ገንዘብና ክርስትና: አካሄዳችሁ ገንዘብን ያለ መውደድ ይሁን!

መግቢያ

በሥላሴ አምሳል ተፈጥሮና በሥላሴ ስም ተጠምቆ ክርስቲያን የሆነ ሰው በዚህ ዓለም ላይ ሲኖር በመሠረታዊነት ምግብ፣ ልብስና መጠለያ ያስፈልገዋል። እንደየዘመኑም ስልጣኔ የውኃ፣ የመብራት፣ የትምህርት፣ የመጓጓዣ፣ የስልክና የኢንተርኔት አገልግሎቶች ያስፈልጉታል። የእነዚህንም ወጪ ለመሸፈን ሥራን ይሠራል። ከሥራውም ሊጠቀምበት የሚችለውን ሀብት/ገንዘብ ያገኛል። ካገኘውም የእግዚአብሔርን ድርሻ (አሥራቱን በኩራቱን መባውን) ከሰጠ በኋላ ለቤተሰቡ ወጪ ይጠቀምበታል፣ ልጆችን እያስተማረ ያሳድግበታል፣ ኢንቨስት ያደርገዋል፣ ለወደፊት ያስቀምጠዋል፣ ወይም የተቸገሩትንም ይረዳበታል። ዘወትር እግዚአብሔርን እያመሰገነ መሥራቱንም ጤናና አቅም እስካለው ድረስ ይቀጥላል።

ይሁንና በዘመናችን በክርስቲያኖች የግል ሕይወት ከገንዘብ ማግኛ መንገዶች፣ ከገንዘብ አያያዝና አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ብዙ ችግሮች ይስተዋላሉ። ችግሮቹም በብዛት ስለገንዘብ ካለው የተሳሳተ ግንዛቤ፣ ከግለሰቦች ገንዘብ ወዳድነትና ከገንዘብ አጠቃቀም ችግሮች የሚመነጩ ናቸው። በዚህ ዙሪያ በተደጋጋሚ የሚሰሙ ስብከቶችም በብዛት ችግሩን የሚኮንኑና ግለሰቦችን የሚፈርጁ እንጂ መፍትሔን የሚያመላክቱ አይመስልም። ምዕመናንም ገንዘብ እንዲሰጡ እንጂ ገንዘባቸውን እንዴት መጠቀም እንደሚገባቸው በቂ ትምህርት እየተሰጠ አይደለም። ይህንን መነሻ በማድረግ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በክርስትና ሕይወት ያለውን ገንዘብን የሚመለከተውን አስተምህሮ፣ ተያያዥ ችግሮችን እና የመፍትሔ ሀሳቦችን እንዳስሳለን።

ገንዘብና ክርስትና 

ገንዘብ የሰው ልጆች የሚገበያዩበት መሣሪያ (tool) እና የሀብት መጠን መለኪያ ነው። ገንዘብ የማግኛ ዋናው መንገድም ሥራ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ “ሊሠራ የማይወድ አይብላ (2ኛ ተሰሎ 3:10)” በማለት ክርስቲያን ሠርቶ ሀብት/ገንዘብ ማፍራት እንዳለበት በዚህም ለሥጋዊውና ለመንፈሳዊ ሕይወቱ ሊጠቀምበት (ሊገዛበት) እንደሚገባ በማያሻማ ሁኔታ ይገልፃል። ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅም በተግሳጹ (የቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ተግሳጽ አንቀጽ 20) ስለገንዘብ በሰፊው አስተምሯል። በተለይም ገንዘብን መውደድ፣ ለገንዘብ መገዛትንና በገንዘብ (ገንዘብን ለማግኘት) የማይገባ ነገር ማድረግን መንፈሳዊ ሕይወትን እንደሚጎዱ በጥልቀት አስተምሯል። እኛም እነዚህን በዝርዝር ቀጥሎ እናያቸዋለን።

ገንዘብን መውደድ የክፋት ሁሉ ሥር ነው።

ገንዘብን መውደድን በሚመለከት ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ገንዘብን መውደድ የክፋት ሁሉ ሥር ነው (1ኛ ጢሞ 6:10)” በማለት ገልፆታል። ይህ ሲባል ግን የክፋት ሁሉ ሥር የተባለው ገንዘብ ራሱ ሳይሆን ገንዘብን መውደድ መሆኑን ማስተዋል ይገባል። ምክንያቱም ገንዘብ በራሱ የክፋትም ሆነ የጽድቅ ሥር ሊሆን አይችልም። ክፋትም ይሁን ትሩፋት የሚሆነው የሰው ልጅ የገንዘብ አጠቃቀም ነው። ሐዋርያው “አካሄዳችሁ ገንዘብን ያለ መውደድ ይሁን፣ ያላችሁ ይብቃችሁ (ዕብ 13:5)” በማለት ያስተማረው ይህንን ያጠናክረዋል። ሰው ገንዘብን ከወደደ ልቡን በገንዘብ ላይ ያደርግና “በፍፁም ልብህ፣ በፍፁም ነፍስህ፣ በፍፁም አሳብህ አምላክህን ወደድ” እና “ባልንጀራህን እንደራስህ ውደድ” (ማቴ 22:37) የሚሉትን ሕግጋት ይዘነጋል። ገንዘብን ያለመውደድ ሲባልም ገንዘብን መጥላት ይገባል ማለት አይደለም። ሁሉንም አመዛዝኖ ፍቅረ እግዚአብሔርንና ፍቅረ ቢጽን በማስቀደም መጽናት ይገባል ማለት ነው እንጂ።

ጠቢቡ ሰሎሞን “ገንዘብን የሚወድ ገንዘብ አይጠግብም (መክ 5:10)” እንዳለው የማይጠገብ ነገር መጨረሻ የለውምና የክፋት ሥር መባሉም ለዚህ ነው። ከሐዋርያት አንዱ የነበረው የአስቆሮቱ ይሁዳ አምላኩን የሸጠው ለገንዘብ ባለው ልዩ ፍቅር ነበር። የያዕቆብ ልጆች ወንድማቸው ዮሴፍን ለግብፅ ነጋዴዎች የሸጡትም እንዲሁ ለገንዘብ ነበር። ብርሃን ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ “በመጨረሻው ዘመን ሰዎች ገንዘብን የሚወዱ ይሆናሉ (2ኛ ጢሞ 3:2)” እንዳለው ዛሬም ገንዘብን መውደድ እውነተኛዋን እምነት እስከ መካድ የሚያደርሳቸው፣ በቤተ ክርስቲያን አገልግሎት እንዲነግዱ የሚያደርጋቸው ብዙዎች መኖራቸውን እንገነዘባለን። በአንጻሩ የአባቶቼን ርስት በገንዘብ አልሸጥም ብሎ ሰማዕትነትን እንደተቀበለው ናቡቴ የቅዱሳንን ሕይወት አብነት አድርገው በገንዘብ በኩል የሚመጣን የሰይጣን ፈተና ተቋቁመው በኑሮአቸው ሁሉ የእውነት ምስክሮች የሆኑና የሚሆኑ ቅዱሳን ምዕመናን የእምነት ጽናት ተምሳሌት ናቸው።

ለገንዘብና ለእግዚአብሔር መገዛት አትችሉም።

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በትምህርቱ “ለገንዘብና ለእግዚአብሔር መገዛት አትችሉም (ማቴ 6:24)” ያለውም ሰው መገዛት ያለበት ለፈጠረው ለእግዚአብሔር ብቻ መሆኑን ለማስተማርና ሰው በገንዘብ ሊገዛበት እንጂ ለገንዘብ ሊገዛለት እንደማይገባ ለማስገንዘብ ነው። ስለዚህም የሰው ልጅ ሁሉን ለፈጠረው ለእግዚአብሔር እንጂ ሠርቶ ለሚያገኘው ገንዘብ ሊገዛ አይገባውም። ለገንዘብ መገዛት ማለት ገንዘብ ማግኘትን ብቻ ግብ አድርጎ መኖር፣ ከእምነት ይልቅ ገንዘብን መውደድ፣ ከባልንጀራ ይልቅ ገንዘብን መውደድ፣ ገንዘብን ማምለክ ማለት ነው። ይህ ደግሞ ከእግዚአብሔር ፍቅር ይለያል። ጌታችን “አትችሉም” ያለው አንድ ሰው በአንድ ጊዜ ለእግዚአብሔርና ለገንዘብ መገዛት (ሁለት አምላክ ማምለክ) የማይቻለው ስለሆነ ነው። ነገር ግን ‘ለገንዘብ አትገዙ’ ማለት ‘ለገንዘብ አትሥሩ፣ ስለገንዘብ አታስቡ’ ማለት አይደለም፣ ገንዘብን አታምልኩት፣ ለገንዘብ ብላችሁ ከቅን ህሊናችሁ፣ ከጸናች ሃይማኖታችሁ አትለዩ ማለት ነው እንጂ። ለገንዘብ መገዛትም ‘ከእኔ በቀር ሌላ አምላክ አታምልክ (ዘፀ 20:1)’ ያለውን ትዕዛዝ መሻር ስለሆነ ከአምልኮተ ጣኦት ይመደባል።

የሰው ሕይወት በገንዘቡ ብዛት አይደለም።

በክርስትና አስተምህሮ ከገንዘብ ጋር በተያያዘ ሌላው የሚወገዘው ተግባር ሳይሠሩ ገንዘብ ማግኘት ወይም ገንዘብ ለማግኘት መሞከር ነው። በስርቆት፣ በሙስና፣ በማታለልና ይህንን በመሳሰሉት መንገዶች የራስ ያልሆነን ገንዘብ ማግኘት ወንጀልም ኃጢአትም ነው። ክርስቲያን ገንዘብ ማግኘት ያለበት በመሥራት ብቻ እንደሆነ መጽሐፍ ያስተምረናል። መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ ከእርሱ ዘንድ መጥተው “እኛ ደግሞ ምን እናድርግ” ያሉትን ጭፍሮች ሲገስፅ “ደሞዛችሁ ይብቃችሁ (ሉቃ  3:14)” ማለቱ ሰው ሠርቶ የሚያገኘው ሊበቃው እንደሚገባ ያስተምረናል። ያልተለፋበት ገንዘብም እንደ ጉም የሚተን ብኩን መሆኑን ብዙዎች የሚመሰክሩት ነው። ሁሉም በልክ መሆን እንዳለበትና የሰው ልጅም ለመንፈሳዊ ሕይወቱ ቅድሚያ መስጠት እንዳለበት ጌታችን ሲያስተምርም (ሉቃ 12:15) “የሰው ሕይወት በገንዘቡ ብዛት አይደለምና ተጠንቀቁ፥ ከመጐምጀትም ሁሉ ተጠበቁ” ብሏል። 

ገንዘብህ ባለበት ልብህ ደግሞ በዚያ ይሆናል።

የሰው ልጅ ሠርቶ  በላቡ ያገኘውን ገንዘብ ለሥጋዊና ለመንፈሳዊ ሕይወቱ በአግባቡ ሊጠቀምበት ይገባል እንጂ ኃጢአትን ለመሥራት ወይም ሌላውን ወንድሙን/እህቱን ለመጉዳት ማዋል የለበትም። ይልቁንም የራሱን ኑሮ ለመምራት፣ ቤተ ክርስቲያንን ለማገልገልና ሌሎችን ለመርዳት ሊያውለው ይገባል። ይህንንም ሲያደርግ ብልና ዝገት በማያገኙት በሰማይ መዝገብን ያከማቻል። ጌታችን “መዝገብህ ባለበት ልብህ ደግሞ በዚያ ይሆናልና (ማቴ 6:21)” በማለት ያስተማረው ገንዘቡን (ያለ ከንቱ ውዳሴ) የሚመጸውት ልቡም በሰማያት (መዝገቡ ባለበት) ይሆናል ማለቱ ነው። “ለጻድቅ ያለው ጥቂት ከብዙ ኃጢአተኞች ሀብት ይበልጣል (ምሳ 37:16)” የተባለውም ለዚህ ነው። ክርስቲያን ገንዘቡን ለእውነትና በእውነት ብቻ መጠቀም አለበት። ሐናንያና ሰጲራ የሚባሉ ባልና ሚስት ገንዘባቸውን ለሐዋርያት ኅብረት ለመስጠት ወስነው ነገር ግን መንፈስ ቅዱስን በማታለላቸው ተቀጥተዋል (ሐዋ 5:1-10)። በሌላም በኩል ባልተገባ መንገድ (በጥንቁልና) ባገኘው ገንዘብ የመንፈስ ቅዱስን ስጦታ ለመግዛት የተመኘው ሲሞንም እንዲሁ ከገንዘቡ ጋር ጠፍቷል (ሐዋ 8:20)።

ባለጠግነት ከእግዚአብሔር ቁጣ አታድንም! 

የገንዘብ ባለጠጋ ሆኖ የተወለደ የለም። ሀብትም የመንፈሳዊ ጸጋ መለኪያ አይደለም። ማንኛውም የሰው ልጅ ጠንክሮ ከሠራም ባለጠጋ መሆን ይችላል። ነገር ግን ባለጠግነትን በተመለከተ በብዙዎች ዘንድ የተሳሳተ ግንዛቤ አለ። አንዳንድ ባለጠጎች ብዙ (ጊዜ) ገንዘብ በመስጠት ጽድቅ የሚገኝ ይመስላቸዋል። ሌሎች ደግሞ ባለጠጋ በምድር ‘ተድላን’ ስላገኘ ወደ መንግስት ሰማያት የማይገባ ይመስላቸዋል። ባለጠግነትን ብቻ የመጨረሻ ግብ አድርጎ አግባብ ባልሆነ መንገድ ለመክበር መሞከርም ለክርስትና ሕይወት ታላቅ ፈተና መሆኑ እርግጥ ነው።  ጠቢቡ ሰሎሞን “ባለጠጋ ለመሆን አትድከም፤ የገዛ ራስህን ማስተዋል ተው። በእርሱ ላይ ዓይንህን ብታዘወትርበት ይጠፋል፤ ባለጠግነት ወደ ሰማይ እንደሚበርር እንደ ንስር ለራሱ ክንፍ ያበጃልና (ምሳ 23:4-5)” በማለት የተናገረው ለዚህ ነው። ጌታችንም በትምህርቱ “ለባለጠጋ ወደ መንግስተ ሰማያት መግባት ጭንቅ ነው፣ ባለጠጋ ወደ መንግስተ ሰማያት ከሚገባ ግመል በመርፌ ቀዳዳ ቢሾልክ ይቀላል (ማቴ 19:23)” ብሎ ያስተማረው ባለጠግነት የክርስትና ሕይወት ፈተና መሆኑን ለማስገንዘብ ነው።

ጌታችን ይህንን የተናገረው  ከአምላኩ ይልቅ ገንዘቡን ይወድ ስለነበረው አይሁዳዊ ነበር። ይህንንም ሲል ሰው ከአምላኩ ይልቅ ሀብቱን ከወደደ ወይም በሀብት ብዛት ጽድቅን ለማግኘት ካሰበ መንግስተ ሰማያት መግባት ከባድ ነው ለማለት እንጂ በእውነት ሠርቶ ሀብታም የሆነ፣ እውነተኛ እምነት ያለውና መልካም ምግባር ያለው ባለጠጋ መንግስተ ሰማያት አይገባም ማለቱ አይደለም። በተጨማሪም በዘርና በዘሪው ምሳሌ ሲያስተምርም “በእሾህም የተዘሩት ሌሎች ናቸው፥ ቃሉን የሰሙት እነዚህ ናቸው፥ የዚህም ዓለም አሳብና የባለጠግነት ማታለል የሌላውም ነገር ምኞት ገብተው ቃሉን ያንቃሉ፥ የማያፈራም ይሆናል (ማር 4:19)” በማለት የተረጎመላቸው ባለጠግነት የክርስትና ሕይወት ዕድገት ማነቆ መሆኑን ሲያስገነዝበን ነው።

ሐዋርያው ያዕቆብ ስለባለጠጎች በተናገረበት መልእክቱ “አሁንም እናንተ ባለ ጠጎች፥ ስለሚደርስባችሁ ጭንቅ ዋይ ዋይ እያላችሁ አልቅሱ። ሀብታችሁ ተበላሽቶአል፥ ልብሳችሁም በብል ተበልቶአል። ወርቃችሁም ብራችሁም ዝጎአል፥ ዝገቱም ምስክር ይሆንባችኋል ሥጋችሁንም እንደ እሳት ይበላል (ያዕ 5:1-6)” በማለት ባለጠግነትን መውደድ መጨረሻው ምን ሊሆን እንደሚችል አስተምሯል። በተመሳሳይም ጠቢቡ ሰሎሞን “በባለጠግነቱ የሚተማመን ሰው ይወድቃል፣ በችኰላ የምትከማች ሀብት ትጐድላለች፤ ጥቂት በጥቂት የተከማቸች ግን ትበዛለች” ብሎ ስለባለጠግነት በጥበብ አስተምሮናል። በተጨማሪም “በሰነፍ እጅ የጥበብ መግዣ ገንዘብ መኖሩ ስለ ምንድር ነው? ጥበብን ይገዛ ዘንድ አእምሮ የለውምና” በማለትም ስለ ገንዘብ አጠቃቀም ተናግሯል (ምሳ 11:28 13:11 17:16)።

ባለጠግነት ከእግዚአብሔር ቁጣ አታድንም። ጠቢቡ ሰሎሞን ስለዚህ ሲናገር “በቍጣ ቀን ሀብት አትረባም፤ ጽድቅ ግን ከሞት ታድናለች (ምሳ 11:4)” ብሏል። የሰው ልጅም በገንዝቡ ከመመካት ወጥቶ ገንዘብ ማግኘት እንዲችል ጤናና ጉልበት፣ እውቀትን ጥበብን የሰጠውን እግዚአብሔርን ሊያመሰግን ይገባዋል። ስለዚህ ነው እግዚአብሔር ለባለሟሉ ለሙሴ “ነገር ግን ዛሬ እንደ ሆነ ለአባቶችህ የማለውን ቃል ኪዳን ያጸና ዘንድ፥ ሀብት ለማከማቸት እርሱ ጉልበት ሰጥቶሃልና አምላክህን እግዚአብሔርን አስብ (ዘዳ 8:18)” በማለት የተናገረው። ባለጠግነት ከእግዚአብሔር ቁጣ እንደማያድን፣ ይልቁንም የተሰጠንን ባለ ጠግነት ለተቸገሩት ካላካፈልን መጨረሻችን የዘላለም ሞት መሆኑን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ 16 ካስተማረን የነዌ ታሪክ መማር እንችላለን። 

ለድሃው ደሃ ስለሆነ ብቻ አይራራለትም!

የገንዘብ ደሀ ሆኖ እንዲኖር ተፈርዶበት የተወለደ ሰው የለም። ነገር ግን ሰው ያለውን ዕውቀትና ጉልበት ተጠቅሞ ተግቶ ካልሠራ ወይም ያገኘውን ሀብት ባአግባቡ ካልያዘ ደሃ መሆኑ አይቀርም። በተፈጥሮአዊና በሰው ሠራሽ ችግሮች ምክንያት ደሃ የሚሆኑ ሰዎችም አሉ። ሰው በዚህ ምድር በድህነት ስለኖረ ብቻ በሰማይ ጽድቅን አያገኝም፣ አይኮነንምም። “በመንፈስ ድሆች የሆኑ ብፁዓን ናቸው” የሚለውም ከምድራዊ ድህነት ጋር የሚገናኝ ነገር አይደለም። በሀብታሙ ሰው በነዌ ደጅ የነበረው ደሃው አልዓዛር ጽድቅን ያገኘው ደሃ ስለነበር ብቻ አልነበረም። ነዌም የተኮነነው ሀብታም ስለነበረ አይደለም። አልዓዛር በእምነቱ፣ በንጽሕናው ጽድቅን አገኘ። ነዌም በትዕቢቱና በስግብግብነቱ ተኮነነ (ሉቃ 16:19)። ስለዚህ ነው ቅዱስ አትናቴዎስ በቅዳሴው “እግዚአብሔር ለሁሉም እንደየሥራው ይሰጠዋል፣ ለድሃው ደሃ ስለሆነ አይራራለትም፣ ለባለጠጋውም ባለጠጋ ስለሆነ አይፈርድበትም” የሚለው። በእርግጥ ገንዘብ የሌለው ደሃ ብዙውን ጊዜ በረሃብና በመቸገር ሲኖር ገንዘብ ያላቸው ሰዎች የሚሠሯቸውን ሌሎች ኃጢአቶችን ላይሠራ ይችላል። በሌላም በኩል ገንዘብ ያላቸው ሰዎች የሚሠጡትን ያህል መስጠት አይችልም። ነገር ግን ሁሉም ሰው ኃጢአትን ይሠራል፣ በአቅሙም ሌላውን ወንድሙን መርዳት ይችላል። ስለዚህ ምድራዊ ድህነትም ይሁን ሀብት የጽድቅ መስፈርቶች አይደሉም።

የገንዘብ አጠቃቀም ጥበብ

ብዙ ሰው አተኩሮ የሚተጋው ገንዘብ ለማግኘት ነው። ስለገንዘብ አጠቃቀም ግን ብዙም ትከረት አይሰጥም። በዘመናችን ያሉ ሰባክያነ ወንጌልም የሚያተኩሩት ምዕመናን ለቤተ ክርስቲያን ገንዘብ እንዲሰጡ መወትውቱ ላይ ነው እንጂ ምዕመናን በገንዘባቸው እንዴት መጠቀም እንዳለባቸው አይደለም። ዋናው መሠረታዊው ጥያቄና ክርስቲያናዊው አስተምህሮ ሊያተኩርበት የሚገባው ግን “በክርስቲያን ቤተሰብ ውስጥ ያለው የገንዘብ አጠቃቀም ምን መምሰል አለበት?” የሚለው ነው። የክርስቲያን ቤተሰብ የገንዘብ አጠቃቀም በዕቅድ የሚመራና ቅድሚያ መሰጠት ላለባቸው ጉዳዮች ቅድሚያ የሚሰጥ መሆን ይኖርበታል።

መጽሐፍ ቅዱስ ስለገንዘብ አጠቃቀም በብዙ ምሳሌዎች ያስተምራል። ጠቢቡ ሰሎሞን (ምሳሌ 6:6-8) “አንተ ታካች፥ ወደ ገብረ ጕንዳን ሂድ፥ መንገድዋንም ተመልክተህ ጠቢብ ሁን። አለቃና አዛዥ ገዢም ሳይኖራት መብልዋን በበጋ ታሰናዳለች፥ መኖዋንም በመከር ትሰበስባለች” በማለት የገንዘብ አጠቃቀምን (በተለይም መቆጠብን) ከገብረ ጉንዳን መማር እንዳለብን ይነግረናል። እንዲሁም (ምሳ 21:20) “የከበረ መዝገብና ዘይት በጠቢብ ሰው ቤት ይኖራል። አእምሮ የሌለው ሰው ግን ይውጠዋል” በማለት ጠቢብ የከበረ መዝገብ እንዳለው ያስረዳል። ክርስቲያንም በገንዘብ አጠቃቀም ችግር ምክንያት ወደ ብድር መግባት እንደሌለበት ሲናገር (ምሳሌ 22:7) “ባለጠጋ ድሆችን ይገዛል፥ ተበዳሪም የአበዳሪ ባሪያ ነው” ብሏል። በአጠቃላይ የገንዘብ አጠቃቀም የሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ላይ ሊያተኩር ይገባል። 

ከሰጠኸኝ ሁሉ ከአሥር አንዱን እሰጥሃለሁ

ክርስቲያን ሠርቶ ከሚያገኘው አሥራት (10% ወይም ከአሥር አንድ) ለእግዚአብሔር ይሰጥ ዘንድ ይገባዋል (ዘፍ 28:22)። መቼም የጸጋ ሁሉ ምንጭ የሆነ አምላክ የእኛን ምድራዊ ገንዘብ እንደማይፈልግ የታወቀ ነው። ይሁንና በቸርነቱ የሰጠንን፣ የባረከልንን ገንዘብ በተራቡ፣ በተጠሙ፣ በታመሙ፣ በተቸገሩ፣ በተሰደዱ፣ በማጣት በተጨነቁ ሰዎች አድሮ ይቀበለናል። ለእነዚህ ሰዎች በልግስና የምንሰጠው ምጽዋትም ለባለጸጋው አምላካችን እንደምንሰጠው እንደሚቆጠር ጌታችን በወንጌል ተናግሯል። በምድር ያለች ቤተ ክርስቲያንን የጽድቅ አገልግሎት ስንደግፍ ለቤተ ክርስቲያን አምላክ እንደሰጠነው ይቆጠራል። ይህም ቤተ ክርስቲያን ለምትፈጽመው መንፈሳዊ (የወንጌል) አገልግሎት እንዲውል ነው።  ይህ ማለት ግን የተቀረውን 90%  የእኛ ስለሆነ “እንደፈለግን እንጠቀምበት” ማለት አይደለም። ሁሉም ገንዘብ የእግዚአብሔር ስለሆነ እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ለመንፈሳዊና ለሥጋዊ ሕይወታችን እናውለው ማለት ነው እንጂ።

ከዚህ ውጭ በሃይማኖት ስም ለሚያታልሉና የራሳቸውን ጥቅም ለሚያሳድዱ ግለሰቦችና ቡድኖች ምዕመናን ሠርተው ያፈሩትን ገንዘባቸውን መስጠት የለባቸውም። ምዕመናንም አሥራታቸውን ለቤተ ክርስቲያን የሚሠጡት ተምረው፣ ተረድተውና አምነውበት በራሳቸው ፈቃድ እንጂ ተወትውተው (ተገደው) መሆን የለበትም። ከአሥራት ጋር በተያያዘ ሌላው ጉዳይ ምእመናን በየአጥቢያው ቤተክርስቲያን አስተዳደር ላይ ያላቸው አመኔታ (trust) መቀነስ ነው። የሚሠጡት አሥራት ለተፈለገው የወንጌል አገልግሎት እንደሚውል ማረጋገጫ ይፈልጋሉ። ይህንንም በግልጽና በዘመናዊ አሠራር ማረጋገጥ ይገባል እንጂ “የምዕመናን ድርሻ መስጠት ብቻ ነው፣ ሌላው አይመለከታችሁም” በማለት ኋላቀርና ከክርስትና አስተምህሮ ጋር የማይሄድ ምላሽን መስጠት አይገባም። ምዕመናንን አስራት እንዲያወጡ የምትጠይቅ እያንዳንዷ አጥቢያ ቤተ ክርስቲያን ለተቸገሩት ገዳማትና አድባራት በልግስና ልትሰጥ ይገባል እንጂ በግለሰቦች የምናወግዘው ስግብግብነት በተቋም ደረጃ እንዲደገም መፍቀድ የለብንም። በግልፅ በሚታወቅ አሰራር እያንዳንዱ አጥቢያ ከሙዳየ ምጽዋቱ ለድሆች መመጽወት፣ ከመብዓው ለተቸገሩ አብያተ ክርስቲያናት ማካፈል እንዳለበት መዘንጋት የለበትም። ይሁንና በዘመናችን ያሉ አብዛኞቹ አብያተ ክርስቲያናት ለምዕመናን ግላዊ ሕይወት አርአያ የሚሆን አሰራር ስለማይከተሉ ሁላችንም በየአቅማችን ይህን መሰል የአስተሳሰብ ልዕልና ቃለ እግዚአብሔርን መነገጃ በሚያደርጉ ብልጣ ብልጥ አገልጋዮች እንዳይደፈን ልንጥር ይገባናል።

ግብር ለሚገባው ግብርን፥ ቀረጥ ለሚገባው ቀረጥን ስጡ።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ለሁሉ የሚገባውን አስረክቡ፤ ግብር ለሚገባው ግብርን፥ ቀረጥ ለሚገባው ቀረጥን፥ መፈራት ለሚገባው መፈራትን፥ ክብር ለሚገባው ክብርን ስጡ (ሮሜ 13:7)” እንዳለው ክርስቲያን ሠርቶ ከሚያገኘው ገንዘብ ለመንግስት የሚገባውን ክፍያ (ግብር ወይም ቀረጥ) በወቅቱና በአግባቡ መክፈል ይጠበቅበታል። ይህ መንግስት ለሕዝብ የሚሰጠውን አገልግሎት ወጪ ለመሸፈን የሚውል ነውና። የመንግስትን ግብር ወይም ቀረጥ ማስቀረት ወይም ላለመክፈል ህጋዊ ያልሆነ አሠራርን መከተል (ለምሳሌ በውጭ ሀገራት በሚኖሩ በርካታ የሀገራችን ሰዎች እንደተለመደው ለማጭበርበር በማሰብ የእጅ በእጅ ካሽ ክፍያን መጠቀም) ኃጢአትም ወንጀልም ነው። ከመንግስት ለሚገኘው አገልግሎት ተገቢውን ክፍያ አለመክፈል ከሌብነት ተለይቶ አይታይም። ይህም “አትስረቅ” ያለውን ትዕዛዝ መተላለፍ ነው። ስለዚህ ክርስቲያን የመንግሥትን ድርሻ ሳንቲም ሳያስቀር መስጠት ይኖርበታል። የመንግስትን ድርሻ በሚገባ ሳይከፍሉ ለቤተ ክርስቲያን ብቻ ገንዘብ መስጠትም ከተጠያቂነት አያድንም። ለሁሉም የሚገባውን እንደሚገባው መስጠት ያስፈልጋል እንጂ።

