዘር ደግሞ ለምዕመንነት ብቻ የሚያበቃ አድርጎ ማሰብም እንዲሁ ዘረኝነት ነው፡፡ ይህ ዓይነቱ ሥርዓት በሐዲስ ኪዳን አይሠራምና፡፡ ልቦናውን ለመለወጥ ክፍት አድርጎ ለሚሰማ ሁሉ እነዚህ ችግሮች ጥቂት በማይባሉ ቦታዎች ይታያሉ። የሚያሳዝነው ግን ሰምቶ ከመለወጥ ይልቅ በጓሮ የተሰበሰበ የቆሻሻ ክምርን ላለማጽዳት ሳሎንን በማሳመርና እንግዶችን “እዩልኝ!” በማለት መቀየር የሚቻል የሚመስለው ሰው ብዙ መሆኑ ነው። ለቤተክርስቲያን የሚጠቅማት የአስተዳደር መዋቅሯን በማጠናከር ለየማኅበራዊ ፍላጎታቸው ሲሉ ክርስቲያናዊ አንድነትን በድቡሽት መሰረት ላይ የሚጥሉ አሰራሮችና አስተሳሰቦችን ነቅሶ በመለየት ማረም ነው።

በሌላ በኩል ዘረኝነት ያልሆኑ ነገር ግን ባለማወቅ ‘ዘረኝነት’ ተብለው የሚወሰዱ ነገሮች አሉ፡፡ ለምሳሌ ሰው ከሁሉ አስቀድሞ ቅርርብ  (Intimacy) ያለው ከቤተሰቡ አባላት (እናት አባት፣ ወንድም እህት) ጋር ነው፡፡ ቀጥሎም ከጎረቤትና ከዘመድ አዝማድ ጋር ነው፡፡ ከዚህም አለፍ ሲል ከአካባቢው ወይም አንድ ቋንቋና አንድ ዓይነት ባሕል ከሚጋራቸው ሰዎች ጋር ነው፡፡ ሰው ‘የኔ’ የሚለውን ማኅበረሰብ የመውደድ፣ የማስቀደም፣ ድጋፍ የመስጠት ጠባይም አለው፡፡ የዚህ ዓይነትን የሰዎችን ቅርርብና መደጋገፍ ‘ዘረኝነት’ ብሎ መፈርጅ ታላቅ ስህተት ነው፡፡ ምክንያቱም ይህ የማኅበራዊ ትስስር ውጤት እንጂ ሌላውን ለማግለል ተብሎ የሚደረግ አይደለምና፡፡

የዘረኝነት ፍረጃና አስከፊ ገፅታው

የአንዱን ወገን ብቻ ነጥሎ ዘረኛ አድርጎ በጥቅሉ መፈረጅም እንዲሁ በራሱ ዘረኝነት ነው፡፡ ዘረኝነት ዘር የለውምና፡፡ በአንዳንድ ሰዎች ዘንድ የሆነ ቋንቋ የሚናገር ሰው ሁሉ፣ ከእነርሱ የተለየ አስተሳሰብን የሚያራምድ ሰው ሁሉ በጅምላ ‘ዘረኛ’ ተብሎ ይፈረጃል፡፡ ይህ ፍረጃ እጅግ አደገኛና አሳፋሪ ነው፡፡ ይህ ዘረኝነትን እንጸየፋለን በሚሉት ወገኖች ዘንድ ሲንፀባረቅ ማየት የተለመደ ነው። በተለይም በክርስትና አስተምህሮ ግለሰቦች ወይም ተቋማት ዘረኝነትን ሲያራምዱ ቢገኙ እንኳን በፍቅር ምክር፣ ትምህርትና ተግሳፅ ሊሰጣቸው ይገባል እንጂ ‘ዘረኛ’ ተብለው ተፈርጀው ሌላ መገለል ሊደርስባቸው አይገባም፡፡ መጽሐፍም ‘እንዳይፈረድባችሁ በሌሎች ላይ አትፍረዱ’ የሚለው ለእንደዚህ ዓይነቱ ተግባር ነውና፡፡ ምክንያቱም ዘረኝነትን በሌላ ዘረኝነት መከላከል አይቻልምና፡፡

አንዳንድ ጊዜም ሰዎች ድክመታቸውን ለመሸፈን ወይም ሌላውን ወገን ለማራቅ ሲፈልጉ ‘ዘረኛ’ ብለው ይፈርጃሉ፡፡ ለምሳሌ በችሎታቸው ተወዳድረው ማሸነፍ/ማለፍ ሳይችሉ ሲቀሩ፣ ወይም ሌላው ወገን በሚያደርገው የእርስ በእርስ መደጋገፍ ምክንያት ተሽሎ ሲገኝ ‘ዘረኛ’ የሚል ቅጽል ሊለጠፍበት ይችላል፡፡ የዚህ ዓይነቱ በዘረኝነት ካባ ድክመትን ለመሸፈን መሞከር ውድቀትን ከማፋጠን ባለፈ ብዙም አያራምድም፡፡ ይልቁንም የሚበጀው ከሌላው በመማርና ጥንካሬን በማጎልበት ተወዳዳሪ ሆኖ መገኘት ብቻ ነው፡፡ የማይወዱትን ወይም ይፎካከረኛል ብለው የሚያስቡትን ሰውም ‘ዘረኛ’ እያሉ ለማሸማቀቅና ለማጠልሸት መሞከርም እንዲሁ የክሽፈት መገለጫ ነው።

ወገንተኛ የሆነ ግለሰብ የቤተ ክርስቲያንን ማዕረግ ይዞ በሌላው ወገን ላይ ግልፅ የሆነ የዘረኝነት ተግባር ሲፈፅም እሹሩሩ እያሉና እንደ ጀግና ወይም የመብት ተሟጋች እያወደሱ (እያበረታቱ) ለተመሳሳይ ድርጊት ሌላውን ወገን ነጥሎ ‘ዘረኛ’ ብሎ መፈረጅም ዓይን ያወጣ ዘረኝነት ነው። ከዚህ አንጻር የዘረኝነት ዝንባሌ ያለው እንቅስቃሴ በቤተ ክርስቲያን ስም ወይም ቤተ ክርስቲያንን ለመጠበቅ ተብሎ ቢፈፀም እንኳን ድርጊቱን አስቀድማ ማውገዝና ማስቆም እንዲሁም የእርምት እርምጃ መውሰድ የሚገባት ራሷ ቤተ ክርስቲያን ናት። ቤተ ክርስቲያን የምትጠበቀው በእምነት ጽናትና በመስዋዕትነት ስለሆነ በሌላ ኢ-ክርስቲያናዊ በሆነ መንገድ ቤተክርስቲያንን ለመጠበቅ ማሰብ ኃጢአት ነው፣ ከተፈጸመ ደግሞ በደልም ወንጀልም ነው።

ዘረኝነትና ጉዳቱ

ዘረኝነት በማኅበራዊም ሆነ በመንፈሳዊ መስፈርት የሰው ልጅ ሕይወትን የምትጎዳ ካንሰር ተደርጋ ልትታይ ይገባል፡፡ ዘረኝነት የሚጎዳው ሁሉንም አካል ነው፡፡ በዘረኝነት ድርጊት የዘረኝነት ድርጊት የተፈጸመበት ሰው/ቡድን፣ የዘረኝነት ድርጊት የፈጸመው አካልና የዘረኝነት ድርጊት ሰለባ የሆነው አገልግሎት እንዲሁም የድርጊቱ ተሳታፊ አካላት በሙሉ ተጎጂ ይሆናሉ፡፡ ከዘረኝነት ድርጊት የሚጠቀም አንዳች አካል የለም፡፡ ድርጊት ፈጻሚው አካል ክቡር የሆነውን የሰውን ልጅ ኢ-ሰብአዊና ኢ-ሞራላዊ በሆነው የዘረኝነት ጥቃት በመጉዳቱ የራሱን ክብር አጥቶ ለቅጣት ይዳረጋል፡፡ የራሱን ወገንም ያዋርዳል፡፡ ድርጊቱ የተፈጸመበት አካልም እንዲሁ ኢ-ሰብአዊና ኢ-ሞራላዊ በሆነ መንገድ በደልና ወንጀል ስለተፈጸመበት ስነ-ልቦናዊ ጉዳት ይደርስበታል፡፡

