የሐዋርያዊ ጉዞ መርሆች: ሰባኪ በመምጣቱ ምን ለውጥ መጣ?

sebaki

ከዚህ አስቀድሞ ባስነበብነው የአስተምህሮ ጦማር የሐዋርያዊ ጉዞ አስፈላጊነትና ተያይዘው የሚስተዋሉ ችግሮች ተዳስሰዋል፡፡ እነዚህን ችግሮች በዝርዝር የዳሰስነው የችግሩን ስፋት፣ጥልቀትና የሚያመጣውን ጣጣ በአግባቡ በማሳየት የመፍትሔ ሀሳብ ለማመላከት ነው፡፡ የተጠቀሱት ችግሮች ሰባክያኑንም፣ ምዕመናንንም፣ በአጠቃላይ ቤተክርስቲያንን የሚጎዱ ከመሆናቸው አንጻር የመፍትሔ ሀሳቦችም የሚጠቅሙት ለሁሉም ነው፡፡ በቅድሚያ ሰባኪ (መምህር) ከሌላ ቦታ የማስመጣት አስፈላጊነቱን ሁሉም አካል ሊያምንበት ይገባል፡፡ የሚመጣበት ዓላማም ንጹሕ ለሆነ የወንጌል አገልግሎት እንጂ ሌላ ዓላማ መሆን የለበትም፡፡ ሰባኪ ማስመጣቱ አስፈላጊ መሆኑ ከታመነበት ትግበራው መሠረታዊ የሚባሉ የአሠራር መርሆዎችን መከተል ይገባዋል፡፡ ለአንድ ችግር መፍትሄ ከመፈለግ በፊት የችግሩን ምንነት፣ መነሻና ያለበትን ደረጃ መረዳት ያስፈልጋል፡፡ ሰባክያንን ከማስመጣት ጋር ተያይዞ ያሉ ችግሮችን ለመፍታት የሚያስችል አሰራርና አስተሳሰብም የችግሩን ምንጮች፣ መገለጫዎችና የሚያስከትለውን ጉዳት በሚገባ ከመረዳት መጀመር አለበት፡፡ ችግሩን መገንዘብም ሆነ የመፍትሄ አቅጣጫው ከምዕመናን ጀምሮ እስከ ከፍተኛ የቤተክርስቲያን አስተዳደር አካላት ድረስ ካልተሳተፉበት ውጤታማ አይሆንም፡፡ ለዚህም እንዲረዳ በየደረጃው ያሉ የቤተክርስቲያን አካላት ቢከተሏቸው ይጠቅማሉ የምንላቸውን የመፍትሔ ሀሳቦች በሰባት የትግበራ መርሆች (principles of implementation) ሥር አካተን አቅርበናል፡፡

የትኛው መምህር በየትኛው መዋቅር ይምጣ?

የቤተክርስቲያናችን መምህራን (ሰባክያነ ወንጌል) የተለያየ የማስተማር ጸጋ አላቸው፡፡ ከእውነተኞቹ መምህራን መካከል ማንም መጥቶ በውጭ ወይም በሀገር ውስጥ ባሉት አብያተ ክርስቲያናት ቢያስተምር ዋጋ ያገኝበታል፣ ምዕመናንም ይጠቀሙበታል፣ ይባረኩበታል፡፡ ነገር ግን የመምህራኑ አመራረጥ ባላቸው የማስተማር ጸጋ፣ የአገልግሎት ጊዜና ወጥነት ባለው የመምህራን ስምሪት መመሪያ መሠረት በሚሰጣቸው ምደባ ሊሆን ይገባል እንላለን፡፡

ሰባክያን የሚመረጡበት መስፈርት ብልሹ መሆን አንዱ የዘመናችን ሐዋርያዊ ጉዞ ችግር ነው። በዘመናችን በተለይም ሥጋዊ ጥቅም ባለባቸው ታላላቅ የኢትዮጵያ ከተሞችና በውጭው ዓለም ባለው አሠራር መምህር የሚመረጠው በትውውቅ፣ በጥቅም፣ በመንደርተኝነት ወይም በዝምድና በተሣሠሩ “የደላላዎች” ሠንሠለት አማካይነት መሆኑ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት በእጅጉ እየጎዳው ይገኛል፡፡ ምዕመኑ ምንም ባላወቀበት ሁኔታ ጥቂት ግለሰቦች የፈለጉትን ሰው የሚልኩበት፣ ያልፈለጉትን ደግሞ የሚገፉበት ሁኔታ ተፈጥሮአል፡፡ የመምህራን ስምሪትን መምራት የሚገባው የቤተክርስቲያኒቱ አካል በሀገር ውስጥና ከሀገር ወጭ ለስብከት የሚሰማሩ መምህራን የሚመሩበትን ሥርዓትና መመሪያ በተሟላ መልኩ ሊተገብረው ይገባል፡፡ በውጭ ሀገር አጥቢያ ቤተክርስቲያናት፣ ሀገረ ስብከቶች ወይም ሌሎች የአገልግሎት ማኅበራት መምህራነ ወንጌልን ሲፈልጉ ሥርዓትን ባለው መልኩ በቤተክርስቲያኒቱ ተቋማዊ አስተዳደር በኩል የሚታወቁ መምህራንን ማስመጣት ይገባቸዋል፡፡ ለየትኛው ቦታ የትኛው መምህር በየትኛው ጊዜ አገልግሎት ይስጥ የሚለው ጉዳይ አሁን ካለው በተሻለ ሊታሰብበት ይገባል፡፡

በአስተምህሮ ምልከታ “የትኛው መምህር ይምጣ?” የሚለው ጉዳይ በአብዛኛው “በአስመጭዎችና ላኪዎች” ፍላጎት ላይ የተመሠረተ ይመስላል፡፡ በአንዳንዶች ዘንድም “ታዋቂ (ባለዝና)” እና ብዙ ሰው/ገንዘብ ሊሰበስቡ የሚችሉ መምህራን ላይ የማተኮሩ ሁኔታ ይታያል፡፡ ይህም “ምን ያህል ገቢ ያስገባል?” የሚለውን እንደ መስፈርት እየተጠቀሙበት ያሉ ያስመስላል፡፡ መምህር የሚመጣው ገቢ ለማሰባስብ ከሆነ ከሆነ በጣም አደገኛ ውጤት እንደሚኖረው የታወቀ ነው፡፡ ስለሆነም መምህራን ሲመረጡ በመንፈሳዊ አገልግሎት መመዘኛነት ቢሆንና በተቻለ መጠንም በክህነት አገልግሎት የሚራዱና ምዕመናንን የሚመክሩ ሊሆኑ ይገባል። ከአማርኛ ውጭ ቋንቋ በሚነገርባቸው የሀገራችን ኢትዮጵያና በውጭ ሀገራት ለአገልግሎት የቋንቋ ጉዳይ መሰረታዊ ስለሆነ የአካባቢውን ቋንቋ (በተለይም የቤተክርስቲያን ተረካቢ የሆኑ ወጣቶች የሚግባቡበትን ቋንቋ) ማስተማር የሚችሉ መምህራን አንጻራዊ ተመራጭነት ሊኖራቸው ይገባል፡፡

መጥቶስ ምን ያስተምር?

መምህር የሚጋበዘው እንዲያስተምር፣ ሰባኪም የሚመጣው ሊሰብክ እንደሆነ ግልጽ ነው፡፡ ነገር ግን አሁን ባለው ሁኔታ መምህር ማስመጣቱ ላይ እንጂ “መጥቶ ምንድን (ስለምን) ነው የሚያስተምረው?” የሚለው ጉዳይ በቂ ትኩረት አልተሰጠውም፡፡ በአብዛኛው መምህሩ ራሱ የፈቀደውን (ልቡ የወደደውን) ወይም ለማስተማር የሚቀለውን  (ብዙ ጊዜ ያስተማረውን ወይም አዲስ ዝግጅት የማያስፈልገውን) አስተምሮ (ሰብኮ) ይሄዳል፡፡ የሚያስተምረው ትምህርት የቤተክርስቲያን ቢሆንም ለምዕመናኑ የበለጠ የሚያስፈልገውን ትምህርት ቢያስተምር ግን መልካም ነው፡፡ አዲስ አበባ እና አሜሪካ ያለው ምዕመን በሕይወት መስተጋብሩ የተለያየ ስለሆነ ከሕይወቱ ጋር የተዛመደ ትምህርት ያስፈልገዋል፡፡ ብዙ ጊዜ የተሰበከውን መልሶ መላልሶ ከማስተማር ይልቅ በጥልቀት ያልተዳሰሱ አርዕስትን ማስተማርም መልካም ይሆናል፡፡ ይህ ማለት ግን በሚገባ የታሰበበትን ትምህርት ማስተማር ይገባል እንጂ በአንዳንዶች ዘንድ ልማድ እንደሆነው መንፈሳዊ ረብ የሌላቸውን ተራ ቀልዶችና መንፈሳዊነት የጎደላቸውን ንግሮች ማድረግ መምህሩንም ቤተክርስቲያንንም ያስንቃል፡፡