ምግብና ልብስ ከኖረን ግን፥ እርሱ ይበቃናል።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለደቀመዝመሩ ለጢሞቴዎስ “ወደ ዓለም ምንም እንኳ አላመጣንምና፥ አንዳችንም ልንወስድ አይቻለንም፤ ምግብና ልብስ ከኖረን ግን፥ እርሱ ይበቃናል” (1ኛ ጢሞ 6:7-8) እንዳለው ሰው በምድር ላይ ሲኖር ለኑሮ የሚያስፈልጉትን ግብዓቶች ለማሟላት ገንዘብን ይጠቀማል። ለዚህም “በመጠን ኑሩ” (1ኛ ጴጥ 5:8) እንደተባለው ሁሉንም በልክና በእቅድ መምራት ያስፈልጋል። የሚያስፈልጉትን ነገሮች በሚያስፈልጉበት መጠንና ጊዜ ገዝቶ ሳያባክኑ በአግባቡ መጠቀም ከክርስቲያን ይጠበቃል። በማኅበራዊ ጉዳዮችም የሚደረገው ተሳትፎ እንዲሁ በአግባቡና በዕቅድ ሊሆን ይገባዋል። ይህም እንደየቤተሰቡ ሁኔታ የሚለያይ ሲሆን ቤተሰቡ ከትምህርት ይሁን ከልምድ በሚያገኘው ክህሎት ላይ ተመስርቶ በማቀድ፣ በመተግበርና በመመዘን ሊመራው ይገባል። ጌታችንም በወንጌሉ (ሉቃስ 14:28) “ከእናንተ ግንብ ሊሠራ የሚወድ ለመደምደሚያ የሚበቃ ያለው እንደ ሆነ አስቀድሞ ተቀምጦ ገንዘቡን የማይቈጥር ማን ነው?” በማለት ሰው የሚያቅደውንና ለሚያደርገውን ነገር ሁሉ ባለው ገንዘብ ልክ መሆን እንዳለበት አስተምሯል። 

መልካም ማድረግን ለሌሎችም ማካፈልን አትርሱ።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ነገር ግን መልካም ማድረግን ለሌሎችም ማካፈልን አትርሱ፤ እንዲህ ያለው መሥዋዕት እግዚአብሔርን ደስ ያሰኘዋልና (ዕብ 13:16) እንዳለው ሰው ያለውን ሊያካፍል ይገባዋል። ክርስቲያን ሠርቶ በሚያገኘው ገንዘብ የራሱ የሆኑት ቤተሰቦቹን ሊደግፍ ይገባዋል (1ኛ ጢሞ 5:8)። ከላይ እንደተገለፀው ሌሎችም የተቸገሩና ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ወገኖችን አቅሙ በፈቀደለት መጠን ሊደግፋቸው ይገባል። በዚህም በምድር የወገኖቹን ችግር ለመፍታት የራሱን ድርሻ ያበረክታል። በሰማይም ለዘላለም ሕይወት የሚሆነውን መዝገብ ያከማቻል። እነዚህን ወገኖች መደገፍ እየቻሉ አለመደገፍ ከኃጢአት እንደሚቆጠርም ማስተዋል ያስፈልጋል (ያዕ 4:17)። ይህ የትሩፋት ሥራዎች ተብለው የሚታወቁትን መፈጸም ስለሆነ ልዩ ትኩረት ሊደረግበትም ይገባል። ለቤተ ክርስቲያን አሥራት ሰጥቻለሁና ድጋፍ የሚያስፈልጋቸውን አልደግፍም ማለትም አይቻልም። በተጨማሪም ይህ አገልግሎት ውዳሴ ከንቱን እንዳያመጣ ሰማያዊ ዋጋን ብቻ ዓላማ አድርጎ መፈጸም ይገባል። ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ (2ኛ ቆሮ 9:7) “እግዚአብሔር በደስታ የሚሰጠውን ይወዳልና እያንዳንዱ በልቡ እንዳሰበ ይስጥ፥ በኀዘን ወይም በግድ አይደለም” ያለውም ይህንን ሀሳብ የሚያጠናክር ነው። የተለያዩ መንፈሳዊ ማኅበራት የሚሰሩትን በጎ አገልግሎት ተጠያቂነት ያለበት አሰራርን በመከተል በገንዘብ መደገፍም በዚህ ሥር የሚታይ ነው።

በበጋ የሚያከማች ልጅ አስተዋይ ነው።

ክርስቲያን ለነገ ሕይወቱ ተስፋ የሚያደርገው እግዚአብሔርን ነው። ነገር ግን የራሱም ድርሻ ስላለው “እግዚአብሔር ቢፈቅድ ብንኖርም እንዲህ እናደርጋለን በሉ (ያዕ 4:17)” እንደተባለው ለወደፊት እና ለሚቀጥለው ትውልድ የሚሆን ገንዘብ መቆጠብ (Saving)፣ እንዲሁም ባለው ገንዘብ የተለያዩ ሥራዎችን በመሥራት (investment) ለሕዝብ የሚጠቅም ነገር ሠርቶ ለራስም ተጨማሪ ገንዘብን ማግኘት ይችላል። ይህም መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ነው። ‘ለማግኘትም ለማጣትም ጊዜ አለው’ እንደተባለ ይህንን ማድረግ ይገባል። ለነገ ብሎ ገንዘብ ማጠራቀም የእምነት ማነስ ተደርጎ መወሰድ የለበትም። ይልቁንም ነገም እኖራለሁ ብሎ በእግዚአብሔር የመታመን እንጂ። ጠቢቡ ሰሎሞን (ምሳ 13:22) “ጻድቅ ሰው ለልጅ ልጆቹ ያወርሳል፤ የኃጢአተኛ ብልጥግና ግን ለጻድቅ ትጠበቃለች” ያለውም ቁጠባ ለመጪው ትውልድ ድረስ እንደሚጠቅም ያስረዳናል። በተጨማሪም (ምሳ 10:4-5) “የታካች እጅ ችግረኛ ታደርጋለች፤ የትጉህ እጅ ግን ባለጠጋ ታደርጋለች። በበጋ የሚያከማች ልጅ አስተዋይ ነው፤ በመከር የሚተኛ ግን እርሱ ራሱን ያስነውራል” በማለት ለሰው ልጅ ሁሉ የሚጠቅም ገንዘብን የመቆጠብ ጥበብን አስተምሯል።

በአጠቃላይ የሰው ልጅ በምድር ላይ ሲኖር እግዚአብሔር የሰጠውን ጥበብና ጉልበት ተጠቅሞ በመሥራት ገንዘብ ማግኘት (ሀብት ማፍራት) ይገባዋል። ያፈራውንም ሀብት መንፈሳዊና ሥጋዊ ሕይወቱን ለሚጠቅም ዓላማ ሊያውለው ይገባል። ይህንንም ሲያደርግ እግዚአብሔርን በመፍራትና የሰውንም ልጅ በማክበር ሊሆን ይገባዋል። ከዚህ ውጭ ባልተገባ መንገድ ገንዘብን ለማግኘት መሞከር፣ በተገባ መንገድ የተገኘውን ገንዘብ ላልተገባ ዓላማ ማዋል፣ ገንዘብን መውደድ፣ ለገንዘብ መገዛትና የመሳሰሉት መንፈሳዊምና ሥጋዊ ሕይወትን የሚጎዱ ናቸው። በተጨማሪም ክርስቲያን ገንዘብን ለማግኘት ተግቶ ከመሥራት ጎን ለጎን ባገኘው ገንዘብም ቁም ነገር ሠርቶበት ለማለፍ መትጋት ይኖርበታል እንላለን።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር

ዕቅበተ እምነት፡ ምዕመናንን በማንቃት ወይስ ሐሰተኞችን በማጥቃት?

ዕቅበተ እምነት

መግቢያ

በቤተ ክርስቲያን ታሪክ በየዘመናቱ ብዙ ሐሰተኞች ነቢያት፣ ሐዋርያት፣ ካህናት፣ መነኮሳት፣ ባሕታዊያን፣ ሰባክያን፣ አጥማቂዎች፣ ጠንቋዮች/ቃልቻዎች፣ ባለመድኃኒቶች፣ ነገሥታት ወዘተ ተነስተዋል። በሐሰት ትምህርታቸውም ብዙዎችን አስተው፣ ተከታዮችንም አፍርተው ገማልያል እንዳለው ከእግዚአብሔር ስላልሆኑ ጊዜያቸው ሲደርስ ጠፍተዋል፡፡ ቤተ ክርስቲያን ግን እስከ ጌታ ምጽአት ድረስ ጸንታ ትኖራለች፡፡ ሐሰተኞቹ ዛሬም መልካቸውንና ስልታቸውን እየቀያየሩ ምዕመናንን እየተፈታተኑና እያሳቱ  ይገኛሉ።  የተነገረው ትንቢት ስለሚፈጸም ወደፊትም እንዲሁ በክርስቶስ ስም፣ በቅዱሳን ስም እንደሚነሱ እሙን ነው፡፡ ስለዚህ ‘እኔ ክርስቶስ ነኝ፣ እኔ ድንግል ማርያም ነኝ፣ እኔ አርሴማ ነኝ፣ እኔ ኤልያስ ነኝ፣ እኔ ዮሐንስ መጥምቅ ነኝ’ ቢሉ ወይም ‘እገሌ የሚባል ቅዱስ፣ ነቢይ ወይም ሐዋርያ ተነስቷል ወይም ክርስቶስ ተናገረኝ፣ ድንግል ማርያም ተናገረችኝ’ ቢሉ ትንቢቱ እየተፈጸመ መሆኑን ማስተዋል ይገባናል እንጂ ሊገርመን አይገባም፡፡

በአንጻሩ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምዕመናን ራሳቸውን የሚጠብቁበት፣ ቤተ ክርስቲያንም ምዕመናንን የምትጠብቅበትና የሐሰተኞችን ቅሰጣ የምትከላከልበት የራሷ የሆነ የዕቅበተ እምነት (እምነት የሚጠበቅበት) አስተምህሮ አላት፡፡ ነገር ግን በዘመናችን በግልና በማኅበር የሚካሄዱ የዕቅበተ እምነት እንቅስቃሴዎች ከሐሰተኞች አስተምህሮ ይልቅ ግለሰቦቹን ዒላማ ያደረጉ ናቸው፡፡ በዚህም የተነሳ እውነተኛው የዕቅበተ እምነት አስተምህሮ ወደ ጎን እየተተወ ስሜታዊነትና ዓለማዊው የመጠቃቃት ስነ-ልቦና የተጫነው አካሄድ እየተስፋፋ መጥቷል፡፡ ስለዚህ አንባቢያን ይህን ጠንቅቀው እንዲያዉቁና ራሳቸዉንም ከመምህራነ ሐሰት እንዲጠብቁ፣ ዘመኑን በዋጀ ሐዋርያዊ የዕቅበተ እምነት አገልግሎትም ራሳቸውንና ቤተ ክርስቲያንን እንዲጠብቁ የበኩላችንን ለማበርከት በማሰብ የዚህችን ጦማር ትኩረት ዕቅበተ እምነት ላይ አድርገነዋል፡፡

የሐሰተኞች ዓላማ

የዚህች ጦማር ትኩረት የሌሎች እምነት ተከታዮች (የሃይማኖት ድርጅቶች) ሳይሆኑ በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሆነው ሐሰትን የሚያስተምሩ፣ የሐሰት ድርጊቶችን የሚፈጽሙና ምዕመናንን የሚያታልሉ ግለሰቦችና ቡድኖች ናቸው፡፡ እነዚህ ሐሰተኞች በይዘት የተለያዩ የሚመስሉ ነገር ግን የተሳሰሩ ዓላማዎች አሏቸው። ብዙዎቹ በቤተ ክርስቲያን ውስጥና ውጭ ሆነው ምንፍቅናን የሚያስተምሩና እምነትን በመሸርሸር ምዕመናንን ከእናት ቤተ ክርስቲያን የሚለዩ ናቸው። ሌሎቹ ደግሞ በቤተ ክርስቲያን ስም በምዕመናን ላይ የሚነግዱና ለራሳቸው ሀብትን የሚሰበስቡ ናቸው። እነዚህ ገንዘብ እስካገኙ ድረስ ምንም ከማድረግ የማይመለሱና እምነት የለሾች ናቸው። ከእነዚህም መካከል ርኩሳን መናፍስትን የሚስቡና በዚህም ፈውስን እንሰጣለን፣ “ዕጣ ፈንታችሁን” እንተነብያለን በማለት ምዕመናንን እያጭበረበሩ ገንዘብ የሚሰበስቡ ይገኙበታል። ከእነዚህ ለየት ያሉት ደግሞ የስነ–ምግባር ችግር ያለባቸው፣ ሙስናን፣ ዝሙትን፣ ቅጥፈትን እና የመሳሰሉትን በመፈጸም የታወቁና በንስሐም ከመመለስ ይልቅ በዚያው ምግባራቸው በመቀጠል ሥጋዊ ኑሮአቸውን የሚያመቻቹ ናቸው። እነዚህም የሐሰት አገልጋዮች (የሚናገሩትን የማይሠሩ) ስለሆኑ ከዚህ ይመደባሉ፡፡

በአጠቃላይ ሁሉም ሐሰተኞች ከእውነተኛው የቤተ ክርስቲያን ትምህርት ይልቅ ሐሰትን የሚዘሩ፣ ከቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ይልቅ የራሳቸውን ጥቅም የሚያሳድዱ፣ ምዕመናንን ለመጥቀም ሳይሆን በምዕመናን ላይ የሚነግዱ ናቸው፡፡ በሌላ በኩል አልፎ አልፎ አንዳንዶች የቤተ ክርስቲያን አገልጋዮች ሆነዉ በከንቱ ፍልስፍናና በጥራዝ ነጠቅ ዕውቀት ሐሰተኛ ትምህርትን የሚያስተምሩ አሉ። የእነዚህ ችግር በስልትና በስሌት ሐሰትን ከሚያስተምሩና በሐሰት ከሚነግዱት ተለይቶ መታየት ይኖርበታል፡፡ አንዳንድ ወገኖችም ሕሊናቸውን ርኩስ መንፈስ ተቆጣጥሮት (ወይም የአእምሮ ህመምተኛ ሆነው) የሚናገሯቸውን ነገሮች እንደ ሐሰት ትምህርት የመቁጠሩ ነገርም ወደ መፍትሄ የሚያደርስ መንገድ አይደለም፡፡ አንድ ሰው የሚናገረውን ነገር እውነት ነው ወይም ሐሰት ነው ብሎ አስተያየት ከመስጠት በፊት ግለሰቡ አእምሮው ጤነኛ መሆኑን ማረጋገጥ ይገባል፡፡

ዕቅበተ እምነት

ዕቅበተ እምነት ስንል እያንዳንዱ ክርስቲያን እምነቱ፣ ሥርዓቱና ትውፊቱ ምን እንደሆነ በሚገባ ተረድቶ ራሱንና ቤተ ክርስቲያንን ከሐሰተኛኞች ቅሰጣ የሚጠብቅበት ሂደት ነው፡፡ ስለ እምነታችን ነቢያት የተናገሩትን፣ ጌታ ያስተማረዉን፣ ሐዋርያት የሰበኩትን ሊቃዉንት የጻፉትን ጠንቅቆ ማወቅና መጠበቅ በቅድሚያ የእያንዳንዱ ክርስቲያን ኃላፊነት (individual responsibility) ነው፡፡ ይህም ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ “በእናንተ ስላለ ተስፋ ምክንያትን ለሚጠይቁዋችሁ ሁሉ መልስ ለመስጠት ዘወትር የተዘጋጃችሁ ሁኑ፥ ነገር ግን በየዋህነትና በፍርሃት ይሁን (1ኛ ጴጥ 3:15)” ያለውን ቃል መፈጸም ነው። ከፍ ሲልም የቤተ ክርስቲያን አስተዳደር ኃላፊነት ነው፡፡ ለምሳሌም አርዮስ መናፍቅ በተነሳ ጊዜ በቅድሚያ የተቃወሙት የሚያስተምራቸው ምእመናን እንደነበሩ መጻሕፍትና የቤተ ክርስቲያን ትውፊት ያስረዱናል፡፡ ይህም የሚያሳየው ዕቅበተ እምነት ከእያንዳንዱ ክርስቲያን ጀምሮ የምንተጋለት አገልግሎት መሆኑን ነው፡፡

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከሐሰተኞች እንድንጠበቅ የምታስተምረው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ባስተማረው ወንጌል፣ ሐዋርያት በሰበኩት ስብከት፣ ሊቃውንትም በተለያዩ ዘመናት የተነሱ ሐሰተኞችን አሳፍረው ቤተ ክርስቲያንን ባጸኑበት መንገድ የሚፈጸም ነው። የጌታችን ትምህርት “ከሐሰተኞች ነቢያት ተጠበቁ (ማቴ 7:15)፣ ማንም እንዳያስታችሁ ተጠንቀቁ ( ማቴ 24:4)፣ በበረሃ ነው ቢሏችሁ አትውጡ፣ በእልፍኝ ነው ቢሏችሁ አትመኑ (ማቴ 24:30)፣ እውነተኛውን ቃል አስተውሉ፣ እስከመጨረሻው ጽኑ” የሚሉት ትምህርቶች መጠበቅን፣ መጠንቀቅን፣ መጽናትን መሠረት ያደረጉና ለክርስቲያኖች ሁሉ የተነገሩ ናቸው። ለእኛም ሕይወት እነዚህ መርሆቻችን ናቸው።

ክርስትናን እስከ ዓለም ዳርቻ ያስተማሩት ሐዋርያትም ከሐሰተኞች መጠበቅ እንዳለብን ያስተማሩት በዚሁ መንገድ የተቃኘ ነው። ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ በመልእክቱ “መንፈስን ሁሉ አትመኑ፣ ነገር ግን መናፍስት ከእግዚአብሔር ሆነው እንደሆነ መርምሩ (1ኛ ዮሐ 4:1)” በማለት መመርመር እንደሚገባን አስተምሯል።  ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስም ለመንፈስ ልጁ ለጢሞቴዎስ “አንተ ግን በተማርህበትና በተረዳህበት ነገር ጸንተህ ኑር፥ ከማን እንደ ተማርኸው ታውቃለህና (2ኛ ጢሞ 3:2)” በማለት ጸንቶ መኖርን ነው ያስተማረው። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስም ስለ ሐሰተኞች ሲናገር “እንግዲህ እናንተ፥ ወዳጆች ሆይ፥ ይህንን (የሐሰተኞችን ቃሉን ማጣመም) አስቀድማችሁ ስለምታውቁ፥ በዓመፀኞቹ ስሕተት ተስባችሁ ከራሳችሁ ጽናት እንዳትወድቁ ተጠንቀቁ (2ኛ ጴጥ 3:17)” በማለት በሐሰተኞች የስህተት ትምህርት እንዳንወድቅ ጽፎልናል። በሐዋርያት እግር የተተኩት ሊቃውንትም ሐሰተኞችን በግል በማስተማር፣ መልእክት በመላክ፣ ጉባዔ ሠርተው ተከራክረው በመርታት ነው እውነተኛይቱ የተዋሕዶ እምነትን ያቆዩልን። ለዚህም በሃይማኖተ አበው መጽሐፍ የተሰነዱት የቀደምት አባቶች መልእክታት ምስክሮች ናቸው።

ከጥንት ጀምሮ ያለው ምዕመናንን ከሐሰተኞች የመጠበቅ አገልግሎት በአራት ዋና ዋና ተግባራት ላይ ያተኮረ ነው፡፡ ሐሰተኛ ሲነሳ በመጀመሪያ ደረጃ የሐሰት ትምህርቱ (ተግባሩ) ምን እንደሆነና እና ይህንን የሐሰት ትምህርት የሚያስተምሩ ግለሰቦች (ቡድኖች) እነማን እንደሆኑ በሚገባ መለየት ነው፡፡ በሁለተኛ ደረጃም የሐሰት ትምህርቱ (ተግባሩ) ለምን ሐሰት እንደሆነና በተነሳው ጉዳይ ላይ እውነተኛው የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ምን እንደሆነ ከሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ማረጋገጥ ነው፡፡ በሦስተኛ ደረጃ የሐሰት ትምህርቱ ምን ያህል ተጽእኖ እንዳሳደረ በሚገባ መመርመር፣ የሐሰተኞቹን መነሻቸውን፣ የማጥመጃ ስልታቸውን፣ የመጨረሻ ግባቸውንና ያላቸውን ደጋፊ/ተከታይ በሚገባ ማወቅና ግለሰቦቹ የሐሰት ትምህርት (ተግባር) እንዲያቆሙ (የቤተ ክርስቲያንን ዐውደ ምሕረት እንዳይጠቀሙ) ማድረግ ነው፡፡

በአራተኛ ደረጃም የሐሰት ትምህርቱን (ተግባሩን) መግለጥ፣ እውነተኛው ትምህርት (ተግባር) ምን እንደሆነ በሚገባ ማሳወቅ ሐሳውያኑና ተከታዮቻቸው ስህተታቸውን ተረድተው ከስህተታቸው እንዲመለሱ ጠንክሮ መሥራትና ካልተመለሱም አውግዞ ከክርስቲያኖች ህብረት መለየት የዕቅበተ እምነት ሥራ ነው፡፡ ይህም በዓለም አቀፍ የቤተ ክርስቲያን ጉባኤያት ሳይቀር ይደረግ የነበረ የዕቅበተ እምነት ተግባር ነው፡፡ ዛሬም እንደ ጥንቱ በእንያንዳንዱ ደረጃ ሐሳውያኑና ተከታዮቻቸው ስህተታቸውን ተረድተው እንዲመለሱ የቤተ ክርስቲያን መምህራንና የሚቀርቧቸው ወዳጆቻቸው የተቻላቸውን ሁሉ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ይህ ሁሉ ተደርጎ የማይመለሱ ከሆነና በሐሰት መንገዳቸው ለመቀጠል ከወሰኑ የቤተ ክርስቲያኒቱ የበላይ አካል ሐሰተኞቹን ጠርቶ በማነጋገር በጉዳዩ ላይ የመጨረሻ ውሳኔ እንዲሰጥበትና ምዕመናንም ይህንን አውቀው እነዚህን የሐሰት መምህራንና ትምህርታቸውን እንዳይቀበሉ ማሳወቅ ቀጣዩ እርምጃ ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያን ፍላጎት እነዚህ ሰዎች መለየታቸው ሳይሆን ከስህተታቸው መመለሳቸው ስለሆነ በማንናውም ጊዜ ስህተታቸውን ትተውና እውነተኛውን አስተምህሮ ተቀብለው ቢመለሱ እጇን ዘርግታ ትቀበላቸዋለች፡፡

የዘመናችን ዕቅበተ እምነት

ምንም እንኳን ትክክለኛው የዕቅበተ እምነት ተግባር ከላይ በተብራራው መንገድ የሚፈጽሙ አባቶችና ምዕመናን ቢኖሩም በአሁኑ ወቅት የሚታየው ሐሰተኞችን የመከላከሉ አካሄድ በክርስትና አስተምህሮ መነጽርነት ሲታይ በብዙ ችግሮች የተተበተበ ነው፡፡ ሐሰተኞችን የመከላከሉ ሂደት የተጠናከረ ተቋማዊ ቁመና የሌለው፣ የሐሳውያኑ እንቅስቃሴ ሥር ከሰደደ በኋላ የሚጀመር፣ በአብዛኛው ማስወገዝን/መለየትን ግብ ያደረገ፣ ተነሳሽነት ባላቸው ግለሰቦች ወይም ማኅበራት እንቅስቃሴ ብቻ የሚመራና ከሐሰተኛ አስተምህሮው ይልቅ የሐሳቡ አቀንቃኝ ግለሰቦችን ብቻ ትኩረት ያደረገ ነው፡፡

የተጠናከረ ተቋማዊ ቁመና የለውም።

ሐሰተኞችን የመከላከሉ ሂደት በአብዛኛው የራሳቸው ተነሳሽነት ባላቸው ግለሰቦች ወይም ማኅበራት እንቅስቃሴ ብቻ የሚመራ መሆኑ ግልጽ ነው:: የምናየውም ሐሰተኞችን የመከላከል አካሄድ (ትክክለኛውን የዕቅበተ እምነት ስራ የሚሰሩትን ሳይጨምር) መክሰስን፣ ማሳሰርን፣ ማሳደድን/ማባረርን፣ ማስወገዝን ትኩረት ያደረገ ይመስላል፡፡ በብዙ ቦታዎች የሚታየው አካሄድም የሐሰተኞችን ትምህርት በግልጽ ከመቃወም ይልቅ በስውር መረጃ መሰብሰብ፣ እንደሰላይ መከታተል፣ መረጃ ማጠናቀርና በሚዲያ ማሠራጨት፣ መስደብ፣ ማስፈራራት፣ አልፎ አልፎም አካላዊ ጉዳት ማድረስ፣ ከሀገር ማሳደድ፣ ማስወገዝ፣ ማሳገድ ወዘተ ናቸው፡፡

ይህ ያልተቀናጀና ያልተጠናከረ አካሄድ ሐሳውያኑ የልብ ልብ እንዲሰማቸውና በማን አለብኝነት እንዲፏልሉ አድርጓቸዋል፡፡ ለተከታዮቻቸውም ‘እገሌ የተባለው ግለሰብ ወይም ማኅበር የሚያሳድደኝ የራሱ የዕውቀት ጎዶሎነት ስላለበት፣ በአገልግሎቴ (በዝናዬ) ስለሚቀናብኝ፣ የራሱ ጥቅም ስለተነካበት፣ የዚህ ወገን/ዘር ስለሆንኩ ወይም እኔን በመቃወም ታዋቂነትን ለማግኘት ነው እንጂ የሃይማኖት ችግር ኖሮብኝ አይደለም’ በማለት በድፍረት ይናገራሉ። በተጨማሪም የተቀናጀና ተቋማዊ ይዘት ያለው አሠራር ባለመኖሩ ምዕመናን አቤት የሚሉበት የዕቅበተ እምነት አካል በአጥቢያና በሀገረ ስብከት ደረጃ የለም። የሐሰተኞችን ትምህርትም የሚቃወምና ሐሰተኞቹን ፊት ለፊት የሚናገራቸው ካለም በሕይወቱ ላይ አደጋ የሚያደርስ ወይም የሚያስፈራራ የጥቅም ሰንሰለት ስለሚኖራቸው አስቸጋሪ ይሆንበታል፣ አንዳንዴም የሚደግፈውም ላያገኝ ይችላል፡፡ በብዙ ድካምና ዋጋ የሐሰተኞችን ማስመሰል የሚከታተሉ ትጉሀንም በዚህ ያልተቀናጀ አሰራር ከአቅማቸው በላይ ያለ ብልሃት ሮጠው ይደክማሉ።