አንዳንድ ጊዜ አንድ አካል በዘሩ ምክንያት ጥቃት ሲፈጸምበት አንድምታው ለእርሱ ወገኖች ሁሉ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ የዘረኝነት ሰለባ በሆነው አገልግሎትም ውስጥ የሚሳተፉ ሌሎች አገልጋዮችም አመኔታ ያጣሉ፡፡ ይህም እያደገ ከሄደ በዘር መካከል ግጭት ሊፈጥር ይችላል። ነገር ግን የዘረኝነትን ተግባር በሚፈጽሙ ጥቂት ግለሰቦች ምክንያት ሌላውን ወገን አክብሮና አብሮ የሚኖረው የዋህ ማኅበረሰብ ላይ የአፀፋ ጉዳት ማድረስ ሌላ የዘረኝነት አጸያፊና ኢ-ሰብአዊ ተግባር ነው። ግለሰቦች በጥፋታቸው በግል ሊጠየቁና ሊታረሙ ይገባል እንጂ ሌላው ባጠፋው የዋሁ ማኅበረሰብ መወቀስም ይሁን መጠቃት የለበትም።

በመንፈሳዊ እይታም የዘረኝነት ድርጊት በእግዚአብሔርና በሰው ዘንድ ታላቅ ኃጢአትና በደል ነው፡፡ እግዚአብሔር እኩል አድርጎና አክብሮ የፈጠረውን ሰው በዘሩ ምክንያት ልዩነት ፈጥሮ ማበላለጥ ከባድ ኃጢአት ነው፡፡ መጽሐፍ “በወንድሙ ላይ የሚቆጣ ሁሉ ፍርድ ይገባዋል፤ ወንድሙንም ጨርቃም የሚለው ሁሉ የሸንጎ ፍርድ ይገባዋል፤ ደንቆሮ የሚለውም ሁሉ የገሃነመ እሳት ፍርድ ይገባዋል” (ማቴ 6፡22-23) የሚለው ይህንን ያጠቃልላል፡፡ ስለዚህ አንዱን ወገን መናቅ፣ አሳንሶ ማየት፣ ማግለል፣ መስደብና የመሳሰሉት እስከ ገሃነም እሳት ፍርድ ድረስ የሚያደርስ ቅጣትን ያመጣል፡፡ በተለይ የዘረኝነት ድርጊት በቤተ ክርስቲያን (በቤተ ክርስቲያን ስም) ከተፈጸመ ተጠቂው አካልና የእርሱም ወገን ለቤተ ክርስቲያን ያለው ፍቅር ሊቀንስ እንዲሁም ቤተ ክርስቲያንን ጥሎ ሊወጣ ይችላል፡፡ ፈጥነው ንስሐ ካልገቡና የበደሉትን ካልካሱ የዘረኝነትን ድርጊት የሚፈጽሙ በእነዚህም ነፍስ ይጠየቃሉ፡፡

ዘር ክርስትናን አይከፋፍለውም!

ክርስቲያናዊ አንድነት በዘር ሊፈተን አይገባም፡፡ ሰው ከማንም ዘር ይወለድ ሙሉ ሰው ነው፡፡ ክርስትናም ሲነሳ (ሲጠመቅ) ሙሉ ክርስቲያን ይሆናል፡፡ ቤተ ክርስቲያንም ዘር ሳትለይ መንፈሳዊ አገልግሎት የምትሰጥ ተቋም ናት፡፡ በዚህም ገለልተኝነቷ (neutrality) ቤተ ክርስቲያን የዘር እኩልነትን (Race equality) ታከብራለች። እንኳንስ ቤተ ክርስቲያን ይቅርና ምድራዊ ተቋማትም በአገልግሎታቸው የዘር ልዪነት አያደርጉም፡፡ ዘር ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍለው በአስተዳደራዊና በአገልግሎት ድክመት ነው፡፡ የአንዱ ዘር ለማየል (የበላይነትን ለማሳየት) ሲሞክር ወይም ቤተ ክርስቲያንን የራሱ ብቻ መገልገያ ለማድረግ ሲሞክርና ሌላውን ወገን ሲበድል፤ ሌላውም ወገን በእልህ ሲነሳ ልዩነት ይፈጠራል፡፡ ይህም እያደገ ይሄድና እኛም የራሳችን አጥቢያ ይኑረን ወደሚል ክፍፍል ያመራል፡፡ እንዲህ እያለ ልዩነቱ እየሰፋ ይሄዳል፡፡ መጀመሪያውኑ በየደረጃው የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት  የሚመሩ ሁሉ ሥርዓትን ጠብቀው መንፈሳዊ ነገር ላይ አተኩረው ቢሠሩ እንደዚህ ዓይነት ክፍፍል የመፍጠር ዕድል አያገኝም፣ ቢፈጠርም አድጎ የቤተ ክርስቲያንን መንፈሳዊም ሆነ አስተዳደራዊ ህልውና አይገዳደርም።

ማጠቃለያ

ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔር ቤት (የጸሎት ቤት) ናት፡፡ በውስጧም መንፈሳዊ ነገር ብቻ ሊፈጸም ይገባል፡፡ በቤተ ክርስቲያን ያሉ ምዕመናንም ማኅበራዊ ብዙኅነት ቢኖራቸውም በክርስቶስ (በክርስትና) አንድ ናቸው፡፡ በቤተክርስቲያንም የሰው እምነቱ እንጂ ማኅበራዊ ማንነቱ ሊጠየቅ አይገባም፡፡ በቤተክርስቲያን መንፈሳዊ የአገልግሎት ዐውድም ሰዎች ሊመዘኑ የሚገባቸው በክርስትና እምነትና ምግባራቸው እንጂ በትውልድ ማንነታቸው ወይም ተያያዥ ጉዳዮች መሆን የለበትም። ይሁንና በአንዳንድ በተግባር ስሁታን በሆኑ አገልጋዮች የተነሳ በዓለም የምናየው ዘረኝነት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ግዘፍ ነስቶ በተደጋጋሚ እያየነው ነው። ይህ ችግር በማስመሰልና በውሸት ብዛት ሊሸፈን የማይችልበት ደረጃ ላይ ከደረሰ ቆይቷል። መፍትሔውም የችግሩን ምንጭ ተረድቶ ማስተካከል እንጂ በይስሙላ ማምታቻ ቀለም ቀባብቶ ማለፍ አይደለም። አንድ ሰው ከየትኛውም ወገን ቢወለድ በቤተ ክርስቲያን በመንፈሳዊ ማንነቱ ብቻ በእኩልነት እና በነፃነት ሊያገለግልና ሊገለገል ይገባዋል፡፡ የጎላ ማኅበራዊ ልዩነት መኖርም ሆነ አለመኖር ከክርስቲያናዊ አንድነት ጋር መምታታት የለበትም። ይህን መሰል መምታታት የሚፈልጉት በስውርም ሆነ ግልፅ ዘረኝነት መንፈሳዊውን ቦታ “የመደበቂያ ዋሻ” ለማድረግ የሚፈልጉ ግለሰቦችና ቡድኖቻቸው ናቸው። ከእነዚህ ለመጠበቅ ሕዝበ ክርስቲያኑ ማኅበራዊ ብዙኅነትን አገናዝቦ ክርስቲያናዊ አንድነቱን ማጠናከር ላይ እንዲያተኩር  ማስተማር ይገባል እንላለን፡፡

 