ተጋባዥ ሰባክያን የሚሰብኩት ስብከት ምን ያህል ምዕመናንን ያንፃል የሚለው ጉዳይ ጥናት የሚያስፈልገው ቢሆንም የትምህርቱ ተከታታይነት ማጣትና ተደጋጋሚ መሆን ግን በግልፅ የሚታይ ችግር ነው። በአንድ ወቅት አንድ የእነዚህ ከሌላ ቦታ ለተወሰነ ጊዜ የሚመጡ መምህራንን ትምህርት ሲከታተሉ የነበሩ ምዕመን “ሁሉም መምህራን ትምህርታቸውን ከአዳምና ከሔዋን ይጀምራሉ፡፡ አንዱ አብርሃም ላይ ሲደርስ ጊዜው አልቆ ይሄዳል፡፡ ሌላው የሙሴ መሪነት ላይ ሲደርስ ይሄዳል፡፡ የበረታው ደግሞ ዳዊት ላይ ያደርሰናል፡፡ እንደዚህ እያልን ሁል ጊዜ ከአዳምና ከሔዋን እንደገና እየጀመርን አዲስ ኪዳን ላይ የሚያደርሰን አጥተን ብሉይ ኪዳንን እንደ ዳዊት እየደገምን ነው” ብለዋል፡፡ አዲስ መምህር ሲመጣ ቢያንስ ያለፈው ያስተማረውን ባይደግም መልካም ነው፡፡ ቢቻል ካለፈው የሚቀጥል ትምህርት ቢሰጥ ተመራጭ ነው፡፡ የሚመጣው መምህር እዚያው ላሉት መምህራን (ሰባክያን) አጭር ስልጠና የሚሰጥ ቢሆን ይመረጣል፡፡ ለጉባዔና ለሌሎች አገልግሎቶች በአቅራቢያው ባሉ አጥቢያ ቤተክርስቲያናት፣ በማኅበራትና በሌሎችም መድረኮች እንዲያስተምር ነጻነት ሊሰጠውም ይገባል እንጂ በአንዳንዶች ዘንድ ልማድ እንደሆነው “እኛ ያስመጣነው መምህር ከእኛ ደብር ውጪ ማስተማር የለበትም” የሚል ፍጹም መንፈሳዊነትም፣ አስተዋይነትም የጎደለውን አሰራር መከተል አይገባም፡፡

በሌላ መልኩ አንዳንድ መምህራን እውነተኛውን ትምህርት ከማስተማር ይልቅ ብዙም ጥልቀት የሌለው ነገር ላይ በማተኮርና የኮሜዲያን ፍርፋሪ የሆኑ እርባና ቢስ ቀልዶችን በመቀለድ የቤተክርስቲያንን መድረክ ለማይገባ ዓላማ ያውላሉ፡፡ ከሚያስተምሩት ትምህርት ጋር የማይገናኝ መናኛ ቀልድና ተረታ ተረት በማብዛት እንደ አርቲስት የመወደድ ፍላጎት ያሳያሉ፡፡ በዚህም የቤተክርቲያንን ሀብት ለብክነት፣ የምዕመናንንም ጊዜ እንቶ ፈንቶ ለመስማት፣ የራሳቸውንም የአገልግሎት ዕድል አልባሌ ነገር ይዳርጉታል፡፡ አንዳንዶችም ከማስተማር ይልቅ ቀሚስና ካባ እየቀያየሩ መታየትን ገንዘብ ያደረጉ ይመስላል፡፡ ወደ ውጭ ሀገር ሄዶ ማስተማር እንደ ትልቅ “የዕድገት ዕርከን” የሚወስዱትና “ዓለም አቀፍ ሰባኪ” ለመባል የሚተጉ ለዚህም ለደላሎች መማለጃን የሚያቀርቡም “መምህራንም” አይታጡም፡፡ ሀገር ማየት ወይም የተሻለ ገንዘብ ማግኘት መጥፎ ነገር ባይሆንም ይህ ተቀዳሚ ዓላማ ሲሆን ግን ቤተክርስቲያንን ይጎዳታል፡፡

ስለዚህ አንድ መምህር ሲመጣ/ሲላክ “ምንድን ነው የሚያስተምረው?” የሚለው ጥያቄ አስቀድሞ መመለስ አለበት፡፡ ለዚህም የሁሉም ሀሳብ መሰማት ይኖርበታል፡፡ ምዕመኑም “መምህሩ ሲመጣ ምንድን ነው የሚያስተምረን (ምንድን ነው የምንማረው)?” ብሎ ቢጠይቅ መልካም ነው፡፡ አስተባባሪዎችም ይህንን ጥያቄ አስቀድመው መመለስ ይኖርባቸዋል፡፡ መምህሩ ምን እንደሚያስተምር እንኳን ሳይነገረው ወደ ቤተክርስቲያን በእምነት የሚመጣው ምዕመን ምን እንደሚማር አውቆ ቢመጣ ደግሞ ምን ያህል የተሻለ ይሆን ነበር?

መቼና ለምን ያህል ጊዜ ይምጣ?

አንዳንድ ሰባክያን በተለይ ወደ ውጭ ሀገር የሚመጡበት ጊዜ ብዙ ያልታቀደበትና የምዕመናንን የሥራ ሁኔታ ያላገናዘበ መሆን ሌላው የዘመናችን ሐዋርያዊ ጉዞ ችግር ነው። የቆይታ ጊዜ ጉዳይ ከሀገር ቤት ሐዋርያዊ ጉዞዎች ይልቅ በውጭ ሀገራት በሚደረጉ ጉዞዎች ላይ ትኩረትን የሚጠይቅ ነው፡፡ በውጭ ሀገር የሚኖረው ምዕመን ሩጫ  (የሥራ ጫና) የበዛበት ነው፡፡ ከዚህም የተነሳ ብዙ ሰው ያለው ጊዜ በጣም አነስተኛ ከመሆኑ አንጻር አብዛኛው ሰው ወደ ቤተክርስቲያን የሚሄደው በሳምንት አንድ ጊዜ (እሁድ ለቅዳሴ) ነው፡፡ ለሰባክያኑ የሚሰጣቸው የየሀገራቱ የቪዛ ሁኔታ የተለያየ ነው፡፡ ሰባክያኑ ያላቸው ጊዜና ለቆይታቸው የሚያስፈልገው ወጭም ከግምት ውስጥ ገብቶ በተጋበዙበት ሀገር መቆየት የሚችሉት ለተወሰነ ጊዜ (ለጥቂት ሳምንታት) ብቻ ነው፡፡ በእነዚህ ምክንያቶች መምህሩ የሚመጣበት ጊዜ በጣም ታስቦበት እና ተመክሮበት ሊሆን ይገባል፡፡ መምህሩ የሚመጣበት ወቅት እንደየሀገሩ ሁኔታ ምዕመናን የተሻለ ጊዜ የሚያገኙበት (ለምሳሌ የዓመቱ መጨረሻ) ወይም በቤተክርስቲያን ታላላቅ አጽዋማት (ዐቢይ ጾም ወይም ፍልሰታ) ቢሆን የተሻለ ነው፡፡ መምህሩ የሚመቸው ጊዜ ብቻ ተወስዶ ወይም ‘ሌሎች አጥቢያዎች መምህር ስላመጡ እኛም እናስመጣ’ ተብሎ በፉክክር የሚመጣ ከሆነ እንዲሁ የሚፈለገውን ያህል ውጤታማ ላይሆን ይችላል፡፡

ማንንና እንዴት ያስተምር?

የተሰበከውን ምዕመን እየደጋገሙ መስበክ ክፋት ባይኖረውም ስብከት የበለጠ ለሚያስፈልገው መድረስ ግን የበለጠ ዋጋ ያስገኛል። የተለመደው የማስተማር ዘዴ በቤተክርስቲያን መድረክ እና በአዳራሽ መምህሩ አትሮኑስ ጀርባ ቆሞ፣ ምዕመናን ከፊቱ ካህናት ከኋላው/ከፊት ለፊት/ ተቀምጠው፣ መጠየቅ እና የሀሳብ መንሸራሸር የሌለበት፣ ሁሉም የሰማውን ‘አሜን እና እልል’ ብሎ የሚቀበልበት የአንድ አቅጣጫ  (one-directional) የትምህርት ፍሰት ነው፡፡ ነገር ግን በእነዚህ መድረኮች የሚገኘው ምዕመን የዕድሜና የጾታ ስብጥሩ መሠረታዊ ትምህርትን ለማስተማር አያስደፍርም፡፡ የቋንቋም ሆነ የመረዳት ልዩነቶች በአደባባይ ባሉ መድረኮች አይስተናገዱም፡፡ በአጥቢያ ቤተክርስቲያናት በዕድሜ ሕፃናት፣ ታዳጊ ልጆች፣ ወጣቶች፣ ጎልማሶችና አረጋውያን ይገኛሉ፡፡ በጾታም ወንዶች፣ ሴቶችና ካህናት አሉ፡፡ በትምህርት ደረጃም እንዲሁ ጀማሪዎች፣ ማዕከላዊያንና የበሰሉት አሉ፡፡ በሥራ ሁኔታም ቢሆን ተማሪዎች፣ ሠራተኞች፣ ጡረተኞች ይኖራሉ፡፡ በትዳርም እንዲሁ ያገቡና ልጆችን የሚያሳድጉ፣ ትዳር ለመመስረት የሚያስቡ፣ ዕድሜያቸው ለትዳር ያልደረሰ አሉ፡፡ በቋንቋም እንዲሁ አማርኛ፣ ኦሮምኛ፣ ትግርኛ… እንግሊዝኛ የሚናገሩ አሉ፡፡ እነዚህ እንደየደረጃቸው የተለያየ ትምህርት ያስፈልጋቸዋል፡፡ የትምህርቱ አሰጣጥ ዘዴም እንዲሁ ሊለያይ ይገባል፡፡ በግል፣ በቡድን፣ በማኅበር፣ በአደባባይ፣ በቃል፣ በጽሑፍ የሚማር ይኖራል፡፡ እነዚህ ሁሉ የምዕመናን ክፍሎችና የማስተማሪያ ስልቶች እያሉ አንድ አይነት ስልት ለሁሉም (one size fits all) መጠቀም ውጤታማ አያደርግም፡፡ ስለዚህ ዘርፈ ብዙ የማስተማሪያ ዘዴዎችንና ጊዜያትን መጠቀም ያስፈልጋል፡፡ ከሌላ ሀገር/ቦታ የሚመጣውም መምህር እነዚህን ሊጠቀም ይገባዋል፡፡

ለቆይታው የሚያስፈልገው የት ይዘጋጅለት?