‘እሳት የማጥፋት’ ዘመቻ ነው።

የዘመናችን ዕቅበተ እምነት አካሄድ በጥቅሉ ሲታይ የሐሳውያኑ እንቅስቃሴ ሥር ከሰደደ በኋላ የሚጀመርና ‘እሳት የመከላከል’ ሳይሆን ‘እሳት የማጥፋት’ አካሄድ ይመስላል፡፡ አንድ ሐሰተኛ ሰባኪ ሲነሳ ሳይታወቅና ብዙዎችን ውስጥ ለውስጥ ሲመለምል ቆይቶ ብዙ ተከታይ ካፈራ በኋላ ነው ‘ዘመቻ’ የሚከፈትበት፡፡ ሐሰተኛ አጥማቂ/ፈዋሽም እንዲሁ በብዙዎች ከታወቀ፣ ገበያው ከደራና በሀብት ከፈረጠመ በኋላ ነው ትኩረት ውስጥ የሚገባው፡፡ ጠንቋይም ይሁን አስማተኛም ይሁን ሌላ በሐሰት የሚነግድ፣ እንዲሁም አማሳኝ ብዙ ጉዳት ሳያደርስና እውቅናና ዝናን ሳያተርፍ ገና በእንጭጩ የመከላከሉ ነገር እምብዛም ጎልቶ አይታይም፡፡ ይህም ቸልተኝነት ሐሰተኞቹ ብዙ ነፍሳትን እንዲያስቱና ብዙ ገንዘብ እንዲመዘብሩ አድርጓቸዋል። በተጨማሪም ይህ የቸልተኝነት አካሄድ በመጨረሻ ለሌላ አገልግሎት ሊውል የሚችለውን ጊዜና ሀብትን የየሚያባክን አካሄድ ነው። ምክንያቱም ሥር ከሰደዱ፣ ብዙ ሰው ከያዙና የገንዘብ አቅማቸውን ካፈረጠሙ በኋላ እነርሱን መዋጋት ዓመታትን የሚፈጅ፣ ብዙ ክትትልም የሚሻና መስዋእትነትም የሚጠይቅ ነውና፡፡

ግለሰቦችን ትኩረት ያደረገ ነው።

ሐሳውያንን የመከላከሉ ሂደት ብዙውን ጊዜ ከአስተምህሯቸው ይልቅ ግለሰቦቹንና የንግድ እንቅስቃሴያቸው ላይ ያተኮረ ነው። በተለይም በማኅበራዊ ሚዲያ የሚታየው አካሄድ የእነርሱን የሐሰት ትምህርት ለይቶ እውነተኛውን አስተምህሮ ከማሳወቅና ምዕመናንን ከመጠበቅ ይልቅ የግለሰቦቹን አጠቃላይ ማንነትን አደባባይ የሚያወጣ፣ ሰብእናቸውንና ሐሰተኛ ትምህርታቸውን ሳይለይ ጨፍልቆ የሚያጎድፍ፣ እንዲታረሙና እንዲመለሱ ሳይሆን እስከመጨረሻው ደብዛቸው እንዲጠፋ የሚያደርግ ነው፡፡ እውነተኛውን ትምህርት እያስተማሩ ምዕመናንን ከመጠበቅ ይልቅ ከሐሰተኞች ጋር ፍልሚያ ውስጥ በመግባት የስድብ፣ የመበሻሸቅ፣ የፉከራ፣ የማስፈራራት፣ የዛቻ ወዘተ ተግባራት ክርስቲያናዊ ጠባይ የሌላቸውና ለሌላው አርአያ የማይሆኑ ናቸው። ለሚያደርጋቸውም የማያንጹ፣ ለሚመለከታቸውም የጦርነት እንጂ የሐዋርያዊነት ተግባር የማይመስሉ ናቸው፡፡ በተጨማሪም ይህ አይነቱ መንፈሳዊ ይዘት የሌለው እንቅስቃሴ የቤተ ክርስቲያንን መምህራን ጭምር በሕግ ፊት ሲያስቀርብ አስተውለናል።

ምዕመናንን ማስተማርና መጠበቅ እንጂ ሐስተኞችን ማጥቃትና ማሳደድ ክርስቲያናዊ አስተምህሮ አይደለም። የመጠቃቃት አካሄድም ቤተ ክርስቲያንን ከመንፈሳዊ አውድ ይልቅ የፉክክርና የፍልሚያ መድረክ ያደርጋታል። “ልክ እናስገባቸዋለን” እያሉ መፎከርም ቢሆን ስሜታዊነት እንጂ መንፈሳዊነት አይደለም። ሐሰተኛ ትምህርታቸው (ድርጊታቸው) በግልጽ ተተንትኖ ባልቀረበበት ሁኔታ ሐሳውያኑ ‘የምታሳድዱን ተከታይ ስላገኘን፣ እውቅና ስላተረፍን፣ ሀብት ስላፈራን ቀንታችሁ ነው’ እያሉ የሚያቀርቡትን ማስመሰያም ለማስተባበል ያስቸግራል። ከዚህ ጋር በተያያዘ ጥቂት የማይባሉ ኦርቶዶክሳውያን በሐሰተኞቹ መጎዳት፣ መታሰር፣ መወገዝና መለየት፣ መሰደድና መጥፋት ደስታቸውን ሲገልጹ ማየት ሌላው አሳዛኝና አሳፋሪ ተግባር ነው። በእውነት ለሚጠፋው ሕዝብ አዝነን እነርሱም እንዲመለሱ ፈልገን ብንሠራ እንዲህ አይነት በጥፋት የመደሰትን ልማድ አናይም ነበር። ክርስቲያን መደሰት የሚገባው በሐሳውያኑ መመለስ እንጂ መጎዳት ወይም መለየት መሆን የለበትም።

ግለሰቦችን ትኩረት ያደረገ የዕቅበተ እምነት እንቅስቃሴ መሠረታዊ ለውጥ ስለማያመጣ አንዱ ሐሳዊ ሲረታ ሌላው በቦታው እንዲተካ የሚያደርግ (ክፍት ቦታ የሚፈጥር) አካሄድ ነው። ምክንያቱም የሐሰቱን ትምህርት ሳይሆን ግለሰቡን ከቦታው ዞር የሚያደርግ ነውና። ‘ተነጂ እስካለ ነጂ አይታጣም’ እንደሚባለው ምዕመናንን በሚገባ እስካልተማሩ ድረስ አንዱ ሐሰተኛ ቢሄድ ሌላ መጥቶ ያሳስታቸዋል። በሌላም በኩል አስተምህሮ ላይ ሳይሆን ግለሰብ ላይ ያተኮረ አካሄድ በጠንካራ አቋማቸው የሚታወቁና በቤተ ክርስቲያን የሚፈጸሙ ስህተቶችን የማይታገሱ ክርስቲያኖች በምንደኞቹ “ቆርጦ ቀጥል” ስም እየተሰጣቸው እንዲሳደዱ አድርጓል። ምንደኞችን እንደየዓመላቸው መያዝ የቻሉ ሐሰተኞች ደግሞ በተድላና በደስታ እየኖሩ ምንፍቅናቸውን ሲያስፋፉ አንዳች እንኳ የሚናገራቸው የለም።

ሐሰተኞቹን የሚያስተዋውቅ ነው።

በዘመናችን ሐሰተኞችን ለማጋለጥ የሚደረገው በአግባቡ ያልታቀደ የሚዲያ ዘመቻ ሐሰተኞን በነፃ ለሕዝብ የሚያስተዋውቅ እንደሆነ እየታየ ነው። የእነርሱን የተንኮል መንገድም ብዙ ጊዜ ወስዶ (ለዛውም በቂ ትምህርትና ምላሽ ሳይሰጥበት) በየዐውደ ምሕረቱ እየደጋገሙ መለፈፉ ምዕመናን ግራ እንዲጋቡ ያደርጋል፣ ውድ የሆነውን የወንጌል መማርያ ጊዜም ያባክናል። የቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረትም እውነተኛው የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ እንዲሰበክበት እንጂ ስለሐሰተኞች ከበቂ በላይ እንዲሰበክበት መፈቀድ የለበትም። የሐሰተኞችን ትምህርት በቂ ምላሽ ሳይሰጡ በየማኅበራዊ ሚዲያው ማሰራጨትም ከእነርሱ ጋር እንደመተባበር ነው። የዚህ ዓይነቱ አካሄድ ነገ ሌሎች በእነርሱ መንገድ እንዲሄዱ ጤናማ ዕውቀት ሊሰጥ እንደሚችልም መጤን ይኖርበታል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ከሌላ በስውርም ሆነ በግልጽ የእነርሱን መንገድ ከሚከተል/ከሚደግፍ አካልም ድጋፍ እንዲያገኙ ጉልበት ሊሆናቸው ይችላል፡፡ አንዳንዴም ዘመቻ የተከፈተባቸው በሐሰት ትምህርታቸው ሳይሆን በማንነታችን (በዘራችን) ነው ብለው ለማወናበድ በር ይከፍትላቸዋል። ከዚህ አንጻር ስህተቱ ላይ ማተኮሩ የተሻለ ይሆናል።

ለእውቅናና ገንዘብ ማግኛነት እየዋለ ነው።

ይህ ያልተቀናጀና ግለሰቦች ላይ ያነጣጠረ የዕቅበተ እምነት እንቅስቃሴ ለአንዳንድ ሰባክያን እውቅናና ገንዘብ ማግኛነት እየዋለ መሆኑ የአደባባይ ምስጢር ነው። ስለታዋቂ ሐሳውያን መስበክና መጻፍ ተገቢ ቢሆንም ዓላማው ምዕመናንን ለመጠበቅ እንጂ ‘ማወቅን ለማሳወቅ’ ወይም እንደ ስቴዲየም አስጨፋሪ ጡሩምባ እየነፉ ታዋቂነትና ዝናን ለማትረፍ ወይም የተሻለ ቢዝነስ ለመሥራት መሆን የለበትም። ዕቅበተ እምነት በይድረስ በይድረስ ለተዘጋጁና ግለሰቦችን ትኩረት ላደረጉ መጻሕፍት፣ ሲዲ፣ ቪሲዲ፣ ስብከት ማሻሻጫ መሆኑ ሲታይ ሐሰተኞችን የምንከላከልበትን አካሄድ መልሰን መቃኘት እንዳለብን ያመለክተናል። ይህ አካሄድ መንፈሳዊነቱ የደበዘዘ፣ ቢዝነስነቱ (ንግድነቱ) የጎላ፣ ስሜታዊነት የሚያይልበት፣ እውነተኛውን ትምህርት በተገቢው መንገድ የሚያስረዳ ሳይሆን ለተጠየቃዊ አካሄድ የማይመች የሰነፎች መንገድ የሚሆንበት ጊዜ ቀላል አይደለም። የመናፍቃን መነሳት እውነተኛ መምህራንን ማንቃት ሲኖርበት ሁሉንም አጋጣሚ መነገጃ ለሚያደርጉ ሰዎች ቢዝነስ ማስተዋወቂያ ሲሆን ታዝበናል። በዚህም የተነሳ አንዳንድ መምህራን የትምህርታቸውንና የመጻሕፍቶቻቸውን ርዕስ ሳይቀር ‘እገሌ ለተባለ ሐሳዊ መልስ’ ብለው  በታዋቂ ሐሰተኞች ስም በመሰየም የሐሰተኞችንና የራሳቸውን ስም አብረው ሲያስተዋውቁ ይታያሉ። ይህንን ስንል ግን ያለው አካሄድ እንዲሻሻል ካለን ፍላጎት እንጂ በመልካም መንገድ ቤተ ክርስቲያንን ለመጠበቅ የሚተጉትን ለመንቀፍ አይደለም።

ለማጥቂያነት እየዋለ ነው

አንድን ሰው “መናፍቅ” ብሎ ለመለየት መመዘኛ መሆን ያለበት መንፈሳዊ አስተምህሮ ብቻ መሆኑ ግልፅ ነው። ይሁንና በታሪክ ትንታኔ የማይስማማቸውን፣ በፖለቲካዊ አቋም የሚቃረናቸውን፣ በልዩ ልዩ ምድራዊ የልዩነት ምክንያቶች “የእኔ” ከሚሉት ቡድን የተለዩ ሰዎችን ለማጥቃት፣ የማያምኑትን ክህደት እንደሚያምኑ፣ የማያስተምሩትን ምንፍቅና እንደሚያስተምሩ እየተደረጉ በሐሰት ምስክር ተገፍተው ከቤተ ክርስቲያን በተቃርኖ እንዲቆሙ የሚደረጉ ሰዎችም አሉ። በአንፃሩ ደግሞ መንፈሳዊ አስተምህሮው የለየለት መናፍቅ ሆኖ በዘር ቆጠራ፣ በፖለቲካና የታሪክ ትንታኔ መመሳሰል የተነሳ ቢቻል የሚሸለም ባይቻል ነገሩ “በደምሳሳው” የሚታለፍለት አለ። ከዚህ በላይ እግዚአብሔር የሚጠላው ግፍ የለም። ለቤተ ክርስቲያን ክብር የሚደረግ የዕቅበተ እምነት አገልግሎት የሚወዱትን ለማቅረብ፣ የሚጠሉትን ለማጥቃት መዋል የለበትም።

የሚያንጽና የሚያጸናው አካሄድ

ከሁሉም አስቀድሞና ከሁሉም በላይ የምናምነው አምላክ ቤተ ክርስቲያንን ከሐሰተኞች እንዲጠብቅልን አጽራረ ቤተክርስቲያንን እንዲያስታግስልን በጉባዔም በግልም ሁል ጊዜ በጸሎት መጠየቅ ይገባናል። ነቢየ ልኡል ክቡር ዳዊት “እግዚአብሔር ቤትን ካልሠራ፥ ሠራተኞች በከንቱ ይደክማሉ፤ እግዚአብሔር ከተማን ካልጠበቀ፥ ጠባቂ በከንቱ ይተጋል (መዝ 126፦2)።” እንዳለ እግዚአብሔርን በጸሎት ልንጠይቅ ይገባል።

ምዕመናንን በሚገባ ማሳወቅ

የሐሰተኞችን አስተምህሮ ለመከላከልና ምዕመናንን ለመጠበቅ ቀደምት አባቶቻችን ሲያደርጉት እንደነበረው ምዕመናንን በሚገባ ማስተማርና በመንፈሳዊ ዕውቀትና ክህሎት ማብቃት ትኩረት ሊሰጠው የሚገባ ተግባር ነው፡፡ ምዕመናንም በሐሰተኞች ምክንያት የሚሳሳቱት በቂ ትምህርት ባለማግኘታቸው የተነሳ ስለሆነ በዋናነት ሊተኮርበት የሚገባው አገልግሎት ይህ ነው፡፡ መጽሐፍም ከሐሰተኞች ተጠበቁ የሚለው መሠረታዊውን የቤተ ክርስቲያን ትምህርት አውቀን ከሐሰት ትምህርት እንጠበቅ ዘንድ ነውና ዋናው ማስተማር ነው፡፡ በጎችን በዱር በትኖ ተኩላን በተኩላ ላይ የሚፈርድ እረኛ ትርፉ ምንድን ነው። የአገልጋዮችም ድርሻ ተኩላዎችን አድኖ ማጥፋት ሳይሆን በጎችን መጠበቅ ነው።

ምዕመናን በሐሰተኞች እንዳይወሰዱ ማስተማር ያስፈልጋል ሲባል የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ መሠረታዊ የእምነት ትምህርት ማስተማር ማለት ነው እንጂ “እገሌ የሚባል ሐሳዊ እንዲህ ይላል” እያሉ ማስተማር አይደለም፡፡ በተለይም የቤተ ክርስቲያኒቱን እምነት ሥርዓትና ትውፊት በደንብ ሳያስተምሩ የመናፍቃንን አካሄድ መተንተን ምዕመናንን አያንጽም። በባዶ ፉከራም ማጥላላቱ እንዲሁ እርባና የሌለው ጩኸት ነው። የሐሰተኞች ትምህርት ለማስረዳት ያህል ይጠቀስ ካለሆነ በቀር የቤተ ክርስቲያኒቱን መሠረታዊ ትምህርት ቦታ ወስዶ መሠጠት የለበትም፡፡ መጻሕፍትም ሲዘጋጁ እንዲሁ የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ አስተምህሮ ላይ ሊያተኩሩ ይገባል እንጂ “እገሌ ለሚባል ሐሳዊ መልስ” ተብለው ሐሰተኞችን ዒላማ አድርገው መዘጋጀታቸው ገንቢ አይደለም፡፡

የሐሰት አስተምህሮን ከጅምሩ መከላከል

በሚገባ የተማረ ምዕመን ቤተ ክርስቲያንን ነቅቶ ይጠብቃል፡፡ ሐሰተኛ ትምህርትም ሲኖር ገና ከጅምሩ ቶሎ መከላከል እንዲቻል ይረዳል፡፡ ሐሳዊያንም ሥር ሳይሰዱ፣ ብዙ ሰው በሐሰተኛ ትምህርታቸው ሳይበክሉ ለመከላከል ይረዳል፡፡ በዚህም ቤተ ክርስቲያን ሐሰተኞች ገና ተከታይ ሳያፈሩ መለየትና ማረም ትችላለች፡፡ ጉዳትም ሳያደርሱ በቀላሉ መከላከል፣ ወደ ቀናው መንገድ መመለስም ይቻላል፡፡ ከዚህ አንጻር የተሻለው አካሄድ በየአጥቢያው ምዕመናንን በሚገባ አስተምህሮ ከካህናትና ከሰባክያነ ወንጌል ጋር በመሆን የሐሰተኞች እንቅስቃሴ ገና አዝማሚያው ሲታይ ለምዕመናኑ መረጃን በማድረስ ሁሉም ራሱን እንዲጠብቅና ለሌላውም እንዲያሳውቅ በማስታወስ ሐሰተኛ እንቅስቃሴ የሚያደርገውን አካልም በተለያየ መንገድ በመቅረብ ማስተማር፣ መምከርና መመለስ የሚያስችል አሠራር መፍጠር ያስችላል፡፡

መዋቅራዊ አሠራርን ማጠናከር

ሐሳውያኑ ምንጊዜም ስልማይጠፉ ችግሩን ራሱ ተከታትሎ መፍትሔ የሚሰጥ እና የዕቅበተ እምነት አገልግሎቱን በበላይነት የሚመራና የሚያስተባብር ጠንካራ የቤተክርስቲያን መዋቅራዊ አካል እና አሠራር ያስፈልጋል፡፡ ይህ ባለመኖሩ ምክንያት የሐሰተኞችን እንቅስቃሴን ለመመከት በሚል ሌላ የገንዘብ ማግኛ መንገድ እንዲከፈት እየሆነ ነው፡፡ ሐሰተኞቹ ምዕመናንን በአንድ በኩል ሲመዘብሩ አንዳንድ የእኛው አገልጋዮች ደግሞ በዚህ በኩል እገሌ ስለሚባለው ሐሳዊ ትምህርት እንሰጣለን እያሉ በምዕመናን ላይ ሲነግዱ ከሐሳውያኑ ጋር ተማክረው የሚያደርጉት ሁሉ ያስመስላል፡፡ ይህ ችግር የሚፈታው ጠንካራ መዋቅራዊ አሠራር ሲኖርና ምዕመናንና ካህናት አካሄዳቸውን መንፈሳዊ በማድረግ ብቻ ነው፡፡

ለሐሰተኞቹ በር የከፈቱ ክፉ ልማዶችን ማስወገድ

ሐሰተኞቹ በብዛት የሚከተሏቸው ማሳሳቻዎች በምንደኛ አገልጋዮች መስመራቸውን በሳቱ አንዳንድ መደበኛ የቤተ ክርስቲያን አገልግሎቶች ለገንዘብ ማግኛነትና ለከንቱ ውዳሴ መሰብሰቢያነት የሚውሉ አሠራሮችን ነው። የተሳሳተ አካሄድን በመጠኑ የተለማመደ ምዕመን ለሐሰተኞቹ  የተጋነነ ቅሰጣ የተመቸ እርሻ መሆኑ አይቀርም። ከእነዚህ ክፉ ልማዶች ውስጥ የእውነትም የሐሰትም ተዓምራትን ለገቢ ማስገኛነት መጠቀም፣ ለጸሎት ገንዘብ መቀበል፣ በራዕይና ሱባኤ ሰበብ ምዕመናንን ለፕሮቴስታንታዊ የውሸት መገለጥ ማመቻቸት፣ ቁሳዊ ልማትንና ገንዘብ ማስገኘትን የመንፈሳዊ አገልግሎት ግብ አድርጎ ማየት፣ ታቦታትን በማቃለል በአንድ ቦታ ድርብርብ ንግሥ ማድረግ፣ ካህናትና መምህራን የሕዝብ አገልጋዮች መሆናቸው ቀርቶ እንደ ዓለማዊ ዝነኞች አለባበስና ፎቶ አነሳስ እያሳመሩ በውሸት አንቱታ ነግሠው ሥራ ሳይሠሩ የምዕመናንን ገንዘብ የሚበሉባቸው አሠራሮች ተጠቃሽ ናቸው። በመንፈሳዊ ቦታ ያገኙትን እውቅና ለገንዘብ ማግኛነትና ለሚወዱት ፖለቲካዊ አሰላለፍ በማዋል ምዕመናንን በየጎሬያቸው ማስከተል ከመለመዱ የተነሳ ባለፉት ዓመታት መንፈሳዊ አገልግሎት ከግላዊ ከንቱ ውዳሴ እንዲርቅ ይደክሙ የነበሩ ግለሰቦችና ማኅበራትም በጎርፉ ተወስደው ፕሮቴስታንታዊ ልማዱን በመከተል የራሳቸውን “ለፎቶ የሚመቹ፣ ሰው ሊከተላቸው የሚችል፣ ታይታ የሚወዱ” ሰዎች ወደማከማቸት ሲያዘነብሉ እያየን ነው። ይህን የሚያደርጉትም ለሃይማኖታዊ አቋም ሳይሆን በማኅበራዊና ፖለቲካዊ ምልከታ ተጠልፈው መሆኑን የሚያሳዩ ጠቋሚዎች ብዙ ናቸው።

እነዚህ ክፉ ልማዶች ለሐሰተኞች መፈልፈል የተመቸ ሜዳ ይፈጥራሉ። ብዙዎቹ ሐሰተኞች በምንደኞች የተከፈተውን የስህተት መንገድ በማስፋት ያለሀፍረት ለጸሎት ገንዘብ ይጠይቃሉ፣ ስለራሳቸው ክብር አብዝተው ያወራሉ፣ ያስወራሉ። ምዕመናን እንደ አቅማቸው ጥረው ወደ ጽድቅ ጎዳና ከመመለስ ይልቅ በተዓምራት ተስፋ እንዲያደርጉ አስረው ያስቀምጧቸዋል። ከላይ በተገለፁት የተሳሳተ የአገልግሎት አቅጣጫዎች የተማረኩ ምዕመናንም ከመንፈሳዊ ሚዛን ይልቅ አለባበስ፣ ስምና ተዓምራት የሚመስጣቸው ሆነዋል። በቤተ ክርስቲያን ተሰብስበው ከመንፈሳዊ አስተምህሮ ይልቅ መስማት የሚፈልጉት ፖለቲካዊ ትንታኔና ተአምራታዊ መፍትሔ ነው። ሐሰተኛ መምህራንም ይህን በቅዱሳት መጻሕፍትም ሆነ ተለይቶ በሚታወቅ ዓለማዊ እውቀት (Standardized secular knowledge) የማይመራ ግልብ ማኅበራዊ መሠረት (social base) በሚገባ ይጠቀሙበታል። ስለሆነም ከእምነትና ዕውቀት ይልቅ በስሜትና በእልህ የሚመሩ “ምዕመናንን” ለማብዛት እንዲሁም ለገንዘብ፣ ለዝና እና ለፖለቲካዊ ዓላማ ሲባል በመልካሙ እርሻ ላይ የሚዘሩ አረሞችን በእምነትና በዕውቀት ተመርተን በማስወገድ የሐሰተኞችን የመባዛት አቅም መቀነስ ይገባናል።

መልእክተ አስተምህሮ

በአጠቃላይ ሐሰተኞችን የምንከላከልበት መንገድ የሚያንጽና የሚያጸና ሊሆን ይገባዋል፡፡ በተለይም ከቤተክርስቲያን አስተምህሮና ከዓለማዊ ሕግ ጋር አብሮ የሚሄድና የቤተ ክርስቲያኒቱን አስተምህሮ የዋጀ አሠራርን ይጠይቃል፡፡ ሐሰተኞቹን በሰውነታቸው ማጥቃት ላይ ሳይሆን ማስተማር ላይ በማተኮር፣  ሐሰተኞችን ከማሳደድ ይልቅ ምዕመናንን በሚገባ መጠበቅ ላይ መትጋቱ ይበጃል፡፡ ሐሰተኞችን የመከላከሉ እንቅስቃሴም ከግለሰቦቹ ይልቅ የሐሰት ትምህርታቸው/ተግባራቸው ላይ የበለጠ ማተኮር ይኖርበታል፡፡ ምዕመናንን መጠበቅ የሚቻለው የቤተ ክርስቲያን ትምህርትን እውነትነት፣ የሐሰተኞችን ቅሰጣ ስህተትነትን በሚገባ ለይቶ በማሳየት መሆን ይኖርበታል፡፡

በሌላ በኩል ወንጀል የፈጸሙ ሐሳውያን በሕግ መጠየቃቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ሐሳውያንን በግለሰብ ደረጃ ከመስደብ፣ ከመክሰስ፣ ከማስፈራራትና ከማሳደድ ይልቅ ክርስቲያናዊ በሆነ መንገድና ግላዊ ስብእናቸውን ባከበረ መልኩ ትምህርት መስጠት ይገባል፡፡ ምንም እንኳን ግለሰቦቹና ግብረ አበሮቻቸው ሐሰትን በማስተማርና ምዕመናንን በማሳሳት ቤተ ክርስቲያንን ቢጎዱም እነርሱ ላይ ጥቃት ለማድረስ መሞከር ራስን በኃጢአትና በወንጀል ውስጥ መክተት፣ እንዲሁም ቤተ ክርስቲያንንም የበለጠ መጉዳት ነው፡፡ በመጨረሻም ምዕመናንን ከሐሳውያን ለመከላከል የሚተጉ አገልጋዮች ለዝናና ለመታወቅ ሳይሆን ምዕመናንን ከሐሰት ትምህርት መጠበቅን ብቻ ዓላማ አድርገው እንዲያገለግሉ በታናሽ ወንድምነት እንመክራለን፡፡

ክርስቲያናዊ አንድነት: ማኅበራዊ ብዙኅነትንና ዘረኝነትን ማምታታት አይገባም!

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥር ያሉ ምዕመናን የተለያየ የትውልድ ሀረግ (ቦታ) ያላቸው፣ የተለያዩ ቋንቋዎችን የሚናገሩ፣ በተለያዩ አካባቢዎች የ(ሚ)ኖሩ፣ የተለያየ ፖለቲካዊ አመለካከት ያላቸው፣ በተለያዩ የሕይወት መስተጋብሮች ያለፉና በዕድሜ፣ በፆታ፣ በዕውቀት፣ በክህሎት፣ በሀብት መጠን፣ በአመለካከት፣ በልምድ ወዘተ የሚለያዩ ናቸው። ነገር ግን ሁሉም በእግዚአብሔር አንድነትና ሦስትነት የሚያምኑ፣ በክርስቶስ ሰው መሆን የተዋጁ፣ ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ የተወለዱ፣ የአንዱን የክርስቶስን ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን የሚቀበሉ፣ በመጨረሻው ትንሣኤ ሙታንም ተስፋ መንግስተ ሰማያትን የሚጠባበቁ ናቸው። በዘመናችን ማኅበራዊ ብዙኅነት በአንዳንዶች ዘንድ ክርስትናዊ አንድነትን እንደሚከፋፍል ተደርጎ ይታሰባል፡፡ በሌላም በኩል ማኅበራዊ ብዙኅነትን አገናዝቦ ማገልገልን ከዘረኝነት ጋር የማምታት ሁኔታ ይታያል፡፡ በዚህም የተነሳ ማኅበራዊ ብዙኅነትን ባለመገንዘብና በሌሎች በተለያዩ ምክንያቶች መከፋፈል የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎትና የክርስትና ሕይወታችንን በእጅጉ እየጎዳው ይገኛል። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር ክርስቲያናዊ አንድነትን (Christian Unity)፣ ማኅበራዊ ብዙኅነትን (Social diversity) እና ዘረኝነትን (Racism) በመጽሐፍ ቅዱስ መነጽርነት እንዳስሳለን።

ክርስቲያናዊ አንድነት ምንድን ነው?