ኮሮና ቫይረስና ተያያዥ መንፈሳዊ ጉዳዮች

CoronaVirusHeader
መግቢያ

ባለፈው ኅዳር ወር 2012 ዓ.ም. (በፈረንጆቹ አቆጣጠር November 2019) በይፋ የታወቀው COVID-19 የተባለ ወረርሽኝ በበርካታ ሀገራት ብዙዎችን ለሕማምና ሞት ከመዳረጉ ባሻገር በመላው ዓለም ከፍተኛ ጭንቀትና አለመረጋጋትን ፈጥሯል። የዘርፉ ምሁራን ከሚገልጹት የበሽታ አምጭው ተሕዋስ ባሕርይ የተነሣ የበሽታውን መስፋፋት ለመከላከልና ለመገደብ በልዩ ልዩ የዓለማችን ክፍሎች ዘርፈ ብዙ እርምጃዎች እየተወሰዱ መሆኑ ይታወቃል። ከእነዚህም መካከል ሰዎች በአንድ ቦታ በርከት ብሎ መሰባሰብን፣ መጨባበጥና መሳሳምን የመሳሰሉ ማኅበራዊ መገናኛ መንገዶችን እና መሰል አካላዊ ንክኪ የሚፈጥሩ ሁኔታዎችን እንደየሁኔታው ማስቀረት፣ መገደብ ወይም በልዩ ጥንቃቄ መፈጸምን ያጠቃልላል። ክርስቲያኖችና በምድር ያለች ቤተ ክርስቲያን በዓለም የምንኖር በመሆኑ እነዚህ አዳዲስ መመሪያዎች ይለመከቱናል። በሽታውም ሆነ በሽታውን ለመከላከል የሚወሰዱት መመሪያዎች በቤተ ክርስቲያናችን አገልግሎትና በምእመናን መንፈሳዊ ሕይወት ቀጥተኛ ተፅዕኖ አላቸው። አንዳንዶች በሽታውን ለመከላከል በባለሙያ ምክር የሚደረጉ ጥንቃቄዎችን “የእምነት መጉደል ማሳያ” በማስመሰል የሚጠነቀቁትን ሲነቅፉ ይስተዋላል። በአንፃሩ ደግሞ ሌሎች ከልክ በላይ በመጨነቅ ራሳቸውንና ሌሎችን ይጎዳሉ። እምነት እንደሌላቸው አሕዛብ የእግዚአብሔርን መግቦት፣ ጥበቃና የማይመረመር ቅዱስ ፈቃዱን ዘንግተው በማይገባ ጭንቀት ራሳቸውን ይጎዳሉ። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር የኮሮና ቫይረስ መስፋፋትና ለጥንቃቄ የሚወሰዱ እርምጃዎች ጋር ተያይዘው የሚነሱ መንፈሳዊ ጉዳዮችን እንዳስሳለን።

ወረርሽኝ በቅዱሳት መጻሕፍት እይታ

አምላካችን እግዚአብሔር የዓለማችን አስገኝ፣ ፈጣሪ፣ ጠባቂ፣ መጋቢ ነው። ፍጥረታቱን ሁሉ በማይመረመር ጥበቡ ይጠብቃቸዋል፣ ይጠብቀናል። ፍጥረቱን የሚጠብቅ አምላካችን በየዘመናቱ ልዩ ልዩ ሥጋዊ መቅሰፍቶችን አስነስቷል። በቅዱሳት መጻሕፍት ከተመዘገቡት መቅሰፍቶች በመጠኑ ብንመለከት እግዚአብሔር መቅሰፍትን (በሽታን) ለማስተማር፣ ለመገሰጽ፣ ለማስጠንቀቅ እንደሚገልጥ መረዳት እንችላለን። ለምሳሌ ፈርኦንና ሠራዊቱ ሕዝበ እግዚአብሔርን በማስጨነቃቸው ሞተ በኩርን ጨምሮ በዐሥር የተለያዩ መቅሰፍቶች ተመተዋል። (ኦሪት ዘፀአት ምዕራፍ 7 እስከ 10) በስሙ የሚታመኑትን እስራኤል ዘሥጋን ለመርዳት መቅሰፍትን ያወረደ ጌታ የተዋጋላቸው ምእመኖቹ ጥበቃውንና መግቦቱን ረስተው ባጉረመረሙና ከእምነት ባፈነገጡ ጊዜ በደላቸውን ለማሳሰብ በተናዳፊ እባቦች ቀጥቷቸው ነበር። በንስሐ በተመለሱ ጊዜም የሚድኑበትን የእምነት መንገድ ሰጥቷቸዋል። (ዘኁልቍ 21:4-9) በሌላ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ታሪክ በዘመነ ብሉይ ታቦተ ጽዮንን (የእግዚአብሔርን ማደሪያ) እንዲያገለግሉ የተሾሙት አፍኒንና ፊንሐስ የተባሉ ካህናት በፈጸሙት በደል የተነሣ ሕዝበ እስራኤል የእግዚአብሔር ጸጋ ተለይቷቸው ታቦተ ጽዮንም ተማርካባቸው ነበር። ፍልስጤማውያን የእግዚአብሔርን ታቦት እንደተራ የምርኮ ዕቃ በጣዖት ቤታቸው ባስገቧት ጊዜ ግን እግዚአብሔር ተቆጣ፣ በዕባጭና በመቅሰፍትም መታቸው። መቅሰፍቱ የወረደባቸው የአዛጦን ሰዎችም በምን ምክንያት እንደተቀጡ ዐውቀው “እጁ በእኛና በአምላካችን በዳጎን ላይ ጠንክራለችና የእስራኤል አምላክ ታቦት ከእኛ ዘንድ አትቀመጥ አሉ።” (1ኛ ሳሙ. 5:6-7)። እነዚህን መሰል መቅሰፍቶች በሥጋዊ ጥበብ የምናመልጣቸው አይደሉም። ዓላማቸውም ለሁሉም የተገለጠ ነው። እግዚአብሔር በልዩ ልዩ መንገድ ያስተምራልና።

በሽታ ሁሉ ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት ነውን?

እግዚአብሔር በመቅሰፍትና በበሽታ የበደሉትን እንደሚቀጣ፣ እምነት የጎደላቸውን እንደሚገስጽ ከላይ ከተጠቀሱት ታሪኮችና ሌሎች በቅዱሳት መጻሕፍትና በቤተክርስቲያን ታሪክ ከተመዘገቡ ታሪኮች እንማራለን። ይሁንና በሰዎች ላይ የሚከሰቱ በሽታዎች ሁሉ “ከእግዚአብሔር የተላኩ መቅሰፍቶች” ናቸው ማለት አይደለም። የሥጋ ሞት ለሰው ልጆች ሁሉ የተሰጠ የማይቀር ዕጣ ነው። ይሁንና ሞት ወደእኛ ይመጣል እንጂ እኛ በፈቃዳችን ወደ ሞት አንሄድም፣ ብንሄድም (ራሳችንን ብንገድል) ኃጢአት እንጂ ጽድቅ ሆኖ አይቆጠርልንም። በፈቃዱ ወደ ሞት ሄዶ የሞትን ኃይል ካጠፋልን፣ ከትንሣኤያችን በኩር ከኢየሱስ ክርስቶስ በቀር ማንም ማን ሞትን ሊስበው አይቻለውም/አይገባም። የሕያዋን ሁሉ እናት እመቤታችን ድንግል ማርያም፣ በገድል በትሩፋት የከበሩ ቅዱሳን ጻድቃንና እስከ ሞት ድረስ በስሙ ታምነው የሞቱ ሰማዕታት ሞትን ቢንቁትም ሕይወታቸውን በፈቃዳቸው አልፈጸሙም፣ በእግዚአብሔር ፈቃድ እንጂ። ከዚህ የምንረዳው ነገር ቢኖር በሽታ በመጣ ጊዜ እንደ አቅማችን ለመዳን መሞከር ይገባናል እንጂ “ከእግዚአብሔር የመጣ መቅሰፍት ነው” ብለን ወደ ሞት መሄድ እንደሌለብን ነው። ይህ ዓይነት አስተሳሰብ እንደ ሰው ኑሮን ለማሸነፍ፣ ምድራዊ ሀልወታችንን ለማስጠበቅ በሽታን ከመከላከልና ለመዳን ከመሞከር ሊገድበን አይገባም። በሽታ ሁሉ ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት አይደለምና።

የሰው ልጅ በዚህ ምድር ላይ ለዘለዓለም ሊኖር አልተፈጠረም። ቅዱሳት መጻሕፍት እንደሚነግሩን የምድር ኑሮ ለሰው ልጆች “የእንግድነት ዘመን”  ነው። ለዚያ ነው ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ በመልዕክቱ  “በእንግድነታችሁ (በሕይወታችሁ) ዘመን በፍርሃት ኑሩ” ያለን (1ኛ ጴጥ. 1:17)። የሰው ልጅ በምድር የሚኖረውን የእንግድነት ዘመን በሞት ይፈጽማል። ሞት ሁሉ መቅሰፍት አይደለም። ይልቁንስ የእግዚአብሔርን ፈቃድ ለሚፈጽሙ ሰዎች ሞት ወደ ዘላለም ሕይወት መሸጋገሪያ ድልድይ ነው። መቅሰፍት ሞትን ሊያመጣ ቢችልም በሽታ ሁሉ ግን ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት አይደለም። በተሰጠን አዕምሮ በመጠንቀቅ፣ በመታከም ማለፍ የምንችለውን በሽታ ሁሉ ለፈተና ከመቀመጡ በፊት “መውደቄ አይቀርም” ብሎ መዘጋጀትን እንደሚተው ሰነፍ ተማሪ የድርሻችንን ሳንወጣ ሞትን መጋበዝ አይገባንም።

