አምስተኛዋ ሕገ ወንጌል “ዓይን ስለ ዓይን ጥርስም ስለ ጥርስ እንደ ተባለ ሰምታችኋል። እኔ ግን እላችኋለሁ፥ ክፉውን በክፉ አትቃወሙ፤ ዳሩ ግን ቀኝ ጉንጭህን በጥፊ ለሚመታህ ሁሉ ሁለተኛውን ደግሞ አዙርለት፤ እንዲከስህም እጀ ጠባብህንም እንዲወስድ ለሚወድ መጎናጸፊያህን ደግሞ ተውለት፤ ማንም ሰው አንድ ምዕራፍ ትሄድ ዘንድ ቢያስገድድህ ሁለተኛውን ከእርሱ ጋር ሂድ። ለሚለምንህ ስጥ፥ ከአንተም ይበደር ዘንድ ከሚወደው ፈቀቅ አትበል። (ማቴ 5:38-42)” የምትለው ናት። ይህች ሕገ ወንጌል ብዙ ነገሮችን ታስተምረናለች። ከእነዚህም መካከል የመጀመሪያው ራሳችንን ከክፉ መከላከል፣ ከክፉ መራቅ ወይም ደኅንነታችንን መጠበቅ እንደሚገባን ነው። ሁለተኛው ሰዎች ክፉ ቢያደርጉብን በቀልን መተውን (ክፉውን በክፉ አለመመለስን) ነው። ሦስተኛው ክፉውን በመልካም መመለስ እንደሚገባን ነው። በዚህች ጽሑፍ እነዚህንና ሌሎች ከዚህች ሕገ ወንጌል የምንማራቸውን ቁም ነገሮች እንዳስሳለን።

ይህች ሕገ ወንጌል ለምን አስፈለገች?

እግዚአብሔር እውነተኛ ፈራጅ ነው፥ እግዚአብሔር የሕግ ሁሉ ምንጭ ነው፥ እግዚአብሔር የዘላለም ንጉሥ ነው (መዝ 50:6 ኢሳ 33:22 መክ 12:14 ሮሜ 14:10-12)። ክፉ ያደረገ ሰው ፍርዱን ማግኘት ያለበት ከእግዚአብሔር ነው። ክፉ የተደረገበት ሰው ድርሻው ክፉ ላደረገበት ሰው መጸለይ ነው። ምክንያቱን ዋናው ጠላት ክፉ ያደረገብን ሰው ሳይሆን የክፋት አባት የሆነው ዲያብሎስ ነው። ስለዚህ ነው ቅዱስ ኤሬኔዎስ “ክርስቲያን ማንንም ሰው እንደጠላት አይቆጥርም” ያለው። የሰው ልጅማ ከልቡ ቢመለስ የእግዚአብሔር ልጅ፣ ለእኛም ወንድምና እኅት ነው። ክፉ ላደረገብን ሰው መልሶ ክፉ ማድረግ (ፍርድ ወይም ቅጣት እንደ መስጠት ይቆጠራል) በእግዚአብሔር ሥራ ገብቶ ክፉ ፍርድ መፍረድ ነው። እግዚአብሔርን የሚያምን ሰው ፍርድን ለእርሱ ይሰጣል እንጂ ራሱ ፍርድን አይሰጥም። በቀልን ማድረግ የእግዚአብሔርን ፍርድ ወደጎን በመተው በራስ ፍርድ ለመስጠት መሞከር ነው። ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ ስለዚህ “ሕግን የሚሰጥና የሚፈርድ አንድ ነው፤ እርሱም ሊያድን ሊያጠፋም የሚችል ነው፤ በሌላው ግን የምትፈርድ አንተ ማን ነህ? (ያዕ 4:12)” በማለት ይጠይቀናል።

ክፉን በክፉ መመለስ ማለት ይቅርታን (ምሕረትን) ከማድረግ፣ ከፍቅር መለየት ነው። ይቅር ማለት ፍትሕ ከመሻት ይልቅ የምትበልጥ ናት። ለሰው ልጅ ከተሰጡት ጸጋዎች አንዱ የበደሉትን ይቅር ማለት ነው። እኛ ይቅርታን የምናገኘው የበደሉንን ይቅር ስንል ነው። ክርስትና የበደሉንን ይቅር እንድንል እንጂ መልሰን እንድንበድላቸው አታስተምረንም። ክርስቶስ ለሚሰቅሉት የሚያደርጉትን አያውቁምና ይቅር በላቸው ያለው የኛ አብነት ነው። ቅዱስ እስጢፈኖስም ለሚወግሩት በደላቸውን አትቁጠርባቸው ያለው የክርስትና መርኅ ነው። ምሕረትን ማድረግ እግዚአብሔርን የምንመስልባት ትሩፋት ናት። ከዚህ በተቃራኒው በቀልን ማድረግ ከእግዚአብሔር ይለየናል። ሰዎች ሲበድሉን ይቅር አለማለት ይልቁንም መልሶ ክፉ ማድረግ በበደል ላይ በደልን መጨመር ነው። ጌታችን “በደላችንን ይቅር በለን እኛም የበደሉንን ይቅር እንደምንል” ብለን እንድንጸልይ ያስተማረው ይቅርታን እንድናደርግ ነው። ክፉን በክፉ ከመለስን ግን እኛንም እግዚአብሔር ይቅር አይለንም።