ክርስቲያናዊ አንድነት ከአስተዳደራዊ (የቤተክርስቲያን አስተዳደር) አንድነት፣ ከፖለቲካዊ አንድነትና የሀገር (ሀገራዊ) አንድነት የተለየ ነው። እዚህ ላይ ሦስት መሠረታዊ ጥያቄዎችን መጠየቅ ይገባል። 1) ክርስቲያናዊ አንድነት ምንድን ነው? 2) ክርስቲያናዊ አንድነት በምን ይገለጣል? 3) ቤተ ክርስቲያን አንዲት (አሐቲ) ናት ስንልስ ምን ማለታችን ነው? ክርስቲያናዊ አንድነት በእምነት አንድነትና በአስተምህሮ ስምምነት የሚገለጥ በመሆኑ በትውልድ ሀረግ፣ በቋንቋ ልዩነት፣ በፖለቲካዊ ርዕዮት መለያየት፣ በፖለቲካዊ የሀገራት ድንበር መለያየት የማይገደብ ነው። ‘ቤተ ክርስቲያን አንዲት ናት’ ስንል በአንድ በክርስቶስ መሠረትነት ላይ የታነጸች፣ በእርሱ የተዋጀች፣ በእርሱ የምታምን፣ እርሱንም የምታመልክ፣ እርሱንም የምትሰብክ መንፈሳዊ ተቋም ናት ማለታችን ነው (ማቴ 16:18-19 ኤፌ 4:1-4)።

የቤተክርስቲያን አንድነት የሚገለጠው በአምስቱ አዕማደ ምሥጢራትና በሰባቱ ምሥጢራተ ቤተክርስቲያን ነው። በተጨማሪም የቤተ ክርስቲያን አንድነት ሲባል በአካለ ሥጋ ያሉ ክርስቲያኖችና በአካለ ነፍስ ያሉ ቅዱሳን ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸው አንድነትን ያመለክታል። ይህም ሲባል በምድር ያለችው ቤተ ክርስቲያን እና በሰማይ ያለችው ቤተ ክርስቲያን አንድ ናቸው ማለት ነው። በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥር ያለን ክርስቲያኖችም ‘አንድ ነን’ ስንል ይህንን ማለታችን ነው እንጂ አስተዳደራዊ አንድነት፣ ወይም የቋንቋ አንድነት ማለታችን አይደለም። ክርስቲያኖች ‘አንድ ነን’ ስንል ‘በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር የተወለድን ነን’ ማለታችን ነው፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስም ይህንን ሲናገር “ዳግመኛ የተወለዳችሁት ከሚጠፋ ዘር አይደለም፥ በሕያውና ለዘላለም በሚኖር በእግዚአብሔር ቃል ከማይጠፋ ዘር ነው እንጂ” ብሏል (1ኛ ጴጥ 1:23)

ማኅበራዊ ብዙኅነት (Social diversity)

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኩላዊት (የሁሉም፣ ዓለም አቀፋዊት) ከመሆኗ የተነሳ ኦርቶዶክሳውያን ክርስቲያኖችም ማኅበራዊ ብዙኅነት (Social diversity) እንዳላቸው ግልፅ ነው። ይህም የቋንቋ፣ የባህል (አለባበስ፣ አመጋገብ፣ አኗኗር ወዘተ) ፣ የሙያ፣ የብሔር፣ የፖለቲካ አመለካከት፣ የዘር የትውልድ ሀረግ፣ የትውልድ ሥፍራ እና የመሳሰሉትን ብዙኅነት ያጠቃላል። ይህም ብዙኅነት የየማኅበረሰቡ ማኅበራዊ ማንነት መገለጫ ከመሆኑ የተነሳ እያንዳንዱ ማኅበረሰብ የሚጠብቀውና የሚያሳድገው እሴት ነው። ሰው የነፍስና የሥጋ ውሕደት እንደሆነ ሁሉ ማንነቱም የመንፈሳዊና የማኅበራዊ ማንነቶቹ ውሕደት ነው። ይህም ከክርስትና አስተምህሮ ጋር ተጣጥሞ መሄድ የሚችል፣ ይልቁንም ክርስትናን ለማስተማር ተጨማሪ አቅምን የሚፈጥር እንጂ አንዳንዶች እንደሚመስላቸው ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍል ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም። ቤተክርስቲያንን የሚጎዳው ከክርስትና ጋር የማይጋጨውን ጤናማ የሆኑትን ማኅበራዊ ልዩነቶች በልዩ ልዩ ተጽዕኖ በመጨፍለቅ ቤተክርስቲያንን “የአንድ ወጥ ምድራዊ ማንነት” መገለጫ ለማድረግ መሞከር ነው።

የትውልድ ሀረግና ዘር (Ancestry and Race)

የሐዲስ ኪዳን መጀመሪያ የኢየሱስ ክርስቶስን የትውልድ ሀረግ በማቅረብ ይጀምራል (ማቴ 1፡1-16)። የቅዱሳንም የትውልድ ሀረግና ወገን በመጽሐፍ ቅዱስ በብዙ ሥፍራ ተዘግቧል። ይህም ክርስቲያናዊ አንድነት የትውልድ ሀረግ ልዩነቶችን አገናዝቦ እንደሚሄድ ያሳያል፡፡ አስቀድሞም ሰው ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ ተወልዶ ክርስትናን ከመቀላቀሉ በፊት የራሳቸው ማኅበራዊ ማንነት (Social identity) ካላቸው ከእናትና ከአባቱ በአንድ ቦታ በሥጋ ይወለዳል፡፡ የሰው ሁሉ መጀመሪያ አዳምና ሔዋን ቢሆኑም ሰው የእናትና የአባቱ የትውልድ ሀረግና ዘር አለው፡፡ ሁሉም ሰው የየራሱ የትውልድ ቦታም ይኖረዋል፡፡ የትውልድ ሀረግ፣ ዘር እና የትውልድ ቦታ የሌለው ሰው የለም፡፡ ክርስትና ከማይጠፋ ዘር መወለድ ቢሆንም በአካለ ሥጋ ለሚኖር ሰው ከትውልድ ሀረግና ዘር ጋር አብሮ የሚታይ እንጂ ዘርን የሚተካ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባውም፡፡ ሰውም ክርስቲያን ለመሆን የትውልድ ሀረጉን እና የትውልድ ስፍራውን መርሳት አይጠበቅበትም፡፡

ግለሰቦች የተለያየ ዘር አላቸው፣ ክርስትና ግን የክርስቶስ ወገን መሆን ስለሆነ ቤተ ክርስቲያን የክርስቶስ አካል፣ ክርስቲያኖችም ብልቶች ናቸው፡፡ስለዚህም በቤተ ክርስቲያን ያለ ሰውም በዘሩ ወይም በትውልድ ሥፍራው ሳይለ(ያ)ይ በአንድነት አምልኮውን መፈጸም ይኖርበታል፡፡ ችግር የሚፈጠረው አንዱ ተነስቶ ‘የኔ ዘር ከሌላው ይበልጣል (ልዩ ክብር ይገባዋል)፣ የሌላውም ዘር ከእኔ ዘር ያንሳል (ያነሰ ክብር ይገባዋል)’ ማለት ሲጀምር ነው፡፡ ሌላው የችግር ምንጭ በአንዳንድ የፖለቲካ ዝንባሌ ባላቸው ግለሰቦች ዘንድ የሚታየው የቤተ ክርስቲያንን መድረክ ዘርን ለመስበክ ማዋል ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያን መድረክ ወንጌልን ብቻ ለመስበክ ቢውልና የማንኛውንም ዘር የማያስበልጥ ወይም የማያሳንስ መልእክት የሚተላለፍበት ቢሆን የዘር ጉዳይ የልዩነት ምክንያት ባልሆነም ነበር፡፡

ዘረኝነት (Racism)

የሰው ልጅ የተገኘበት (ምንጩ አዳም የሆነ) የትውልድ ሀረግና ዘር ቢኖረውም ማንኛውም የሰው ልጅ በዘሩ ምክንያት ከሌላው ሰው አያንስም፣ አይበልጥምም፡፡ መንፈሳዊና ዓለማዊ አገልግሎቶችን የሚሰጡ ሁሉ ሰውን በዘሩ ምክንያት ሳያገሉ ለሁሉም በእኩልነት አገልግሎት የመስጠት ኃላፊነት አለባቸው፡፡ በአጭር አገላለፅ የሰው የትውልድ ሀረጉና ዘሩ የማኅበራዊ ማንነቱ መገለጫ እንጂ የበላይነት ወይም የበታችነት መስፈርት ሊሆን አይችልም፡፡

ቅዱሳት መጻሕፍት ሁሉም የሰው ልጅ ከአንድ ንፁህ ዘር ከአዳምና ከሔዋን መገኘታቸውን ያስረዳሉ። የሰው ልጆች የትውልድ ማንነት በመንፈሳዊ አንድነት ላይ የማንንም የበላይነት ወይም የበታችነት አያሳይም። የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ለገላትያ ክርስቲያኖች በላከው ጦማር በክርስቶስ በማመን በሚገኝ የጥምቀት አንድነት ይህን መሰል ክፍፍል ማድረግ እንደማይገባ ሲያስተምር እንዲህ ብሏል: “በዚህም አይሁዳዊ ወይም አረማዊ የለም፣ ገዢ ወይም ተገዥ የለም፣ ወንድ ወይም ሴት የለም፣ ሁላችሁ በኢየሱስ ክርስቶስ አንድ ናችሁና።” (ገላትያ 3:28) በኢየሱስ ክርስቶስ አንድ መሆን ከአዳም የተነሳ ሁሉም የሰው ልጆች ካላቸው የተፈጥሮ አንድነት የሚመነጭ መሆኑን ይኸው ቅዱስ ሐዋርያ በሮሜ መልእክቱ ምዕራፍ 5 ቁጥር 12-21 ያስገነዝበናል። ዘረኝነት የሚባለው ይህን የተፈጥሮና የእምነት አንድነት በማንኛውም ምድራዊ ልዩነት የተነሳ በማቃለል በሰው ልጆች መካከል  በቅናትና ፉክክር መንፈስ የሚጎለብት የመጠፋፋትና ያንንም መንገድ የሚያጸና ስንኩል አመክንዮ ነው። አንዳንድ ሰዎች “ዘረኝነት” የሚለው ብያኔ በተወሰኑ የትውልድ ሐረግ ልዩነቶች ለሚፈጠር አስተሳሰብና ተግባር ብቻ ሊውል ይገባል ይላሉ። ለዚህም የሚያቀርቡት ማሳመኛ “የተለያዩ ዘሮች የሚባሉት ነጭ፣ ጥቁርና ቢጫ የሚባሉ ሕዝቦች ብቻ ናቸው።” የሚል ነው። ይሁንና ይህ አስተሳሰብ በቅዱሳት መጻሕፍት የተቀመጠውን የሰው ልጆች የተፈጥሮ አንድነት የሚሸረሽርና አሳማኝ ያልሆነ ነው። ዘረኝነት የሚባለው በማንኛውም የትውልድ ሐረግ፣ የቀለም፣ የቋንቋ ወይም ሌላ ልዩነት የተነሳ የሚፈጸም መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል።

ዘረኝነትን በምታወግዝ ቤተክርስቲያን በአንዳንድ ግለሰቦች አለማወቅና ግብዝነት ምክንያት አንዱ ወገን የቅዱሳን/የጻድቃን ዘር እየተደረገ ሌላው ደግሞ የአሕዛብ/የአረማዊያን ዘር ተደርጎ መታየት የለበትም፡፡ ቅድስና በእግዚአብሔር ቸርነት፣ በእምነትና በምግባር እንጂ በዘር የሚታደል አይደለምና (ዮሐ 8:39)፡፡ በሌላም በኩል አንዱን የሊቃውንት ዘር (ወላጆቹ የተማሩ ናቸው የሚለውን አገላለጽ አይመለከትም)፣ ሌላውን ደግሞ የጨዋ (ያልተማረ፣ ወይም ትምህርት የማይዘልቀው) ዘር አድርጎ የሚወስድ ዕውቀት ከጥረትና ጸጋ እግዚአብሔር ይልቅ በሥጋዊ ትውልድ የሚገኝ አስመስሎ የሚተርክ ስሁት እይታም ሊታረም ይገባዋል፡፡ ምክንያቱም መንፈሳዊ ዕውቀትና ክህሎት በእግዚአብሔር ጸጋና በትምህርት እንጂ በዘር የሚወረስ አይደለምና፡፡ አንዱ ወገን በተፈጥሮ ባለሀብት ሆኖ የተወለደ ሌላው ደግሞ እርሱን ለማገልገል የተፈጠረ ደሀ አድርጎ ማሰብም ኋላ ቀር አስተሳብና ኢ-ክርስቲያናዊ ነው፡፡ አንዱ ዘር ሞት እንኳን የማይበግረው ጀግና (ለእምነቱ ሟች) ሌላውን በተቃራኒው አድርጎ ማሰብም እንዲሁ ዘረኝነት ነው። በአጠቃላይ የሰው ዘር ሁሉ እኩል ስለሆነ ሰው በዘሩ ብቻ አንዱ ምርጥ/የተሻለ ሌላው ምርጥ ያልሆነ ተደርጎ ሊወስድ አይገባም፡፡

የአንዱን ዘር ቋንቋ የመላእክት ቋንቋ አስመስለው እየወሰዱ ሌላውን ቋንቋ ደግሞ ለወንጌል (ለእግዚአብሔር ቃል) የማይስማማ አድርጎ የመረዳትም ምንጩ ዘረኝነትና አለማወቅ ነው፡፡ ምክንያቱም ይህ ድርጊት መንፈስ ቅዱስ ብዙ ልሳናትን ለሐዋርያት የገለጠበትን ዓላማ መቃወም ነውና፡፡ በተጨማሪም የአንዱ ዘር ለክህነት አገልግሎት የተመረጠ ሌላው ዘር ደግሞ ለምዕመንነት ብቻ የሚያበቃ አድርጎ ማሰብም እንዲሁ ዘረኝነት ነው፡፡ ይህ ዓይነቱ ሥርዓት በሐዲስ ኪዳን አይሠራምና፡፡ ልቦናውን ለመለወጥ ክፍት አድርጎ ለሚሰማ ሁሉ እነዚህ ችግሮች ጥቂት በማይባሉ ቦታዎች ይታያሉ። የሚያሳዝነው ግን ሰምቶ ከመለወጥ ይልቅ በጓሮ የተሰበሰበ የቆሻሻ ክምርን ላለማጽዳት ሳሎንን በማሳመርና እንግዶችን “እዩልኝ!” በማለት መቀየር የሚቻል የሚመስለው ሰው ብዙ መሆኑ ነው። ለቤተክርስቲያን የሚጠቅማት የአስተዳደር መዋቅሯን በማጠናከር ለየማኅበራዊ ፍላጎታቸው ሲሉ ክርስቲያናዊ አንድነትን በድቡሽት መሰረት ላይ የሚጥሉ አሰራሮችና አስተሳሰቦችን ነቅሶ በመለየት ማረም ነው።

በሌላ በኩል ዘረኝነት ያልሆኑ ነገር ግን ባለማወቅ ‘ዘረኝነት’ ተብለው የሚወሰዱ ነገሮች አሉ፡፡ ለምሳሌ ሰው ከሁሉ አስቀድሞ ቅርርብ  (Intimacy) ያለው ከቤተሰቡ አባላት (እናት አባት፣ ወንድም እህት) ጋር ነው፡፡ ቀጥሎም ከጎረቤትና ከዘመድ አዝማድ ጋር ነው፡፡ ከዚህም አለፍ ሲል ከአካባቢው ወይም አንድ ቋንቋና አንድ ዓይነት ባሕል ከሚጋራቸው ሰዎች ጋር ነው፡፡ ሰው ‘የኔ’ የሚለውን ማኅበረሰብ የመውደድ፣ የማስቀደም፣ ድጋፍ የመስጠት ጠባይም አለው፡፡ የዚህ ዓይነትን የሰዎችን ቅርርብና መደጋገፍ ‘ዘረኝነት’ ብሎ መፈርጅ ታላቅ ስህተት ነው፡፡ ምክንያቱም ይህ የማኅበራዊ ትስስር ውጤት እንጂ ሌላውን ለማግለል ተብሎ የሚደረግ አይደለምና፡፡

የዘረኝነት ፍረጃና አስከፊ ገፅታው

የአንዱን ወገን ብቻ ነጥሎ ዘረኛ አድርጎ በጥቅሉ መፈረጅም እንዲሁ በራሱ ዘረኝነት ነው፡፡ ዘረኝነት ዘር የለውምና፡፡ በአንዳንድ ሰዎች ዘንድ የሆነ ቋንቋ የሚናገር ሰው ሁሉ፣ ከእነርሱ የተለየ አስተሳሰብን የሚያራምድ ሰው ሁሉ በጅምላ ‘ዘረኛ’ ተብሎ ይፈረጃል፡፡ ይህ ፍረጃ እጅግ አደገኛና አሳፋሪ ነው፡፡ ይህ ዘረኝነትን እንጸየፋለን በሚሉት ወገኖች ዘንድ ሲንፀባረቅ ማየት የተለመደ ነው። በተለይም በክርስትና አስተምህሮ ግለሰቦች ወይም ተቋማት ዘረኝነትን ሲያራምዱ ቢገኙ እንኳን በፍቅር ምክር፣ ትምህርትና ተግሳፅ ሊሰጣቸው ይገባል እንጂ ‘ዘረኛ’ ተብለው ተፈርጀው ሌላ መገለል ሊደርስባቸው አይገባም፡፡ መጽሐፍም ‘እንዳይፈረድባችሁ በሌሎች ላይ አትፍረዱ’ የሚለው ለእንደዚህ ዓይነቱ ተግባር ነውና፡፡ ምክንያቱም ዘረኝነትን በሌላ ዘረኝነት መከላከል አይቻልምና፡፡

አንዳንድ ጊዜም ሰዎች ድክመታቸውን ለመሸፈን ወይም ሌላውን ወገን ለማራቅ ሲፈልጉ ‘ዘረኛ’ ብለው ይፈርጃሉ፡፡ ለምሳሌ በችሎታቸው ተወዳድረው ማሸነፍ/ማለፍ ሳይችሉ ሲቀሩ፣ ወይም ሌላው ወገን በሚያደርገው የእርስ በእርስ መደጋገፍ ምክንያት ተሽሎ ሲገኝ ‘ዘረኛ’ የሚል ቅጽል ሊለጠፍበት ይችላል፡፡ የዚህ ዓይነቱ በዘረኝነት ካባ ድክመትን ለመሸፈን መሞከር ውድቀትን ከማፋጠን ባለፈ ብዙም አያራምድም፡፡ ይልቁንም የሚበጀው ከሌላው በመማርና ጥንካሬን በማጎልበት ተወዳዳሪ ሆኖ መገኘት ብቻ ነው፡፡ የማይወዱትን ወይም ይፎካከረኛል ብለው የሚያስቡትን ሰውም ‘ዘረኛ’ እያሉ ለማሸማቀቅና ለማጠልሸት መሞከርም እንዲሁ የክሽፈት መገለጫ ነው።

ወገንተኛ የሆነ ግለሰብ የቤተ ክርስቲያንን ማዕረግ ይዞ በሌላው ወገን ላይ ግልፅ የሆነ የዘረኝነት ተግባር ሲፈፅም እሹሩሩ እያሉና እንደ ጀግና ወይም የመብት ተሟጋች እያወደሱ (እያበረታቱ) ለተመሳሳይ ድርጊት ሌላውን ወገን ነጥሎ ‘ዘረኛ’ ብሎ መፈረጅም ዓይን ያወጣ ዘረኝነት ነው። ከዚህ አንጻር የዘረኝነት ዝንባሌ ያለው እንቅስቃሴ በቤተ ክርስቲያን ስም ወይም ቤተ ክርስቲያንን ለመጠበቅ ተብሎ ቢፈፀም እንኳን ድርጊቱን አስቀድማ ማውገዝና ማስቆም እንዲሁም የእርምት እርምጃ መውሰድ የሚገባት ራሷ ቤተ ክርስቲያን ናት። ቤተ ክርስቲያን የምትጠበቀው በእምነት ጽናትና በመስዋዕትነት ስለሆነ በሌላ ኢ-ክርስቲያናዊ በሆነ መንገድ ቤተክርስቲያንን ለመጠበቅ ማሰብ ኃጢአት ነው፣ ከተፈጸመ ደግሞ በደልም ወንጀልም ነው።

ዘረኝነትና ጉዳቱ

ዘረኝነት በማኅበራዊም ሆነ በመንፈሳዊ መስፈርት የሰው ልጅ ሕይወትን የምትጎዳ ካንሰር ተደርጋ ልትታይ ይገባል፡፡ ዘረኝነት የሚጎዳው ሁሉንም አካል ነው፡፡ በዘረኝነት ድርጊት የዘረኝነት ድርጊት የተፈጸመበት ሰው/ቡድን፣ የዘረኝነት ድርጊት የፈጸመው አካልና የዘረኝነት ድርጊት ሰለባ የሆነው አገልግሎት እንዲሁም የድርጊቱ ተሳታፊ አካላት በሙሉ ተጎጂ ይሆናሉ፡፡ ከዘረኝነት ድርጊት የሚጠቀም አንዳች አካል የለም፡፡ ድርጊት ፈጻሚው አካል ክቡር የሆነውን የሰውን ልጅ ኢ-ሰብአዊና ኢ-ሞራላዊ በሆነው የዘረኝነት ጥቃት በመጉዳቱ የራሱን ክብር አጥቶ ለቅጣት ይዳረጋል፡፡ የራሱን ወገንም ያዋርዳል፡፡ ድርጊቱ የተፈጸመበት አካልም እንዲሁ ኢ-ሰብአዊና ኢ-ሞራላዊ በሆነ መንገድ በደልና ወንጀል ስለተፈጸመበት ስነ-ልቦናዊ ጉዳት ይደርስበታል፡፡

አንዳንድ ጊዜ አንድ አካል በዘሩ ምክንያት ጥቃት ሲፈጸምበት አንድምታው ለእርሱ ወገኖች ሁሉ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ የዘረኝነት ሰለባ በሆነው አገልግሎትም ውስጥ የሚሳተፉ ሌሎች አገልጋዮችም አመኔታ ያጣሉ፡፡ ይህም እያደገ ከሄደ በዘር መካከል ግጭት ሊፈጥር ይችላል። ነገር ግን የዘረኝነትን ተግባር በሚፈጽሙ ጥቂት ግለሰቦች ምክንያት ሌላውን ወገን አክብሮና አብሮ የሚኖረው የዋህ ማኅበረሰብ ላይ የአፀፋ ጉዳት ማድረስ ሌላ የዘረኝነት አጸያፊና ኢ-ሰብአዊ ተግባር ነው። ግለሰቦች በጥፋታቸው በግል ሊጠየቁና ሊታረሙ ይገባል እንጂ ሌላው ባጠፋው የዋሁ ማኅበረሰብ መወቀስም ይሁን መጠቃት የለበትም።

በመንፈሳዊ እይታም የዘረኝነት ድርጊት በእግዚአብሔርና በሰው ዘንድ ታላቅ ኃጢአትና በደል ነው፡፡ እግዚአብሔር እኩል አድርጎና አክብሮ የፈጠረውን ሰው በዘሩ ምክንያት ልዩነት ፈጥሮ ማበላለጥ ከባድ ኃጢአት ነው፡፡ መጽሐፍ “በወንድሙ ላይ የሚቆጣ ሁሉ ፍርድ ይገባዋል፤ ወንድሙንም ጨርቃም የሚለው ሁሉ የሸንጎ ፍርድ ይገባዋል፤ ደንቆሮ የሚለውም ሁሉ የገሃነመ እሳት ፍርድ ይገባዋል” (ማቴ 6፡22-23) የሚለው ይህንን ያጠቃልላል፡፡ ስለዚህ አንዱን ወገን መናቅ፣ አሳንሶ ማየት፣ ማግለል፣ መስደብና የመሳሰሉት እስከ ገሃነም እሳት ፍርድ ድረስ የሚያደርስ ቅጣትን ያመጣል፡፡ በተለይ የዘረኝነት ድርጊት በቤተ ክርስቲያን (በቤተ ክርስቲያን ስም) ከተፈጸመ ተጠቂው አካልና የእርሱም ወገን ለቤተ ክርስቲያን ያለው ፍቅር ሊቀንስ እንዲሁም ቤተ ክርስቲያንን ጥሎ ሊወጣ ይችላል፡፡ ፈጥነው ንስሐ ካልገቡና የበደሉትን ካልካሱ የዘረኝነትን ድርጊት የሚፈጽሙ በእነዚህም ነፍስ ይጠየቃሉ፡፡

ዘር ክርስትናን አይከፋፍለውም!

ክርስቲያናዊ አንድነት በዘር ሊፈተን አይገባም፡፡ ሰው ከማንም ዘር ይወለድ ሙሉ ሰው ነው፡፡ ክርስትናም ሲነሳ (ሲጠመቅ) ሙሉ ክርስቲያን ይሆናል፡፡ ቤተ ክርስቲያንም ዘር ሳትለይ መንፈሳዊ አገልግሎት የምትሰጥ ተቋም ናት፡፡ በዚህም ገለልተኝነቷ (neutrality) ቤተ ክርስቲያን የዘር እኩልነትን (Race equality) ታከብራለች። እንኳንስ ቤተ ክርስቲያን ይቅርና ምድራዊ ተቋማትም በአገልግሎታቸው የዘር ልዪነት አያደርጉም፡፡ ዘር ቤተ ክርስቲያንን የሚከፋፍለው በአስተዳደራዊና በአገልግሎት ድክመት ነው፡፡ የአንዱ ዘር ለማየል (የበላይነትን ለማሳየት) ሲሞክር ወይም ቤተ ክርስቲያንን የራሱ ብቻ መገልገያ ለማድረግ ሲሞክርና ሌላውን ወገን ሲበድል፤ ሌላውም ወገን በእልህ ሲነሳ ልዩነት ይፈጠራል፡፡ ይህም እያደገ ይሄድና እኛም የራሳችን አጥቢያ ይኑረን ወደሚል ክፍፍል ያመራል፡፡ እንዲህ እያለ ልዩነቱ እየሰፋ ይሄዳል፡፡ መጀመሪያውኑ በየደረጃው የቤተ ክርስቲያንን አገልግሎት  የሚመሩ ሁሉ ሥርዓትን ጠብቀው መንፈሳዊ ነገር ላይ አተኩረው ቢሠሩ እንደዚህ ዓይነት ክፍፍል የመፍጠር ዕድል አያገኝም፣ ቢፈጠርም አድጎ የቤተ ክርስቲያንን መንፈሳዊም ሆነ አስተዳደራዊ ህልውና አይገዳደርም።

ማጠቃለያ

ቤተ ክርስቲያን የእግዚአብሔር ቤት (የጸሎት ቤት) ናት፡፡ በውስጧም መንፈሳዊ ነገር ብቻ ሊፈጸም ይገባል፡፡ በቤተ ክርስቲያን ያሉ ምዕመናንም ማኅበራዊ ብዙኅነት ቢኖራቸውም በክርስቶስ (በክርስትና) አንድ ናቸው፡፡ በቤተክርስቲያንም የሰው እምነቱ እንጂ ማኅበራዊ ማንነቱ ሊጠየቅ አይገባም፡፡ በቤተክርስቲያን መንፈሳዊ የአገልግሎት ዐውድም ሰዎች ሊመዘኑ የሚገባቸው በክርስትና እምነትና ምግባራቸው እንጂ በትውልድ ማንነታቸው ወይም ተያያዥ ጉዳዮች መሆን የለበትም። ይሁንና በአንዳንድ በተግባር ስሁታን በሆኑ አገልጋዮች የተነሳ በዓለም የምናየው ዘረኝነት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ግዘፍ ነስቶ በተደጋጋሚ እያየነው ነው። ይህ ችግር በማስመሰልና በውሸት ብዛት ሊሸፈን የማይችልበት ደረጃ ላይ ከደረሰ ቆይቷል። መፍትሔውም የችግሩን ምንጭ ተረድቶ ማስተካከል እንጂ በይስሙላ ማምታቻ ቀለም ቀባብቶ ማለፍ አይደለም። አንድ ሰው ከየትኛውም ወገን ቢወለድ በቤተ ክርስቲያን በመንፈሳዊ ማንነቱ ብቻ በእኩልነት እና በነፃነት ሊያገለግልና ሊገለገል ይገባዋል፡፡ የጎላ ማኅበራዊ ልዩነት መኖርም ሆነ አለመኖር ከክርስቲያናዊ አንድነት ጋር መምታታት የለበትም። ይህን መሰል መምታታት የሚፈልጉት በስውርም ሆነ ግልፅ ዘረኝነት መንፈሳዊውን ቦታ “የመደበቂያ ዋሻ” ለማድረግ የሚፈልጉ ግለሰቦችና ቡድኖቻቸው ናቸው። ከእነዚህ ለመጠበቅ ሕዝበ ክርስቲያኑ ማኅበራዊ ብዙኅነትን አገናዝቦ ክርስቲያናዊ አንድነቱን ማጠናከር ላይ እንዲያተኩር  ማስተማር ይገባል እንላለን፡፡