በውጭው ዓለም ለማስተማር ለአጭር ጊዜ የሚመጡ መምህራን በምዕመናን ቤት እንዲያርፉ ማድረግ የተለመደ አሠራር ነው፡፡ አልፎ አልፎም ሁሉ የተሟላለት ቤት (ሆቴል) የመከራየት ነገር ይታያል፡፡ ምዕመናንን እውነተኞቹን የቤተክርስቲያን መምህራንን ተቀብለው በቤታቸው በማስተናገዳቸው በረከትን ያገኛሉ፡፡ መምህሩም ቤተሰቡን ለማስተማር ዕድል ያገኛል፡፡ ነገር ግን ረዘም ላለ ጊዜ ለሚቆዩ መምህራን በአንድ ምዕመን (ቤተሰብ) ቤት ብቻ መቆየት ምዕመኑ ላይ ጫና እንዳያሳድር፣ ለመምህሩም መሳቀቅን እንዳያመጣ አስቀድሞ ማቀድ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ ምዕመናኑ መምህራኑን በቤታቸው ተቀብለው የሚያስተናግዱት የሚያገኙትን ዋጋ አውቀውት፣ ተረድተውት፣ አምነውበትና በራሳቸው ነፃ ፍላጎት ወስነውና ጠይቀው ሊሆን ይገባል እንጂ በጫና ባይሆን ይመረጣል፡፡

ለመምህሩ የሚሆን ማረፊያ በቤተክርስቲያኑ ውስጥ ማዘጋጀት ግን ከሁሉም የተሻለ አማራጭ ነው፡፡ ይህም በብዙ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት የተለመደ አሠራርና የቤተክርስቲያን ሥርዓትም ነው፡፡ ለዚህም አብያተ ክርስቲያናቱ የእንግዳ ማረፊያ ያዘጋጃሉ፡፡ ለአገልግሎት የመመጡ መምህራንም በዚያው ያርፋሉ፡፡ የመምህራኑ በቤተክርስቲያን ግቢ ውስጥ መቆየት ምዕመናንም ባላቸው ጊዜ ሄደው እንዲጎበኟቸው፣ ትምህርት እንዲማሩና ምክር እንዲቀበሉ ያግዛል፡፡ መምህሩም ለማስተማርም ሆነ ለመምከር እንዲሁም ለጸሎት ከዚህ የተሻለ አማራጭ የለም፡፡ የቤተክርስቲያን አገልጋይ ለሆነ መምህር በቤተክርስቲያን ቅጥር ውስጥ ባለ ማረፊያ ውስጥ ማረፍ እውነተኛ እረፍትን ይሰጠዋል፡፡

ላበረከተው አገልግሎት ስንት ይከፈለው?

ይህ ጥያቄ ለብዙዎች “አዲስ ነገር” ሊሆን ይችላል ነገር ግን ለተጋባዥ መምህራን ገንዘብ መክፈል የተለመደ አሠራር ነው። ከዚህም ጋር በተያያዘ በዘመናችን ሰባኪ ማስመጣት በቤተክርስቲያን ላይ የሚፈጥረውን ጫና በባለፈው ጦማር አቅርበናል። ፍጹም የሚባለው የሐዋርያነት አገልግሎት እንደ ቅዱሳን ሐዋርያትና እነርሱን መስለው በየዘመናቱ ቤተክርስቲያንን ያለምድራዊ ዋጋ ያገለገሉ፣ በዚህም አብነታቸው “ዋኖቻችን” የሆኑት ታላላቅ ቅዱሳንን መምሰል ነው፡፡ ስለሆነም ይህን መሰሉ መንፈሳዊ አገልግሎት ቢቻል ለራስ እየተጎዱ ለሌሎች ብርሃን መሆን፣ ባይቻል ግን ቢያንስ አላግባብ መበልጸግን (unjust enrichment) የሚያመጣ መሆን የለበትም፡፡ ለዚያ ነው ጌታችን ደቀመዛሙርቱን ለአገልግሎት ሲልካቸው “ያለዋጋ የተቀበላችሁትን ያለ ዋጋ ስጡ፡፡ በመቀነታችሁም ወርቅ ወይም ብር ወይም መሐለቅ አትያዙ፡፡ ለመንገድም ስልቻ ወይም ሁለት ልብስ ወይም ሁለት ጫማ ወይም በትር አትያዙ፤ ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋልና፡፡” (ማቴ. 10፡8-10) በማለት ደቀመዛሙርቱን ያስጠነቀቀቃቸው፡፡ ስለሆነም ለወንጌል አገልግሎት የሚጣደፉ አገልጋዮች ቢችሉ ከመጓጓዣ፣ ምግብና መኝታ ውጭ ያለምንም ምድራዊ ክፍያ ቢያገለግሉ ዋጋቸው ታላቅ ነው፡፡ ይሁንና ገንዘብን ማዕከል ያደረገ የኑሮ ዘይቤ በገነነበት ዓለም አገልጋዮችም የእግዚአብሔርን ቃል ለገንዘብ ማግኛነትና ሰዎችን ለማስደሰት እስካልሸቀጡ ድረስ በግልጽ የሚታወቅ፣ ማጭበርበርና ማስመሰል የሌለበት፣ ምክንያታዊ የድካም ዋጋ ቢከፈላቸው የሚያስነቅፍ አይደለም፡፡

ቅዱስ ወንጌል “ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋል” የሚለው ይህን መሰሉን ወጭን የመሸፈን (cost replacement) አሠራር ብቻ ነው፡፡ ፍጹማን የሆኑ ቅዱሳን ሐዋርያትና እነርሱን መስለው በየዘመናቱ ቤተክርስቲያንን በማገልገል የከበሩ ቅዱሳን ግን ለአገልግሎት የሚሆናቸውን ወጭም በራሳቸው እየሸፈኑ የማንም ሸክም ሳይሆኑ ያገለግሉ እንደነበር ይታወቃል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለቆሮንቶስ ምዕመናን በላከው መልዕክቱ “እናንተ ከፍ ከፍ ትሉ ዘንድ የእግዚአብሔርን ወንጌል ያለ ዋጋ አስተምሬአችኋለሁና፡፡ እናንተን አገለግል ዘንድ ከሌሎች አብያተ ክርስቲያናት  ተቀብዬ ለምግቤ ያህል ወሰድሁ፤ ከእናንተ ዘንድ በነበርሁበት ጊዜም ስቸገር ገንዘባችሁን አልተመኘሁም፡፡ ባልበቃኝም ጊዜ ወንድሞቻችን ከመቄዶንያ መጥተው አሟሉልኝ፤ በእናንተም ላይ እንዳልከብድባችሁ በሁሉ ተጠነቀቅሁ፤ ወደፊትም እጠነቀቃለሁ፡፡” (2ኛ ቆሮ. 11፡7-9) በማለት የተናገረው ቃል በየዘመኑ ለሚነሱ የወንጌል መመህራን ሁሉ መርህ ሊሆን የሚገባው ነው፡፡

የመንፈሳዊ አገልግሎት ዋጋው በሰማይ የሚገኝ ነው፡፡ ነገር ግን “የሚያበራየውን በሬ አፉን አትሠረው” እንደተባለ ለጊዜውም ሆነ በዘላቂነት ለሚያስተምሩ መምህራን ተገቢውን የአገልግሎት ክፍያ መክፈል ተገቢ ነው፡፡ ይህም የየአጥቢያ ቤተክርስቲያኑን የገንዘብ አቅምና የተሰጠውን አገልግሎት ከግምት ውስጥ ያስገባ መሆን ቢጠበቅበትም ለምዕመናኑ ግልጽ የሆነ ተቋማዊ አሠራር ሊኖረው ይገባል፡፡ “አጥቢያዎች እንደቻሉ ይክፈሉ” ከተባለ እንደየሁኔታው የተለያየ መጠን እየከፈሉ መምህራኑ የተሻለ ለሚከፍላቸው ቅድሚያ ሊሰጡ ይችላሉ፡፡ በዚህም ብዙ የመክፈል አቅም የሌላቸው አጥቢያዎች የሚፈልጉትን መምህር በሚፈልጉት ጊዜ ላያገኙ ይችላሉ፡፡ በጥቂቶቹ ዘንድ እንደሚደረገውም የመምህሩ ክፍያ ባስገባው ገቢ (ፐርሰንት) ከሆነ መምህራኑ በነጻነት ከማስተማር ይልቅ “ምን ያህል ገቢ አስገባ ይሆን?” በሚል የሂሳብ ሥራ እንዲፈተኑ ይጋብዛል፡፡ ስለዚህ ቤተክርስቲያናችን በተለይ ወደ ውጭ ሀገር ለሚሰማሩ መምህራን ተገማችነት ያለው የክፍያ አሰራር መመሪያ ሊኖራት ይገባል፡፡

ይሁንና ይህ የክፍያ አሠራር ቤተክርስቲያንን እንደቀጣሪ ተቋም ተጠግተው ብዙ የሥራ እድል ባለባቸው ቦታዎች ሁሉ በስንፍና የቤተክርስቲያንን ገንዘብ መውሰድን የሚያበረታታ መሆን የለበትም፡፡ አከፋፈሉም ከምዕመናን በተለየ ሁኔታ ካህናት ለአገልግሎት የሚያውሉትን ጊዜ ታሳቢ ያደረገ መሆን አለበት እንጂ በሣምንት አንድ ቀን በዕለተ ሰንበት እንደማንኛውም ምዕመን ወደ ቤተክርስቲያን መጥተው የሚቀድሱትን ወይም የሚያስተምሩትን ካህናት ሊያጠቃልል አይገባውም፡፡ አንዱ በአበል የሚቀድስ፣ የሚያስቀድስ ሌላው ያለ አበል የሚቀድስ፣ የሚያስቀድስበት አሠራር ምንደኞችን እንጂ እውነተኛ አገልጋዮችን አይጠቅምም፡፡ ስለሆነም አፈጻጸሙ እንደየሀገሩና ከተማው ሁኔታ፣ እንደ አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ አሠራር፣ እንደ አገልጋዩ የአገልግሎት ትጋትና የገቢ ሁኔታ እየታየ ግልጽ በሆነ አሠራር ሊተገበር ይገባል እንጂ የቤተክርስቲያን አገልግሎት የግለሰቦች መሸላለሚያና ሥጋዊ ጥቅም ማካበቻ መሆን የለበትም፡፡

ሰባኪ በመምጣቱ ምን ለውጥ መጣ?

በአንዳንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያናት ብዙ ሰባክያን መጥተው ሰብከዋል፡፡ የቤተክርስቲያን ሀብትም የምዕመናኑ ዕንቁ ጊዜም ለዚህ አገልግሎት ውሏል፡፡ ነገር ግን (የሕይወት ለውጥ ጊዜ የሚወስድና ለመለካት የሚያስቸግር ቢሆንም) “ይህ በመደረጉ ምን ለውጥ መጣ?” የሚለው ጥያቄ መመለስ አለበት፡፡ ምን ያህል አዳዲስ ምዕመናን ወደ ቤተክርስቲያን መጡ? ይመጡ ከነበሩት ውስጥ ምን ያህሉ ለንስሐና ለቅዱስ ቁርባን በቁ? ከተማሩት/ከሰለጠኑት ውስጥ ምን ያህሉ ወደ አገልግሎት ተሰማሩ? የምዕመናን ሱታፌ በምን ያህል ተሻሻለ? የተገኘው ለውጥ ከተፈጸመው አገልግሎትና ከፈሰሰው ገንዘብ አንጻር እንዴት ይታያል? የሚሉትን ጥያቄዎች መመለስ ያስፈልጋል፡፡ መምህራንን ከሩቅ ሀገር ማስመጣትም ያለውን የመምህራን ችግር ለጊዜው ማስታገሻ መድኃኒት እንጂ ዘላቂ መፍትሔ ተደርጎ መወሰድም የለበትም፡፡ በቂ ስልጠና ያላቸው መምህራንን በቋሚነት እንዲያገለግሉ ማድረግ ያስፈልጋል እንጂ በየጊዜው ብዙ ወጭ በማውጣት ለአጭር ጊዜ ብቻ መምህራንን እያፈራረቁ ማስመጣት ዘላቂ ለውጥን አያመጣም፡፡

በአጠቃላይ ሰባኪ ለማስመጣት ሲታሰብ አስቀድሞ ‘ሰባኪ ማምጣት ለምን አስፈለገ? ያሉትን ሰባክያን በሚገባ ተጠቅመናል ወይ? ሰባኪ ለማምጣት ለሚወጣው ወጪ ሚዛን የሚደፋ ምክንያት አለ ወይ? ሰባኪው በቆይታው የሚያስተምረው ትምህርት ትኩረት ምን ላይ ይሆናል? ስብከቱስ በምዕመናን ክርስቲያናዊ ሕይወት ዙሪያስ ምን አስተዋጽኦ ሊኖረው ይችላል?’ የሚሉትን ጥያቄዎች በሚገባ መመለስ ይገባል። የማስመጣቱ ሀሳብም ሲታመንበት ሰባቱን የትግበራ መርሆች መጠቀም ይበጃል። በተጨማሪም ለወንጌል አገልግሎት የተጠራ ሰባኪ ሙሉ ትኩረቱን ስብከት ላይ እንዲያደርግ ሁኔታዎችን ማመቻቸት ያስፈልጋል። የስብከት ቦታውም የቤተክርስቲያን ዐውደ ምህረት እንጂ (የተለየ አስገዳጅ ሁኔታ ካልተፈጠረ በቀር) ተራ አዳራሽ መሆን የለበትም። ሐዋርያዊ አገልግሎቱ የቤተክርስቲያኒቱን አስተምህሮ የጠነቀቀ፣ ሥርዓቷን የጠበቀ፣ ትውፊቷንም የዋጀ እንዲሆን ሁሉም ምዕመን የራሱን ድርሻ እንዲያበረክት ማድረግ ያስፈልጋል። በመጨረሻም ሰባኪ በመምጣቱ የመጣውን ለውጥ በተቋም ደረጃ በየጊዜው መመዘን ያስፈልጋል እንላለን። †

ሰባኪ ማስመጣት: የዘመናችን ሐዋርያዊ ጉዞና ዓለማዊ ጓዙ

መግቢያ

ከዘመነ ሐዋርያት ጀምሮ ቅድስት ቤተክርስቲያን ከምትታወቅባቸው ጸጋን የሚያሰጡ አገልግሎቶች አንዱ በቃለ እግዚአብሔር እጦት ለተራቡት ምዕመናን እየተዘዋወሩ የክርስቶስን ወንጌለ መንግስት በማስተማር አዳዲስ ምዕመናንን ማፍራት፣ እንዲሁም ያሉትን ምዕመናን በምግባርና በሃይማኖት እንዲጸኑ የማድረግ አገልግሎት ነው፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በዘመናችን ሐዋርያትን አብነት ያደረጉ ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎቶችንና መልካም ማሳ የሆነውን አገልግሎት በሂደት እየወረሩ የመጡትን አረም የሆኑ ክፉ ልማዶች እንዳስሳለን። በቀጣይ በምናወጣው ክፍል ደግሞ የመፍትሔ ሀሳቦችን እንጠቁማለን፡፡

የሐዋርያዊ ጉዞ አስፈላጊነት

ሐዋርያ ማለት “ሖረ” ከሚለው የግዕዝ ግስ የወጣ ሲሆን ትርጓሜውም ዞሮ ማስተማርን የሚገልጽ ነው፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ደቀመዛሙርቱን “ሑሩ ወመሐሩ” (እየዞራችሁ አስተምሩ) ብሎ እንደላካቸው ቅዱስ ወንጌል ይነግረናል፡፡ (ማቴ. 28፡18) ስለሆነም ከቀደሙት ሐዋርያት ዘመን ጀምሮ ከሀገር ሀገር እየተዘዋወሩ ወንጌልን ማስተማር ትልቅ ዋጋ ያለው፣ መንፈሳዊ በረከት የሚታፈስበት መንፈሳዊ አገልግሎት ሆኖ ቆይቷል፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያትና አርድዕት በተለያዩ የዓለም ክፍሎች ተዘዋውረው አስተምረዋል፡፡ በእነርሱ እግር የተተኩ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያንም እንዲሁ በተለያዩ የዓለማችን ክፍሎች ተዘዋውረው ወንጌልን አስተምረው፣ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት እንዲሰፋ አድርገው፣ ብዙዎችን ወደ ጽድቅ መንገድ መልሰዋል፡፡

ተሰዓቱ ቅዱሳን፣ አባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን፣ ሐዲስ ሐዋርያ የተባሉት አቡነ ተክለሃይማኖትና የመንፈስ ቅዱስ ልጆቻቸው የሆኑ አያሌ ሊቃውንት፣ መነኮሳትና ባህታውያንም እንዲሁ በሀገራች በኢትዮጵያና በአካባቢዋ በየቦታው ዞረው አስተምረዋል፡፡ ይህም ከአገልግሎቶች ሁሉ የከበረ ዋጋ ያለውና ቅዱሳን እንደ ጧፍ ለሌሎች እያበሩ ያለፉበት የጽድቅ መንገድ ነው፡፡ የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ይህንን ሲያስረዳ “መልካሙን የምስራች የሚያወሩ እግሮቻቸው እንዴት ያማሩ ናቸው?” (ሮሜ 10፡15) ብሏል፡፡ ይህ ዞሮ የማስተማር አገልግሎት በእኛም ዘመን በተወሰነ መልኩም ቢሆን እየተፈጸመ ይገኛል፡፡

ሐዋርያዊ ጉዞ ወደ ጠረፋማ አካባቢዎች

በሀገራችን በኢትዮጵያ ጠረፋማ አካባቢዎች ያሉ በርካታ ክርስቲያኖች ትምህርተ ወንጌልን የሚያስተምራቸው፣ ምሥጢራተ ቤተክርስቲያንን የሚፈጽምላቸው አገልጋይ በማጣት ይቸገራሉ፡፡ በተለይም የአማርኛ ቋንቋን ለመግባቢያነት የማይጠቀሙ ምዕመናን ባሉባቸው አካባቢዎች ችግሩ በጣም ከባድ ነው፡፡ በርካታ ምዕመናንም በቋንቋቸው የሚያስተምራቸው፣ የሚያጸናቸው አገልጋይ በማጣት በነጣቂ ተኩላ በተመሰሉ መናፍቃን ሲወሰዱ ይታያል፡፡ በአንጻሩ በታላላቅ ከተሞችና ሌሎች የአብነት ትምህርት የተስፋፋባቸው የሀገራችን አካባቢዎች በአንድ ደብር እጅግ በርካታ አገልጋዮች “ያለ በቂ አገልግሎት” ሲባክኑ ማስተዋል የተለመደ ነው፡፡ ቅዱስ የሆነ የእግዚአብሔር ቃል ነገረ ምጽዋትን በሚያስረዳበት አንቀጽ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዕለተ ምጽዓት ለጻድቃንም ለኃጥአንም “ተርቤ አብልታችሁኛልን?” (ማቴ. 25፡35 እና 42) የሚል ጥያቄ እንደሚያቀርብላቸው ይነግረናል፡፡ የቤተክርስቲያን መተርጉማን እንደሚያስተምሩት ጌታችን “ተርቤ አብልታችሁኛልን?” በማለት እያንዳንዳችንን (በተለይም የወንጌልን አገልግሎት የማዳረስ ግዴታ ያለባቸው መምህራንን) የሚጠይቀው ለቁመተ ሥጋ የሚሆን ምጽዋት ብቻ ሳይሆን ለነፍስ ድኅነት የሚሆነውን የእግዚአብሔር ቃል ለሚያስፈልጋቸው ሁሉ ማቅረብን ይመለከታል፡፡ ስለሆነም ትምህርተ ሃይማኖትን የሚያስተምሩ ሁሉ ለጠገበው ለማጉረስ ከመሽቀዳደም ለተራበው ቢደርሱ አገልግሎታቸው የጽድቅ ምጽዋት ይሆንላቸዋል፡፡