በሰው ላይ ለመፍረድ ከኃጢአት ንጹሕ መሆንን ይጠይቃል። በሰው ላይ ሊፈርድ የሚችል ማን ንጹሕ አለ? የሚፈረድበት ሰው ከበደለው በላይ የሚፈርድበት ሰው በድሎ ሊሆን ይችላል። ስለዚህ ነው ጌታችን “እንዳይፈረድባችሁ አትፍረዱ፤ በምትፈርዱበት ፍርድ ይፈረድባችኋልና፥ በምትሰፍሩበትም መስፈሪያ ይሰፈርባችኋል። በወንድምህም ዓይን ያለውን ጉድፍ ስለምን ታያለህ፥ በዓይንህ ግን ያለውን ምሰሶ ስለ ምን አትመለከትም? ወይም ወንድምህን ከዓይንህ ጉድፍ ላውጣ ፍቀድልኝ እንዴትስ ትለዋለህ? እነሆም፥ በዓይንህ ምሰሶ አለ። አንተ ግብዝ፥ አስቀድመህ ከዓይንህ ምሰሶውን አውጣ፥ ከዚያም በኋላ ከወንድምህ ዓይን ጉድፉን ታወጣ ዘንድ አጥርተህ ታያለህ (ማቴ 7:1-5)” በማለት ያስተማረው። ጌታችን በመዋዕለ ስብከቱ “ዝሙት ስትፈጽም አግኝተናታልና በድንጋይ ትወገር” ላሉት ፈሪሳዊያን “ኃጢአት የሌለበት ፈጽሞ ይወገራት” ቢላቸው ሁሉም ሕሊናቸው እየወቀሳቸው ትተዋት ሄደዋል። እርሱም “አንቺ ሴት፥ እነዚያ ከሳሾችሽ ወዴት አሉ? የፈረደብሽ የለምን?” አላት። እርስዋም “ጌታ ሆይ፥ አንድ ስንኳ አለች።” ኢየሱስም “እኔም አልፈርድብሽም፤ ሂጂ ከአሁንም ጀምሮ ደግመሽ ኃጢአት አትሥሪ (ዮሐ 8:10-11)” በማለት በሰላም አሰናብቷታል። በእውነት ሊፈርድ የሚችለው ንጹሐ ባህርይ የሆነው እግዚአብሔር ብቻ ነው።

ክፉ ላደረገብን መልሰን ክፉ ማድረግ (በቀል) የመጠቃቃት አዙሪት (Cycle of vengeance) ውስጥ ይከተናል እንጂ ሰላምን ከቶ አያመጣም። ለምሳሌ በመጀመሪያ አንዱ አካል ሁለተኛውን ላይ ጥቃት ይፈጽማል። ሁለተኛው ደግሞ ብድራቱን ለመመለስ አቅም አጠራቅሞ ጊዜ መርጦ አንደኛውን ያጠቃል። ከዚያ አንደኛው በተራው እንደዚያው ያደርጋል። አዙሪቱ በዚህ መልክ ይቀጥላል ማለት ነው። ከዚህ ቀጣይነት ያለው ጥፋት እንጂ አንዳች ትርፍ አይኖርም። ሁሉም በተራው ሲያጠቃ፣ ሁሉም በተራው ሲጠቃ ይኖራል እንጂ ሰላም አይኖርም። አንጻራዊ ሰላም አለ ቢባል እንኳን አንዱ በአንዱ ላይ ለበቀል የሚዘጋጅበት ጊዜ ነው። ክርስቶስ ክፉን በክፉ አትመልሱ በማለት ያስተማረው ከእንደዚህ አይነቱ አዙሪት ውስጥ እንዳንገባ ነው።

የሰው ልጅ ክፉን በክፉ ይመልስ ወይም የተበደለ ሰው በበደለው ሰው ላይ ቅጣትን ይፍረድ ቢባል እንኳን ሰው ሊሰጥ የሚችለው ቅጣት (ፍርድ) ከንዴትና ከቁጣ፣ ከስሜታዊነትና ከወገንተኝነት አይነፃምና ፍፁም ሊሆን አይችልም። ኧረ ፍፁም መሆን ይቅርና ተመጣጣኝ እንኳን አይሆንም። የእግዚአብሔር ፍርድ ግን እውነተኛና ፍፁም ነው። ስለዚህ እኮ ነው በምድራዊው ሕግም ቢሆን ሰው ሲበድለን ወደ ሕግ ሄደን ፍትሕን እንሻለን እንጂ ፍርድን (ቅጣትን) በእጃችን አንሰጥም። ፍርድን (ቅጣትን) በእጃችን መስጠት ሌላ ጥፋት (በደል) እንጂ ፍትሕ አይደለም። ሁሉም እንደየሥራው ይሰጠዋልና የመጀመሪያውን ጥፋት ያጠፋም፣ በበቀልም ጥፋትን ያጠፋው እንደ ጥፋታቸው ልክ ፍርድን ያገኛሉ።

ዓይን ስለ ዓይን ጥርስም ስለ ጥርስ ማለት ምን ማለት ነው?