 

ኮሮና ቫይረስና ተያያዥ መንፈሳዊ ጉዳዮች

CoronaVirusHeader
መግቢያ

ባለፈው ኅዳር ወር 2012 ዓ.ም. (በፈረንጆቹ አቆጣጠር November 2019) በይፋ የታወቀው COVID-19 የተባለ ወረርሽኝ በበርካታ ሀገራት ብዙዎችን ለሕማምና ሞት ከመዳረጉ ባሻገር በመላው ዓለም ከፍተኛ ጭንቀትና አለመረጋጋትን ፈጥሯል። የዘርፉ ምሁራን ከሚገልጹት የበሽታ አምጭው ተሕዋስ ባሕርይ የተነሣ የበሽታውን መስፋፋት ለመከላከልና ለመገደብ በልዩ ልዩ የዓለማችን ክፍሎች ዘርፈ ብዙ እርምጃዎች እየተወሰዱ መሆኑ ይታወቃል። ከእነዚህም መካከል ሰዎች በአንድ ቦታ በርከት ብሎ መሰባሰብን፣ መጨባበጥና መሳሳምን የመሳሰሉ ማኅበራዊ መገናኛ መንገዶችን እና መሰል አካላዊ ንክኪ የሚፈጥሩ ሁኔታዎችን እንደየሁኔታው ማስቀረት፣ መገደብ ወይም በልዩ ጥንቃቄ መፈጸምን ያጠቃልላል። ክርስቲያኖችና በምድር ያለች ቤተ ክርስቲያን በዓለም የምንኖር በመሆኑ እነዚህ አዳዲስ መመሪያዎች ይለመከቱናል። በሽታውም ሆነ በሽታውን ለመከላከል የሚወሰዱት መመሪያዎች በቤተ ክርስቲያናችን አገልግሎትና በምእመናን መንፈሳዊ ሕይወት ቀጥተኛ ተፅዕኖ አላቸው። አንዳንዶች በሽታውን ለመከላከል በባለሙያ ምክር የሚደረጉ ጥንቃቄዎችን “የእምነት መጉደል ማሳያ” በማስመሰል የሚጠነቀቁትን ሲነቅፉ ይስተዋላል። በአንፃሩ ደግሞ ሌሎች ከልክ በላይ በመጨነቅ ራሳቸውንና ሌሎችን ይጎዳሉ። እምነት እንደሌላቸው አሕዛብ የእግዚአብሔርን መግቦት፣ ጥበቃና የማይመረመር ቅዱስ ፈቃዱን ዘንግተው በማይገባ ጭንቀት ራሳቸውን ይጎዳሉ። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር የኮሮና ቫይረስ መስፋፋትና ለጥንቃቄ የሚወሰዱ እርምጃዎች ጋር ተያይዘው የሚነሱ መንፈሳዊ ጉዳዮችን እንዳስሳለን።

ወረርሽኝ በቅዱሳት መጻሕፍት እይታ

አምላካችን እግዚአብሔር የዓለማችን አስገኝ፣ ፈጣሪ፣ ጠባቂ፣ መጋቢ ነው። ፍጥረታቱን ሁሉ በማይመረመር ጥበቡ ይጠብቃቸዋል፣ ይጠብቀናል። ፍጥረቱን የሚጠብቅ አምላካችን በየዘመናቱ ልዩ ልዩ ሥጋዊ መቅሰፍቶችን አስነስቷል። በቅዱሳት መጻሕፍት ከተመዘገቡት መቅሰፍቶች በመጠኑ ብንመለከት እግዚአብሔር መቅሰፍትን (በሽታን) ለማስተማር፣ ለመገሰጽ፣ ለማስጠንቀቅ እንደሚገልጥ መረዳት እንችላለን። ለምሳሌ ፈርኦንና ሠራዊቱ ሕዝበ እግዚአብሔርን በማስጨነቃቸው ሞተ በኩርን ጨምሮ በዐሥር የተለያዩ መቅሰፍቶች ተመተዋል። (ኦሪት ዘፀአት ምዕራፍ 7 እስከ 10) በስሙ የሚታመኑትን እስራኤል ዘሥጋን ለመርዳት መቅሰፍትን ያወረደ ጌታ የተዋጋላቸው ምእመኖቹ ጥበቃውንና መግቦቱን ረስተው ባጉረመረሙና ከእምነት ባፈነገጡ ጊዜ በደላቸውን ለማሳሰብ በተናዳፊ እባቦች ቀጥቷቸው ነበር። በንስሐ በተመለሱ ጊዜም የሚድኑበትን የእምነት መንገድ ሰጥቷቸዋል። (ዘኁልቍ 21:4-9) በሌላ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ታሪክ በዘመነ ብሉይ ታቦተ ጽዮንን (የእግዚአብሔርን ማደሪያ) እንዲያገለግሉ የተሾሙት አፍኒንና ፊንሐስ የተባሉ ካህናት በፈጸሙት በደል የተነሣ ሕዝበ እስራኤል የእግዚአብሔር ጸጋ ተለይቷቸው ታቦተ ጽዮንም ተማርካባቸው ነበር። ፍልስጤማውያን የእግዚአብሔርን ታቦት እንደተራ የምርኮ ዕቃ በጣዖት ቤታቸው ባስገቧት ጊዜ ግን እግዚአብሔር ተቆጣ፣ በዕባጭና በመቅሰፍትም መታቸው። መቅሰፍቱ የወረደባቸው የአዛጦን ሰዎችም በምን ምክንያት እንደተቀጡ ዐውቀው “እጁ በእኛና በአምላካችን በዳጎን ላይ ጠንክራለችና የእስራኤል አምላክ ታቦት ከእኛ ዘንድ አትቀመጥ አሉ።” (1ኛ ሳሙ. 5:6-7)። እነዚህን መሰል መቅሰፍቶች በሥጋዊ ጥበብ የምናመልጣቸው አይደሉም። ዓላማቸውም ለሁሉም የተገለጠ ነው። እግዚአብሔር በልዩ ልዩ መንገድ ያስተምራልና።

በሽታ ሁሉ ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት ነውን?

እግዚአብሔር በመቅሰፍትና በበሽታ የበደሉትን እንደሚቀጣ፣ እምነት የጎደላቸውን እንደሚገስጽ ከላይ ከተጠቀሱት ታሪኮችና ሌሎች በቅዱሳት መጻሕፍትና በቤተክርስቲያን ታሪክ ከተመዘገቡ ታሪኮች እንማራለን። ይሁንና በሰዎች ላይ የሚከሰቱ በሽታዎች ሁሉ “ከእግዚአብሔር የተላኩ መቅሰፍቶች” ናቸው ማለት አይደለም። የሥጋ ሞት ለሰው ልጆች ሁሉ የተሰጠ የማይቀር ዕጣ ነው። ይሁንና ሞት ወደእኛ ይመጣል እንጂ እኛ በፈቃዳችን ወደ ሞት አንሄድም፣ ብንሄድም (ራሳችንን ብንገድል) ኃጢአት እንጂ ጽድቅ ሆኖ አይቆጠርልንም። በፈቃዱ ወደ ሞት ሄዶ የሞትን ኃይል ካጠፋልን፣ ከትንሣኤያችን በኩር ከኢየሱስ ክርስቶስ በቀር ማንም ማን ሞትን ሊስበው አይቻለውም/አይገባም። የሕያዋን ሁሉ እናት እመቤታችን ድንግል ማርያም፣ በገድል በትሩፋት የከበሩ ቅዱሳን ጻድቃንና እስከ ሞት ድረስ በስሙ ታምነው የሞቱ ሰማዕታት ሞትን ቢንቁትም ሕይወታቸውን በፈቃዳቸው አልፈጸሙም፣ በእግዚአብሔር ፈቃድ እንጂ። ከዚህ የምንረዳው ነገር ቢኖር በሽታ በመጣ ጊዜ እንደ አቅማችን ለመዳን መሞከር ይገባናል እንጂ “ከእግዚአብሔር የመጣ መቅሰፍት ነው” ብለን ወደ ሞት መሄድ እንደሌለብን ነው። ይህ ዓይነት አስተሳሰብ እንደ ሰው ኑሮን ለማሸነፍ፣ ምድራዊ ሀልወታችንን ለማስጠበቅ በሽታን ከመከላከልና ለመዳን ከመሞከር ሊገድበን አይገባም። በሽታ ሁሉ ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት አይደለምና።

የሰው ልጅ በዚህ ምድር ላይ ለዘለዓለም ሊኖር አልተፈጠረም። ቅዱሳት መጻሕፍት እንደሚነግሩን የምድር ኑሮ ለሰው ልጆች “የእንግድነት ዘመን”  ነው። ለዚያ ነው ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ በመልዕክቱ  “በእንግድነታችሁ (በሕይወታችሁ) ዘመን በፍርሃት ኑሩ” ያለን (1ኛ ጴጥ. 1:17)። የሰው ልጅ በምድር የሚኖረውን የእንግድነት ዘመን በሞት ይፈጽማል። ሞት ሁሉ መቅሰፍት አይደለም። ይልቁንስ የእግዚአብሔርን ፈቃድ ለሚፈጽሙ ሰዎች ሞት ወደ ዘላለም ሕይወት መሸጋገሪያ ድልድይ ነው። መቅሰፍት ሞትን ሊያመጣ ቢችልም በሽታ ሁሉ ግን ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት አይደለም። በተሰጠን አዕምሮ በመጠንቀቅ፣ በመታከም ማለፍ የምንችለውን በሽታ ሁሉ ለፈተና ከመቀመጡ በፊት “መውደቄ አይቀርም” ብሎ መዘጋጀትን እንደሚተው ሰነፍ ተማሪ የድርሻችንን ሳንወጣ ሞትን መጋበዝ አይገባንም።

የክርስቲያኖች ድርሻ ሕይወታችንን በፈቃደ እግዚአብሔር በሕግጋተ ቤተ ክርስቲያን መምራት እንጂ የትኛው በሽታ ከእግዚአብሔር የተላከ መቅሰፍት ነው፣ የትኛውስ መቅሰፍት አይደለም በሚል ምርምር ራስንም ሌላውንም ማስጨነቅ አይደለም። በሰው ልጆች ታሪክ ብዙ በሽታዎች መጥተዋል። ከቅዱሳት መጻሕፍት እንደምንማረው የእግዚአብሔርን መቅሰፍት የሰው ጥበብ አያስቀረውም። እግዚአብሔር መቅሰፍትን ሲያመጣም በወዳጆቹ አድሮ ይናገራል ወይም ልንስተው በማንችለው መልኩ ያሳውቀናል። ለመዓት የወረደ መቅሰፍት ቢኖር እንኳ እንደ ሰብአ ነነዌ በጾምና በጸሎት እንጂ በጭንቀትና በመታወክ አንሻገረውም።

እምነትና ጥንቃቄ

በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የሚመጣውን በሽታ የሚያድን ወይም የሚከላከል መድኃኒት እስካሁን ድረስ አልተገኘም። በመሆኑም የጤና ባለሙያዎች ትኩረት በሽታው እንዳይስፋፋ የሚያደርጉ የቅድመ ጥንቃቄ እርምጃዎችን መውሰድ ነው። እነዚህም አካላዊ ንክኪን መቀነስ፣ ጥግግት ባለበት መንገድ በኅብረት አለመሰብሰብና የመሳሰሉትን ይጨምራሉ። በየሀገሩ ያሉ መንግሥታትም አስገዳጅነት ያላቸው የአስቸኳይ ጊዜ ዓዋጅና መመሪያዎችን እያወጡ መተግበር መጀመራቸው ይታወቃል። አንዳንድ ሰዎች እነዚህን ጥንቃቄዎች “የእምነት ጉድለት” አድርገው ሲመለከቷቸው እናስተውላለን።

እምነት ማለት የማናየውን በተስፋ የምንቀበልበት እንጂ ውጤቱን የምናየውን ነገር በጥራዝ ነጠቅ አተያይ ተመርተን ራሳችንን የምናሳውርበት መሸፈኛ አይደለም። እምነት አለኝ ብሎ ከፎቅ ወደ መሬት ዘልየ ልውረድ የሚል ሰው የለም፣ ቢኖርም የእምነትን ምንነት የማይረዳ ነው። እምነት አለኝ ብሎ በኤች አይ ቪ የተያዘ ሰውን ደም ጠብቶ ከሰውነቱ ጋር የሚያዋሕድ የለም፣ ቢኖርም የእምነትንም የሕይወትንም ትርጉም የማይረዳ ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገዳመ ቆሮንቶስ ሊፈትነው የመጣ ሰይጣን የእምነትን ነገር በዚህ መልኩ ለጥጦ “አንተ በእውነት የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንህስ ከዚህ መር ብለህ ወደ ታች ውረድ፣ ይጠብቁህ ዘንድ ስለ አንተ መላእክቱን ያዝዝልሃል፣ እግርህም በድንጋይ እንዳትሰነካከል በእጃቸው ያነሡሃል ተብሎ ተጽፎአልና።” ባለው ጊዜ ጌታችን ኢየሱስ መልሶ “አምላክህ እግዚአብሔርን አትፈታተነው ተብሎ ደግሞ ተጽፎአል።” (ማቴ. 4:6-7) በማለት ያስተማረን ትምህርት የእምነትና የጥንቃቄን ነገር በሚገባ ሊያስረዳን ይችላል። እምነት ከጥንቃቄ ጋር መምታታት የለበትም። እምነት አለኝ ብሎ ራስን ወደ ታወቀ አደጋ መክተት አይገባም። በተለይም ከተላላፊ በሽታ ጋር በተያያዘ የሚገባውን ጥንቃቄ ካላደረግን ከራሳችን አልፎ ሌሎችንም ለአደጋ እናጋልጣለን። እምነታችን በሞት ጥላ ውስጥ እንኳ ብንሆን ወደ ፀጥታ ወደብ የምንሻገርበት መርከብ እንጂ በግብዝነትና አለማወቅ ወጀብና ማዕበልን ሳንገደድ የምንጋፈጥነት የጀብደኝነት መሸፈኛ አይደለም፣ መሆንም የለበትም።

ጥንቃቄ እምነትን አይተካም

ጥንቃቄ የሚገባ ቢሆንም እምነትን የሚተካ አለመሆኑን ግን ማስተዋል ያስፈልጋል። የእኛ የእምነትና የዕውቀት ድካም የበረታ ስለሆነ እንደ አዲስ እምነትና ጥንቃቄን ለማስታረቅ መድከማችን የሚያሳዝን ቢሆንም ብዙዎች በዚህ ጉዳይ ሲነታረኩ እንሰማለን። ስለእምነት ጥራዝ ነጠቅ እይታ ያላቸው ሰዎች እምነትን ከሥራ ለይተው ጥንቃቄን ሲያወግዙ፣ እምነትን የሚያቃልሉ ግብዞችም በጥንቃቄ ብቻ ተመክተው ከእምነት የተለየ ሥራን የዕውቀት መገለጫ አድርገው ሲያቀርቡት እናያቸዋለን። እኛ ግን እምነት ያለ ሥራ የሞተ እንደሆነ፣ ሥራም ያለ እምነት ከጽድቅ መንገድ እንደሚያወጣን ልናስተውል ይገባል። (ያዕቆብ 2:14-26) ስለሆነም እምነትን ከጥንቃቄ፣ ጥንቃቄን ከእምነት ጋር ያለመቀላቀል፣ በተዓቅቦ አዋሕደን በመያዝ በየዘመናቱ የሚመጡብንን ምድራዊ ፈተናዎች ልናልፍ ይገባናል።

በዕለት ተዕለት ኑሯችን እንደምናደርገው እንደ አቅማችን እየተጠነቀቅን ባለማወቅ የምናደርገውን የጥንቃቄ ጉድለት ጨምሮ ከእኛ ችሎታ በላይ የሆነውን ሁሉ እስከዛሬ ለጠበቀን፣ ወደፊትም ለሚጠብቀን ቸር ጠባቂ ልዑል እግዚአብሔር በእምነት ልንተውለት ይገባል። ክቡር ዳዊት በመዝሙሩ እንዳስተማረን “እግዚአብሔር ቤትን ካልሠራ ቤትን የሚሠሩ በከንቱ ይደክማሉ። እግዚአብሔር ከተማን ካልጠበቀ የሚጠብቁ በከንቱ ይተጋሉ።” (መዝ 126:1) ለዚህም ቅዱሳን ሐዋርያት ከጌታችን ትንሣኤ በኋላ በጥብርያዶስ ባሕር ያደረጉት ሊያስተምረን ይገባል። ቅዱሳን ሐዋርያት ለሦስት ዓመት ከሦስት ወር ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዋለበት እየዋሉ፣ ባደረበት እያደሩ፣ የቃሉን ትምህርት የእጆቹን ተዓምራት እያዩ አብረውት ኖረዋል። ሁሉን ከሚሰጥ ጌታ ጋር መኖራቸው ግን በተዓምራት እየጠገቡ እንዲኖሩ አላደረጋቸውም። ከጌታችን ሳይለዩ እንኳ በረሃብ የተቸገሩበት ጊዜ ነበር። (ማቴ 12:1) ጌታችን ከትንሣኤው በኋላ በተለያቸው ጊዜም የሚበሉትን ፈልገው ዓሣ ለማጥመድ ወደሚያውቁት፣ ወደ ለመዱት የጥብርያዶስ ባሕር ወረዱ። ዓሣ ለማጥመድም በብርቱ ደከሙ። ይሁንና ምንም ዓሣ ማግኘት አልቻሉም ነበር። ምናልባት መመካታቸው በራሳቸው ዓሣ የማጥመድ ጥበብ ብቻ ሆኖ ከትንሣኤው በኋላ የተለያቸው ጌታ የማይረዳቸው መስሏቸው ይሆን? ድካምን የሚረዳ፣ እምነትን የሚባርክ ጌታ ግን በባሕሩ ዳር ተገለጠላቸውና ዓሣ ለማግኘት መረባቸውን “በታንኳይቱ በስተቀኝ በኩል ጣሉ፣ ታገኛላችሁም።” አላቸው። (ዮሐ 21:1~8) ሌሊቱን ሙሉ ደክመው ዓሣ ለማግኘት ያልተሳካላቸው ቅዱሳን ሐዋርያት ለሸክም የከበደ ብዙ ዓሣ አገኙ። ይህንን ያገኙት በሌሊቱ ድካማቸው በታንኳይቱ በስተቀኝ በኩል መረቡን ስላልጣሉ አልነበረም። በተደጋጋሚ ጥለው አልተሳካላቸውም ነበር። ጥረታቸውን ሳያቋርጡ ቀኝ የተባለ የጌታችንን ቃሉን በማመናቸው የጎደለው ሞላላቸው፣ የራቀው ቀረበላቸው።

አባታችን ኖኅ በዘመኑ ከመጣበት የጥፋት ውኃ እግዚአብሔርን በማመን መርከብን ሠርቶ ዳነ፣ ዓለምንም አዳነ። (ዘፍ 7:1-24) የያዕቆብ ልጅ ዮሴፍ በዘመኑ የመጣውን ረሃብ እግዚአብሔርን አምኖ እህል በማከማቸት የግብፅን ሕዝብና ወገኖቹ እስራኤልን አዳነ። (ዘፍ 41:46-57) የተወደደ ሐዋርያ እንድርያስ ጌታችንን ይከተሉ የነበሩ ምእመናን የሚበሉት ባጡ ጊዜ አምስት እንጀራና ሁለት ዓሣን ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በእምነት አቀረበ፣ በአቅማችን የምናቀርበውን የሚባርክ ጌታም አምስት እንጀራና ሁለት ዓሣን በተዓምራት አበርክቶ ከአምስት ገበያ ሕዝብ በላይ ተመግበውት 12 መሶብ ተርፎ ተነሳ። (ማቴ 14:13-21) በየዘመናቱ ያለፉ ቅዱሳን ምእመናንም ከጥረታቸው ሳያጎሉ፣ እምነታቸውን ጠብቀው የመጣባቸውን ችግርና ፈተና አለፉ። እኛም የአባቶቻችን ልጆች ነንና እምነትና ጥንቃቄን ያለመቀላቀል በተዓቅቦ ጠብቀን በዘመናችን የሚገጥሙንን ችግሮችና ፈተናዎች እንደ ባለ አእምሮ ማለፍ ይገባናል እንጂ በመጠጥ ብዛት ቀኝና ግራ እግሩን እያማታ እንደሚወድቅ ደካማ ሰው ሕይወታችንን የምንመራባቸውን ሁለት እግሮቻችንን (እምነትና ሥራን) እያምታታን፣ እየቀላቀልን መደነቃቀፍ የለብንም።

በስብከት ስም የሚቀርብ አለማወቅ፣ ማምታታትና ግብዝነት ይቁም!

በኮሮና ቫይረስ የተነሳ የመጣው በሽታ በሌሎች ሀገራት ላይ በርትቶ ወደ ሀገራችን ኢትዮጵያ ከመግባቱ አስቀድሞ አንዳንድ ሰባክያንና መምህራን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረትና በልዩ ልዩ ማኅበራዊ መገናኛ መንገዶች በሽታውን በማስመልከት የሚናገሩት ንግግር በመንፈስ ያለመብሰላቸውን ከጥበብ ተለይተው በአለማወቅ መኖራቸውን በይፋ የገለጠ ነበር። በተለይም በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት ወይም በቤተ ክርስቲያንን በሚወክል አኳኋን የሚሰጡ ትምህርቶች ከባድ ጥንቃቄ ሊደረግባቸው ይገባል።

አንዳንድ ሰባክያን በቤተ ክርስቲያን ዐውደ ምሕረት የኮሮና ቫይረስን መነሻ ምክንያትና መከላከያ መንገድ “እግዚአብሔር የነገራቸው” አስመስለው ሲያቀርቡ ታዝበናል። “በሽታው የመጣው በመጽሐፍ ቅዱስ የማይበሉ የተባሉ እንስሳት ስለተበሉ ነው።” ብለው በፍጹም እርግጠኝነት የሚናገሩ ነበሩ። ሌሎችም በየዓለሙ ያለውን ኀጢአት እየዘረዘሩ በጉዳዩ ላይ ከእግዚአብሔር ጋር የተማከሩ በሚያስመስል ድምፀት “ይህ በሽታ የመጣው በዚህና በዚያ ምክንያት ነው” እያሉ በእርግጠኝነት ይናገራሉ። እንኳን እኛ በነቀፋ የተሞላ አገልግሎት የምንሰጥ ደካሞች የከበሩ ቅዱሳን እንኳ በየዘመናቸው መሰል ችግር ሲገጥማቸው “እግዚአብሔር የተቆጣን ለዚህ ወይም ለዚያ ይሆንን?” ብለው ራሳቸውም ሕዝቡም አነዋወራቸውን በቅዱሳት መጻሕፍት መሪነት እንዲያደርጉ ይመክራሉ እንጅ በግልጽ ጌታ ሳይልካቸው በግብዝነት ራሳቸውን የእግዚአብሔር ምስጢረኛ አስመስለው በማቅረብ በምእመናን ላይ ለመሠልጠን አይሽቀዳደሙም ነበር።

ወቅታዊውን በሽታ በተመለከተ በዐውደ ምሕረት ስሁት ንግግር ከሚያዘወትሩት መካከል ብዙዎቹ የመረጃ ምንጫቸው እጅግ ተራ ሊባሉ የሚችሉ የመንደር ወሬዎች ወይም ዊኪፒዲያን የመሳሰሉ ድረ ገጾች ናቸው። በምድራዊ መመዘኛ እንኳ የሚናቁ ምንጮችን “የእግዚአብሔር ቃል” አስመስሎ የማቅረብ ክፉ ልማድ በሂደት ምእመናን “በሌላውም ጉዳይ የሚያስተምሩት እንዲሁ በልብ ወደድ የፈጠሩትን ነው” ብለው ወዳልታሰበ የክህደት ጎዳና እንዲሄዱ ይገፋቸዋል። ስለሆነም “ለእያንዳንዱ እንዴት እንደምትመልሱ ታውቁ ዘንድ ንግግራችሁ ሁልጊዜ በጨው እንደተቀመመ በጸጋ ይሁን።” (ቈላስይስ 4:6) የተባሉ መምህራነ ወንጌል የግምት ንግግርና ምንጭ የሌለው ዕውቀትን በስብከት ስም እየጋቱ ቤተ ክርስቲያንን እንዳያሰድቡ ሊጠነቀቁ ይገባል። ሌሎች መምህራንና ምእመናንም በመዘላመድ የሚናገሩትን ሰዎች እብደት ሊለዩ ይገባል እንጂ ለአሰሱም ለገሰሱም “ያስተማረን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ” እያሉ የመንፈስ ቅዱስን ስም ማቃለል የለባቸውም።

በታመሙት ላይ የመፍረድና የማግለል ግብዝነት

ቅዱሳት መጻሕፍት ለታመሙና ለተቸገሩ እንድናዝን፣ በአቅማችንም እንድናግዛቸው እንጂ ባለማወቅና በግብዝነት ተሸብበን እነርሱ መታመማቸውን የኀጢአት፣ እኛ አለመታመማችንን የጽድቅ ማሳያ አድርገን እንድንመፃደቅ አላስተማሩንም። ይሁንና አሁን ባለንበት የወረርሽኝ ወቅት ጅማሮ ላይ በብዙ ሀገራት ያሉ ሰዎች የቻይናውያንን መከራ አይቶ ከማዘንና ስለ እነርሱ የምሕረት ባለቤት የሆነ እግዚአብሔርን ከመለመን ይልቅ ኀጢአትን እያወዳደሩ የመመፃደቅ ሁኔታ በብዛት አስተውለናል። ይህ መመፃደቅ ግን ተመፃዳቂዎቹን እንደጎዳቸው አሁን ያለንበት ወቅት በግልጽ አስረድቶናል። በሀገራችን ኢትዮጵያም “እኛ መንፈሳውያን ስለሆንን ይህ ለኀጢአተኞች የተላከ መቅሰፍት አይመታንም” የሚል መንፈሳዊም ዓለማዊም አመክንዮ የሌለው ግብዝነት አስተውለናል። ብንችል የተጎዳውን ሰው እንደ ደጉ ሳምራዊ ልናክመው ይገባል። (ሉቃስ 10:30-37) ቢያንስ ግን የራሳችንን ኀጢአት ረስተን የታመሙትን በማይገናኝ አመክንዮ መዝለፍና ማግለል አይገባም። ሌሎች በበደልና በኀጢአታቸው መከራ እንደደረሰባቸው በእርግጠኝነት ብናውቅ እንኳ እግዚአብሔር በምሕረቱ ኀጢአታችንን ታግሦ እንደማረን አውቀን በንስሓ መመለስ እንጂ በሌሎች መፍረድ የክርስቲያን ግብር አይደለም።

ይህ ግብራችን በሉቃስ ወንጌል 13:1-5 ታሪካቸው የተመዘገበው ሰዎች ወደ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀርበው በበደላቸው ምክንያት ጲላጦስ ስለቀላቀለው ሰዎች እንዲሁም በሰሊሆም ግንብ ተጭኖ ስለገደላቸው ሰዎች ለማውራት የመጡትን ሰዎች ያስመስለናል። ሌሎች ሲቀጡ አይተው ንስሓ ከመግባት ይልቅ ለወሬና በንፅፅራዊ እይታ ራሳቸውን ጻድቅ ለማስመሰል የመጡትን ሰዎች ጌታችን የገሰጸበት ቅዱስ ቃል ለእኛም የተገባ ነው። “ይህች መከራ ስለአገኘቻቸው እነዚህ ገሊላውያን ከገሊላ ሰዎች ሁሉ ይልቅ ተለይተው ኀጢአተኞች የሆኑ ይመስላችኋልን? አይደለም። እናንተም ንስሓ ካልገባችሁ ሁላችሁ እንደ እነርሱ ትጠፋላችሁ።”

ቤተ ክርስቲያንና የባሕል መድኃኒት

በሀገራችን ኢትዮጵያ ከኮሮና ቫይረስ ጋር ተያይዞ ዋነኛ መነጋገሪያ ከሆኑ ነገሮች አንዱ ዘመናዊና ባሕላዊ ሕክምናዎች ከቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ጋር ያላቸው ግንኙነት ነው። በየሰፈሩ ያለውን ሳንቆጥር የመንግስሥትን ስልጣን በመጠቀም በባሕልና በሃይማኖት ስም ረብ የለሽ ፖለቲካዊ ትርፍ ለማግኘት የሚሽቀዳደሙትንም ታዝበናል። የባሕል ሕክምና ዓዋቂ ነን የሚሉ ብዙዎችም “ደንበኛ ለመሰብሰብ ከዚህ የተሻለ ጊዜ የለም” የሚል በሚመስል እሳቤ ብዙዎችን ለአደጋ የሚያጋልጥ ቅስቀሳ ሲያደርጉ እንሰማቸዋለን። በእነዚህ ውይይቶች መሀል ቤተ ክርስቲያንና በሁኔታው ላይ ያላት አስተምህሮ ጉዳይ ለድጋፍና ለተቃውሞ በሚመች መልኩ እየተለካ ሲቀርብ ታዝበናል።

ቤተ ክርስቲያን ስለ ሥጋዊ ፈውስ ያላት አስተምህሮ ምንድን ነው?