ሐዋርያዊ ጉዞ ወደ ዝርወት ዓለም

ከቅርብ ዘመን ወዲህ በቁጥር በርከት ያሉ የቤተክርስቲያናችን ምዕመናን በዝርወት (በውጭው) ዓለም መኖራቸው የአጥቢያ አብያተክርስቲያናት ቁጥር እንዲጨምር ምክንያት ሆኗል፡፡ በውጭ ሀገር ያለ የቤተክርስቲያን አገልግሎት በብዙ መልኩ ከሀገር ቤቱ የተለየ ገጽታ አለው፡፡ በቁጥር ቀላል የማይባሉት በውጭ ሀገር የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት በቂ አገልግሎት ለመስጠት የሚያስችሉ አገልጋዮች የሏቸውም፡፡ ከዚያም ባሻገር ከአንዱ ደብር ወደሌላው በመሄድ ለማገልገል የሚመች ከባቢ የለም፡፡ በተለይም አብያተ ክርስቲያናት ቋንቋና ፖለቲካዊ እይታን ወይም የተወሰኑ ግለሰቦችን ማኅበራዊ ትስስር ታሳቢ ባደረጉ መቧደኖች በተመሠረቱባቸው ቦታዎች አልፎ አልፎ በንግስ በዓላት ከሚታይ የአንድነት አገልግሎት በቀር አንዱ የአንዱን ክፍተት የሚሞሉበት አሠራርም ሆነ ልማድ አይስተዋልም፡፡ ሁሉም በሩን ዘግቶ የየራሱን ‘አገልግሎት’ ለመፈጸም መሯሯጥና እርስ በርስ በቅናትና በፉክክር መንፈስ መተያየት የተለመደ “የአገልግሎት” ገጽታ የሆነባቸው ቦታዎች ጥቂት አይደሉም፡፡

ከዚያም ባሻገር በውጭ ሀገራት ያሉ አጥቢያዎች ከቤተክርስቲያንነት ይልቅ (ባሻገር) ማኅበራዊ መገናኛዎችና የባህልና ፖለቲካ አቋም ማንጸባረቂያ መድረኮች ሲሆኑም ይስተዋላል፡፡ የትክክለኛ አገልግሎት መመዘኛ መስፈርቱም ክርስቲያናዊ መንፈሳዊነትን ከመከተል ይልቅ “የእኛ ወገን ነው ወይስ የእነርሱ ወገን?” የሚል ስሁት መመዘኛ የሆነባቸው ቦታዎች ቀላል የማይባል ቁጥር አላቸው፡፡ ይህ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ ምልከታን ለአገልግሎት መመዘኛነት የሚያይ መለካዊ አስተሳሰብ በኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ስም በሚጠሩ አጥቢያዎች በብዙ አላዋቂዎች ድጋፍና አርቆ ማስተዋል አለመቻል መስፈኑ የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አንድነት በመሸርሸር የአገልግሎቷን ተደራሽነት በእጅጉ ሲገድበው ይታያል፡፡

በአጭሩ ከአገልጋይ እጥረትም ሆነ በየአጥቢያው ያሉትን አገልጋዮች መዋዋስን የማያበረታታ (የሚያደናቅፍ) አሰራር ከመስፈኑ የተነሳ በብዙ አጥቢያ አብያተ ክርስቲያናት ያሉ ምዕመናን የሚገባውን ቃለ እግዚአብሔር በተገቢው መልኩ ሲያገኙ አይስተዋልም፡፡ ስለሆነም በውጭ ሀገር የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት ያሉባቸውን የአገልግሎት ክፍተቶች ለመሙላትም ሆነ በሌሎች ምክንያቶች መምህራንና ዘማርያንን ከኢትዮጵያ (ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ ከልዩ ልዩ የውጭ ሀገራት) ማስመጣት የተለመደ አማራጭ ሆኗል፡፡ ከሀገራቸው ርቀው፣ የቤተክርስቲያንን ጣዕም ናፍቀው ለሚጠባበቁ ሁሉ የእውነተኛ መምህራን በቅርብ መገኘት ለጽድቅ የሚገባውን ፍሬ እንዲያፈሩ ያስችላቸዋልና በአግባቡ የሚፈጸም ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎት ለሰጭውም ለተቀባዩም ድርብርብ ጸጋን የሚያሰጥ ነው፡፡

ከሐዋርያዊ ጉዞ ጋር ተያይዞ የሚነሱ ችግሮች

ከሚያገለግሉት አገልጋዮች አንጻር ስንመለከተው ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎት እጅግ ታላቅ የሆነውን የቅዱሳን ሐዋርያትን በረከት የሚያሰጥ፣ የምጽዋትን ግዴታ የሚወጡበት አገልግሎት ነው፡፡ ምጽዋትን የሚሰጥ መንፈሳዊ ዋጋ ለማግኘት እንጂ ከምጽዋቱ የተነሳ ምድራዊ ክብርና ጥቅምን ለማግኘት ሊያደርገው አይገባም፡፡ አገልግሎቱን ከሚፈልጉት አጥቢያ አብያተክርስቲያናት አኳያ ስንመለከተው ደግሞ አዳዲስ ምዕመናንን የሚያፈሩበት፣ የተበተኑትን የሚሰበስቡበት፣ ያሉትን በእምነትም በምግባርም የሚያጸኑበት የቤተክርስቲያን ቀዳሚ ተልዕኮ የሚፈጸምበት አገልግሎት ነው፡፡ ይሁንና ይህን መሰሉ አገልግሎት ወንጌልን መነገጃ፣ አገልግሎትን ኪስ መሙያ ባደረጉ ምንደኛ “አገልጋዮች” እና የጥቅም አጋሮቻቸው የተነሳ መስመሩን እየሳተ ለጽድቅ መዋል የነበረበት አገልግሎት ግልጽ በሆነ መልኩ የንግድና የጥቅም ትስስር መገለጫ እየሆነ ይታያል፡፡ ምንም እንኳ ይህ ችግር በአሁኑ ወቅት ለሚያስተውል ሁሉ የተገለጠ ቢሆንም ብዙዎች የችግሩን መነሻና ማሳያዎች ስለማይረዱ ባለማወቅም ሆነ በምንግዴ ተባባሪነት ምንደኞችንና የጥቅም ተጋሪዎቻቸውን በሚያስደስት፣ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት ግን እንደ ሸቀጥ እንዲቆጠር በሚያደርግ አሳፋሪ አሰራር ተሳታፊ ሲሆኑ ይስተዋላል፡፡ ዋጋ የሚገኝበትን አገልግሎት ፍርድ በሚያመጣ፣ ጌታችንን በሚያስቆጣ ድፍረት እንዲለወጥ ከሚያደርጉት ስሁት አሰራሮች መካከል የሚከተሉት ይጠቀሳሉ፡፡

የቅርቡን እያራቁ የሩቁን መናፈቅ

የቤተክርስቲያንን ገንዘብ አውጥቶ መምህራንን ማስመጣት በራሱ መንፈሳዊ ግብ አይደለም፡፡ በየሀገረ ስብከቱ ያሉ አብያተክርስቲያናትም ራቅ ካለ ስፍራ መምህር ለማስመጣት ከመወሰናቸው በፊት በሀገረ ስብከታቸው ውስጥ ያሉትን ሊቃውንትና ሌሎች ተተኪ መምህራን በአግባቡ መጠቀማቸውን መመዘን ይኖርባቸዋል፡፡ በቅርብ ያለውን እያራቁ በሩቅ ያለውን መናፈቅ ጤናማ ያልሆነ አገልግሎት ማሳያ ነው፡፡ በተለይም የሊቃውንት መፍለቂያ በሆኑ የሀገራችን ከተሞች እውነተኛውን ትምህርት የሚያስተምሩትን በአጠገባቸው ያሉ ሊቃውንት ትተው “ከአዲስ አበባ የሚመጡ” የሚባሉ ወንጌልን እንደ ንግድ የያዙ “መምህራንን” በብዙ ወጭ ማምጣት ቤተክርስቲያንን ሁለት ጊዜ መውጋት ነው፡፡

ይህን በምሳሌ ለማስረዳት የሚከተለውን እውነተኛ ታሪክ እናቅርብ፡- በአንዲት የሰሜን ኢትዮጵያ ከተማ በቅዱሳት መጻሕፍት እውቀታቸው የሚታወቁ በርካታ ሊቃውንት ያሉባቸው ጉባኤ ቤቶች አሉ፡፡ ይሁንና ከቤተክርስቲያን ገቢ ማነስና ከአስተዳደሩ ብልሹነት የተነሳ 2,000 ብር በወር የሚከፈላቸው ሊቃውንት በጣት የሚቆጠሩ ናቸው፡፡ ይሁንና በከተማዋ የተሰባሰቡ ወጣቶች ጉባኤ አዘጋጅተው እንደ ዘመኑ ነፋስ ፌስቡክና ዩቲዩብ የሚያውቃቸውን “ከአዲስ አበባ የሚመጣ” መምህር ማምጣት አለብን አሉ፡፡ ያን መምህር ለሁለት ቀናት ጉባኤ ለማስመጣት (በአውሮፕላን ካልሆነ አይመጣም) በወቅቱ ዋጋ ከ3,000 ብር በላይ የአውሮፕላን ቲኬት፣ ከ500 ብር በላይ ለአልጋና ምግብ ወጪ እንዲሁም ለምንደኛው መምህር 15,000 ብር የኪስ ገንዘብ ይከፍሉታል፡፡ ይሄ ሁሉ ወጭ የወጣበት መምህር መጥቶ የረባ ትምህርት ሳያስተምር ከብዙ ቀልድና ጨዋታ ጋር የተሰበሰበውን ወጣት በስሜት አስጨብጭቦ፣ ለራሱ ለማስታወቂያ የሚሆነውን ቪዲዮ ይዞ ይመለሳል፡፡ የሚያሳዝነው እነዚሁ ወጣቶች ጉባኤውን ለማዘጋጀት መግፍኤ ከሆኗቸው ምክንያች አንዱ “የቤተክርስቲያን ሊቃውንት መጥፋትና መሰደድ አሳስቧቸው” ነው፡፡ ነገር ግን ለሚያስተውል ሰው እነርሱ ካደረጉት ተግባር በላይ ቤተክርስቲያንን የሚጎዳ፣ ሊቃውንቷን የሚያሳንስ ተግባር የለም፡፡