ሕገ ኦሪት ተመጣጣኝ ፍርድን (Lex talionis/Proportional Justice) ለማስፈን የተሠራች ነበረች። “ዓይን ስለ ዓይን ጥርስም ስለ ጥርስ” የሚለው ሕግ የተሠራው በሕገ ኦሪት ፍትሕን ለሚሰጡ “የፍትሕ ተቋማት” እንጂ ለእያንዳንዱ ግለሰብ አልነበረም። ዓላማውም በቀልን ለማበረታታት ሳይሆን ለወንጀል ተመጣጣኝ ቅጣት በመስጠት ከመጠን ያለፈ በቀልን መከላከል ነበር። ይህም በኦሪት ዘጸአት “ዓይን በዓይን፥ ጥርስ በጥርስ፥ እጅ በእጅ፥ እግር በእግር፥ መቃጠል በመቃጠል፥ ቍስል በቍስል፥ ግርፋት በግርፋት ይከፈል (ዘጸ 21:18-27)” ተብሎ የተጻፈው ነው።

በኦሪት ዘሌዋውያንም “ዓይንህም አትራራለት፤ ነፍስ በነፍስ፥ ዓይን በዓይን፥ ጥርስ በጥርስ፥ እጅ በእጅ፥ እግር በእግር፥ ይመለሳል (ዘዳ 19:21)” ተብሎ ተገልጿል። እንዲሁም በኦሪት ዘዳግም “ስብራት በስብራት ፋንታ፥ ዓይን በዓይን ፋንታ፥ ጥርስ በጥርስ ፋንታ፥ ሰውን እንደጐዳ እንዲሁ ይደረግበት (ዘሌ 24:20)” በማለት ታዟል። ይህም የሚሰጠው ቅጣት ከደረሰው ጥፋት ጋር ሲወዳደር ያላነሰ ወይም ያልበለጠ ሳይሆን ተመጣጣኝ እንዲሆን የሚያዝ የሕግ ሥርዓት እንጂ በጥሬ ትርጉሙ ብቻ የሚወሰድ አልነበረም። ዓይንና ጥርስም በግልጽ የሚታዩ ስለሆኑ ሁሉንም በሰውነት ላይ የሚደርሱ ጉዳቶች ወካዮች ናቸው።

ጌታችን ይህቺን ዓይን ስለ ዓይን ጥርስም ስለ ጥርስ የምትለውን ሕግ ሊሽራት ሳይሆን ፍጹም ሊያደርጋት ነው አምስተኛውን ሕገ ወንጌል ያስተማረው። የተመጣጣኝ ፍርድ የተሠራው በወቅቱ ለነበሩት “የፍትሕ ተቋማት” ቢሆንም ሰው ግን “ዓይን ስለ ዓይን ጥርስም ስለ ጥርስ” የሚለውን ያለ አግባብ በመጠቀም በሰው ላይ በቀልን ለመፈጸም (personal vengeance) ያውሉት ስለነበር ይህንን ለማስቀረት ነው አምስተኛዋን ሕገ ወንጌል ያስተማረው። “የፍትሕ ተቋማቱ” በሕጉ መሠረት ቀጥለዋል። የተመጣጣኝ ፍርድ ሥርዓት ዛሬም ድረስ በፍትሕ ተቋማት የሚሠራበት ነው። ለዚህም ሕግ እንድንገዛ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ አስተምሯል (ሮሜ 13:1-4)።

ክፉውን በክፉ አትቃወሙ።

ጌታችን ያስተማረን ሕገ ወንጌል በይቅርባይነትና በቀልን በመተው ላይ የተመሠረተች ናት። ሕገ ወንጌል በምህረት፣ በፍቅርና የመጠቃቃትን አዙሪት በመስበር ላይ የምታተኩር ደገኛ ሕግ ናት። ስለዚህም ነው ሕገ ወንጌል የፍቅር ሕግ የምትባለው። ጌታችን የተመጣጣኝ ፍርድ ሕግን አልሻረውም፣ በሰዎች መካከል ፍቅርና ይቅርባይነት እንዲሰፍን በማድረግ ፍጹም አደረገው እንጂ። ራሱም ቤዛ ሊሆነን በመስቀል ላይ ለሚሰቅሉት ምህረትን አድርጓል። ይህንን ወንጌላዊው ሉቃስ “ቀራንዮም ወደሚባል ስፍራ በደረሱ ጊዜ፥ በዚያ እርሱን ክፉ አድራጊዎቹንም አንዱን በቀኝ ሁለተኛውንም በግራ ሰቀሉ። ኢየሱስም አባት ሆይ፥ የሚያደርጉትን አያውቁምና ይቅር በላቸው አለ (ሉቃ 23:33-34)” በማለት ጽፎልናል።