የቤተክርስቲያን ዓላማ ሰዎችን ለዘላለም ሕይወት ማብቃት ነው። የአስተምህሮዋም ትኩረት የነፍስን ቁስል መፈወስ ነው። ይሁንና ነፍስ ያለ ሥጋ ስለማትቆም ምእመናን በምድራዊ ሕይወታቸው ከቤተክርስቲያን በተዓምራትና በእምነት የሥጋ ፈውስን እናገኛለን። ጸበሏን ጠጥተን፣ እምነቷን ተቀብተን፣ ሕንፃዋን ተሻሽተን፣ በጸሎተ ቀንዲል በቅብዓ ቅዱስ ብዙዎቻችን ፈውሰ ሥጋን ያለ ዋጋ እንዲሁ በጸጋ እንቀበላለን። የቤተክርስቲያን ፈውስ የሚባለው በጸሎትና በእምነት የሚገኝ እንጂ በሌላ የሥጋ ጥበብ የሚመጣ አይደለም። መንፈሳዊ ፈውስና ተአምራት ሰዎችን በእምነት ለማጽናት ለምልክት የሚደረግ፣ እንደ እምነትም የሚፈጸም ስጦታ እንጂ እንደ ምድራዊ ሆስፒታል በመደበኛነት ለሁሉም የሚሰጥ አይደለም። በመሆኑም መንፈሳውያን የሆኑ ሰዎች በእምነት የሚደረግላቸው ፈውስ እንዳለ ሆኖ ለሚገጥማቸው ሥጋዊ ደዌና በሽታ በባሕላዊም ሆነ በዘመናዊ መንገድ ተገቢውን ሕክምና ማግኘት አለባቸው።

ለመሆኑ ቤተክርስቲያን በአስተምህሮ ደረጃ ከባሕልና ከዘመናዊ ክምና የምትመርጠው አለ?

ባሕላዊም ሆነ ዘመናዊ የሚባሉት ሕክምናዎች ምድራዊ ጥበቦች ናቸው። እግዚአብሔር የሰው ልጆችን ሲፈጥረን አካል ብቻ ሳይሆን ነፍስና አእምሮንም ሰጥቶናል። የሰው ልጅ በየዘመኑ በደረሰበት ዕውቀት እየተመላለሰ ለራሱና ለሌሎች ፍጥረታት የአቅሙን ጥበቃ ማድረጉ ከፈጣሪ የተቀበለው የጸጋ ገዥነት ስልጣን ማሳያ እንደሆነ ቅዱሳት መጻሕፍት ያስረዳሉ። በተለምዶ “ባሕላዊ” የሚባሉት ሕክምናዎች አሰራራቸው “ዘመናዊ” ከሚባሉት ቢለይም በመሰረታዊነት በየዘመኑ የሚዳብሩ “ዘመናዊ እውቀቶች” መሆናቸውን መገንዘብ ያስፈልጋል። ዕውቀት ያው ዕውቀት ነው። ሊመዘን የሚገባውም በውጤቱና በምክንያታዊነቱ ነው።

በሀገራችን ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያናችን በዘመናት ቆይታ “የዕውቀት ሁሉ ማኅደር” ሆና የኢትዮጵያውያንንም ሆነ ሌሎች ጠቢባን ድርሳናት ሰንዳ ከትውልድ ትውልድ አስተላልፋለች። ይህን አበርክቶዋን በዘመናችን ካሉ የመረጃ ቋቶች ጋር ልናነፃፅረው እንችላለን። አንድ ዘመናዊ ቤተ ጽሑፍ (ቤተ መጻሕፍት) ልዩ ልዩ እምነትና ኀልዮት ባላቸው ሰዎች ጽሑፎችና መዛግብት ሊሞላ ይችላል። የቤተ መጻሕፍቱ ሚና ዕውቀት የተባለውን ሁሉ ለሚመረምር አዕምሮ ቅርብ ማድረግ እንጂ በቤተ መጻሕፍቱ ያሉትን ጽሑፎች ሁሉ የቤተ መጻሕፍቱ ባለቤት ይቀበላቸዋል ማለት አይደለም። ቅድስት ቤተክርስቲያን (የቤተ ክርስቲያን አካላት የሆኑ ቀደምት አባቶችና እናቶች) በቤተ ክርስቲያን መዝገብነት ያቆዩልን ጽሑፎችና መዛግብትም እንዲሁ ናቸው። በቤተ ክርስቲያን መዝገብነት ለመንፈሳዊም ሆነ ለሥጋዊ ፈውስ የሚሆኑ ደጋግ መጻሕፍት እንደቆዩልን ሁሉ የሟርትና የጥንቆላ ጽሑፎችም ዘመንን ተሻግረው ደርሰውናል። አንድ መጽሐፍ በቤተ ክርስቲያን መዝገብነት ስለተገኘ ወይም በግዕዝ ስለተጻፈ ብቻ ለይዘቱ ቤተ ክርስቲያንን መንቀፍም ሆነ ማመስገን የሀገራችንን ታሪክና የቤተ ክርስቲያንን ሚና ካለማወቅ የሚመጣ ነው። ከዚህ አኳያ የቤተ ክርስቲያን ታሪካዊ ሚና ጽሑፎችና መዛግብቱን ለትውልድ ማስተላለፍ እንጂ የአስተምህሮ ውሳኔ አይደለም።

በሚገባ ጥበብ የተሞሉ ቀደምቶቻችን በየዘመናቸው ለነበሩ በሽታዎች “ሳር ምሰው፣ ቅጠል በጥሰው” ለመድኀኒትነት የለዩአቸውን ዕፅዋትና ሌሎች ቁሳቁስ ተጠቅሞ ፈውሰ ሥጋን መስጠት ከቤተክርስቲያን አስተምህሮ ጋር አይጋጭም። በአንፃሩ ኮከብ በመቁጠር፣ መዳፍ በማንበብ፣ ልዩ ልዩ ሰይጣናዊ ድግምትና መጠበብን የሚያስተምሩ መጻሕፍት በቤተ ክርስቲያን (ምእመናንና ሊቃውንት) ጠባቂነት ከዘመናችን ቢደርሱም ሰይጣናዊ ሐሳባቸውና ትምህርታቸው በቤተ ክርስቲያን የተወገዘ ነው። ይሁንና የጥንቁልና ገበያ ማድራት የሚፈልጉ ሰዎች ቤተ ክርስቲያንን የስሕተት መሸፈኛ በማድረግ የጥንቆላ “ዕውቀታቸውን” ለማሻሻጥ ሲሞክሩ እናስተውላለን። “የእግርን መዳፍ በማየት ከበሽታችሁ እንፈውሳችኋለን” እና የመሳሰሉትን የሚሉ አጭበርባሪ ጠንቋዮችም በዘመነ ኮሮና ቫይረስ ቀን ወጥቶላቸው “በሚኒስትር ማዕረግ” በየሚዲያው እየቀረቡ ሕዝባችንን እንደ ጠፍ ከብት ሲነዱት፣ ለአስመሳይ ፖለቲከኞች መገበሪያ ሲያደርጉት ታዝበናል። እነዚህ ሰዎች ለንግዳቸው እስከጠቀመ ድረስ የእግዚአብሔርን ቃል ማጣመማቸው የሚደንቅ አይደለም። “ዘመናዊ” የሚባለው ሕክምና በሕግ ከተቀመጠለት ገደብ እንዳያልፍ ቁጥጥር እንደሚደረገው ሁሉ “ባሕላዊ” የሚባለውም በውጤትና በምክንያታዊነት እየተገመገመ ቁጥጥር ሊደረግበት ይገባል እንጂ አስመሳዮች ለንግዳቸው ሲሉ ወደ ቤተ ክርስቲያን ስላስጠጉት “የመንፈሳዊነት ካባ” ደርቦ ከተጠያቂነት ማምለጥ የለበትም። ካህናትና ምእመናንም ይህን ተረድተን ራሳችንን ከአጭበርባሪዎች መጠበቅ ይገባናል።

የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ

በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የጤና ባለሙያዎች በሰጡት ምክር የተነሣ የሰዎችን አካላዊ መቀራረብ ለመቀነስ በመንግሥታት ውሳኔ በየሀገራቱ ማኅበራዊ ግንኙነቶች በልዩ ልዩ ደረጃ ተገድበዋል። በብዙ ቦታዎች እነዚህ አስገዳጅ መመሪያዎች በአምልኮ ሥፍራዎችም ተፈጻሚነት አላቸው። የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ መዋቅር የመጨረሻ ሥልጣን ባለቤት የሆነው ቅዱስ ሲኖዶስም በዚህ ወቅት የቤተክርስቲያን አገልግሎት ምን መምሰል እንዳለበት የሚገልጽ መንፈሳዊ መመሪያና ምክር አስተላልፏል። ይህም መመሪያ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ካሉባቸው ሀገራት አስገዳጅ መመሪያዎች ጋር እየተናበበ የሚፈጸም ነው። ይህን በመሰለ የቤተክርስቲያን ጉዳይ ማንም ከቅዱስ ሲኖዶስ መመሪያ ሊወጣ አይገባም። ምንም እንኳ አፈጻጸሙን በተመለከተ እንደቦታውና ሁኔታው ሊለያይ ቢችልም በመሠረተ ሐሳብ ደረጃ የቅዱስ ሲኖዶሱን ውሳኔ “ከእምነት ማነስ የተነሳ የተወሰደ የጥንቃቄ እርምጃ” አስመስለው የሚናገሩ “መምህራንና ምእመናንን” ማየት ያሳቅቃል። ይልቁንስ እንደታዘዝነው በልጅነት መንፈስ “ቤተ ክርስቲያን ሆይ ደጆችሽ አይዘጉብን” ብለን ልንጸልይና በንስሓ ከበረታ ኀጢአታችን ልንመለስ ይገባል።

ጠበል፣ ጸሎትና ማዕጠንት

ወረርሽኝና ጭንቀት በበዛበት በዚህ ወቅት ብዙዎች ከወትሮው በበለጠ የካህናትን ጸሎትና ማጽናኛ)ይፈልጋሉ። ስለሆነም ካህናት በየንስሓ ልጆቻቸው ቤት እየተገኙ ራሳቸውንም ሆነ ሌሎችን ለበሽታ በማያጋልጥ መልኩ መንፈሳዊ አገልግሎታቸውን ያለ ዋጋ ቢፈጽሙ በጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳሌአዊ ትምህርት ከተጠቀሰው በሽተኛውን አይቶ ሳይረዳው ካለፈው ካህን ተለይተው “ደግ ሳምራዊ” የተባለ ሊቀ ካህናት ኢየሱስ ክርስቶስን በግብር ይመስሉታል። (ሉቃስ 10:30-37) ይህም አዲስና ልዩ አገልግሎት አይደለም። የክህነት አገልግሎት በዘመናችን እየበዛ እንደመጣው “በሰጥቶ መቀበል” መርህ ለንግድ የሚደረግ ባልነበረበት ዘመን ሁሉ ካህናት በምእመናን ቤት በመገኘት ጸሎት ጸልየው፣ የታመመውን ጎብኝተው፣ የደከመውን አጽናንተው፣ የተጣላውን አስታርቀው መሄድ በቅርብ ጊዜ የሀገራችን ታሪክ የተለመደ ንጹሕ አገልግሎት ነው። ስለሆነም ካህናት ከመቼውም ጊዜ በላይ ለቅን አገልግሎት በመፋጠን ምዕመናንም ለካህናት በመታዘዝና በሚያስፈልጋቸው ሁሉ በመርዳት ወደ እግዚአብሔር ለመቅረብ እንደ ምቹ ጊዜ ልንጠቀምበት ይገባል።

የጠበል፣ የጸሎትና የማዕጠንት አገልግሎታችንም ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንና የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔን የተከተለ መሆን አለበት። ይሁንና ዘመኑ ከፍቶ ሁሉም በየመንደሩ የራሱን ሥርዓት እየሠራ መንፈሳዊ አገልግሎቶቻችን በቤተ ክርስቲያን መሪዎች ሳይሆን ራሳቸውን በሾሙ፣ የማኅበራዊ ሚዲያ ላይክና ሼር ባሰከራቸው፣ በስሜት በሚመሩ፣ በሞቀበት ሁሉ ካልዘፈንን በሚሉ አጉራ ዘለሎች የሚመራ ምእመን እየበዛ ነው። እነዚህ ሰዎች ዋና ዓላማቸው “መታየትና መግነን” ስለሆነ ጸሎቱና ማዕጠንቱም በዚያው ቅኝት እንዲደረግ በልዩ ልዩ መንገድ ያበረታታሉ። በቤተ ክርስቲያን ሥርዓት በማዕጠንት ጸሎት የሚደረግባቸው ቦታዎችና ሁኔታዎች የታወቁ ናቸው። እነዚህ ሰዎች ግን ቅዱስ ሲኖዶስ “ጸሎተ ዕጣን በቤተ መቅደስ በካህናት እንዲፈጸም” የሰጠው ትእዛዝ ለታይታ ጩኸታቸው ስላልተመቻቸው ሥርዓቱና ትዕዛዙን ትተው በራሳቸው መንገድ ሲሄዱ እናያቸዋለን።

የከበረ የዕጣን መሥዋዕት እንደ አልባሌ ጢስ በሰፈር ጎረምሳ ጩኸትና በመኪና ታጅቦ በብዛት ስለተነነ “የተሻለ የድኅነት አገልግሎት” እንደፈጸሙ አድርገው ያወራሉ። ለተርእዮ የተሰለፉ ሰዎችም ስማቸውና አለባበሳቸውን አሳምረው “አሜሪካን ባረክናት፣ አውሮፓን ቀደስናት፣ ኢትዮጵያ የክርስቲያን ደሴት መሆኗን ዓወጅን” እና የመሳሰሉትን የፈሪሳዊ ጸሎት ማሳረጊያ የሚመስሉ መፈክሮችን እያሰሙ ሰውን ከእምነትና ከሥርዓት እንዲያፈነግጥ ያደርጉታል። በቤተ መቅደስ የሚሰዋ የዕጣን መሥዋዕት ሙሴ በአላማ ላይ እንደሰቀለው የናስ እባብ (ዘኁልቍ 21:4-9) ላመኑትና የቤተ ክርስቲያንን ድምፅ ለሚሰሙት ሁሉ መድኀኒት እንደሚሆን ማስተዋል አቅቷቸው የእምነትን ሥራ በእጃቸው ለመጨበጥ፣ በአፍንጫቸው ለማሽተት ሲሽቀዳደሙ የከበረውን መሥዋዕት ለአሕዛብ መቀለጃ እንዲሆን አደረጉት። የማያምኑትም ባለማወቅ ክፉ እየተናገሩ በራሳቸው ላይ በደልን እንዲጨምሩ ሆነ። ጌታችን በወንጌል “በእግራቸው እንዳይረግጡት ተመልሰውም እንዳይነክሷችሁ የተቀደሰውን ለውሾች አትስጡ፣ ዕንቍአችሁንም በዕሪያዎች ፊት አታኑሩ።” (ማቴ. 7:6) ያለውን ትእዛዝ ለታይታ የግብዝነት አገልግሎት ስንል ልንዘነጋው አይገባም። ጠበል፣ ጸሎትና ማዕጠንት በመንፈሳዊነት የሚቀርቡ አገልግሎቶች እንጂ “እነርሱኮ ጸሎተኞች ናቸው” ለመባል የሚቀርቡና “እዪልን!” የምንልባቸው አይደሉም።

አምላካችን ያድነናል፣ ባያድነን እንኳ ለጥቅማችን ነው!

ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምድራዊ በሽታና ችግርን ከልክ በላይ አግንና አትመለከትም። ሞት እንኳ ቢመጣ ለጥቅማችን እንደምንሞት እናምናለን። በወረርሽኝ ምክንያት በየቦታው የምናየው አለመተዛዘንና ከልክ ያለፈ ጭንቀት በክርስቲያኖች ላይ ሲታይ ምን ያህል ከቃለ እግዚአብሔር የራቀ ሕይወት እንደምንመራ አጋልጦናል። በእውነቱ የእኛ ሕይወት “እግዚአብሔርን አያውቁም፣ ቤተ ክርስቲያንን አይሰሙም” ከምንላቸው ሰዎች ካልተለየ ክርስትናችን የት ላይ ነው?! በመጠንቀቅ ብዛት ብቻ የምንድን፣ ጠባቂ መጋቢ የሌለን አድረገን ራሳችንን ልንቆጥር አይገባም። የምናመልከው አምላካችን ከታሰበም ከተወረወረም ሰይፍ የሚያድን ነው። በምድር የምናየው መከራም ወደ ንስሓ የሚመራን እንጂ ተስፋ እንደሌላቸው የሚያሳዝነን መሆን የለበትም። ሠለስቱ ደቂቅ የሚነድድ እሳት በፊታቸው እያለ አምልኮታቸውን፣ መታመናቸውን “እኛ የምናመልከው አምላክ በሰማይ አለ፣ ከሚነድደው ከእሳቱ እቶን ያድነን ዘንድ ይችላል፣ ከእጅህም ያድነናል፣ ንጉሥ ሆይ! ይህም ባይሆን አማልክትህን እንዳናመልክ ላቆምኸውም ለወርቁ ምስል እንዳንሰግድለት ዕወቅ።” (ዳን. 3:17-18) እንግዲህ ምን እንላለን? እነዚህ ሦስት ሕፃናት በሚነድድ እሳት ፊት እምነታቸውን እንዲህ ከገለጡ እኛማ ከእሳት ጋር በማይነፃፀር መልኩ የመግደል አቅሙ እጅግ ደካማ የሆነ ቫይረስ ፈርተን እንዴት እንጨነቃለን? ይህችን ለወሬ የማትበቃ የጭንቀት ፈተና በእምነት ካላለፍንስ የበለጠ ፈተና ቢገጥመን ምን ልንሆን ነው? ስለሆነም ወደ ልቦናችን እንመለስ። “የምናመልከው አምላካችን ያድነናል፣ ባያድነን እንኳ በእግዚአብሔር ላይ ያለንን እምነት አይቀይረውም።” እንበል።

አሁን ያለንበት ወቅት ብዙ ሰዎች በጉያቸው ተሸክመውት በኑሮአቸው የረሱትን የሥጋ ሞት እንዲያስታውሱ እያደረጋቸው ነው። በእውነት ከሞት በኋላ ባለ ሕይወት ተስፋ የሌላት ሰውነት ምንኛ ጎስቋላ ናት!? እስኪ በሐሳባችን የአንድ ክርስቲያን ሰውነትን ከኢአማኒ ሰውነት ጋር እናነፃፅረው። ከሞት በኋላ ተስፋ ሕይወት የሌለው ሰው በሞት ጣር ቢያዝ እንኳ ከቁሳቁስ የዘለለ ተስፋ የለውም። ዘመኑን ሙሉ በእቅድ ሲመራ የኖረ ባለ አእምሮ “ከሞት በኋላስ ምን ይገጥመኝ ይሆን?” ብሎ እንዳይጠይቅና ከእምነት በቀር ዋጋ የማያስከፍለውን እግዚአብሔር ያዘጋጀልንን የመዳን መዐድ እንዳይካፈል አዚም ያደረገበት ማን ነው?! ለተቆጠረ ምድራዊ ኑሮው ከነገ አልፎ ለከነገ ወዲያ በማሰብ የሚጨነቅ ጥበበኛ ለማይቆጠሩ ዘመናት ከሞት በኋላ ሕይወትን የሚያገኝበትን እምነትና ምግባር እንዳያስተውል የከለከለው ማን ነው?! እኛ ዐይኖቻችንን በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን የሚገኝ ጽድቅን ከማየት፣ ጆሮዎቻችንን ቅዱስ ቃሉን ከመስማት፣ ህዋሳቶቻችንን ሁሉ ለዘለዓለም ሕይወት የተገባን በሚያደርግ በጎ ምግባር ከማስጌጥ ብንከለክልም እግዚአብሔር ግን በበጎውም በክፉውም ታሪካችን ውስጥ በእምነት የሚፈልጉት ሁሉ እርሱን ወደ ማግኘት የሚመራቸውን ጎዳና ያመለክተናል። ዛሬስ ሰምተነው ይሆን?

የእግዚአብሔርን ድምፅ ማን ይሰማል?

“ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዐይነትና በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናገረ። በኋላ ዘመን ግን ሁሉን ወራሽ ባደረገው ሁሉንም በፈጠረበት በልጁ ነገረን።” (ዕብ. 1:1-2) በተለይም የዘመኑ ፍጻሜ በደረሰ ቁጥር እጅግ የከፋ መቅሰፍትና መከራ እንደሚመጣ ጌታችን አስተምሮናል። (ማቴ. 24:1-12) ለዚህም መፍትሔው እስከ መጨረሻው በእውነተኛ እምነትና በደገኛ ምግባር ጸንቶ መኖር እንጂ በዓለም ወሬና መከራ በመደናገጥ የነፍሳችንን ቤዛ ረስተን በሚፈርስ በሚበሰብስ የሰው ጥበብ ብቻ አለመደገፍ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚነግረን “እግዚአብሔር በአንድ መንገድ በሌላም ይናገራል፣ ሰው ግን አያስተውለውም።” (ኢዮብ 33:14) ስለሆነም የአንዱ ሞት ለሌላው ትምህርት ሆኖት ከሚያልፈው የማያልፈውን፣ ከጊዜአዊው ዘላለማዊውን መርጠን፣ ከአጉል ጭንቀትና ፍርሃት ተለይተን፣ ለራሳችንም ለሌሎችም እየተጠነቀቅን ይህንን ክፉ ዘመን እንድናልፈው የምሕረት ባለቤት አምላካችን እግዚአብሔር ይርዳን። የእመቤታችን አማላጅነት የቅዱሳኑ ሁሉ ቃል ኪዳን፣ የቅዱስ መስቀሉ ኃይል ካለውም ከሚመጣውም፣ ከምናውቀውም ከማናውቀውም መከራና ችግር እንዲጠብቀን፣ ለምእመናን የተዘጉ የአብያተ ክርስቲያናትን ደጆች እንዲከፍትልን፣ የአብ የወልድ የመንፈስ ቅዱስ ፍጹም ፈቃድ ይሁንልን። አሜን።

 

 

 

ሴቶች በቤተ ክርስቲያን (ክፍል ፮): ክህነት ለምን ለሴቶች አይሰጥም?

women in church_2መግቢያ

አንዳንድ ወገኖች (በተለይም ወጣቶች) በምዕራባውያን አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ የሚደረገውን በማየትና የቤተክርስቲያንንም ሥርዓት ካለመጠንቀቅ (በተገቢው ደረጃ ካለመረዳት) የተነሳ “ለሴቶች ለምን ክህነት (ዲቁና፣ ቅስና እና ጵጵስና) አይሰጣቸውም?” የሚል ጥያቄን ያነሳሉ። አልፎ አልፎም ቤተክርስቲያን ለሴቶች ክህነት አለመስጠቷ ለወንዶች ስለምታደላ (ሴቶችን ስለምታገል) ነው ሲሉም ይሰማሉ። በአጠቃላይም የክርስትና አስተምህሮ፣ ታሪክ፣ አገልግሎትና ሥርዓት ወንዶች ላይ ያተኮረና ሴቶችን ያላሳተፈ እንደሆነ አድርገው ያስባሉ። እነዚህን ብዥታዎችን ከግንዛቤ በማስገባት በዚህ ክፍል በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ አገልግሎት ውስጥ በክህነት ዙሪያ ሴቶችን የሚመለከተውን አስተምህሮ እናቀርባለን።

ሴቶችና ክህነት

ከሁሉም አስቀድሞ መታወቅ ያለበት ነገር ክህነት ክብር (honor) ሳይሆን የመስዋዕትነት (sacrifice) አገልግሎት መሆኑ ነው። ክህነት በሰው ምርጫ የሚገኝ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ፈቃድ የሚሰጥ ነው። በተጨማሪም ክህነት የሚሰጥ ኃላፊነት እንጂ የሚጠየቅ መብት አይደለም። ወንድም ቢሆን ወንድ ስለሆነ ወይም ስለተማረ ብቻ ክህነት አይሰጠውም። የክህነት አገልግሎት ሰውን ወደ ጽድቅ ቢመራም በራሱ ግን ጽድቅ ወይም የጽድቅ መስፈርት አይደለም። የክርስትና ግብም ድኅነትን ማግኘት እንጂ ክህነትን መያዝ አይደለም። ካህናት ምንም እንኳን የማሠርና የመፍታት ስልጣን ቢሰጣቸውም እንደሌሎች አገልጋዮች የቤተክርስቲያን አንድ አካል እንጂ የበላይ አካል ተደርገው መወሰድ የለባቸውም።

በመጽሐፍ ቅዱስ እንደምናነበው እግዚአብሔር አስቀድሞ የአብርሃም፣ የይስሐቅ፣ የያዕቆብ አምላክ ነኝ ብሏል። መስዋዕት በማቅረብና መሰል የክህነት አገልግሎት የሚፈፅሙትም ወንዶች ነበሩ። ዐበይትና ደቂቅ ነቢያትም ወንዶች ነበሩ። በሐዲስ ኪዳንም አስራ ሁለቱ ሐዋርያት፣ አራቱ ወንጌላውያን፣ መልእክታትን የፃፉት፣ በሐዋርያት እግርም የተተኩት ካህናት ወንዶች ናቸው። በዘመናችንም ያሉት ጳጳሳት፣ ቀሳውስትና ዲያቆናት በሥጋዊ ፆታቸው ወንዶች ናቸው። ከዚህ ጋር ተያይዞ የሚነሳው ዋናው ጥያቄ “ክህነት ለምን ለወንዶች ብቻ ይሰጣል?” የሚለው ነው።

የጌታችን ትምህርትና የሐዋርያት ትውፊት

በብሉይ ኪዳን ክህነት ይሰጥ የነበረው ከሌዊ ነገድ ለተወለዱ ወንዶች ብቻ ነበር። በሐዲስ ኪዳን ግን ክህነት በዘር ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ፈቃድ ይሰጣል። ከብሉይ ኪዳኑ ውርስ ባሻገር የሐዲስ ኪዳን ክህነት ለወንዶች እንዲሰጥ መሠረት የሆነው ጌታችን አሥራ ሁለት ሐዋርያትን መምረጡና የመስዋዕትን ሥርዓትና የማሠርና የመፍታት ስልጣንን ለእነዚህ ብቻ መስጠቱ ነው። ከዚህም ጋር ተያይዞ ማርያም መግደላዊት የትንሣኤውን ብስራት ሰምታ በደስታ ጌታችንን ልትነካው ስትቀርብ ለስም አጠራሩ ክብር ምስጋና ይድረሰውና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “አትንኪኝ፣ ገና ወደ አባቴ አላረግሁምና፣ ነገር ግን ወደ ወንድሞቼ ሂጂና ወደ አባቴ ወደ አባታችሁ፣ ወደ አምላኬ ወደ አምላካችሁ አርጋለሁ ብለሽ ንገሪያቸው።” (ዮሐንስ 20:17) ማለቱ የሐዲስ ኪዳን ክህነት ዋነኛ መገለጫ የሆነው የጌታችንን የከበረ ቅዱስ ሥጋውን መንካት “ወንድሞቼ” ላላቸው ደቀመዛሙርት ተለይቶ የተሰጠ መሆኑን እንረዳለን። ይህም ቶማስ በተጠራጠረ ጊዜ “ጣትህን ወዲህ አምጣና እጆቼን እይ፣ እጅህንም አምጣና ወደ ጎኔ አግባ።” (ዮሐንስ 20:27)  በማለቱ የተገለጠ ነው። ስለዚህ እግዚአብሔር በሚያውቀው ምክንያት የሐዲስ ኪዳን ክህነት ለወንዶች ብቻ የሚሰጥ መሆኑን ቅዱሳት መጻሕፍትና የቤተክርስቲያን ትውፊት በግልፅ የደነገጉት ነው።

ሴቶች ክህነትን የሚቀበሉ ቢሆን ኖሮ ጌታን በመውለዷ ከነቢያትም ከሐዋርያትም፣ ከቅዱሳን ሊቃነ መላእክትም በላይ ለከበረችው ለድንግል ማርያምና ጌታችንን በመዋዕለ ሥጋዌው ለተከተሉት 36 ቅዱሳት አንስትም ይህንን የክህነት ሥልጣን በሰጣቸው ነበር። ክህነት የአገልግሎት ድርሻ ነው እንጂ አድልኦ አይደለም። ቅዱሳን ሐዋርያትም ያስቀጠሉት ጌታ ያስተማራቸውን ሥርዓት ነው። እርሱም ያለወንድ ዘር ከሴት (ከድንግል ማርያም) ወንድ ሆኖ ተወልዶ ራሱ መስዋዕት አቅራቢ፣ ራሱ መስዋዕት፣ ራሱ መስዋዕት ተቀባይ ሆኖ ሊቀ ካህን ሆኖ ሥርዓትን የሠራው ለዚህ ነው። ድንግል ማርያም የመስዋዕቱ መገኛ፣ ጌታችን መስዋዕት ነው።

የክህነት ስልጣን በዘመን ይለወጣል?