የክርስቲያኖች ድርሻ ሕይወታችንን በፈቃደ እግዚአብሔር በሕግጋተ ቤተ ክርስቲያን መምራት እንጂ የትኛው በሽታ ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት ነው፣ የትኛውስ መቅሰፍት አይደለም በሚል ምርምር ራስንም ሌላውንም ማስጨነቅ አይደለም። በሰው ልጆች ታሪክ ብዙ በሽታዎች መጥተዋል። ከቅዱሳት መጻሕፍት እንደምንማረው የእግዚአብሔርን መቅሰፍት የሰው ጥበብ አያስቀረውም። እግዚአብሔር መቅሰፍትን ሲያመጣም በወዳጆቹ አድሮ ይናገራል ወይም ልንስተው በማንችለው መልኩ ያሳውቀናል። ለመዓት የወረደ መቅሰፍት ቢኖር እንኳ እንደ ሰብአ ነነዌ በጾምና በጸሎት እንጂ በጭንቀትና በመታወክ አንሻገረውም።

እምነትና ጥንቃቄ

በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የሚመጣውን በሽታ የሚያድን ወይም የሚከላከል መድኃኒት እስካሁን ድረስ አልተገኘም። በመሆኑም የጤና ባለሙያዎች ትኩረት በሽታው እንዳይስፋፋ የሚያደርጉ የቅድመ ጥንቃቄ እርምጃዎችን መውሰድ ነው። እነዚህም አካላዊ ንክኪን መቀነስ፣ ጥግግት ባለበት መንገድ በኅብረት አለመሰብሰብና የመሳሰሉትን ይጨምራሉ። በየሀገሩ ያሉ መንግሥታትም አስገዳጅነት ያላቸው የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅና መመሪያዎችን እያወጡ መተግበር መጀመራቸው ይታወቃል። አንዳንድ ሰዎች እነዚህን ጥንቃቄዎች “የእምነት ጉድለት” አድርገው ሲመለከቷቸው እናስተውላለን።

እምነት ማለት የማናየውን በተስፋ የምንቀበልበት እንጂ ውጤቱን የምናየውን ነገር በጥራዝ ነጠቅ አተያይ ተመርተን ራሳችንን የምናሳውርበት መሸፈኛ አይደለም። እምነት አለኝ ብሎ ከፎቅ ወደ መሬት ዘልየ ልውረድ የሚል ሰው የለም፣ ቢኖርም የእምነትን ምንነት የማይረዳ ነው። እምነት አለኝ ብሎ በኤች አይ ቪ የተያዘ ሰውን ደም ጠብቶ ከሰውነቱ ጋር የሚያዋሕድ የለም፣ ቢኖርም የእምነትንም የሕይወትንም ትርጉም የማይረዳ ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገዳመ ቆሮንቶስ ሊፈትነው የመጣ ሰይጣን የእምነትን ነገር በዚህ መልኩ ለጥጦ “አንተ በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንህስ ከዚህ መር ብለህ ወደ ታች ውረድ፣ ይጠብቁህ ዘንድ ስለ አንተ መላእክቱን ያዝዝልሃል፣ እግርህም በድንጋይ እንዳትሰነካከል በእጃቸው ያነሡሃል ተብሎ ተጽፎአልና።” ባለው ጊዜ ጌታችን ኢየሱስ መልሶ “አምላክህ እግዚአብሔርን አትፈታተነው ተብሎ ደግሞ ተጽፎአል።” (ማቴ. 4:6-7) በማለት ያስተማረን ትምህርት የእምነትና የጥንቃቄን ነገር በሚገባ ሊያስረዳን ይችላል። እምነት ከጥንቃቄ ጋር መምታታት የለበትም። እምነት አለኝ ብሎ ራስን ወደ ታወቀ አደጋ መክተት አይገባም። በተለይም ከተላላፊ በሽታ ጋር በተያያዘ የሚገባውን ጥንቃቄ ካላደረግን ከራሳችን አልፎ ሌሎችንም ለአደጋ እናጋልጣለን። እምነታችን በሞት ጥላ ውስጥ እንኳ ብንሆን ወደ ፀጥታ ወደብ የምንሻገርበት መርከብ እንጂ በግብዝነትና አለማወቅ ወጀብና ማዕበልን ሳንገደድ የምንጋፈጥነት የጀብደኝነት መሸፈኛ አይደለም፣ መሆንም የለበትም።

ጥንቃቄ እምነትን አይተካም

ጥንቃቄ የሚገባ ቢሆንም እምነትን የሚተካ አለመሆኑን ግን ማስተዋል ያስፈልጋል። የእኛ የእምነትና የዕውቀት ድካም የበረታ ስለሆነ እንደ አዲስ እምነትና ጥንቃቄን ለማስታረቅ መድከማችን የሚያሳዝን ቢሆንም ብዙዎች በዚህ ጉዳይ ሲነታረኩ እንሰማለን። ስለእምነት ጥራዝ ነጠቅ እይታ ያላቸው ሰዎች እምነትን ከሥራ ለይተው ጥንቃቄን ሲያወግዙ፣ እምነትን የሚያቃልሉ ግብዞችም በጥንቃቄ ብቻ ተመክተው ከእምነት የተለየ ሥራን የዕውቀት መገለጫ አድርገው ሲያቀርቡት እናያቸዋለን። እኛ ግን እምነት ያለ ሥራ የሞተ እንደሆነ፣ ሥራም ያለ እምነት ከጽድቅ መንገድ እንደሚያወጣን ልናስተውል ይገባል። (ያዕቆብ 2:14-26) ስለሆነም እምነትን ከጥንቃቄ፣ ጥንቃቄን ከእምነት ጋር ያለመቀላቀል፣ በተዓቅቦ አዋሕደን በመያዝ በየዘመናቱ የሚመጡብንን ምድራዊ ፈተናዎች ልናልፍ ይገባናል።

በዕለት ተዕለት ኑሯችን እንደምናደርገው እንደ አቅማችን እየተጠነቀቅን ባለማወቅ የምናደርገውን የጥንቃቄ ጉድለት ጨምሮ ከእኛ ችሎታ በላይ የሆነውን ሁሉ እስከዛሬ ለጠበቀን፣ ወደፊትም ለሚጠብቀን ቸር ጠባቂ ልዑል እግዚአብሔር በእምነት ልንተውለት ይገባል። ክቡር ዳዊት በመዝሙሩ እንዳስተማረን “እግዚአብሔር ቤትን ካልሠራ ቤትን የሚሠሩ በከንቱ ይደክማሉ። እግዚአብሔር ከተማን ካልጠበቀ የሚጠብቁ በከንቱ ይተጋሉ።” (መዝ 126:1) ለዚህም ቅዱሳን ሐዋርያት ከጌታችን ትንሣኤ በኋላ በጥብርያዶስ ባሕር ያደረጉት ሊያስተምረን ይገባል። ቅዱሳን ሐዋርያት ለሦስት ዓመት ከሦስት ወር ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዋለበት እየዋሉ፣ ባደረበት እያደሩ፣ የቃሉን ትምህርት የእጆቹን ተዓምራት እያዩ አብረውት ኖረዋል። ሁሉን ከሚሰጥ ጌታ ጋር መኖራቸው ግን በተዓምራት እየጠገቡ እንዲኖሩ አላደረጋቸውም። ከጌታችን ሳይለዩ እንኳ በረሃብ የተቸገሩበት ጊዜ ነበር። (ማቴ 12:1) ጌታችን ከትንሣኤው በኋላ በተለያቸው ጊዜም የሚበሉትን ፈልገው ዓሣ ለማጥመድ ወደሚያውቁት፣ ወደ ለመዱት የጥብርያዶስ ባሕር ወረዱ። ዓሣ ለማጥመድም በብርቱ ደከሙ። ይሁንና ምንም ዓሣ ማግኘት አልቻሉም ነበር። ምናልባት መመካታቸው በራሳቸው ዓሣ የማጥመድ ጥበብ ብቻ ሆኖ ከትንሣኤው በኋላ የተለያቸው ጌታ የማይረዳቸው መስሏቸው ይሆን? ድካምን የሚረዳ፣ እምነትን የሚባርክ ጌታ ግን በባሕሩ ዳር ተገለጠላቸውና ዓሣ ለማግኘት መረባቸውን “በታንኳይቱ በስተቀኝ በኩል ጣሉ፣ ታገኛላችሁም።” አላቸው። (ዮሐ 21:1~8) ሌሊቱን ሙሉ ደክመው ዓሣ ለማግኘት ያልተሳካላቸው ቅዱሳን ሐዋርያት ለሸክም የከበደ ብዙ ዓሣ አገኙ። ይህንን ያገኙት በሌሊቱ ድካማቸው በታንኳይቱ በስተቀኝ በኩል መረቡን ስላልጣሉ አልነበረም። በተደጋጋሚ ጥለው አልተሳካላቸውም ነበር። ጥረታቸውን ሳያቋርጡ ቀኝ የተባለ የጌታችንን ቃሉን በማመናቸው የጎደለው ሞላላቸው፣ የራቀው ቀረበላቸው።