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስም “ለማንም ስለ ክፉ ፈንታ ክፉን አትመልሱ፤ በሰው ሁሉ ፊት መልካም የሆነውን አስቡ። ቢቻላችሁስ በእናንተ በኩል ከሰው ሁሉ ጋር በሰላም ኑሩ። ተወዳጆች ሆይ፥ ራሳችሁ አትበቀሉ፥ ለቍጣው ፈንታ ስጡ እንጂ፤ በቀል የእኔ ነው፥ እኔ ብድራቱን እመልሳለሁ ይላል ጌታ ተብሎ ተጽፎአልና። ጠላትህ ግን ቢራብ አብላው፤ ቢጠማ አጠጣው፤ ይህን በማድረግህ በራሱ ላይ የእሳት ፍም ትከምራለህና። ክፉውን በመልካም አሸንፍ እንጂ በክፉ አትሸነፍ (ሮሜ 12:17-21 ምሳሌ 25:21-22)” በማለት የጌታችንን ሕገ ወንጌል እብራርቶ ጽፏል። እንዲሁም ለተሰሎንቄ ሰዎች በጻፈው መልእክቱ “ማንም ለሌላው በክፉ ፈንታ ክፉ እንዳይመልስ ተጠንቀቁ፥ ነገር ግን ሁልጊዜ እርስ በርሳችሁ ለሁሉም መልካሙን ለማድረግ ትጉ (1ኛ ተሰሎ 5:15)” ብሏል።

ቅዱስ ጴጥሮስም “በመጨረሻው ሁላችሁ በአንድ ልብ ሁኑ፥ የሌላው መከራ ለእናንተ እንደሚሆን አድርጉ፥ እንደወንድሞች ተዋደዱ፥ ርኅሩኆችና ትሑታን ሁኑ፤ ክፉን በክፉ ፈንታ ወይም ስድብን በስድብ ፈንታ አትመልሱ በዚህ ፈንታ ባርኩ እንጂ፥ በረከትን ልትወርሱ ለዚህ ተጠርታችኋልና (1ኛ ጴጥ 3:8-9)” በማለት ክፉን በክፉ አትመልሱ የምትለውን የጌታችንን ትምህርት በመልእክቱ ጽፏታል። አስቀድሞ ጠቢቡ ሰሎሞንም “ክፉ እመልሳለሁ አትበል፤ እግዚአብሔርን ተማመን፥ እርሱም ያድንሃል (ምሳ 20:22)” በማለት ተናግሯል። ስለዚህ እኛም ክርስቲያኖች ክፉውን በመልካም በመመለስ ይህችን የጌታችንን ደገኛ ሕግ ልንፈጽማት ይገባናል።

ቀኝ ጉንጭህን በጥፊ ለሚመታህ ሁሉ ሁለተኛውን ደግሞ አዙርለት።

ጌታችን አስቀድሞ በነቢዩ ኢሳይያስ “ተጨነቀ ተሠቃየም አፉንም አልከፈተም፤ ለመታረድ እንደሚነዳ ጠቦት፥ በሸላቶቹም ፊት ዝም እንደሚል በግ፥ እንዲሁ አፉን አልከፈተም (ኢሳ 53:7)” እንደተባለው ለሚያሰቃዩት ምንም አልመለሰም። እንዲሁም “ጀርባዬን ለገራፊዎች ጕንጬንም ለጠጕር ነጪዎች ሰጠሁ፥ ፊቴንም ከውርደትና ከትፋት አልመለስሁም (ኢሳ 50:6)” እንደተባለው ሲገርፉትም አልመለሰም። ቅዱስ ጴጥሮስ “ሲሰድቡት መልሶ አልተሳደበም መከራንም ሲቀበል አልዛተም፥ ነገር ግን በጽድቅ ለሚፈርደው ራሱን አሳልፎ ሰጠ (1ኛ ጴጥ 2:13)” እንዳለው ራሱን አሳልፎ ሰጠ።

በዚህም እርሱን እንመስለው ዘንድ ሲያተምረን “ቀኝ ጉንጭህን ለሚመታህ ግራህን አዙርለት” አለን። ይህ በሰውነት ላይ የሚደርስ ክፋትን የሚመለከት ነው። ለሰላም ብላችሁ ይቅር በሉ፣ ከዚህም የበለጠውን ለመታገስ ተዘጋጁ እንጂ መልሳችሁ በመማታት ፀቡን አባብሳችሁ ጉዳቱን የከፋ አታድርጉት ማለት ነው። ብዙውን ጊዜ ጥቂቷን ታግሶ በማሳለፍ የከፋውን ጥፋት ማስቀረት ይቻላልና። አንድም ታግሳችሁ ፍትሕን ጠይቁ እንጂ ሌላው ሰውነት ላይ የበቀል እርምጃን አትውሰዱ ሲለን ነው። አንድም የምታመልኩት እግዚአብሔር ከክፉ ሁሉ እንደሚጠብቃችሁ አምናችሁ ይህቺን ትንሿን ፈተና ታገሱ ማለቱ ነው። የምትጠበቁት በእግዚአብሔር እንጂ በጉልበታችሁ (የሚመታችሁን መልሳችሁ በመምታት) አይደለም ሲለን ነው። በቀልን መተው ጽድቅ እንጂ አንዳንዶች እንደሚመስላቸው ፈሪነት አይደለም። መበቀልም ኃጢአት እንጂ ጀግንነት አይደለም።