በአንዳንዶች ዘንድ “ጌታችን ለሴቶች ስልጣነ ክህነት ያልሰጠው በወቅቱ በነበረው ባህላዊና ማኅበራዊ ምክንያቶች ነበር፣ በዘመናችን ግን ሴቶችን ከክህነት ኃላፊነት ይከለክሉ የነበሩ ባህላዊና ማኅበራዊ ማነቆዎች ስለቀነሱ ሴቶች ካህን መሆን ይችላሉ” የሚል አስተሳሰብም እንዳለ ይታወቃል። ይሁንና ይህ አስተሳሰብ በሐዋርያዊት ቤተክርስቲያን ተቀባይነት የሌለው መሠረታዊ ስህተት ነው። ምክንያቱም ጌታችን ለሰዎች ባህልና ማኅበራዊ ጉዳይ የሚገዛ (የሚያደላ) ኢ-ፍትሀዊ አምላክ አይደለምና በእነዚህ ምክንያቶች ልዩነትን አይፈጥርም። በተጨማሪም በዚያን ዘመን የነበረው አስተምህሮና ሥርዓት በወቅቱ በነበረው ባህልና ማኅበራዊ መስተጋብር ላይ የተመሠረተ ነበር ከተባለ እምነት ለባህል ተገዢ ነው፣  ቋሚ እምነትና የእምነት ሥርዓት የለም፣ እንደየዘመኑ ባህል መለዋወጥ አለበት ወደሚል ሌላ ስህተት ይመራል።

ክህነት ለሴቶች አለመሰጠቱ ከወንዶች ያሳንሳቸዋል?

ወንዶች እንደ ሴቶች ያለ የመውለድ ጸጋ ያልተሰጣቸው ከሴቶች ስለሚያንሱ እንዳልሆነ ሁሉ ክህነት ከወንዶች መካከል ለሚመረጡ መሰጠቱም ሴቶች ከወንዶች ስለሚያንሱ አይደለም። ምክንያቱም መንፈሳዊ አገልግሎት በጸጋ የሚገኝ እንጂ የመቻል ያለመቻል ጥያቄ አይደለምና። የክህነት አገልግሎት ለመስዋዕትነት የሚገቡበት እንጅ በዘመናችን እንደምናያቸው አንዳንድ ምንደኞች ሰማያዊ ስልጣንን ለምድራዊ ኃይል ማግኛ መሰላል ተደርጎ የሚወሰድ አይደለም። አንድ ካህን “እግዚአብሔር ይፍታህ/ሽ” ለማለት የሚያስፈልገው ቃል ሁሉም የሚችለው ነው። ሌላውም ለክህነት የሚያበቃ እውቀት ማንኛውም ሰው (ወንድም ሆነ ሴት) ተምሮ የሚደርስበት እንጂ ፍፁም የተለየ አይደለም። የተለየ የሚሆነው እግዚአብሔር በቸርነቱ ለካህናት የሰጠው የጸጋ ስልጣን ነው። የጸጋ ስጦታ ደግሞ የተለያየ ነው። ለወንዶች ብቻ የሚሰጥ፣ ለሴቶች ብቻ የሚሰጥ፣ ለሁለቱም የሚሰጥ ጸጋ አለ። ይልቁንም ጌታችን ለሴቶች ክህነትን ያልሰጠው በሰው ተፈጥሮ ካለው ልዩነት አንጻር እርሱ በሚያውቀው ለወንጌል አገልግሎት መስፋፋት ሁሉም የየራሱ ድርሻ እንዲኖረው ከማድረግ አንጻር እንጂ ለማበላለጥ እንዳልሆነ ማስተዋል ያስፈልጋል።

የዲያቆናዊት አገልግሎት

ለሴቶች ከሚሰጡ ከክህነት ጋር ተያያዥ የአገልግሎት ዘርፎች አንዱ የዲያቆናዊት አገልግሎት ነው። ለምሳሌ ያህል ዲያቆናዊት መሾም እንደሚገባ ፍትሐ ነገሥቱ ያዛል። ዲያቆናዊትም ሴቶችን ታስታምራለች፣ ለሴቶችም ምስጢራት ሲፈፀሙ ካህኑን ታግዛለች። በመጽሐፈ ዲድስቅልያ አንቀጽ 17 እንደተገለጸው “ኤጲስ ቆጶስ ንጹሖችን ሴቶች መርጦ ሴቶችን ለማገልገል ዲቁናን ይሾማቸዋል። ምዕመናን ሴቶችን ለሚያስፈልጋቸው ነገር በጠሩ ጊዜ ከዲያቆናዊት በቀር ወንድ ዲያቆን ወደ ሴቶች ቤት ሊልክ አይገባውም። ስለዚህም ስለሚያጠምቋትም ሴት ሰውነትን ሜሮን ትቀባ ዘንድ ነው። ወንድ የተራቆተችውን ሴት ማየት አይገባውምና” በማለት የዲያቆናዊትን አገልግሎት ያስረዳል።

በሐዲስ ኪዳን ፌበን (Pheobe) ቅዱስ ጳውሎስን ትራዳው የነበረች ዲያቆናዊት ነበረች (ሮሜ 16:1)። ቅድስት ማክሪና የቅዱስ ባስልዮስና የቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ታላቅ እህት እንዲሁም ቅድስት ኦሊምፒያ የቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ረዳት ዲያቆናዊቶች ነበሩ። ይህ የዲያቆናዊቶች አገልግሎት በጥንታዊት ቤተክርስቲያን የሚታወቅ ነው። ቅዱስ ጳውሎስ “ባልቴት በመዝገብ ብትጻፍ ዕድሜዋ ከስድሳ ዓመት እንዳያንስ፥ የአንድም ባል ሚስት የነበረች እንድትሆን ያስፈልጋል” (1ኛ ጢሞ 5:9) በማለት እንደተናገረው ዲያቆናዊት የሚሾሙት 60 ዓመት የሞላቸውና እምነታቸው የተመሠከረላቸው መበለቶች (የአንድ ባል ሚስት የነበረች) ወይም ደናግላን ናቸው። ዛሬም ዲያቆናዊቶች በጠቅላይ ቤተክህነትና በሀገረ ስብከት እንዲሁም በአጥቢያ ቤተክርስቲያን ደረጃ ሴቶችን በሚመለከቱ ጉዳዮች ራሱን የቻለ ቢሮ ተሰጥቷቸው አገልግሎታቸውን መፈጸም ይገባቸው ነበር።  ነገር ግን በእኛ ቤተርስቲያን ይህ ሲደረግ አይታይም። የግብፅ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የሴቶች አገልግሎት እንዲስፋፋ በማሰብ ከቅርብ ዘመን ወዲህ ይህ አገልግሎት እንደገና እንዲያንሰራራ አድርጋለች።

ተመሳሳይና ተመጋጋቢ ድርሻዎች

የሴቶችን ክህነት በተመለከተ ሁለት ጎልተው የሚታዩ አስተሳሰቦች በዓለማችን ላይ አሉ። የመጀመሪያው የተመሳሳይነት አስተሳሰብ (egalitarianism) ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የተመጋጋቢነት አስተሳሰብ (complementarianism) ነው። የተመሳሳይነት አስተሳሰብ ወንዶችና ሴቶች እኩል ናቸው ብሎ ያምናል፣ ኃላፊነትም ሊሰጣቸው የሚገባው በችሎታ ብቻ እንጂ በፆታ ሊሆን አይገባም ይላል። ይህ አስተሳሰብ ሴቶች ካህን መሆን ይችላሉ ይላል። የተመጋጋቢነት አስተሳሰብ ደግሞ ወንዶችና ሴቶች በሰውነት (ሰው በመሆን) እኩል ናቸው ብሎ ያምናል። ነገር ግን ኃላፊነታቸው የሚለያይና ተመጋጋቢ ነው ይላል። የወንዶችና የሴቶች ድርሻ አንድ ላይ ሲሆን ያማረና ምሉዕ ይሆናል ብሎ ያምናል። በዚህም መሠረት ለምሳሌ ልጅ መውለድ ለሴቶች የተሰጠ ነው፣ ክህነት ለወንዶች የሚሰጥ ነው ይላል። ይህ አስተሳሰብ ከእኛ ቤተክርስቲያን ሥርዓት ጋር የሚስማማ ይመስላል።

ማጠቃለያ

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ መሠረት ክህነት የሚሰጠው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሠራውን፣ ሐዋርያትና ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን በዓለም ዞረው ያስተማሩትንና የደነገጉትን ሥርዓት በመከተል ነው። ይህም በመንፈስ ቅዱስ ምርጫና ሥልጣን የሚከናወን ምሥጢረ ክህነት ነው። ክህነትም ለወንዶች ብቻ መሰጠቱ ይህንን የክርስትና አስተምህሮ ከመጠበቅ አንጻር እንጂ ሴቶችን የሚያገል ተብሎ መገለጽ የለበትም። የመውለድን ጸጋ ለሴቶች ብቻ ሰጠ ብለን እግዚአብሔርን ባለማወቅ የማንተቸው ከሆነ “የክህነትን ጸጋም ለምን ለወንዶች ብቻ ሰጠ?” ብለን መተቸት አይቻለንም፣ አይገባንም። እርሱ ለሁሉ የሚሆነውን ያውቃልና። የሴቶች የመውለድ ጸጋ በመከራ የሚገኝ እንደሆነ ሁሉ ከወንዶች መካከል የሚመረጡ የካህናትም የክህነት ጸጋ በመከራ የሚፈፀም እንጂ በየዘመናቱ ያለፉና ያሉ ክህነትን ለግል ጥቅም የሚያውሉ ሰዎችን እዚህም እዚያም የሚታይ (anecdotal) አምባገነንነት በማየት የመስዋዕትነት አገልግሎቱን “የምድራዊ ክብር ማሳያ” አድርገን አንየው። እግዚአብሔር ለሰው ልጆች የሚሰጠው ጸጋና የሰው ልጆችም የአገልግሎት ድርሻ የተለያየ ነውና። ለሴቶች ብቻ የተሰጣቸውም ታላላቅ ጸጋዎች አሉና። ጽድቅም የሚገኘው ሰው በተሰጠው ጸጋ የሚጠበቅበትን ሲያደርግ ነው። ስለዚህ የቤተክርስቲያን ሥርዓት በመንፈሳዊ መነጽር እንጂ በሥጋዊ ፍልስፍና ሊመረመርና ሊፈረጅ አይገባውም እንላለን።

ጾመ ኢየሱስ: በገዳመ ቆሮንቶስ በዲያብሎስ ተፈተነ

GedameCoronthos

ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በ30 ዓመቱ በማየ ዮርዳኖስ በዕደ ዮሐንስ ከተጠመቀ በኋላ ሳይውል ሳያድር ወደ ገዳመ ቆሮንቶስ ሄደ፡፡ በዚያም አርባ ቀንና አርባ ሌሊት ጾመ፡፡ ይህም ጌታችን የጾመው ጾም ልዩ ልዩ መጠሪያዎች አሉት። እንደ ነቢያት ስርዓት አርባ ቀንና አርባ ሌሊት ስለጾመ ጾመ አርብዓ (አርባ ጾም) ይባላል። ስሙ መድኀኒት የሆነ ጌታ የነፍስ ቁስል የሆኑ ሦስቱን ዐበይት ኃጢአቶች (ስስት፣ ትዕቢትና ፍቅረ ንዋይ) ድል ያደረገበት በመሆኑ የድል ጾም፣ ጾመ ኢየሱስ በመባል ይታወቃል። የፍጥረት ሁሉ ጌታ፣ ልዑለ ባሕርይ፣ ሰው የሆነ አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ የጾመው በመሆኑ ከሌሎች አጽዋማት ተለይቶ ዐቢይ (ታላቅ፣ ዋና) ጾም ይባላል። ለረዥም ጊዜ የሚጾም፣ ብዙ መንፈሳዊ በረከት የሚገኝበት ጾም በመሆኑ ብዙ ምርት ከሚያስገኝ ሰፊ እርሻ ጋር በማመሳሰል ጾመ ሁዳዴ ይባላል።

ወንጌላዊው ቅዱስ ማቴዎስ ስለዚህ የጌታ ጾም ሲጽፍ ‹‹ከዚያ ወዲያ ኢየሱስ ከዲያብሎስ ይፈተን ዘንድ መንፈስ ወደ ምድረ በዳ ወሰደው፥ አርባ ቀንና አርባ ሌሊትም ከጦመ በኋላ ተራበ›› በማለት ገልጾታል፡፡ ከዚህ በኋላ ነው ፈታኝ ወደ እርሱ የቀረበው፡፡ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያናችን ይህንን የጌታችንን በዲያብሎስ መፈተንን ሊቃውንት አባቶች ያመሰጠሩትን በመተንተን ታስተምራለች፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር ይህንን የሊቃውንትን ትምህርት መሠረት በማድረግ የጌታችን በዲያብሎስ መፈተንና ድል ማድረጉ ለእኛ ያለውን መንፈሳዊ ትርጉም እንዳስሳለን፡፡ ይህንንም በሰባት ጥያቄዎች ሥር አቅርበነዋል፡፡

ፈታኙ ማነው?

ጌታችንን ለመፈተን ፈታኝ ሆኖ የቀረበው ጥንተ ጠላት ዲያብሎስ ነው፡፡ ይህ ፈታኝ በመጀመሪያ ራሱ ተፈትኖ የወደቀ ስለሆነ የሰውን ልጅ መፈተን የባሕርዩ ነው፡፡ አዳምን ፈትኖ ያሳተው፣ ኢዮብንና ሌሎችን አባቶች የፈተነው፣ በበርካታ ቅዱሳን ዜና ሕይወት በፈታኝነቱ የተገለጠው፣ ዛሬም መልካም የሚሠሩትን የሚፈትነው፣ ቅድስት ቤተክርስቲያንንም በየዘመናቱ የሚፈታተናት ይህ ፈታኝ ነው፡፡ በቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ አገላለፅ በቤተክርስቲያን ላይ ዝናሩን የጨረሰው ነገር ግን ያላጠፋት ዲያብሎስ ነው ክርስቶስን የፈተነው፡፡ ዛሬም በክርስቶስ የምናምን ክርስቲያኖችን በልዩ ልዩ መንገድ ይፈትነናል፡፡ ጌታችን በጾሙ ወራት ዲያብሎስን ድል ማድረጉን ያሳየን እኛም ኃይለ አጋንንትን የምናሸንፍበት ኃይል ጾም፣ ጸሎት እና ስግደት መሆናቸውን ሲያስተምረን ነው፡፡ ፈታኙን ድል ነሥቶ ድል የማድረጊያ ኀይል የሚሆኑንን ጾምን፣ ጸሎትንና ስግደትን ባርኮልናል።

ጌታችን ለምን ተፈተነ?

በገዳመ ቆሮንቶስ የተፈተነው የሰውን ልጅ ለማዳን ሰው ሆኖ የመጣው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ “አቤቱ ወደ ፈተና አታግባን” ብለን እንድንጸልይ ያስተማረን፣ ወደ ፈተና በገባን ጊዜም በቅዱስ ስሙ፣ በህያው ቃልኪዳኑ ተማምነን “አባታችን ሆይ በሰማያት የምትኖር” ብለን ስንጠራው የሚመልስልን ሰው የሆነ አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ ለምን ተፈተነ? የጌታችን መፈተን እንደሌሎች ቅዱሳን በፈተና በመጽናት ጸጋን ገንዘብ ለማድረግ አይደለም፤ እርሱ የጸጋ ሁሉ ምንጭ (አስገኝ፣ ሰጭ) ነውና፡፡ ይልቁንስ የሰው ልጅ በዚህ ምድር ላይ በሥጋ ሲኖር ፈተና እንዳለበት ሊያስተምር እርሱ ተፈተነ፡፡ በባሕርዩ መፈተን የሌለበት አምላክ የሰውን ልጅ ፈተና ሰው ሆኖ ተፈተነ፡፡ በዚህም በሕይወታችን መፈተን እንዳለብን አስተማረን፡፡ እርሱ በፈጠረው ፍጡር (በዲያብሎስ) የፈጠረውን ፍጡር (አዳምን) ለማዳን ተፈተነ፡፡ ጌታችን የተፈተነበት ዓላማ የሰው ልጅ የዲያብሎስን ፈተና እንዴት ድል እንደሚያደርግ አብነት፣ አርአያ ሊሆን ነው፡፡ ፈጣሪ በፍጡር ለፍጡራኑ አብነት ሊሆነን በፈቃዱ ተፈተነ፡፡ እርሱ እጸድቅ አይል ጻድቅ፣ እቀደስ አይል ቅዱስ፣ እከብር አይል ክቡር ሲሆን ለሰው ልጅ አርአያ ሊሆን በተለየ አካሉ ባሕርያችንን ባሕርይው አድርጎ በማስመሰል ሳይሆን በእውነት በዲያብሎስ ተፈተነ፡፡

ጌታችን መቼ ተፈተነ?

በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ ተጠምቆ፣ በገዳመ ቆሮንቶስ 40 ቀንና 40 ሌሊት ከጾመ በኋላ በተራበበት ወቅት ተፈተነ፡፡ እንዲሁ በሰው ልጅ ላይም ፈተና የሚመጣው አምኖ ተጠምቆ በጎ ምግባራትን መሥራት ሲጀምር ነውና ይህንን ለማጠየቅ በዚህ ወቅት ተፈተነ፡፡ ክርስትና ከፈተና የምናመልጥበት (ሳንፈተን የምናሸንፍበት) መንገድ ሳይሆን በፈተና ውስጥ አልፈን፣ ድል በማድረግ ከሥጋ ሞት በኋላ የዘለዓለም ሕይወትና ክብር የምናገኝበት ፍኖተ ጽድቅ (የእውነት መንገድ) ነው።  ክርስቲያኖች ምግባር ትሩፋትን (ጾም፣ ጸሎት፣ ምጽዋት፣ ስግደት) መስራት ሲጀምሩ ነው ፈተና የሚበዛባቸው፡፡ ከቅዱሳን አባቶቻችንና እናቶቻችን ዜና ሕይወት (ገድል) እንደምንማረው ብዙዎቹ ቅዱሳን በገድል በትሩፋት እያደጉ በሄዱ ጊዜ የዲያብሎስ ፈተና ዓይነትና ብዛት ይጨምርባቸዋል። ምንም ዲያብሎስ ፈተናውን ቢያበዛ በገድል በትሩፋት የጸኑት በመስቀሉ ኀይል፣ በእግዚአብሔር ቸርነት ፈታኛቸውን ድል ይነሱታል። መፈተን የማደግ እንጂ የመውደቅ ምልክት አይደለምና። በዚህ ወቅት የሥጋንና የዲያብሎስን ፈተና ለማለፍ ተግተው ልንጸልይ ይገባል፡፡ ወደ ፈተና እንዳትገቡ ተግታችሁ ጸልዩ ተብሎ ተጽፏልና፡፡

ጌታችን በየት ተፈተነ?

ሦስቱን ፈተናዎች በሦስት ቦታዎች ተፈተነ፡፡ አንዱን በገዳም፣ ሁለተኛውን በቤተመቅደስ፣ ሦስተኛውን ደግሞ በተራራ (በቤተመንግስት) ተፈተነ፡፡ በገዳም ለሚኖሩ ባሕታውያን (መነኮሳት) አብነት ሊሆናቸው በገዳም ተፈተነ፡፡ በቤተመቅደስ ለሚያገለግሉና ለሚገለገሉ ካህናትና ምዕመናን አብነት ሊሆናቸው በቤተመቅደስ ተፈተነ፡፡ በተራራ (በዓለም) ለሚኖሩ አብነት ሊሆናቸው በተራራ ተፈተነ፡፡ በገዳም ሆነው በጾም በጸሎት የጸኑ ባሕታውያን ለመብቃት (ወደ ፍጹም መንፈሳዊነት ለማደግ) ሲተጉ ይፈተናሉና ለእነርሱ አብነት ሊሆን በገዳም ተፈተነ፡፡ በቤተመቅደስ በእምነት ጸንተው የሚኖሩ ካህናትና ምዕመናን ትሩፋትን ለመሥራት ሲተጉ ይፈተናሉና በቤተመቅደስም ተፈተነ፡፡ በቤተመንግስት (በከፍታ) የሚኖሩ ባለስልጣናትና ዓለማውያን ለማመን፣ በጎ ምግባራትን ለመሥራት  ሲተጉ በዲያብሎስ ይፈተናሉና በዚያም ተፈተነ፡፡

ፈተናዎቹስ ምን ነበሩ?

ጌታችን ሦስት ታላላቅ ፈተናዎችን ተፈተነ፡፡ ሦስቱንም እንደየአመጣጣቸው በትዕግስት ድል አደረጋቸው፡፡ የእስክንድሪያው ሊቀ ጳጳስ ቅዱስ አባታችን ቴዎዶስዮስ ለአንጾኪያው ሊቀ ጳጳስ ቅዱስ ሳዊሮስ በጻፈው ጦማር እንደተናገረው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተዋሐደው ሥጋ ዲያብሎስን ድል ስለነሳው የእኛ ባሕርይም ከእርሱ የተነሳ በዲያብሎስ ላይ መሰልጠን የሚችል ሆነ፡፡ “ጌታ ሰይጣንን ድል ቢነሣው የሚደነቅ ሥራ አይደለም፤ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀድሞ ድል ተነሥቶ የነበረ ሥጋን የተዋሐደ ባይሆን በባሕርይ ከእኛ ጋር አንድ በሚሆን ሥጋ እዳ በደል ያልተገኘበት እርሱ በሥጋ መከራን የተቀበለ ባይሆን ኖሮስ መከራ መቀበሉ ባልተደነቀም ነበር፤ ሞትንም በሥጋው ያጠፋው ባይሆን ኖሮ ሞትን የሚያሰለጥን ኃጢአት ባልጠፋም ነበር፤ የሞት ሥልጣንም ባልተሻረም ነበር፡፡” እንዲል (ሃይማኖተ አበው ዘቅዱስ ቴዎዶስዮስ 82፡7) ጌታችን ዲያብሎስን በተዋሐደው ሥጋ ሳይሆን በመለኮቱ ኃይል ብቻ ድል እንዳደረገው አስመስለው የሚናገሩ ጌታችን በተዋሐደው ሥጋ ዲያብሎስን ድል ማድረጉን የሚክዱትን መናፍቃን በገሰጸበት ትምህርቱ ቅዱስ ሳዊሮስም የደገኛውን የጎርጎርዮስን ትምህርት ጠቅሶ እንዲህ አለ፡ “ሰይጣን በገዳመ ቆሮንቶስ በተፈታተነው ጊዜ ታገሠ፤ ግን ፈተናውን ሽቶ አይደለም፤ የሚፈታተን የዲያብሎስን ጦሩን ያጠፋ ዘንድ ነው እንጂ፡፡ ዳግመኛ በመለኮቱ ኃይል ዲያብሎስን አልተዋጋውም፤ በሚታመም በሚሞት ሥጋ ድል አደረገው እንጂ፤ ዳግመኛም በዚህ ሥጋ ኃጢአት ወደዚህ ዓለም እንዳይመጣ በኃጢአት ምክንያት በሁሉ ላይ ሞት ተፈርዶአልና፤ በዚህ ሥጋም የኃጢአት ፍዳ ጠፋ፣ ይህ ሥጋም ኃጢአትን ያለማ ዲያብሎስን ድል ነሳው አለ፡፡” (ሃይማኖተ አበው ዘቅዱስ ሳዊሮስ ምዕራፍ 85፡16-17)

የመጀመሪያው ፈተና በዚያው በገዳመ ቆሮንቶስ ሲሆን ፈተናውም ስስት ነበር፡፡ ዲያብሎስ ሥጋን የተዋሐደውን አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስን ተርቦ ቢያየው ‹‹የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንክ እነዚህ ድንጋዮች ዳቦ እንዲሆኑ እዘዝ›› በማለት ፈትኖታል፡፡ ሁለተኛው ፈተና ደግሞ በቤተመቅደስ ሲሆን ፈተናውም ትዕቢት ነበር፡፡ ‹‹መላእክት ያነሱኃል ተብሎ ተጽፏልና ራስህን ከመቅደስ ጫፍ ወርውር›› (መዝ 90፡11) ይህ ፈተና ከመጻሕፍት ጥቅስ ጠቅሶ የፈተነበት ነው፡፡ ሦስተኛው ፈተና ደግሞ በተራራ ጫፍ (በሰገነት) ሲሆን ፈተናውም የፍቅረ ንዋይ ነበር፡፡ ‹‹ወድቀህ ብትሰግድልኝ የዓለምን መንግስታት ከብራቸውንም ሁሉ እሰጥሀለሁ›› በማለት ፈትኖታል፡፡ እነዚህ ፈተናዎች ዛሬም በክርስትና ያሉ ዐበይት ፈተናዎች ናቸው፡፡ እኛም ጌታችንን አብነት አድርገን ሰይጣን በትዕቢት ቢፈትነን በትህትና፣ በስስት ቢፈትነን በትዕግስት፣ በፍቅረ ንዋይ (ገንዘብን በመውደድ) ቢፈትነን በጸሊአ ንዋይ (ገንዘብን ባለመውደድ) ልናሸንፈው ይገባል፡፡

የተፈተኑት እሴቶች ምንድን ናቸው?

ለገዳማውያን አብነት ለመሆን የተፈተነው ፈተና የጽናት ፈተና ነው፡፡ የገዳማውያን ጾራቸው ስስት (መሳሳት) ነውና በመጽናት ላይ ለሚመጣባቸው ፈተና አብነት ሊሆን ተፈተነ፡፡ ገዳማውያን እምነትን፣ እውቀትን፣ ጽናትን እንዲያሟሉ ይጠበቅባቸዋልና፡፡ በቤተመቅደስ ለሚኖሩ ካህናት/በምዕመናን አገልጋዮች በብዛት የሚፈተኑ በትጋታቸው/እውቀታቸው ነው፡፡ እውቀት ያስታብያል ፍቅር ግን ያንጻል እንደተባለ ክርስትናን ተምረናል አውቀናል በማለት መታበይ ስላለ የካህናት ጾራቸው ትዕቢት ነው፡፡ ከዚህም የተነሳ መጽሐፍ ተጠቅሶ ፈተናው ይመጣልና ዲያብሎስም ከመጽሐፍ ጠቅሶ ፈተነው፡፡ በባለስልጣናት ዘንድ የሚፈተነው ደግሞ እምነት ነው፡፡ ጾራቸውም ፍቅረ ንዋይ ነውና፡፡ ወድቃችሁ ብታመልኩኝ በሀብት ላይ ሀብት፣ በስልጣን ላይ ስልጣን እጨምርላችኋላሁ ብሎ ይፈትናል፡፡ የሀሰት አባት ነውና የሌለውን የራሱ አድርጎ ይፈትንበታል፡፡ ስለዚህም ጌታችን ለሦስቱም አብነት ለመሆን ተፈተነ፡፡

የፈተናዎቹ መፍትሔስ ምን ነበር?