አባታችን ኖኅ በዘመኑ ከመጣበት የጥፋት ውኃ እግዚአብሔርን በማመን መርከብን ሠርቶ ዳነ፣ ዓለምንም አዳነ። (ዘፍ 7:1-24) የያዕቆብ ልጅ ዮሴፍ በዘመኑ የመጣውን ረሃብ እግዚአብሔርን አምኖ እህል በማከማቸት የግብፅን ሕዝብና ወገኖቹ እስራኤልን አዳነ። (ዘፍ 41:46-57) የተወደደ ሐዋርያ እንድርያስ ጌታችንን ይከተሉ የነበሩ ምእመናን የሚበሉት ባጡ ጊዜ አምስት እንጀራና ሁለት ዓሣን ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በእምነት አቀረበ፣ በአቅማችን የምናቀርበውን የሚባርክ ጌታም አምስት እንጀራና ሁለት ዓሣን በተዓምራት አበርክቶ ከአምስት ገበያ ሕዝብ በላይ ተመግበውት 12 መሶብ ተርፎ ተነሳ። (ማቴ 14:13-21) በየዘመናቱ ያለፉ ቅዱሳን ምእመናንም ከጥረታቸው ሳያጎሉ፣ እምነታቸውን ጠብቀው የመጣባቸውን ችግርና ፈተና አለፉ። እኛም የአባቶቻችን ልጆች ነንና እምነትና ጥንቃቄን ያለመቀላቀል በተዓቅቦ ጠብቀን በዘመናችን የሚገጥሙንን ችግሮችና ፈተናዎች እንደ ባለ አእምሮ ማለፍ ይገባናል እንጂ በመጠጥ ብዛት ቀኝና ግራ እግሩን እያማታ እንደሚወድቅ ደካማ ሰው ሕይወታችንን የምንመራባቸውን ሁለት እግሮቻችንን (እምነትና ሥራን) እያምታታን፣ እየቀላቀልን መደነቃቀፍ የለብንም።

በስብከት ስም የሚቀርብ አለማወቅ፣ ማምታታትና ግብዝነት ይቁም!

በኮሮና ቫይረስ የተነሳ የመጣው በሽታ በሌሎች ሀገራት ላይ በርትቶ ወደ ሀገራችን ኢትዮጵያ ከመግባቱ አስቀድሞ አንዳንድ ሰባክያንና መምህራን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረትና በልዩ ልዩ ማኅበራዊ መገናኛ መንገዶች በሽታውን በማስመልከት የሚናገሩት ንግግር በመንፈስ ያለመብሰላቸውን ከጥበብ ተለይተው በአለማወቅ መኖራቸውን በይፋ የገለጠ ነበር። በተለይም በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ወይም በቤተ ክርስቲያንን በሚወክል አኳኋን የሚሰጡ ትምህርቶች ከባድ ጥንቃቄ ሊደረግባቸው ይገባል።

አንዳንድ ሰባክያን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት የኮሮና ቫይረስን መነሻ ምክንያትና መከላከያ መንገድ “እግዚአብሔር የነገራቸው” አስመስለው ሲያቀርቡ ታዝበናል። “በሽታው የመጣው በመጽሐፍ ቅዱስ የማይበሉ የተባሉ እንስሳት ስለተበሉ ነው።” ብለው በፍጹም እርግጠኝነት የሚናገሩ ነበሩ። ሌሎችም በየዓለሙ ያለውን ኀጢአት እየዘረዘሩ በጉዳዩ ላይ ከእግዚአብሔር ጋር የተማከሩ በሚያስመስል ድምፀት “ይህ በሽታ የመጣው በዚህና በዚያ ምክንያት ነው” እያሉ በእርግጠኝነት ይናገራሉ። እንኳን እኛ በነቀፋ የተሞላ አገልግሎት የምንሰጥ ደካሞች የከበሩ ቅዱሳን እንኳ በየዘመናቸው መሰል ችግር ሲገጥማቸው “እግዚአብሔር የተቆጣን ለዚህ ወይም ለዚያ ይሆንን?” ብለው ራሳቸውም ሕዝቡም አነዋወራቸውን በቅዱሳት መጻሕፍት መሪነት እንዲያደርጉ ይመክራሉ እንጅ በግልጽ ጌታ ሳይልካቸው በግብዝነት ራሳቸውን የእግዚአብሔር ምስጢረኛ አስመስለው በማቅረብ በምእመናን ላይ ለመሠልጠን አይሽቀዳደሙም ነበር።

ወቅታዊውን በሽታ በተመለከተ በዐውደ ምሕረት ስሁት ንግግር ከሚያዘወትሩት መካከል ብዙዎቹ የመረጃ ምንጫቸው እጅግ ተራ ሊባሉ የሚችሉ የመንደር ወሬዎች ወይም ዊኪፒዲያን የመሳሰሉ ድረ ገጾች ናቸው። በምድራዊ መመዘኛ እንኳ የሚናቁ ምንጮችን “የእግዚአብሔር ቃል” አስመስሎ የማቅረብ ክፉ ልማድ በሂደት ምእመናን “በሌላውም ጉዳይ የሚያስተምሩት እንዲሁ በልብ ወደድ የፈጠሩትን ነው” ብለው ወዳልታሰበ የክህደት ጎዳና እንዲሄዱ ይገፋቸዋል። ስለሆነም “ለእያንዳንዱ እንዴት እንደምትመልሱ ታውቁ ዘንድ ንግግራችሁ ሁልጊዜ በጨው እንደተቀመመ በጸጋ ይሁን።” (ቈላስይስ 4:6) የተባሉ መምህራነ ወንጌል የግምት ንግግርና ምንጭ የሌለው ዕውቀትን በስብከት ስም እየጋቱ ቤተ ክርስቲያንን እንዳያሰድቡ ሊጠነቀቁ ይገባል። ሌሎች መምህራንና ምእመናንም በመዘላመድ የሚናገሩትን ሰዎች እብደት ሊለዩ ይገባል እንጂ ለአሰሱም ለገሰሱም “ያስተማረን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ” እያሉ የመንፈስ ቅዱስን ስም ማቃለል የለባቸውም።

በታመሙት ላይ የመፍረድና የማግለል ግብዝነት

ቅዱሳት መጻሕፍት ለታመሙና ለተቸገሩ እንድናዝን፣ በአቅማችንም እንድናግዛቸው እንጂ ባለማወቅና በግብዝነት ተሸብበን እነርሱ መታመማቸውን የኀጢአት፣ እኛ አለመታመማችንን የጽድቅ ማሳያ አድርገን እንድንመፃደቅ አላስተማሩንም። ይሁንና አሁን ባለንበት የወረርሽኝ ወቅት ጅማሮ ላይ በብዙ ሀገራት ያሉ ሰዎች የቻይናውያንን መከራ አይቶ ከማዘንና ስለ እነርሱ የምሕረት ባለቤት የሆነ እግዚአብሔርን ከመለመን ይልቅ ኀጢአትን እያወዳደሩ የመመፃደቅ ሁኔታ በብዛት አስተውለናል። ይህ መመፃደቅ ግን ተመፃዳቂዎቹን እንደጎዳቸው አሁን ያለንበት ወቅት በግልጽ አስረድቶናል። በሀገራችን ኢትዮጵያም “እኛ መንፈሳውያን ስለሆንን ይህ ለኀጢአተኞች የተላከ መቅሰፍት አይመታንም” የሚል መንፈሳዊም ዓለማዊም አመክንዮ የሌለው ግብዝነት አስተውለናል። ብንችል የተጎዳውን ሰው እንደ ደጉ ሳምራዊ ልናክመው ይገባል። (ሉቃስ 10:30-37) ቢያንስ ግን የራሳችንን ኀጢአት ረስተን የታመሙትን በማይገናኝ አመክንዮ መዝለፍና ማግለል አይገባም። ሌሎች በበደልና በኀጢአታቸው መከራ እንደደረሰባቸው በእርግጠኝነት ብናውቅ እንኳ እግዚአብሔር በምሕረቱ ኀጢአታችንን ታግሦ እንደማረን አውቀን በንስሓ መመለስ እንጂ በሌሎች መፍረድ የክርስቲያን ግብር አይደለም።