ይህ ማለት ራሳችሁን አትከላከሉ፣ እጅ ስጡ፣ ወይም ዝም ብላችሁ ተመቱ ማለት አይደለም። ይህን የሚያስረዳን ጌታችንን በጥፊ ሲመቱት የመለሰው (ዮሐ 18:22-23)፣ ቅዱስ ጳውሎስንም ሲመቱት የመለሰው (ሐዋ 23:2-5) ነው። ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ እንዳስተማረው ይህ ሰላማዊ (መንፈሳዊ) ራስን መከላከል ነው። ይህንን ስናደርግ በቀልን እናስወግዳለን፣ ትሕትናን በልባችን እናጸናለን፣ ቁጣን ትጥቁን እናስፈታለን፣ ክርስቶስንም በተግባር እንመስለዋለን። አንድም በዘመኑ በእስራኤል ቀኝ ጉንጭን በመዳፍ ጀርባ መምታት የንቀት (ስድብ – Insult) ነበር፣ ግራ ጉንጭን በቀኝ መዳፍ መምታት ግን የእኩልነት መገለጫ ነበር። ስለዚህ በንቀት ግራ ጉንጭህን በቀኝ መዳፉ ጀርባ ለሚመታህ በትዕግስት ክብርህን አስጠብቅ ማለቱ ነው። በአጠቃላይ ግን ስድብን በስድብ አትመልስ፣ ስም ማጥፋትን በሌላ ስም ማጥፋት፣ ቁጣን በቁጣ አትመልስ፣ ጥቃትን በሌላ ጥቃት አትመልስ ማለት ነው።

እንዲከስህም እጀ ጠባብህንም እንዲወስድ ለሚወድ መጎናጸፊያህን ደግሞ ተውለት።

ይህ ሀብትን (ንብረትን)፣ ሕግንም አላግባብ በመጠቀም መክሰስን የሚመለከት ነው። እጀ ጠባብ ከውስጥ የሚለበስ ነው። እጀ ጠባብ ሁሉም ሰው ያለው፣ ጠቀሜታውም ዋጋውም ትንሽ ነው። ስለሰላም ስትሉ ትንሽ ነገር ለመውሰድ የሚከሷችሁን ታገሱ ሲለን ነው። አንድም በመካሰስ የምታወጡት ከዚህ ስለሚበልጥ በይቅርታ ማለፍ ይሻላችኋል ሲለን ነው። መጎናጸፊያ ደግሞ ብርድን ለመከላከል ከውጭ የሚለበስ ልብስ ነው። መጎናጸፊያ ትልቅ፣ ጠቀሜታውና ዋጋውም ከፍተኛ ነበር። በኦሪት ሕግ ራሱ “የባልንጀራህን መጎናጸፊያ ለመያዣ ብትወስድ ፀሐይ ሳትገባ መልስለት፤ ሥጋውን የሚከድንበት እርሱ ብቻ ነውና፤ የሚተኛበትም ሌላ የለውምና፤ ወደ እኔም ቢጮኽ መሐሪ ነኝና እሰማዋለሁ (ዘጸ 22:26-27)” ተብሎ የሕግ ጥበቃ የተደረገለት ነው።

በጥንቱ የእስራኤል ሕግ አንድ ሰው ካሳ ሲፈልግ ሌላውን ሰው እጀ ጠባቡን እንዲሰጠው ፍርድ ቤት ይወስደዋል። ፍርድ ቤቱ መጎናጸፊያ በሕግ የተጠበቀ ስለሆነ የሚፈርደው እጀ ጠባብ እንዲሰጥ ነው። ጌታችን በዚህ ትምህርቱ ትንሹን እጀ ጠባብ በፍርድ ቤት ለሚጠይቃችሁ ትልቁንና የሕግ ጥበቃ የተደረገለትን መጎናጸፊያ ሳይቀር ተውለት ማለቱ ነው። ይህንንም “ከሰቀሉትም በኋላ ልብሱን ዕጣ ጥለው ተካፈሉ (ማቴ 27:35)” ተብሎ እንደተጻፈ ፈጽሞ አብነት ሆኖናል።

አንድም ከንብረት ወዳድነት (material possession) ወጥታችሁ ደግነትን ገንዘብ አድርጉ ማለት ነው። ምድራዊ ንብረታችሁን ብትተው በሰማይ ይኖራችኋል ማለት ነው። ይህም ክርስቲያኖች ከንብረት ይልቅ ፍቅርና ሰላምን እንዲያስበልጡ ያስተምራል። ይህን እንድናደርግ የታዘዝነው ንብረታችንን ሁሉ ሰጥተን በድህነት እንድንኖር አይደለም። ለመካሰስ ምክንያት የሚሆኑትን ጥቃቅን ነገሮች በፍቅር ለማስወገድ እንጂ። በሌላም መልኩ በአምላካችሁ በእግዚአብሔር መግቦት ላይ እምነታችሁን ጣሉ እንጂ በንብረት ጉዳይ በፍርድ ቤት ክርክር በማድረግ ጥላቻን አታስቀጥሉ ሲለን ነው።