ሁሉን የሚያውቅ ሁሉን የሚችል አምላክ በተለያየ መንገድ የመጡትን ሦስቱን ፈተናዎች እንደየአመጣጣቸው መለሳቸው፡፡ በስስት የመጣውን በትዕግስት ድል ነሳው፡፡ ‹‹ይህንን ድንጋይ ዳቦ አድርግ›› በማለት የመጣውን ፈተና ‹‹ሰው በእንጀራ ብቻ አይኖርም፣ በእግዚአብሔር ቃል እንጂ›› ብሎ መለሰለት (ዘዳ 8፡3)፡፡ ይህም ሰው ለሥጋ በሚመገበው እንጀራ ብቻ ሳይሆን ለነፍስ ምግብ በሚሆነው ቃለ እግዚአብሔርን በመስማትም ጭምር ነው የሚኖረው ማለቱ ነው፡፡ በትዕቢት የመጣውን ፈተና ደግሞ በትህትና ድል ነሳው፡፡ ‹‹መላእክቱ በእጃቸው ያነሱሃል›› ተብሎ ተጽፏልና ራስህን ወርውር ቢለው ‹‹ጌታ አምላክህን አትፈታተነው ተብሎ ተጽፏልና›› (ዘዳ 6፡16) በማለት አሳፈረው፡፡ በዚህም አእምሮአችን ረቂቅ፣ ማዕረጋችን ምጡቅ እያሉ በስጦታ በተሰጣቸው ስልጣን ለሚታበዩ የቤተመቅደስ ሰዎች ትህትናን አስተማረ፡፡  በፍቅረ ንዋይ የመጣውን በጸሊዐ ንዋይ ድል ነሳው፡፡ ‹‹ሂድ አንተ ሰይጣን ለጌታ ለአምላክህ ስገድ እርሱንም ብቻ አምልክ ተብሎ ተጽፏልና›› (ዘዳ 6፡13) በማለት መልሶታል፡፡ ነገስታት/ባለስልጣናት ቤታቸውን በከፍታ/በሰገነት ሠርተው ለሀብትና ለሥልጣን ሲሮጡ በባዕድ አምልኮ ይፈተናሉና ይህንን ድል መንሻ ሠራላቸው፡፡

ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገዳመ ቆሮንቶስ ከተፈተነባቸው ሦስት ፈተናዎች የምንገነዘበው ፈታኝ የሚፈትነው በደካማ ጎን በመግባት መሆኑን ነው፡፡ የተራበውን በምግብ፣ ያወቀ የሚመስለውን በእውቀቱ፣ ሀብት/ስልጣን የሚወደውን ደግሞ በሀብት/በስልጣን ገብቶ ይፈትነዋል፡፡ በደካማ ጎን ለሚመጡት ፈተናዎች ድል መንሻ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን ጌታችን ዲያብሎስን ካሳፈረባቸው ሦስት መንገዶች እናስተውላለን፡፡ ሦስቱንም ፈተናዎች በመጻሕፍት ያለውን እውነት በመግለጥ ዲያብሎስን አሳፍሮታልና፡፡ ወንጌላዊው ቅዱስ ማቴዎስ  ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዲያብሎስን ድል ከነሳው በኋላ ፈታኙ እንደራቀው መላእክቱም መጥተው እንዳገለገሉት ሲናገር ‹‹ያን ጊዜ ዲያብሎስ ተወው፡፡ እነሆ መላእክት ቀርበው ያገለግሉት ነበር›› (ማቴ 4፡11) ብሏል፡፡ እኛም ፈተናን ድል ስንነሳ ዲያብሎስ (ፈታኝ) ይርቃል፤ መላእክት (ተራዳኢዎች) ይቀርቡናል፡፡ በመጨረሻም ጌታችን በዲያብሎስ ከተፈተነበት ፈተና የምንማረው ፈተናን ድል ለመንሳት ጾምና ጸሎት መቅደም እንዳለበት ነው፡፡ የእምነት ጥሩር የእግዚአብሔር ዕቃ ጦር ይህ ነውና፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ‹‹የመዳን ራስ ቁር፣ እምነት ጋሻ፣ የመንፈስም ሰይፍ የእግዚአብሔር ቃል ነው›› (ኤፌ 6፡10-18) እንዳለው ከዲያብሎስ የሚመጣውን ፈተና ድል ለመንሳት ጽኑ እምነት፣ ጾም፣ ጸሎት፣ ስግደትና ምጽዋት ያስፈልጋል፡፡

ፈታኝ ዲያብሎስን በገዳመ ቆሮንቶስ ድል ያደረገ፣ ለቅዱሳን ሁሉ ዲያብሎስን የሚያሸንፉበት ኀይል የሰጠ አምላካችን እግዚአብሔር ለእኛም በጾማችን ወራት ከክፋት ሁሉ መራቅን እንዲያስችለን፣ የዲያብሎስንም ፈተና ድል የምናደርግበትን ጥበብ መንፈሳዊ፣ ኀይል መንፈሳዊ ያድለን ዘንድ ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን። ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር። አሜን።

ሴቶች በቤተ ክርስቲያን (ክፍል ፭): የማስተማር ሚናቸው እንዴት ይታያል?

women in church_2
መግቢያ

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሴቶች ያላቸው የቅድስና ሱታፌ ሴቶች በቤተ ክርስቲያን ከሚሉት ጦማሮቻችን በመጀመሪያው በስፋት ተዳስሷል። ይሁንና በዘመናችን ባለ ኦርቶዶክሳዊ አገልግሎት ብዙውን ጊዜ ሴቶች ከመዘመር፣ ከማስቀደስ፣ ከፅዳት፣ ከመሰናዶና ከማስተናገድ ያለፈ መንፈሳዊ አገልግሎት ሲፈፅሙ አይታይም። አልፎ አልፎም የሰበካ ጉባዔ አባል ይሆናሉ። ይህ እውነታ ሲታይ ሴቶች ከወንዶች የተሻለ ቤተክርስቲያን የሚያዘወትሩና ከምስጢራትም የሚሳተፉ ከመሆናቸው አንፃር ያላቸውን የአገልግሎት ሱታፌ አነስተኛ ያደርገዋል። በተለይም በማስተማር ዙሪያ ያላቸው ተሳትፎ ጎልቶ የሚታይ አይደለም። ለዚህም ምክንያት ተደርጎ የሚወሰደው “ሴቶች ማስተማር የለባቸውም” የሚለው አስተሳሰብ ነው። ይህም መነሻ የሚያደርገው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ሴት በነገር ሁሉ እየተገዛች በዝግታ ትማር፤ ሴት ግን በዝግታ ትኑር እንጂ ልታስተምር ወይም በወንድ ላይ ልትሰለጥን አልፈቅድም” (1ኛ ጢሞ 2፡11-12) በማለት የተናገረው ነው። ይህንን መነሻ በማድረግ ወንጌልን ማስተማርና ሌሎች ሴቶች ሊያበረክቷቸው የሚችሉትን መንፈሳዊ አገልግሎቶች ቅዱሳት መጻሕፍትን ዋቢ በማድረግ እንዳስሳለን።

ማስተማር ምን ምን  ያካትታል?

አስቀድመን የጠቀስነውን “ሴት ልታስተምር ወይም በወንድ ላይ እንድትሰለጥን አልፈቅድም” የሚለውን ቃል ከማየታችን በፊት “ማስተማር” ማለት ምን ምን እንደሚያጠቃልል እንይ። በዘመናችን ማስተማርን በተመለከተ እጅግ የተዛባ፣ ንግድ የወለደው አስተሳሰብ አለ። ለብዙዎች ማስተማር ማለት ቀሚስ ለብሶ እና/ወይም መስቀል አንጠልጥሎ/ይዞ አውደ ምህረት ላይ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስን ማብራራት፣ ቀልድና ተረት መናገር ወይም ታሪክ መተረክ ብቻ ይመስላቸዋል። ይሁንና ዋናው ማስተማር ክርስትናን በሕይወት እየኖሩ ለሌሎች ምሳሌና አርአያ መሆን ነው። ይህ ደግሞ ወንድ ወይም ሴት ሳይል ከሁሉም ክርስቲያን የሚጠበቅ መንፈሳዊ ግዴታ ነው። ሐዋርያውም “ሴት ልታስተምር … አልፈቅድም” ያለው ይህንን እንዳልሆነ ግልፅ ነው።

ስለዚህ ሴቶች በሕይወታቸው መልካም አርአያ በመሆን ብዙዎችን ማስተማር እንደሚችሉና በዚህም ረገድ ብዙ እንደሚጠበቅባቸው ማስተዋል ይገባል። ከዚያም ባሻገር “ማስተማር” በአንድ አቅጣጫ ብቻ እንደሚፈስ ጎርፍ (unidirectional) አስተማሪው ጮሆ እየተናገረ፣ ተማሪዎች በፀጥታ እያዳመጡ የሚታዩበት ሥርዓት ብቻ አይደለም። ይህን መሰሉ የማስተማር ስልት በአንድ ጊዜ ብዙ ሰዎችን ለማስተማር የሚጠቅም ቢሆንም በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክና ትውፊት ዋነኛው የማስተማሪያ መንገድ አልነበረም። ይህን የማይረዱ ሰዎች የቤተ ክርስቲያንን ወንጌልን የማስፋፋት ተግባር በቅርብ ጊዜ ከተጀመሩ የሰንበት ት/ቤትና መንፈሳዊ ኮሌጅ አሠራሮች ጋር አዳብለው በማየት የተሳሳተ ምስል ይፈጥራሉ። አብነት ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ በበርካታ ማኅበራዊና መንፈሳዊ አውዶች ትምህርተ ወንጌል የሚሰጠው በእርጋታ በሚደረግ አሳታፊ ምልልስ እንጅ አንዱን ተናጋሪ ብቻ፣ ሌሎችን አድማጭ ብቻ በሚያደርግ አሰራር አይደለም።

ክርስትናን መማርም ይሁን ማስተማር ብዙውን ጊዜ ኢ-መደበኛ (informal teaching) ነው። ብዙ ለውጥ የሚያመጣውም የዚህ አይነቱ የማስተማሪያ ዘዴ ነው። ይህም በቤተሰብ፣ በጓደኝነት፣ በሥራ ባልደረባነት፣ በማኅበራዊ ትሥሥር (social networks) በንግግር፣ በፅሑፍ በድራማና በመሳሰሉት ሰዎችን በግልና በቡድን የተለያዩ አጋጣሚዎችን በመጠቀም ማስተማር ነው። ሐዋርያው “አልፈቅድም” ያለው ይህንን ይጨምራል ብሎ መከራከር የክርስትናን አስተምህሮ መፃረር ይሆናል። ታላላቅ ነቢያት፣ መሪዎች፣ ጠቢባን፣ ሊቃውንት እንዲሁም ቅዱሳን ክርስትናን እና ጥበብን ከእናቶቻቸው እንደተማሩ በክፍል ፩ በሰፊው አይተናል። ይህም የእናቶችን የማስተማር ድርሻ ግልፅ ያደርግልናል።

ወንጌል ማስተማር በመደበኛ ትምህርት ቤት (በአብነት ትምህርት ቤት፣ በመንፈሳዊ ኮሌጆች፣ በተከታታይ ስልጠና) የተደራጀ ትምህርት መስጠትንም ያካትታል። በእነዚህም ትምህርት ቤቶች ያለው የሴቶች ሚና ጥቂትም ቢሆኑ በአብነት ትምህርት ቤትና በመንፈሳዊ ኮሌጆች በማስተማርና ምርምር በመሥራት ፍሬ ያፈሩ ሴቶች እንዳሉ ግልፅ ነው። በተለይም በአብነት ትምህርት ቤት ቅኔ በማስተማር የተመሠከረላቸውን ቅዱሳት አንስት በክፍል ፩ በሰፊው አሳይተናል። ይህም የሚያሳየን ሴቶች መንፈሳዊውን ትምህርት በሚገባ ተምረው በቤተክርስቲያኒቱ ትምህርት ቤቶች ከማስተማር የሚከለክላቸው ነገር እንደሌለ ነው። ነገር ግን ከልጅነታቸው ጀምሮ ይህንን አውቀው እንዲያድጉና በማኅበረሰቡም ዘንድ ሴቶች በመደበኛው ትምህርት ማስተማር እንደሚገባቸው ግንዛቤ መፍጠር ያስፈልጋል።

የምንፈጥረው ግንዛቤ ግን በዓለም እንዳለው ቅኝት ከፆታ መበላለጥና እኩልነት አንፃር የሚቃኝ ሳይሆን የመንግስቱን ወንጌል ለዓለም ለማዳረስ በሚል ትሁት እይታ ብቻ ሊሆን ይገባዋል። ማስተማር ማለት እንደ ጧፍ ለሌሎች እያበሩ መንደድ እንጅ በሌሎች ላይ የመሰልጠን (ራስን የመጫን) አጋንንታዊ ልማድ አይደለም። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ 12 ሐዋርያትንና 72 አርድእትን ለወንጌል መልእክተኝነት እንደጠራው ሁሉ 36 ቅዱሳን አንስትንም እንደሚገባቸው መጠን የክርስቶስን ወንጌል በሰማዕትነት ጭምር እንዲመሰክሩ የጠራቸው መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል። ይህም ለሁሉም ሴቶች እንደ ሰማዕትነት አቅማቸው የተሰጠ እንጂ የቄስ ወይም የመርጌታ ልጆች ለሆኑ ሴቶች ብቻ ተለይቶ የሚሰጥ የዝምድና ማወራረጃ አይደለም። በእነ እሙሃይ ገላነሽ ቅኔ የሚኮራ ሰው የቅዱስ ጳውሎስን ትምህርትና የቤተክርስቲያንን ትውፊት በአግባቡ ተረድቶ የተመዘነ እይታ ሊኖረው ይገባል እንጂ ክህነትን በማይጠይቁ አገልግሎቶች ሁሉ “ለሴት አይፈቀድም!” በማለት ባህላዊና ማኅበራዊ ጫናዎችን ፍፁም መንፈሳዊ አስመስሎ ማቅረብ የተሳሳተ ነው፣ ለቤተክርስቲያንም አይጠቅማትም።

አራተኛውና በተለምዶ “ማስተማር” ተብሎ የሚታወቀው “የአውደምህረት ስብከት” ነው። ይህም በተለይ ከቅዳሴ መካከል/በኋላ የሚሰጠው ስብከት ነው። ይህም በካህናት የሚከናወን ስለሆነ ሐዋርያው በወቅቱ “ሴት ልታስተምር አልፈቅድም” ብሎ በኤፌሶን ለነበረው ለደቀመዝሙሩ ለጢሞቴዎስ የፃፈው ይህንን እንደነበር ብዙዎች ይስማሙበታል። ነገር ግን በአውደምህረትም ቢሆን ከተለመደው ስብከት ውጭ በስነ-ጽሑፍ፣ በመዝሙር፣ በድራማና በመሳሰሉት ሴቶች ብዙ እያስተማሩ እንዳሉ ይታወቃል። በተጨማሪም ሴቶች ብቻ በሚገኙበት ጉባዔ (ለምሳሌ በሴቶች ገዳም፣ በሴቶች ፅዋ፣ በሴት ተማሪዎች መኖሪያ ወዘተ) ሴቶች በአውድምሕረትም ጭምር ሲያስተምሩ ኖረዋል፣ ሊያስተምሩም ይገባል። ይህ አገልግሎታቸውም ተጠናክሮ መቀጠል ይኖርበታል።

ሴቶች በስብከተ ወንጌል

“ሴት ልታስተምር አልፈቅድም” ያለው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በሌላው መልእክቱ “እንዲሁም አሮጊቶች ሴቶች አካሄዳቸው ለቅዱስ አገልግሎት የሚገባ፥ የማያሙ፥ ለብዙ ወይን ጠጅ የማይገዙ፥ በጎ የሆነውን ነገር የሚያስተምሩ ይሁኑ” (ቲቶ 2፡3) በማለት ሴቶች (በተለይም አረጋውያን ሴቶች) ማስተማር እንደሚጠበቅባቸው ተናግሯል። ጌታችንን በሰማርያ ያገኘችው ሳምራዊቷ ሴትም ስለጌታችን ለሰማርያ ሰዎች ሰብካለች (ዮሐ 4:1:)። መግደላዊት ማርያምም ከሁሉ በፊት ትንሣኤውን አይታ ለደቀመዛሙርቱ አብስራለች። የመድህን መምጣት ለሰማርያ ሰዎች ማብሰርና የክርስቶስን ትንሣኤ ለደቀመዛሙርቱ ማብሰር ስብከት ካልተባለ ሌላ ምን ሊባል ነው?  በሐዋርያት ዘመን የነበሩ እነ ፌቨንም ወንጌልን በማስተማር ይራዱ እንደነበር በሐዋርያት ሥራ ተፅፏል (ሮሜ 16:1)። ነቢይት ሐናም እንደ ስምዖን አረጋዊ እውነተኛ የክርስቶስ ምስክር ሆና አምላክነቱን መመስከሯን ቅዱስ ወንጌል ይነግረናል (ሉቃ 2:36~40)። እነዚህን ለምሳሌ አነሳን እንጂ በቤተክርስቲያን ታሪክ ወንጌልን በማስተማር ብዙ ድርሻ ያበረከቱ ቆጥረን የማንጨርሳቸው ብዙ ቅዱሳት አንስት አሉ።

“ሴቶች በማኅበር ዝም ይበሉ”

አንዳንድ ወገኖች ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንቶስ መልእክቱ “ሴቶች በማኅበር ዝም ይበሉ፤ ሕግ ደግሞ እንደሚል እንዲገዙ እንጂ እንዲናገሩ አልተፈቀደላቸውምና። ለሴት በማኅበር መካከል መናገር ነውር ነውና፥ ምንም ሊማሩ ቢወዱ በቤታቸው ባሎቻቸውን ይጠይቁ (1ኛ ቆሮ 14:34-35)” በማለት የተናገረውን በመጥቀስ ሴቶች ማስተማር የለባቸውም ብለው ይከራከራሉ። መልእክቱን ለሚያስተውል ግን ይህ ትዕዛዝ በማኅበር ሊኖር ስለሚገባው ሥርዓት እንጂ ስለማስተማር አይደለም። ሁሉም በሥርዓት እንዲሆን፣ ሁከት እንዳይነግሥና መደማመጥ እንዲኖር ያስተማረው ነው። ይህንንም ሲል በጉባዔ የታደሙ እርስ በእርሳቸው አይነጋገሩ፣ ትምህርቱን ጸጥ ብለው ያዳምጡ የሚል መልእክት ለማስተላለፍ ስለሆነ አስቀድሞ በቁጥር 33 ላይ “እግዚአብሔር የሰላም አምላክ እንጂ የሁከት አምላክ አይደለም” ብሏል። ስለዚህ የዚህ መልእክት ጭብጥ ማስተማርን የሚመለከት አይደለም።

ሴት እንድታስተምር አይፈቀድምን?

ከሴቶች የማስተማር ሚና አንጻር ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ የተናገረውን ቃል መመርመር ያስፈልጋል። ለጢሞቴዎስ “ሴት ልታስተምር ወይም በወንድ ላይ ልትሠለጥን አልፈቅድም” ያለው በወቅቱ በኤፌሶን የነበረውን ልዩ ሁኔታ የሚመለከት ቢሆንም በዋናነት ከክህነት ጋር ተያይዞ መታየት ይኖርበታል። ሐዋርያው “ልታስተምር አልፈቅድም” እንጂ “ልታስተምር አይገባም” አለማለቱ መልእክቱ ያተኮረው በወቅቱ በኤፌሶን የነበረው ልዩ ሁኔታ ላይ መሆኑን ያሳያል። “ልትሠለጥን” የሚለውም በዚሁ አግባብ ሊታይ ይገባዋል። ምክንያቱም ‘መሠልጠን’ መበላለጥን የሚያሳይ ስለሆነ ይህ መልእክት በጥንቃቄ መታየት ይኖርበታል።

የተወደደች የቅኔ መምህር የእማሆይ ገላነሽ ሐዲስ የልጅነት ታሪክና ክስተት የቅዱስ ጳውሎስን ክልከላ ሀሳብ መነሻ ለማሳየት ሊጠቅመን ይችላል። እማሆይ ገላነሽ በልጅነታቸው ወራት የቅኔ መምህር ከሆኑት ከአባታቸው ቄሰ ገበዝ ሐዲስ ቅኔን በሚገባ ተምረዋል። ከዕለታት በአንዱ በከበረ የደብረታቦር በዓል ከሥርዓተ ቅዳሴ በኋላ ቄሰ ገበዝ ሐዲስ በዓሉን የተመለከተ ቅኔ ማቅረብ ጀመሩ። “በታቦርሂ አመቀነፀ መለኮትከ ፈረስ•••” (መለኮትን በጉልበተኛ ፈረስ መስለው በታቦር ተራራ መለኮት በዘለለ ጊዜ•••) ብለው የጀመሩትን ሳይጨርሱ በቅኔ ቤት እንዳለው ልማድ በምቅዋመ አንስት (በሴቶች መቆሚያ) የነበረችው የያኔዋ ሕፃን እማሆይ ገላነሽ ሳትጠበቅ ተነስታ “ኢክሀሉ ስሂቦቶ ሙሴ ወኤልያስ” (ሙሴና ኤልያስ ሊስቡት፣ ሊቋቋሙት አልቻሉም) በማለት ቅኔውን በእውቀት ነጠቀቻቸው። ይህን በእውቀት የተሞላ፣ ከመንፈስ ቅዱስ የፈለቀ ቅኔ ነጠቃ ሌላ የቅኔ መምህር ወይም ተማሪ ቢፈፅመው ኖሮ “ይበል ነው” ተብሎ ይደነቅለታል፣ ካልሆነም ቅኔውን የተነጠቀው ሊቅ የጀመረውን ቅኔ በተለየ መልኩ መጽሐፋዊ ምስጢሩን ጠብቆ ይፈፅመዋል እንጂ ነጣቂው ላይ አላግባብ ማሸማቀቅ አይፈፀምበትም።  በልጃቸው ቅኔውን የተነጠቁት አባት ግን እንደ ልማዱ በጀመሩት ቅኔ ከመመለስ ይልቅ “ወእንዘ ትትናገሪ ዘንተ በአድንኖ ክሳድ ወርእስ በከመ አነ ስማዕኩኪ ኢይስማዕኪ ጳውሎስ።” (እዩኝ በማለት (በትዕቢት) እንዲህ ስትናገሪ እኔ እንደሰማሁሽ ጳውሎስ እንዳይሰማሽ) በማለት ተናገሯት። የቄሰ ገበዙ መልስ ሥጋዊ እልህ የወለደው ማሸማቀቂያ ይሁን የገላነሽ አነጋገር ትዕቢታዊ ሆኖ የተገባ ተግሳፅ የሚያስረዳ አውድ (context) እንደነበረ ማወቅ ያስፈልጋል። የቅዱስ ጳውሎስ ክልከላ የሚመለከተው እዩኝ፣ እዩኝ በማለት ማስተማርን ራስን በሌሎች ላይ ከመሾም (ከመሰልጠን) አንፃር የሚያዩትን እንጂ በትህትና የሚናገሩትን አይመለከትም። ከዘመናት በኋላ እማሆይ ገላነሽ ትልቅ ሰው ሆነው የአባታቸውን ወንበር በመምህርነት መተካታቸው ምን ያስተምረን ይሆን?

ብዙ ሊቃውንት ይህንን “ሴት ልታስተምር አልፈቅድም” የሚለውን የሐዋርያውን መልእክት ሲያብራሩ በሦስት ነገሮች ላይ ያተኩራሉ። የመጀመሪያው ትህትናን የሚመለከት ነው። ይህም ሴት “እኔ ከሌላው እልቃለሁና ላስተምር” አትበል ማለቱ ነው። ይህም በወቅቱ እንዲህ የሚያደርጉ ሴቶች ስለነበሩ ትህትናን እና እኩልነትን ለማስተማር ነው። ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ በቤተክርስቲያን (በማኅበር) ያለውን እኩልነትን የሚያረጋግጠው የፆታ ቅደም ተከተል (ካህናት፣ ወንዶች፣ ሴቶች) በማስተማርም ጭምር የሚገለጥ መሆኑን ለማሳየት ነው። ወንድ ከካህን ቀድሞ ላስተምር አይበል፣ ሴትም ከወንድ በፊት ላስተምር አትበል ሲል ነው። ሦስተኛው ደግሞ መልእክቱ የተጻፈው በኤፌሶን ለነበረው ለጢሞቴዎስ እንደመሆኑ በማኅበር ማስተማር ያለባቸው ካህናት መሆናቸውን ለማስገንዘብ ነው። ምክንያቱም ካህናት የክርስቶስ እንደራሴ ናቸውና። ይህም የአገልግሎት ጸጋን፣ ኃላፊነትና ድርሻን የሚያንጸባርቅ ነው።

በዘመናዊው ትምህርት ሴቶች ከመዋዕለ ሕፃናት ጀምሮ እስከ ዩኒቨርስቲ ድረስ በማስተማር ዘርፍ ከፍተኛ ድርሻ እያበረከቱ ይገኛሉ። በመንፈሳዊው ዘርፍም እንዲሁ የድርሻቸውን ሊያበረክቱ ይገባል። የሴቶችን ዕውቀትና ልዩ የማስተማር ጸጋ ለቤተክርስቲያን ዕድገትና ለምዕመናን መንፈሳዊ ሕይወት መጎልበት አለመጠቀም ዕድልን ማባከን እንጂ ሌላ ምንም ሊባል አይችልም። በተለይም በቂ መምህራን በሌሉበት አካባቢ ይህን ዕድል መጠቀም ያስፈልጋል። ይሁንና በእውቀትና በመንፈሳዊነት ሳይሆን በባህላዊ ፍርደ ገምድል አድልዎ ሴቶች ሕፃናትን እንኳ እንዳያስተምሩ የሚከለክል ስሁት ምልከታ በብዛት ይስተዋላል። በዚህም የተነሳ የሚያስተምሩትን የሚያውቁ እናቶችና እህቶች እየተገፉ የሚናገሩትን የማያውቁ ሰዎች “ወንዶች ስለሆኑ ብቻ” የማስተማር ድርሻ የሚሰጥባቸው ቦታዎች ብዙ ናቸው። ይህ ከቅዱሳት መጻሕፍትና ከቤተክርስቲያን ትውፊት የተፋታ አስተሳሰብና አሠራር በአግባቡ ተመርምሮ ሊስተካከል ይገባል። በሌሎች ኦርየንታል አብያተ ክርስቲያናት ልጆችን እና ወጣቶችን የሚያስተምሩት እናቶችና እህቶች መሆናቸው ከእነርሱም ብዙ መማር እንዳለብን ያመላክታል።

ወንጌልን መስበክና ክርስትናን ማስተማር የሁሉም ኃላፊነት ነው። የትምህርትና የስብከት መንገዱ ቢለያይም ወንድም ሴትም፣ ካህንም ምዕመንም፣ አረጋዊም ወጣትም፣ መነኩሴም ሕጋዊም ሁሉም የየራሱ ድርሻና ጸጋ አለው። ከቅዱሳት መጻሕፍት ንባብና ከቤተክርስቲያን ትውፊት እንደምንረዳው ሴቶች ትምህርተ ወንጌልንና ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ለሌሎች በማስተማርና በመመስከር የራሳቸው ድርሻ አላቸው። ስለሆነም ይህንን ሚና በሚገባ ተረድተን፣ ከሴቶች የማስተማር ሚና ወሰን ጋር ተያይዘው የሚነሱ መንፈሳዊ አመክንዮዎችን በአግባቡ ተረድተን፣ መንፈሳዊ መሰረት ከሌለው ጥቅል ፍረጃ ርቀን፣ በመንፈሳዊ ጉባኤዎቻችን ሴቶች ከምግብ አብሳይነት የዘለለ የማስተማር ሚና እንዲኖራቸው ማድረግ ይገባናል። ይህም የሁሉም የቤተክርስቲያን አካላት ድርሻ መሆን አለበት እንጂ  አሳማኝ ባልሆነ ምክንያት በስብከተ ወንጌል የሴቶችን ዘርፈ ብዙ ሚና ባለማወቅ ማሳነስና ማንኳሰስ አይገባም። ከወሰናቸው ሳይተላለፉ በትዕቢት ሳይሆን በትህትና የእግዚአብሔርን ቃል በንግግርም በሕይወትም ያስተማሩን የቅዱሳት እናቶቻችን አምላክ ልዑል እግዚአብሔር በጥበብና ማስተዋል ተመርተን አገልግሎታችንን ለመፈፀም ይርዳን። አሜን።