ይህ ግብራችን በሉቃስ ወንጌል 13:1-5 ታሪካቸው የተመዘገበው ሰዎች ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀርበው በበደላቸው ምክንያት ጲላጦስ ስለቀላቀለው ሰዎች እንዲሁም በሰሊሆም ግንብ ተጭኖ ስለገደላቸው ሰዎች ለማውራት የመጡትን ሰዎች ያስመስለናል። ሌሎች ሲቀጡ አይተው ንስሓ ከመግባት ይልቅ ለወሬና በንፅፅራዊ እይታ ራሳቸውን ጻድቅ ለማስመሰል የመጡትን ሰዎች ጌታችን የገሰጸበት ቅዱስ ቃል ለእኛም የተገባ ነው። “ይህች መከራ ስለአገኘቻቸው እነዚህ ገሊላውያን ከገሊላ ሰዎች ሁሉ ይልቅ ተለይተው ኀጢአተኞች የሆኑ ይመስላችኋልን? አይደለም። እናንተም ንስሓ ካልገባችሁ ሁላችሁ እንደ እነርሱ ትጠፋላችሁ።”

ቤተ ክርስቲያንና የባሕል መድኃኒት

በሀገራችን ኢትዮጵያ ከኮሮና ቫይረስ ጋር ተያይዞ ዋነኛ መነጋገሪያ ከሆኑ ነገሮች አንዱ ዘመናዊና ባሕላዊ ሕክምናዎች ከቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ጋር ያላቸው ግንኙነት ነው። በየሰፈሩ ያለውን ሳንቆጥር የመንግስሥትን ስልጣን በመጠቀም በባሕልና በሃይማኖት ስም ረብ የለሽ ፖለቲካዊ ትርፍ ለማግኘት የሚሽቀዳደሙትንም ታዝበናል። የባሕል ሕክምና ዓዋቂ ነን የሚሉ ብዙዎችም “ደንበኛ ለመሰብሰብ ከዚህ የተሻለ ጊዜ የለም” የሚል በሚመስል እሳቤ ብዙዎችን ለአደጋ የሚያጋልጥ ቅስቀሳ ሲያደርጉ እንሰማቸዋለን። በእነዚህ ውይይቶች መሀል ቤተ ክርስቲያንና በሁኔታው ላይ ያላት አስተምህሮ ጉዳይ ለድጋፍና ለተቃውሞ በሚመች መልኩ እየተለካ ሲቀርብ ታዝበናል።

ቤተ ክርስቲያን ስለ ሥጋዊ ፈውስ ያላት አስተምህሮ ምንድን ነው?

የቤተክርስቲያን ዓላማ ሰዎችን ለዘላለም ሕይወት ማብቃት ነው። የአስተምህሮዋም ትኩረት የነፍስን ቁስል መፈወስ ነው። ይሁንና ነፍስ ያለ ሥጋ ስለማትቆም ምእመናን በምድራዊ ሕይወታቸው ከቤተክርስቲያን በተዓምራትና በእምነት የሥጋ ፈውስን እናገኛለን። ጸበሏን ጠጥተን፣ እምነቷን ተቀብተን፣ ሕንፃዋን ተሻሽተን፣ በጸሎተ ቀንዲል በቅብዓ ቅዱስ ብዙዎቻችን ፈውሰ ሥጋን ያለ ዋጋ እንዲሁ በጸጋ እንቀበላለን። የቤተክርስቲያን ፈውስ የሚባለው በጸሎትና በእምነት የሚገኝ እንጂ በሌላ የሥጋ ጥበብ የሚመጣ አይደለም። መንፈሳዊ ፈውስና ተአምራት ሰዎችን በእምነት ለማጽናት ለምልክት የሚደረግ፣ እንደ እምነትም የሚፈጸም ስጦታ እንጂ እንደ ምድራዊ ሆስፒታል በመደበኛነት ለሁሉም የሚሰጥ አይደለም። በመሆኑም መንፈሳውያን የሆኑ ሰዎች በእምነት የሚደረግላቸው ፈውስ እንዳለ ሆኖ ለሚገጥማቸው ሥጋዊ ደዌና በሽታ በባሕላዊም ሆነ በዘመናዊ መንገድ ተገቢውን ሕክምና ማግኘት አለባቸው።

ለመሆኑ ቤተክርስቲያን በአስተምህሮ ደረጃ ከባሕልና ከዘመናዊ ክምና የምትመርጠው አለ?

ባሕላዊም ሆነ ዘመናዊ የሚባሉት ሕክምናዎች ምድራዊ ጥበቦች ናቸው። እግዚአብሔር የሰው ልጆችን ሲፈጥረን አካል ብቻ ሳይሆን ነፍስና አእምሮንም ሰጥቶናል። የሰው ልጅ በየዘመኑ በደረሰበት ዕውቀት እየተመላለሰ ለራሱና ለሌሎች ፍጥረታት የአቅሙን ጥበቃ ማድረጉ ከፈጣሪ የተቀበለው የጸጋ ገዥነት ስልጣን ማሳያ እንደሆነ ቅዱሳት መጻሕፍት ያስረዳሉ። በተለምዶ “ባሕላዊ” የሚባሉት ሕክምናዎች አሰራራቸው “ዘመናዊ” ከሚባሉት ቢለይም በመሰረታዊነት በየዘመኑ የሚዳብሩ “ዘመናዊ እውቀቶች” መሆናቸውን መገንዘብ ያስፈልጋል። ዕውቀት ያው ዕውቀት ነው። ሊመዘን የሚገባውም በውጤቱና በምክንያታዊነቱ ነው።

በሀገራችን ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያናችን በዘመናት ቆይታ “የዕውቀት ሁሉ ማኅደር” ሆና የኢትዮጵያውያንንም ሆነ ሌሎች ጠቢባን ድርሳናት ሰንዳ ከትውልድ ትውልድ አስተላልፋለች። ይህን አበርክቶዋን በዘመናችን ካሉ የመረጃ ቋቶች ጋር ልናነፃፅረው እንችላለን። አንድ ዘመናዊ ቤተ ጽሑፍ (ቤተ መጻሕፍት) ልዩ ልዩ እምነትና ኀልዮት ባላቸው ሰዎች ጽሑፎችና መዛግብት ሊሞላ ይችላል። የቤተ መጻሕፍቱ ሚና ዕውቀት የተባለውን ሁሉ ለሚመረምር አዕምሮ ቅርብ ማድረግ እንጂ በቤተ መጻሕፍቱ ያሉትን ጽሑፎች ሁሉ የቤተ መጻሕፍቱ ባለቤት ይቀበላቸዋል ማለት አይደለም። ቅድስት ቤተክርስቲያን (የቤተ ክርስቲያን አካላት የሆኑ ቀደምት አባቶችና እናቶች) በቤተ ክርስቲያን መዝገብነት ያቆዩልን ጽሑፎችና መዛግብትም እንዲሁ ናቸው። በቤተ ክርስቲያን መዝገብነት ለመንፈሳዊም ሆነ ለሥጋዊ ፈውስ የሚሆኑ ደጋግ መጻሕፍት እንደቆዩልን ሁሉ የሟርትና የጥንቆላ ጽሑፎችም ዘመንን ተሻግረው ደርሰውናል። አንድ መጽሐፍ በቤተ ክርስቲያን መዝገብነት ስለተገኘ ወይም በግዕዝ ስለተጻፈ ብቻ ለይዘቱ ቤተ ክርስቲያንን መንቀፍም ሆነ ማመስገን የሀገራችንን ታሪክና የቤተ ክርስቲያንን ሚና ካለማወቅ የሚመጣ ነው። ከዚህ አኳያ የቤተ ክርስቲያን ታሪካዊ ሚና ጽሑፎችና መዛግብቱን ለትውልድ ማስተላለፍ እንጂ የአስተምህሮ ውሳኔ አይደለም።