ማንም ሰው አንድ ምዕራፍ ትሄድ ዘንድ ቢያስገድድህ ሁለተኛውን ከእርሱ ጋር ሂድ።

ይህ በነፃነት ላይ የሚደርስ ክፋት ነው። በወቅቱ የቅኝ ገዢዋ የሮማን ወታደሮች እስራኤላውያንን አንድ ምዕራፍ ያህል ዕቃ እንዲሸከሙ ወይም አንድ ምዕራፍ የሚሆን ሥራ እንዲሠሩ ማስገደድ የሚችሉበት የጭቆና ሕግ ነበር። ለምሳሌም “ሲወጡም ስምዖን የተባለው የቀሬናን ሰው አገኙ፤ እርሱንም መስቀሉን ይሸከም ዘንድ አስገደዱት (ማቴ 27:32)” በማለት እንደተገለጸው ቀሬናዊው ሰምዖን የጌታን መስቀል እንዲሸከም አስገድደውታል። ጌታችን በትምህርቱ ይህንን ከመቃወም ይልቅ በበጎ ፈቃደኝነት አብልጦ በመሥራት ፍቅርን መግለጽ እንደሚገባ አስተማረ። ሸክምን በደስታ በመሸከም የሰው ክብር በማስገደድ ሊወሰድ የማይችል መሆኑን ያሳዩ ዘንድ አስተማረ።

ክርስቲያኖች ሁለተኛ ምዕራፍ በፈቃደኝነት በመሄድ ጭቆና የመረረ ጥላቻን እንዳትወልድ ማድረግ እንዲችሉ ይህንን አስተማረ። ሁለተኛውን ምዕራፍ በመሄድ የቂም ባሮች ከመሆን ይልቅ በመንፈሳዊ ጥንካሬ አስገዳጅ ሁኔታዎችን ሳይቀር ወደ ፍቅር መለወጥ እንድንችል ይህችን ደገኛ ሕግ ሠራልን። እውነተኛ ነጻነት በማይመች ከባቢ እንኳን ቢሆን ፍቅርና ደግነትን መምረጥ መቻል መሆኑን ገለጸ። ራሱም መስቀሉን ተሸክሞ “በምስሉም እንደ ሰው ተገኝቶ ራሱን አዋረደ፥ ለሞትም ይኸውም የመስቀል ሞት እንኳ የታዘዘ ሆነ (ፊልጵ 2:8)” ተብሎ እንደተስጻፈው እስከ ቀራኒዮ በመሄድ ለሰው ልጅ ቤዛ ሆነ።

ጌታችን በዚህ ክርስቲያኖች የሚወሰኑት በጭቋኝ ሕግ ሳይሆን በክርስቶስ ፍቅር መሆኑን ያሳዩ ዘንድ ይህንን አስተማረ። ሐዋርያውም ይህንን እንዴት በተግባር እንደፈጸመው ሲናገር “ከሰው ሁሉ አርነት የወጣሁ ስሆን የሚበልጡትን እንድጠቅም እንደ ባሪያ ራሴን ለሁሉ አስገዛለሁ። አይሁድንም እጠቅም ዘንድ ከአይሁድ ጋር እንደ አይሁዳዊ ሆንሁ፤ ከሕግ በታች ያሉትን እጠቅም ዘንድ፥ እኔ ራሴ ከሕግ በታች ሳልሆን፥ ከሕግ በታች ላሉት ከሕግ በታች እንዳለሁ ሆንሁ፤ ሕግ የሌላቸውን እጠቅም ዘንድ፥ ያለ እግዚአብሔር ህግ ሳልኖር ነገር ግን በክርስቶስ ሕግ በታች ሳለሁ፥ ሕግ ለሌላቸው ሕግ እንደ ሌለኝ ሆንሁ፤ ደካሞችን እጠቅም ዘንድ ለደካሞች እንደ ደካማ ሆንሁ፤ በሁሉ መንገድ አንዳንዶችን አድን ዘንድ፥ ከሁሉ ጋር በሁሉ ነገር እንደ እነርሱ ሆንሁ። በወንጌልም ማኅበርተኛ እሆን ዘንድ ስለ ወንጌል ሁሉን አደርጋለሁ (1ኛ ቆሮ 9:19-23)” ብሏል።

ለሚለምንህ ስጥ፥ ከአንተም ይበደር ዘንድ ከሚወደው ፈቀቅ አትበል።

ይህ በቀልን ከመተው ቀጥሎ ያለው ደረጃ ነው። በቀልን ከመተው አልፈን መልካምን ማድረግ። በሕገ ኦሪት እስራኤላውያን ለድኃ እንዲራሩ “አምላክህ እግዚአብሔር በሰጠህ በአገርህ ደጅ ውስጥ ከሚኖሩ ከወንድሞችህ አንዱ ቢደኸይ፥ ልብህን አታጽና፥ በድሀው ወንድምህ ላይ እጅህን አትጨብጥ። ነገር ግን እጅህን ለእርሱ ክፈት፥ የለመነህንም አስፈላጊውን ነገር አበድረው (ዘዳ 15:7-8)” የሚል ቃል ተሰጥቷቸው ነበር። ሲያበድሩ አራጣም እንዳያስከፍሉ “ከአንተ ጋር ለተቀመጠው ለወገኔ ለድሀው ገንዘብ ብታበድረው፥ እንደ ባለ አራጣ አትሁን፥ አራጣም አትጫንበት (ዘጸ 22:25)” ተብለው ታዘው ነበር። ከዚህ መውጣት ለእግዚአብሔር እንዳለመታዘዝ ይቆጠር ነበር። በሮማውያን የቅኝ ግዛት ዘመን ግን ከፍተኛ አራጣ ማስከፈል ዋና የመበዝበዣ መንገድ ነበር።