በተመሳሳይ መልኩ በብዙ የውጭ ሀገራት በሚገኙ ሀገረ ስብከቶችና አብያተ ክርስቲያናት ያለ ምንም ወጪ የቤተክርስቲያንን ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን እያሉ በእውቀት ከእነርሱ በእጅጉ ያነሱ መምህራንን ብዙ ወጭ በማውጣት ከሌላ ቦታ ያስመጣሉ፡፡ በአንዳንድ ቦታዎች እንደታየውም ቀደም ባሉ ዓመታት ተጋባዥ መምህራን እየሆኑ በሚሄዱባቸው ሀገራት በልዩ ልዩ መልኩ የመኖሪያ ፈቃድ አግኝተው መኖር ሲጀምሩ “ለንግድ ስለማይመቹ” አብያተ ክርስቲያናቱ እነርሱን በመተው ሌሎችን ማስመጣት ይቀጥላሉ፡፡ ይህ የቅርቡን እየናቁ የሩቁን የመናፈቅ አባዜ የሚያሳየን ነገር ቢኖር በእነዚህ ዘንድ “መምህራንና ዘማርያን ማስመጣት” የሚባለው ለምዕመናን መንፈሳዊ ሕይወት በመጨነቅ የሚደረግ ሳይሆን መንፈሳዊ ላልሆነ ዓላማ ወይም መንፈሳዊ ነው ተብሎ የሚታሰብን ዓላማ በገንዘብ ለመደገፍ የሚደረግ የገቢ ማስገኛ ስልት (fund raising strategy) ነው፡፡

አገልግሎትን ከገንዘብ ጋር መቀላቀል

መንፈሳዊ አገልግሎት ንግድ መሆን የለበትም፡፡ መምህራንን የሚያስመጡ አጥቢያዎችም አገልግሎቱን ገንዘብ ከመሰብሰብ ጋር ሊያገናኙት አይገባም፡፡ ምንም እንኳ የቤተክርስቲያን አገልግሎት ገንዘብ እንደሚያስፈልገው ቢታወቅም ገንዘብን መሰብሰብ በግልጽ በሚደረግ ጥረት እንጂ በማስመሰል በሚደረግ፣ መንፈሳዊ ዋጋን በሚያሳጣ መልኩ መፈጸም የለበትም፡፡ በብዙ ቦታዎች መምህራንን የማስመጣት ነገር “ከገቢ ማስገኛ” መንገዶች አንዱ (ቀዳሚው) ተደርጎ ይታሰባል፤ በተግባርም ይታያል፡፡ ለማስተማር የሚመጡ ሰዎች የሚመረጡትም ያላቸውን ታዋቂነት በመጠቀም ወይም በደላላ አሰራር ገንዘብ መሰብሰብ የሚችሉ መሆናቸውን ታሳቢ በማድረግ ነው፡፡ በተለያየ ቦታ እየተዘዋወሩ ከሚያስተምሩ መምህራንም ቀላል የማይባል ቁጥር ያላቸው ምንደኞች አሉ፡፡ ለእነዚህ ሰዎች “አገልግሎቱ” ኑሯቸውን የሚገፉበት የስምሪት መድረክ እንጂ ለመንፈሳዊ ዋጋ የሚደረግ ሱታፌ አይደለም፡፡

ስለሆነም የየራሳቸውን ደላሎች በየቦታው በማሰማራት፣ “ለአገልግሎት” በሚሄዱባቸው ቦታዎችም በድለላቸውና በማጭበርበራቸው ከምዕመናን ከሚሰበስቡት ገንዘብ በፐርሰንት እየተደራደሩ፣ ካልሆነም ኢ-መደበኛ በሆነ መልኩ ተጽዕኖ እየፈጠሩ የግል ጥቅማቸውን ለማካበት ይሰራሉ፡፡ ገንዘብ ማግኘትን ቀጥተኛ ዓላማ ያደረጉ መንፈሳዊ ስራዎች ፈር ለመሳት ጊዜ አይወስድባቸውም፡፡ ይህ አገልግሎትን ከገንዘብ ጋር የመቀላቀል አሠራርም ከቀጥተኛ መንፈሳዊ ኪሳራነቱ ባሻገር ሐዋርያዊ ሊሆን የሚገባውን ዞሮ የማስተማር አገልግሎት በብዙ መልኩ ያጎድፈዋል፡፡ አገልግሎት ከገንዘብ ጋር ሲቀላቀል የሚያገለግሉት ሰዎችም አገልግሎታቸው የገቢ ምንጫቸው እንጂ የእምነታቸው ፍሬ አይሆንም፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ነገር ግን ያላመኑበትን እንዴት ይጠሩታል?” (ሮሜ. 10፡14) በማለት የጠየቀው የእግዚአብሔርን ስምና ቅዱስ ቃሉን እንደ አማኝ ሳይሆን እንደቅጥረኛ ባለሙያ የሚናገሩትን ይመለከታል፡፡

ከአብያተክርስቲያናት አስተዳደር ጋር በመደበኛም ሆነ ኢ-መደበኛ መልኩ የሚደረጉ “የገንዘብ ድርድሮች” አገልግሎቱን ቁሳዊ ሲያደርጉት ይታያል፡፡ አንዳንዶቹም በድለላቸውና ምዕመናንን በስሜት በማነሳሳት የሚሰበስቡትን መንፈሳዊ ዋጋ የሌለው የገንዘብ መጠን እየጠቀሱ “ካስገባነው ገቢ አንፃር በኮሚሽን መልኩ ይከፈለን” በማለት እስከመከራከር መድረሳቸው አገልግሎቱ ምን ያክል መስመር እየሳተ እንደመጣ በግልጽ ያሳያል፡፡ ከዚያም ባሻገር ለአገልግሎት ተብለው የሚመጡ መምህራን በልዩ ልዩ መንገድ ሌሎች ንግዶችን ሲያካሂዱ ይታያል፡፡ ለምሳሌ ያክል አንዳንዶቹ በውጭ ሀገራት ለአገልግሎት በሚመጡበት ጊዜ የመዝሙርም ሆነ የስብከት ካሴታቸውን የቅጅ መብት ከሰጡት አሳታሚ በመደበቅ (በመስረቅ) ወደ ሲዲዎች እንዲገለበጥ ካደረጉ በኋላ የኦሪጂናሉን ስቲከር በመለጠፍ በኦሪጅናል ዋጋ ምዕመናንን “ለበረከት ውሰዱ” በማለት ይነግዳሉ፡፡ ሌሎችም ከምዕመናን በልዩ ልዩ መንገድ በግል ገንዘብ በመቀበል አገልግሎታቸውን ዋጋ ያሳጡታል፡፡ በአንድ ወቅት አንድ መምህር በአውደ ምህረት “ኢትዮጵያ ሄጄ የማገለግልበት መኪና ብትገዙልኝ ምን አለበት?…ለአገልግሎት እስከሆነ ድረስ አውሮፕላንም እንግዛ ብንል ልታግዙን ይገባል፡፡” በማለት የተናገረውን እንደማሳያ መውሰድ እንችላለን፡፡ እንደዚህ ዓይነት “መምህራን” ወንጌልን መነገጃ የሚያደርጉ፣ ምዕመናንም የእነርሱን የማይጠግብ ኪስ ለመሙላት የተፈጠሩ የሚመስላቸው ስለሆኑ እንጂ እውነት ስለ አገልግሎት ብለው አይደለም፡፡

እንዲህ ዓይነቱ ምንደኛ ጌታችን በወንጌል “ያለ ዋጋ የተቀበላችሁትን ያለ ዋጋ ስጡ፡፡ በመቀነታችሁም ወርቅ ወይም ብር ወይም መሐለቅ አትያዙ፡፡ ለመንገድም ስልቻ ወይም ሁለት ልብስ ወይም ጫማ፣ ወይም በትር አትያዙ፤ ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋልና፡፡” (ማቴ. 10፡8-10) ያለውን የሚተረጉምበትን፣ የሚያስተምርበትን ያልተበረዘ ቅዱስ መንፈስ ከወዴት ያገኛል? ይህን ጥቅስ አንስተው “ሲያስተምሩ” (ንግዳቸውን በአመክንዮ ሲደግፉ) እንኳን የመጀመሪያዎቹን ንባባት ትተው “ለሠራተኛ ዋጋው ይገባዋል” የሚለውን እየደጋገሙ የጌታን ቃል ለነውራቸው መሸፈኛ ያደርጉታል፡፡ ጌታችን እንዳለ “ለሁለት ጌቶች መገዛት የሚቻለው አገልጋይ የለም፡፡” (ማቴ. 6፡24) የሚያሳዝነው በምንደኞቹ ምክንያት ደገኛው አገልግሎት መናቁና መፈረጁ ነው፡፡ በአንጻሩ በዘመናችን በእውነት ለመንፈሳዊ ዓላማ የግል ጥቅማቸውን እየተው፣ ራሳቸውን እየጎዱ የሐዋርያትን ፈለግ ተከትለው በየጠረፉ፣ የተረሱ ምዕመናን ባሉበት ሁሉ የሚያገለግሉ መምህራን ከአጭበርባሪዎቹ የተነሳ “ከኑግ ጋር እንደተገኘ ሰሊጥ” ለትችትና ነቀፋ መጋለጣቸው ያሳዝናል፡፡ ይሁንና መንፈሳዊ አገልጋይ በስህተትም ሆነ በእውቀት የሚፈጠሩ መሰረት አልባ ትችቶች ለአገልግሎቱ ማትጊያ መንፈሳዊ ዋጋዎች ይሆኑታል እንጂ ማደናቀፊያ አይደሉም፡፡

“መምህራንን ተጠቅመን ‘ገቢ ብናስገኝ’ ምን አለበት?” 

እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በብዙዎች ዘንድ አገልግሎትን ለገንዘብ ማስገኛነት የማመቻቸት ክፉ ልምምድ ቢያንስ በመርህ ደረጃ ተቀባይነት አልነበረውም፡፡ አገልግሎቱን ለንግድ የሚያውሉት ሰዎችም ሌሎች ማስመሰያዎችን እየፈጠሩ ይናገራሉ እንጂ በግልጽ ገንዘብ የማስገኘት ዓላማን የሚያነብር (legitimize የሚያደርግ) አመክንዮ ማቅረብ አልተለመደም ነበር፡፡ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ግን ነውሩ ሥር እየሰደደ መንፈሳዊነት የጎደለውን አመክንዮ ያለማፈር በአውደ ምሕረት የሚያብራሩ ምንደኞች በዝተዋል፡፡

ለመሆኑ መምህራንና ዘማርያንን ተጠቅሞ ገንዘብ የሚገኝበት መንገድ ለምዕመናን መንፈሳዊ ህይወት ያለው አንድምታስ ምንድን ነው? ምዕመናን ለቤተክርስቲያን አስተዋጽኦ ማድረግ ግዴታችን ቢሆንም አሥራታችንን የምናወጣው ሕገ እግዚአብሔርን፣ ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ጠብቀን መሆን አለበት፡፡ ሰው በስጦታው ዋጋ የሚያገኝበት አምኖበት ሲሰጥ እንጂ በስሜት ተገፋፍቶ፣ ሰው ይይልኝ ብሎ፣ ‘ታዋቂ’ በሚባሉ በሰባኪነት ስም ድለላን ሙያ አድርገው በያዙ ሰዎች የሽንገላ ምርቃትን ለመቀበል መሆን የለበትም፡፡ የእግዚአብሔር ቃል እንዲህ ይላል “ለሰዎች ትታዩ ዘንድ ምጽዋታችሁን በሰዎች ፊት እንዳታደርጉ ተጠንቀቁ፤ ያለዚያ በሰማያት ባለው በአባታችሁ ዘንድ ዋጋ የላችሁም፡፡ ምጽዋታችሁንም በምታደርጉበት ጊዜ ግብዞች በሰዎች ዘንድ ሊመሰገኑ በምኩራብና በአውራ ጎዳና እንደሚያደርጉት በፊታችሁ መለከት አታስነፉ፤ እውነት እላችኋለሁ፤ ዋጋቸውን ተቀብለዋል፡፡” (ማቴ. 6፡1-2)

በቁማር የሚገኝ ዕጣ ለማግኘት ሲል ገንዘብ የሚሰጥ፣ ስሙ ስለተጠራና ስለተጨበጨበለት ገንዘብ የሚሰጥ፣ የምንደኛ ደላሎችን የአደባባይ ምርቃት ፈልጎ ገንዘብ የሚሰጥ በእግዚአብሔር ቃል መሠረት በምድር ዋጋውን ስለተቀበለ ሰማያዊ በረከትን አያገኝም፡፡ ይሁንና ምዕመናን ይህን የእግዚአብሔር ቃል በሚገባ እንዳይረዱ ተግተው የሚሠሩ ብዙ ናቸው፡፡ ከእነዚህም የተነሳ ብዙ ሰዎች ለቤተክርስቲያን ገንዘብ መስጠት የሚገባው እልልታና ጭብጨባ ባለበት ሰዓት እንደሆነ የሚያስቡ ይመስላል፡፡ ጌታችን በወንጌል “እናንተ ግብዞች ጻፎችና ፈሪሳውያን መንግስተ ሰማያትን በሰው ፊት ስለምትዘጉ ወዮላችሁ! እናንተም አትገቡም፤ የሚገቡትንም ከመግባት ትከለክሉአቸዋላችሁ፡፡” (ማቴ. 23፡14) ያላቸው እነዚህን ነው፡፡ የቤተክርስቲያንን ገቢ ከማሳደግ አኳያ የመምህራነ ወንጌል ድርሻ ድለላና ማጭበርበር ሳይሆን ምዕመናንን በሚገባ ማስተማርና ዋጋ የሚያገኙበትን የጽድቅ ስጦታ እንዲሰጡ መምከር እንጂ የሀሰትን አሰራር ማባዛትና ራሳቸውን እንደ ታዋቂ ሰው (celebrity) ለሽያጭ በማቅረብ የምንደኞችን ካዝና መሙላት፣ የምዕመናንንም ስጦታ መንፈሳዊ ዋጋ ማሳጣት አይደለም፡፡

ሰባክያን የሚመረጡበት መስፈርት ብልሹነት

በዘመናችን ለሐዋርያዊ ጉዞ ሰባክያን የሚመረጡበት መስፈርት ብዙ ችግሮች ያሉበት ነው፡፡ በመንፈሳዊ ሕይወታቸው፣ በእውቀታቸውና በማስተማር ብቃታቸው ከሚመረጡት ይልቅ በፌስቡክና ዩቲዩብ ባላቸው ታዋቂነት፣ ገንዘብ ለመሰብሰብ ባላቸው የድለላ ችሎታ፣ የሚገባቸውንም የማይገባቸውንም ቀሚስና ቆብ ለማሳመር በሚያደርጉት መኩነስነስ፣ በዘርና ፖለቲካዊ ቡድንተኝነት እንዲሁም በመሳሰሉት ሥጋዊ መመዘኛዎች የሚመረጡት ይበዛሉ፡፡ ሌሎችም አገልግሎቱ ከሚሰጥበት ቦታ ካሉ ሰዎች ጋር (በተለይም ከካህናትና ሰበካ ጉባኤ አስተዳደር አካላት ጋር) ባላቸው ግላዊ ግንኙነት ይመረጣሉ፡፡ ለዚህም ብለው በየአጥቢያ አብያተክርስቲያናት “ተጽዕኖ ፈጣሪ” ናቸው ብለው የሚያስቧቸውን ሰዎች በአውደ ምህረት የሚሸነግሉ፣ በልዩ ልዩ መንገድ የተጋነነ ግለሰባዊ የስብዕና ግንባታ (personality cult) ለመፍጠር የሚሽቀዳደሙ አሉ፡፡

አብያተክርስቲያናት ከመንፈሳዊ መስፈርት በወጣ መልኩ ሰባክያንን መምረጣቸው በጎ ምግባር የነበራቸው ሰባክያን ሳይቀሩ “የአገልግሎቱን እድል” ለማግኘት ሲሉ በድለላ፣ በማስመሰል አለባበስ እንዲሁም በመሳሰሉት ዋነኞቹን ምንደኞች ለመምሰል ሲሽቀዳደሙ ማየት ልብን ይሰብራል፡፡ አንዳንድ ሰባክያን ለአገልግሎት ከመጡ ተመልሰው የሚጠሩበትን መንገድ ለማመቻቸት ብዙ መንፈሳዊ ያልሆኑ አሠራሮች ውስጥ ይገባሉ፡፡ ተመልሰው መጠራት የማይችሉ ከሆነም በግልጽም በስውርም የራሳቸውን ጓደኞች ወይም የሥጋ ዘመዶቻቸውን በቀጣይ እንዲጠሩ መደላድል ይፈጥራሉ፡፡ ይህም አገልግሎቱን ፍፁም ቁሳዊና ለብልሹ አሠራር የተመቸ ያደርገዋል፡፡ ይህ ችግር በብዛት የሚስተዋለው ጥቅም በሚበዛበት የታላላቅ ከተሞች ወይም የውጭ ሀገራት አገልግሎት ላይ ነው፡፡ መከራ ባለበት አገልግሎትማ ማን ይሽቀዳደማል!?

ሰባክያን ራሳቸውን በሁሉ ጉዳይ ሊቅ አድርገው የማቅረብ ችግር

ሰባክያን ለሚመረጡበት ስሁት መንገድ ለማገዝ ሰባክያኑን ሁሉን የሚያውቁ አስመስሎ በማጋነን ማስታወቂያ መስራት እየተለመደ ነው፡፡ ትሁት አገልጋይ እንኳ ቢሆን ራሳቸውን እንደ “አስመጭና ላኪ” የሚቆጥሩት አካላት ለንግዳቸው ስለሚፈልጉት አቀራረቡን ለማስተካከል ይከብዳል፡፡ አንዳንዶቹ ሰባክያንም ትዕቢቱ ስለሚጋባባቸው ራሳቸውን በሁሉ ጉዳይ ሊቅ አድርገው በማቅረብ በማያውቁት እየተለኩ ይወድቃሉ፡፡ አንድ መምህር በአውደ ምህረት ስለቆመ ብቻ ራሱን የባህልም፣ የኮሜዲም፣ የፖለቲካም፣ የስነ ልቦናም፣ የጤናም፣ የመሳሰለውም ባለሙያ አስመስሎ ከመንፈሳዊ ትምህርት ጋር በማይገናኙ ጉዳዮች ሳይቀር ትዝብት ላይ የሚጥሉ ረብ የለሽ አስተያየቶችን ሲሰጥ ያሳቅቃል፡፡ ከሚያስተምሩት ምዕመን መካከል እነርሱ ባለማወቅ የሚናገሩበትን ሙያ የሚያውቁ ሰዎች እንዳሉ እንኳ አያስተውሉም፡፡ በዚህም ራሳቸውን ያስገምታሉ፣ ቤተክርስቲያንንም ያሰድባሉ፡፡ ከዓለማዊ ጉዳዮች ባሻገር በመንፈሳዊ ትምህርትም አንድ መምህር ሁሉን ሊያውቅ አይችልም፡፡ የማያውቁትን ሲጠየቁ በጥበብ ከማለፍ ይልቅ በሞኝነትና በድፍረት ያልተረዱትን የሚናገሩ ሲበዙ እናስተውላለን፡፡ የዚህም ምክንያቱ ራስን በሁሉ ጉዳይ ሊቅ አድርጎ የማቅረብ ችግር ነው፡፡