በሚገባ ጥበብ የተሞሉ ቀደምቶቻችን በየዘመናቸው ለነበሩ በሽታዎች “ሳር ምሰው፣ ቅጠል በጥሰው” ለመድኀኒትነት የለዩአቸውን ዕፅዋትና ሌሎች ቁሳቁስ ተጠቅሞ ፈውሰ ሥጋን መስጠት ከቤተክርስቲያን አስተምህሮ ጋር አይጋጭም። በአንፃሩ ኮከብ በመቁጠር፣ መዳፍ በማንበብ፣ ልዩ ልዩ ሰይጣናዊ ድግምትና መጠበብን የሚያስተምሩ መጻሕፍት በቤተ ክርስቲያን (ምእመናንና ሊቃውንት) ጠባቂነት ከዘመናችን ቢደርሱም ሰይጣናዊ ሐሳባቸውና ትምህርታቸው በቤተ ክርስቲያን የተወገዘ ነው። ይሁንና የጥንቁልና ገበያ ማድራት የሚፈልጉ ሰዎች ቤተ ክርስቲያንን የስሕተት መሸፈኛ በማድረግ የጥንቆላ “ዕውቀታቸውን” ለማሻሻጥ ሲሞክሩ እናስተውላለን። “የእግርን መዳፍ በማየት ከበሽታችሁ እንፈውሳችኋለን” እና የመሳሰሉትን የሚሉ አጭበርባሪ ጠንቋዮችም በዘመነ ኮሮና ቫይረስ ቀን ወጥቶላቸው “በሚኒስትር ማዕረግ” በየሚዲያው እየቀረቡ ሕዝባችንን እንደ ጠፍ ከብት ሲነዱት፣ ለአስመሳይ ፖለቲከኞች መገበሪያ ሲያደርጉት ታዝበናል። እነዚህ ሰዎች ለንግዳቸው እስከጠቀመ ድረስ የእግዚአብሔርን ቃል ማጣመማቸው የሚደንቅ አይደለም። “ዘመናዊ” የሚባለው ሕክምና በሕግ ከተቀመጠለት ገደብ እንዳያልፍ ቁጥጥር እንደሚደረገው ሁሉ “ባሕላዊ” የሚባለውም በውጤትና በምክንያታዊነት እየተገመገመ ቁጥጥር ሊደረግበት ይገባል እንጂ አስመሳዮች ለንግዳቸው ሲሉ ወደ ቤተ ክርስቲያን ስላስጠጉት “የመንፈሳዊነት ካባ” ደርቦ ከተጠያቂነት ማምለጥ የለበትም። ካህናትና ምእመናንም ይህን ተረድተን ራሳችንን ከአጭበርባሪዎች መጠበቅ ይገባናል።

የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ

በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የጤና ባለሙያዎች በሰጡት ምክር የተነሣ የሰዎችን አካላዊ መቀራረብ ለመቀነስ በመንግሥታት ውሳኔ በየሀገራቱ ማኅበራዊ ግንኙነቶች በልዩ ልዩ ደረጃ ተገድበዋል። በብዙ ቦታዎች እነዚህ አስገዳጅ መመሪያዎች በአምልኮ ሥፍራዎችም ተፈጻሚነት አላቸው። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ መዋቅር የመጨረሻ ሥልጣን ባለቤት የሆነው ቅዱስ ሲኖዶስም በዚህ ወቅት የቤተክርስቲያን አገልግሎት ምን መምሰል እንዳለበት የሚገልጽ መንፈሳዊ መመሪያና ምክር አስተላልፏል። ይህም መመሪያ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ካሉባቸው ሀገራት አስገዳጅ መመሪያዎች ጋር እየተናበበ የሚፈጸም ነው። ይህን በመሰለ የቤተክርስቲያን ጉዳይ ማንም ከቅዱስ ሲኖዶስ መመሪያ ሊወጣ አይገባም። ምንም እንኳ አፈጻጸሙን በተመለከተ እንደቦታውና ሁኔታው ሊለያይ ቢችልም በመሠረተ ሐሳብ ደረጃ የቅዱስ ሲኖዶሱን ውሳኔ “ከእምነት ማነስ የተነሳ የተወሰደ የጥንቃቄ እርምጃ” አስመስለው የሚናገሩ “መምህራንና ምእመናንን” ማየት ያሳቅቃል። ይልቁንስ እንደታዘዝነው በልጅነት መንፈስ “ቤተ ክርስቲያን ሆይ ደጆችሽ አይዘጉብን” ብለን ልንጸልይና በንስሓ ከበረታ ኀጢአታችን ልንመለስ ይገባል።

ጠበል፣ ጸሎትና ማዕጠንት

ወረርሽኝና ጭንቀት በበዛበት በዚህ ወቅት ብዙዎች ከወትሮው በበለጠ የካህናትን ጸሎትና ማጽናኛ)ይፈልጋሉ። ስለሆነም ካህናት በየንስሓ ልጆቻቸው ቤት እየተገኙ ራሳቸውንም ሆነ ሌሎችን ለበሽታ በማያጋልጥ መልኩ መንፈሳዊ አገልግሎታቸውን ያለ ዋጋ ቢፈጽሙ በጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳሌአዊ ትምህርት ከተጠቀሰው በሽተኛውን አይቶ ሳይረዳው ካለፈው ካህን ተለይተው “ደግ ሳምራዊ” የተባለ ሊቀ ካህናት ኢየሱስ ክርስቶስን በግብር ይመስሉታል። (ሉቃስ 10:30-37) ይህም አዲስና ልዩ አገልግሎት አይደለም። የክህነት አገልግሎት በዘመናችን እየበዛ እንደመጣው “በሰጥቶ መቀበል” መርህ ለንግድ የሚደረግ ባልነበረበት ዘመን ሁሉ ካህናት በምእመናን ቤት በመገኘት ጸሎት ጸልየው፣ የታመመውን ጎብኝተው፣ የደከመውን አጽናንተው፣ የተጣላውን አስታርቀው መሄድ በቅርብ ጊዜ የሀገራችን ታሪክ የተለመደ ንጹሕ አገልግሎት ነው። ስለሆነም ካህናት ከመቼውም ጊዜ በላይ ለቅን አገልግሎት በመፋጠን ምዕመናንም ለካህናት በመታዘዝና በሚያስፈልጋቸው ሁሉ በመርዳት ወደ እግዚአብሔር ለመቅረብ እንደ ምቹ ጊዜ ልንጠቀምበት ይገባል።

የጠበል፣ የጸሎትና የማዕጠንት አገልግሎታችንም ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንና የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔን የተከተለ መሆን አለበት። ይሁንና ዘመኑ ከፍቶ ሁሉም በየመንደሩ የራሱን ሥርዓት እየሠራ መንፈሳዊ አገልግሎቶቻችን በቤተ ክርስቲያን መሪዎች ሳይሆን ራሳቸውን በሾሙ፣ የማኅበራዊ ሚዲያ ላይክና ሼር ባሰከራቸው፣ በስሜት በሚመሩ፣ በሞቀበት ሁሉ ካልዘፈንን በሚሉ አጉራ ዘለሎች የሚመራ ምእመን እየበዛ ነው። እነዚህ ሰዎች ዋና ዓላማቸው “መታየትና መግነን” ስለሆነ ጸሎቱና ማዕጠንቱም በዚያው ቅኝት እንዲደረግ በልዩ ልዩ መንገድ ያበረታታሉ። በቤተ ክርስቲያን ሥርዓት በማዕጠንት ጸሎት የሚደረግባቸው ቦታዎችና ሁኔታዎች የታወቁ ናቸው። እነዚህ ሰዎች ግን ቅዱስ ሲኖዶስ “ጸሎተ ዕጣን በቤተ መቅደስ በካህናት እንዲፈጸም” የሰጠው ትእዛዝ ለታይታ ጩኸታቸው ስላልተመቻቸው ሥርዓቱና ትዕዛዙን ትተው በራሳቸው መንገድ ሲሄዱ እናያቸዋለን።