ጌታችን ግን በነጻ እንሰጥ ዘንድ አስተማረ። እግዚአብሔር ለሚለምነው ሁሉ በነጻ እንደሚሰጥ እኛም ለሚለምነን በነጻ ብንሰጥ እርሱን በፍጹም ቸርነት እንመስለዋለን። እርሱ “እንዲሁ የሰው ልጅም ሊያገለግልና ነፍሱን ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ እንጂ እንዲያገለግሉት አልመጣም (ማር 10:45)” ተብሎ እንደተጻፈ ነፍሱን ሳይቀር ለእኛ ቤዛ አድርጎ ሰጥቷል። ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ ስለዚህ ሲናገር “እግዚአብሔር በደስታ የሚሰጠውን ይወዳልና እያንዳንዱ በልቡ እንዳሰበ ይስጥ፥ በኀዘን ወይም በግድ አይደለም (2ኛ ቆሮ 9:7)” በማለት በደስታ እንድንሰጥ አስተምሮናል። ጠቢቡ ሰሎሞንም “ለድሀ ቸርነትን የሚያደርግ ለእግዚአብሔር ያበድራል፥ በጎነቱንም መልሶ ይከፍለዋል (ምሳሌ 19:17)” በነጻ ስንሰጥ ለእግዚአብሔር ማበደራችን እንደሆነ ተናግሯል።

ክፉውን በክፉ መመለስ መጨረሻው ቅጣት ነው።

ያቆሰለውን በበቀል የገደለው ላሜሕም ለሚስቶቹ ለዓዳና ለሴላ አላቸው። እናንት የላሜሕ ሚስቶች ቃሌን ስሙ፥ ነገሬንም አድምጡ፤ እኔ ጕልማሳውን ለቍስሌ፥ ብላቴናውንም ለመወጋቴ ገድዬዋለሁና፤ ቃየንን ሰባት እጥፍ ይበቀሉታል፤ ላሜሕን ግን ሰባ ሰባት እጥፍ። ይበቀሉታል (ዘፍ 4:23-24)። ላሜሕ የእግዚአብሔርን ሕግ ሽሮ ከአንድ ሚስት በላይ በማግባት የመጀመሪያው ነው። ከትዕቢቱ የተነሳ በበቀል ከገደለም በኋላ ከመፀፀት ይልቅ ቃየን ሰባት እጥፍ ይበቀላል፣ ላሜሕ ሰባ ሰባት እጥፍ ይበቀላል በማለት በኩራት ተናግሯል። መጽሐፍ ቅዱስም የቃየን ትውልድ የሆነውን የላሜሕን ታሪክ በዚሁ ቋጭቶታል።

አበኔርም ወደ ኬብሮን በተመለሰ ጊዜ ኢዮአብ በበር ውስጥ በቈይታ ይናገረው ዘንድ ወደ አጠገቡ ወሰደው፤ በዚያም ለወንድሙ ለአሣሄል ደም ተበቅሎ ሆዱን መታው፥ ሞተም (2ኛ ሳሙ 3:27)። ኢዩአብ በንጉሥ ዳዊት ዘመን ቢቆይም በኋል ግን ፍርዱን አግኝቷል። ንጉሥ ዳዊት ለሰሎሞን “አንተም ደግሞ የጽሩያ ልጅ ኢዮአብ፥ ሁለቱን የእስራኤልን ጭፍራ አለቆች የኔር ልጅ አበኔርን የዬቴሩንም ልጅ አሜሳይን ገድሎ፥ በእኔ ላይ ያደረገውን ታውቃለህ፤ የሰልፉንም ደም በሰላም አፈሰሰ፥ በወገቡም ባለው ድግና በእግሩ ባለው ጫማ ንጹሕ ደም አኖረ። አንተም እንደ ጥበብህ አድርግ፥ ሽበቱንም በሰላም ወደ መቃብር አታውርደው (1ኛ ነገ 2:5-6)” እንዳለው ሰሎሞንም “አባቴ ዳዊት ሳያውቅ ከእርሱ የሚሻሉትን ሁለቱን ጻድቃን ሰዎች፥ የእስራኤልን ሠራዊት አለቃ የኔርን ልጅ አበኔርን፥ የይሁዳንም ሠራዊት አለቃ የዬቴርን ልጅ አሜሳይን፥ በሰይፍ ገድሎአልና እግዚአብሔር ደሙን በራሱ ላይ ይመልሰው። ደማቸውም በኢዮአብ ራስና በዘሩ ራስ ላይ ለዘላለም ይመለስ፤ ለዳዊት ግን ለዘሩና ለቤቱ ለዙፋኑም የእግዚአብሔር ሰላም ለዘላለም ይሁን (1ኛ ነገ 2:28-34)” ባለው መሠረት በሞት ተቀጥቷል።