የከበረ የዕጣን መሥዋዕት እንደ አልባሌ ጢስ በሰፈር ጎረምሳ ጩኸትና በመኪና ታጅቦ በብዛት ስለተነነ “የተሻለ የድኅነት አገልግሎት” እንደፈጸሙ አድርገው ያወራሉ። ለተርእዮ የተሰለፉ ሰዎችም ስማቸውና አለባበሳቸውን አሳምረው “አሜሪካን ባረክናት፣ አውሮፓን ቀደስናት፣ ኢትዮጵያ የክርስቲያን ደሴት መሆኗን ዓወጅን” እና የመሳሰሉትን የፈሪሳዊ ጸሎት ማሳረጊያ የሚመስሉ መፈክሮችን እያሰሙ ሰውን ከእምነትና ከሥርዓት እንዲያፈነግጥ ያደርጉታል። በቤተ መቅደስ የሚሰዋ የዕጣን መሥዋዕት ሙሴ በአላማ ላይ እንደሰቀለው የናስ እባብ (ዘኁልቍ 21:4-9) ላመኑትና የቤተ ክርስቲያንን ድምፅ ለሚሰሙት ሁሉ መድኀኒት እንደሚሆን ማስተዋል አቅቷቸው የእምነትን ሥራ በእጃቸው ለመጨበጥ፣ በአፍንጫቸው ለማሽተት ሲሽቀዳደሙ የከበረውን መሥዋዕት ለአሕዛብ መቀለጃ እንዲሆን አደረጉት። የማያምኑትም ባለማወቅ ክፉ እየተናገሩ በራሳቸው ላይ በደልን እንዲጨምሩ ሆነ። ጌታችን በወንጌል “በእግራቸው እንዳይረግጡት ተመልሰውም እንዳይነክሷችሁ የተቀደሰውን ለውሾች አትስጡ፣ ዕንቍአችሁንም በዕሪያዎች ፊት አታኑሩ።” (ማቴ. 7:6) ያለውን ትእዛዝ ለታይታ የግብዝነት አገልግሎት ስንል ልንዘነጋው አይገባም። ጠበል፣ ጸሎትና ማዕጠንት በመንፈሳዊነት የሚቀርቡ አገልግሎቶች እንጂ “እነርሱኮ ጸሎተኞች ናቸው” ለመባል የሚቀርቡና “እዪልን!” የምንልባቸው አይደሉም።

አምላካችን ያድነናል፣ ባያድነን እንኳ ለጥቅማችን ነው!

ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምድራዊ በሽታና ችግርን ከልክ በላይ አግንና አትመለከትም። ሞት እንኳ ቢመጣ ለጥቅማችን እንደምንሞት እናምናለን። በወረርሽኝ ምክንያት በየቦታው የምናየው አለመተዛዘንና ከልክ ያለፈ ጭንቀት በክርስቲያኖች ላይ ሲታይ ምን ያህል ከቃለ እግዚአብሔር የራቀ ሕይወት እንደምንመራ አጋልጦናል። በእውነቱ የእኛ ሕይወት “እግዚአብሔርን አያውቁም፣ ቤተ ክርስቲያንን አይሰሙም” ከምንላቸው ሰዎች ካልተለየ ክርስትናችን የት ላይ ነው?! በመጠንቀቅ ብዛት ብቻ የምንድን፣ ጠባቂ መጋቢ የሌለን አድረገን ራሳችንን ልንቆጥር አይገባም። የምናመልከው አምላካችን ከታሰበም ከተወረወረም ሰይፍ የሚያድን ነው። በምድር የምናየው መከራም ወደ ንስሓ የሚመራን እንጂ ተስፋ እንደሌላቸው የሚያሳዝነን መሆን የለበትም። ሠለስቱ ደቂቅ የሚነድድ እሳት በፊታቸው እያለ አምልኮታቸውን፣ መታመናቸውን “እኛ የምናመልከው አምላክ በሰማይ አለ፣ ከሚነድደው ከእሳቱ እቶን ያድነን ዘንድ ይችላል፣ ከእጅህም ያድነናል፣ ንጉሥ ሆይ! ይህም ባይሆን አማልክትህን እንዳናመልክ ላቆምኸውም ለወርቁ ምስል እንዳንሰግድለት ዕወቅ።” (ዳን. 3:17-18) እንግዲህ ምን እንላለን? እነዚህ ሦስት ሕፃናት በሚነድድ እሳት ፊት እምነታቸውን እንዲህ ከገለጡ እኛማ ከእሳት ጋር በማይነፃፀር መልኩ የመግደል አቅሙ እጅግ ደካማ የሆነ ቫይረስ ፈርተን እንዴት እንጨነቃለን? ይህችን ለወሬ የማትበቃ የጭንቀት ፈተና በእምነት ካላለፍንስ የበለጠ ፈተና ቢገጥመን ምን ልንሆን ነው? ስለሆነም ወደ ልቦናችን እንመለስ። “የምናመልከው አምላካችን ያድነናል፣ ባያድነን እንኳ በእግዚአብሔር ላይ ያለንን እምነት አይቀይረውም።” እንበል።

አሁን ያለንበት ወቅት ብዙ ሰዎች በጉያቸው ተሸክመውት በኑሮአቸው የረሱትን የሥጋ ሞት እንዲያስታውሱ እያደረጋቸው ነው። በእውነት ከሞት በኋላ ባለ ሕይወት ተስፋ የሌላት ሰውነት ምንኛ ጎስቋላ ናት!? እስኪ በሐሳባችን የአንድ ክርስቲያን ሰውነትን ከኢአማኒ ሰውነት ጋር እናነፃፅረው። ከሞት በኋላ ተስፋ ሕይወት የሌለው ሰው በሞት ጣር ቢያዝ እንኳ ከቁሳቁስ የዘለለ ተስፋ የለውም። ዘመኑን ሙሉ በእቅድ ሲመራ የኖረ ባለ አእምሮ “ከሞት በኋላስ ምን ይገጥመኝ ይሆን?” ብሎ እንዳይጠይቅና ከእምነት በቀር ዋጋ የማያስከፍለውን እግዚአብሔር ያዘጋጀልንን የመዳን መዐድ እንዳይካፈል አዚም ያደረገበት ማን ነው?! ለተቆጠረ ምድራዊ ኑሮው ከነገ አልፎ ለከነገ ወዲያ በማሰብ የሚጨነቅ ጥበበኛ ለማይቆጠሩ ዘመናት ከሞት በኋላ ሕይወትን የሚያገኝበትን እምነትና ምግባር እንዳያስተውል የከለከለው ማን ነው?! እኛ ዐይኖቻችንን በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን የሚገኝ ጽድቅን ከማየት፣ ጆሮዎቻችንን ቅዱስ ቃሉን ከመስማት፣ ህዋሳቶቻችንን ሁሉ ለዘለዓለም ሕይወት የተገባን በሚያደርግ በጎ ምግባር ከማስጌጥ ብንከለክልም እግዚአብሔር ግን በበጎውም በክፉውም ታሪካችን ውስጥ በእምነት የሚፈልጉት ሁሉ እርሱን ወደ ማግኘት የሚመራቸውን ጎዳና ያመለክተናል። ዛሬስ ሰምተነው ይሆን?

የእግዚአብሔርን ድምፅ ማን ይሰማል?

“ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዐይነትና በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናገረ። በኋላ ዘመን ግን ሁሉን ወራሽ ባደረገው ሁሉንም በፈጠረበት በልጁ ነገረን።” (ዕብ. 1:1-2) በተለይም የዘመኑ ፍጻሜ በደረሰ ቁጥር እጅግ የከፋ መቅሰፍትና መከራ እንደሚመጣ ጌታችን አስተምሮናል። (ማቴ. 24:1-12) ለዚህም መፍትሔው እስከ መጨረሻው በእውነተኛ እምነትና በደገኛ ምግባር ጸንቶ መኖር እንጂ በዓለም ወሬና መከራ በመደናገጥ የነፍሳችንን ቤዛ ረስተን በሚፈርስ በሚበሰብስ የሰው ጥበብ ብቻ አለመደገፍ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚነግረን “እግዚአብሔር በአንድ መንገድ በሌላም ይናገራል፣ ሰው ግን አያስተውለውም።” (ኢዮብ 33:14) ስለሆነም የአንዱ ሞት ለሌላው ትምህርት ሆኖት ከሚያልፈው የማያልፈውን፣ ከጊዜአዊው ዘላለማዊውን መርጠን፣ ከአጉል ጭንቀትና ፍርሃት ተለይተን፣ ለራሳችንም ለሌሎችም እየተጠነቀቅን ይህንን ክፉ ዘመን እንድናልፈው የምሕረት ባለቤት አምላካችን እግዚአብሔር ይርዳን። የእመቤታችን አማላጅነት የቅዱሳኑ ሁሉ ቃል ኪዳን፣ የቅዱስ መስቀሉ ኃይል ካለውም ከሚመጣውም፣ ከምናውቀውም ከማናውቀውም መከራና ችግር እንዲጠብቀን፣ ለምእመናን የተዘጉ የአብያተ ክርስቲያናትን ደጆች እንዲከፍትልን፣ የአብ የወልድ የመንፈስ ቅዱስ ፍጹም ፈቃድ ይሁንልን። አሜን።