የዳዊት ልጅ አቤሴሎም በበቀል ተነሳስቶ እኅቱ ትዕማርን የደፈረበትን ወንድሙ አምኖንን አስገድሎታል። መጽሐፍ ይህንን የአቤሴሎምን የበቀል ድግስ “አቤሴሎምም እንደ ንጉሥ ግብዣ ያለ ግብዣ አደረገ፤ አቤሴሎምም አገልጋዮቹን። አምኖን የወይን ጠጅ ጠጥቶ ልቡን ደስ ባለው ጊዜ እዩ። አምኖንን ግደሉ ባልኋችሁም ጊዜ ግደሉት፥ አትፍሩም፤ ያዘዝኋችሁም እኔ ነኝና በርቱ ጽኑም ብሎ አዘዛቸው። የአቤሴሎም አገልጋዮች አቤሴሎም እንዳዘዛቸው በአምኖን ላይ አደረጉበት (2 ሳሙ 13:28-29)” በማለት አስፍሮታል። ከዚያ በኋላ አቤሴሎም በስደት ኖረ። ወደ አባቱ ቢመለስም ቆይቶ በአባቱ መንግሥት ላይ አምፆ ንጉሥ ዳዊትንም ለስደት ዳርጎታል። በመጨረሻ ግን ክፉ አሟሟት ሞቷል (2ኛ ሳሙ 18:14-15)።

እውነተኛ ድል አድራጊነት ሌላውን ማሸነፍ ሳይሆን ራስን ማሸነፍ ነው።

የክርስትናችን መሠረት ፍቅር ናት። ፍቅርም በልብ መልካምን ማሰብ፣ በአንደበት መልካምን መናገር፣ በተግባርም መልካምን መፈጸም ናቸው። ሊያልፉ በሚችሉ ጉዳዮችና ክፉ በሚያደርጉብን ሰዎች ምክንያት ተቆጥተን ከዚህ ፍቅር ወርደን ክፉን ወደ ማሰብ፣ መናገር ወይም ማድረግ መሄድ የለብንም። መበቀል ክፉውን ማሸነፍ ሳይሆን በክፉ መሸነፍና እርሱን መድገም ነውና ከዚህ ልንርቅ ይገባናል። በክርስትናችን ተሽለን የምንገኘው ክፉውን በመልካም በመመለስ ነው። ክፉው በክፉ መመለስማ እርሱን በመድገም ከክፉ ጋር መመሳሰል ነው። መበቀል የሥጋዊ ሐሳብ ነው፣ ትዕግስትና ይቅር ባይነት ግን የመንፈስ ፍሬዎች ናቸው (ገላ 5:21-22)። እግዚአብሔር “በቀል የእኔ ነው፤ እኔ ብድራትን እመልሳለሁ (ዘዳ 32:35 ዕብ 10:30)” ይላልና ፍርዱን ለእርሱ ሰጥተን እኛ ክፉ ላደረጉብን ሰዎች ይቅርታ ማድረግና መጸለይ ይኖርብናል።

እናስተውል! ጌታችን ሲመቷችሁ ዝም በሉ አላለንም፤ መልሳችሁ አትማቱ እንጂ። በቀልን መተው ማለት ጉዳትን መቀበል ማለት አይደለም። ተጨማሪ ጉዳት ሳያደርሱ ክብርን ስልታዊ በሆነ መንገድ ማጠበቅ እንጂ። በቀልን መተው ቁጣን ማሸነፍ ነው። ይህ ደግሞ ጠላትን ከማሸነፍ በለይ ከባድ ነው። እውነተኛ ድል አድራጊነት ሌላውን ማሸነፍ ሳይሆን ራስን ማሸነፍ ነውና። መልሶ ከመማታት ይልቅ ትዕግስት ጠላትን ትጥቅ ታስፈታለች። በዚህም የመጠቃቃትን አዙሪት በማስቀጠል ፈንታ ሰላም እናደርጋለን የእግዚአብሔር ልጆችም እንሆናለን። ክፉውን በይቅርታና በትዕግስት ስናልፈው ክርስትናችን በፈተና ትጸናለች። ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን እንመስለዋለን። የክርስትና ትርጉምም ይኸው እርሱን መምሰል ነው።

ይህች ሕግ በግለሰብ ደረጃ ለሚደርስብን ሰውነትን ወይም ሕይወትን አደጋ ላይ የማይጥሉ ጥቃቅን ነገሮችን የምትመለከት ናት። ራስን፣ ቤተሰብን፣ ሀገርን፣ ቤተ ክርስቲያን ላይ ጥቃት እንዳይደርስ መጠበቅ፣ ጥቃትም ሲደርስ ፍትሕን መሻትን እንደሚገባ መጽሐፍ ያስተምረናል (ሮሜ 13:1-4 ሐዋ 20:28-29)። በዚህች ሕገ ወንጌል ጌታችን የከለከለው በግለሰብ ደረጃ የሚወሰድ የበቀል እርምጃን እንጂ ራስን፣ ቤተሰብን፣ ሀገርን ወይም ቤተ ክርስቲታንን መጠበቅን ወይም ለእነዚህ ፍትሕ መጠየቅንና ማግኘትን አይደለም።