በአገልግሎት ሰበብ ግላዊ ወይም ቡድናዊ ዓላማን ማስፈጸም

የቤተክርስቲያን አገልግሎት በጥቅመኞች፣ እንዲሁም በዘርና በፖለቲካ እይታ ቡድናዊ ስሜትን ፈጥረው ቤተክርስቲያንን በሚያውኩ ሰዎች እጅ በሚወድቅበት ጊዜ ከሚታዩ ችግሮች አንዱ መንፈሳዊውን አገልግሎት የሚወዱትን ለማመስገን፣ የሚጠሉትን ለመርገም ማዋል ነው፡፡ ይህ ችግር በውጭ ሀገራት በሚገኙ አጥቢያዎች ይበልጥ ይስተዋላል፡፡ ለማስተማር የሚመጡትን መምህራን በጥቅም በመደለል ወይም የተሳሳተና የተዛባ መረጃ በመስጠት የተወሰኑ ሰዎችን ሀሳብ ብቻ እንዲይዙ ያደርጓቸዋል፡፡ ለዚህም እንዲረዳቸው መምህራኑ በትርፍ ጊዜያቸው ከማን ጋር መገናኘት እንዳለባቸው ወይም እንደሌለባቸውም ጭምር የሚከታተሏቸው ሰዎች ይመድባሉ፡፡ በውለታና በጥቅማጥቅም በመደለል፣ ወይም የተጣመመ ‘መረጃ’ (deliberately twisted information) በመስጠት የሚፈልጉትን ሀሳብ ይጭኑባቸዋል፡፡ ከዚህም የተነሳ የስብከቱና የትምህርቱ አቅጣጫ ሰዎችን ለመንግስተ ሰማያት ለማብቃት ሳይሆን እንዲወደሱ የሚፈልጓቸውን በውዳሴ ከንቱ በመሸንገል፣ እንዲሰደቡ የሚፈልጓቸውን ደግሞ ያለስማቸው ስም በመስጠት እንዲሁም በግልጽ በመሳደብ እንዲበላሽ ያደርጋሉ፡፡ ቡድናዊ ስሜት ያላቸው ሰዎች መምህራንን በማስመጣትና በመደለል ወይም በማታለል የግለሰቦች ወይም አምባገነናዊ አስተዳደሮች ማኅበራዊ ቅቡልነት መገንቢያ አድርገው ይወስዷቸዋል፡፡ በዝና የሚታወቁ መምህራንን ከሚያስቀድሙባቸው ምክንያቶች አንዱም በተበላሸ አሰራራቸው  የሚተቿቸውን ምዕመናን “አንተ/አንቺ እገሌ ከተባለው ታዋቂ መምህር ትበልጣለህ/ትበልጫለሽ? እነርሱኮ ይደግፉናል፡፡” የሚል ስንኩል አመክንዮ ለመፍጠር ነው፡፡

ምንደኛ የሆኑት መምህራንም “አስመጪና ላኪዎቻቸውን” የሚያስደስት የመሰላቸውን የፖለቲካና የቡድንተኝነት አስተሳሰብ በሥጋዊ ስሜት ተመርተው እየተናገሩ በረከትን ሊያወርሱ ተጠርተው መርገምን ይጭናሉ፡፡ (መዝ. 83፡6) የጥቅም ትስስራቸው ወደሚያደላበት ቡድን በመወገን፣ ሌሎቹም በመረጃ እጥረት ወይም መዛባት ከቤተክርስቲያን መሠረታዊ ተልእኮ ወጥተው የግለሰቦችና ቡድኖች መንፈሳዊ ያልሆነ ተልዕኮ ፈጻሚ ሲሆኑ ይታያሉ፡፡ በንግድ ፉክክር ውስጥ ሳይቀር እየገቡ ለአጉራሾቻቸው የንግድ ተቋማት በአውደ ምህረት ማስታወቂያ ይሰራሉ፡፡ አንድ አስተማሪ ይህን መሰሉን ተራ ነገር ሲናገር በሀሳቡ ሊስማሙ የሚችሉት በግላዊ መሳሳብ ከእርሱና ከመሰሎቹ ጋር የሚግባቡ ሰዎች ብቻ ናቸው፡፡ ለሌሎቹ ግን አውደ ምህረቱ የማንን ሀሳብ ለማንጸባረቅ እንደዋለ ለመረዳት አይከብዳቸውም፡፡ ለእነዚህ ሰዎች “ከትምህርቱ” በኋላ “ያስተማረን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ የተመሰገነ ይሁን” ብለው የሚያሳርጉ ሰዎች መንፈስ ቅዱስን ሳይታወቃቸው ይዘልፉታል፡፡ ምዕመናንም ቃለ እግዚአብሔርን በንጹህ ህሊና ከመስማት ይልቅ በሚያውቁትና በሚረዱት ልክ እየመዘኑ ለጽድቅ በተቀመጡበት አደባባይ ለፍርድ ይቆማሉ፡፡ አባቶቻችን በመልክዓ ጴጥሮስ ወጳውሎስ ለወንጌል አገልግሎት መፋጠናቸውን አስበው ሲያመሰግኑ “ጳውሎስ ወጴጥሮስ ለክርስቶስ ላእካነ ቃሉ/ጳውሎስና ጴጥሮስ ሆይ እናንተ የክርስቶስ የቃሉ መልእክተኞች ናችሁ” ማለታቸው ለሰባክያነ ወንጌል መርህ ሊሆናቸው በተገባ ነበር፡፡ ቅዱስ ቃሉን ለማስተማር የሚቆሙ ሁሉ የክርስቶስ አምሳል፣ የመንፈስ ቅዱስ መልእክተኞች ሆነው ከመንፈስቅዱስ የተገኘውን (የተማሩትን፣ ያመኑትን) ሊያስተምሩ ይገባል እንጂ ነገር አመላላሽ ሆነው ቅዱስ የሆነውን የእግዚአብሔርን ቃል የሚወዷቸውን ለመጥቀም፣ የሚጠሏቸውን ለመጉዳት ሊሸቅጡበት አይገባም፡፡ ልበ አምላክ ዳዊት “ቃለ እግዚአብሔር ቃል ንጹሕ/የእግዚአብሔር ቃል ንጹሕ ቃል ነው” (መዝ. 11፡6) ያለው በመንፈስ ቅዱስ መሪነት የሚነገርን እንጂ በዚህ መልኩ የሚሸቀጠውን አይደለምና፡፡

ውሸት፣ ከንቱ ውዳሴና ሽንገላ

የገንዘብ ጥቅምና የግላዊ ታዋቂነት ፍለጋ ተዘዋውሮ የማስተማርን አገልግሎት መንፈሳዊነት እያጠፉት እንደሆነ ከሚያሳዩ ጉዳዮች አንዱ በዚህ መሰል ትስስር የሚመጡ መምህራን የሚገኙባቸው አውደምህረቶች ላይ የሚታየው የውሸት፣ ከንቱ ውዳሴና ሽንገላ ብዛት ነው፡፡ ምንደኛ አገልጋዮች በደላሎቻቸውና በግል በሚቆጣጠሯቸው በርካታ ተከታዮች ባሏቸው የማኅበራዊ ትስስር ገጾች አማካኝነት የሌላቸውን ክብር ለራሳቸው በመስጠት በውሸት፣ በከንቱ ውዳሴና በሽንገላ መንፈሳዊውን አውደ ምህረት የቲያትር መድረክ ያስመስሉታል፡፡ መምህራኑ ለአገልግሎት የሚመረጡበት መስፈርት “ታዋቂ” ናቸው በሚል ስለሆነ “የታዋቂነትን” ካባ እንደደረቡ ለመቆየት ውሸትና ከንቱ ውዳሴን ያበዛሉ፡፡ ፎቶአቸውን በፎቶሾፕ በማሳመር ከቢራ ማስታወቂያ የማይተናነስ ግነት በበዛበት መልኩ የጉባኤ ፖስተሮችን ማስተዋወቅ፣ ያላደረጉትን እንዳደረጉ አስመስለው በመናገር ለራሳቸው የሀሰት ክብርን መስጠት፣ የአብያተክርስቲያናትን አገልጋዮች ከልክ ባለፈ ውዳሴ ከንቱ በመካብ በአጸፋው ለመከበር የመፈለግ አዝማሚያዎች በየአውደምህረቱ እየተለመዱ መጥተዋል፡፡ ይህም በመልካም እርሻችን ላይ እንደበቀለ ተዛማች አረም ነው፡፡

ከባድ የገንዘብ ጫና

በዘመናችን ብዙ የቤተክርስቲያናችን መደበኛ አገልጋዮች እጅግ በጣም አነስተኛ በሆነ ወርኃዊ ደሞዝ እያገለገሉ ቢሆንም የቤተክርስቲያን አገልግሎት ለጥቂቶች ከታላላቅ ደሞዝ ከፋይ መሥሪያ ቤቶች የተሻሉ የገቢ ማግኛ መንገዶች ሆነዋል፡፡ በሀገራችን በኢትዮጵያ አንድ የመንግስትም ሆነ የግል መስሪያ ቤት ሠራተኛ ለመስክ ሥራ ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ ቢያስፈልገው የሚጠቀምበት መጓጓዣና የሚሰጠው አበል እንደ ስልጣን እርከኑ ቢለያይም በአውሮፕላን የመሳፈሪያ ቲኬትና የተጋነነ አበል የሚያገኙት እጅግ ጥቂቶች ናቸው፡፡ በአንጻሩ በመደበኛ በጀት ለሚያገለግሉ አገልጋዮቿ ከመንግስትና የግል ቀጣሪዎች የማይነጻጸር እጅግ ዝቅተኛ ደመወዝ በምትከፍል ቤተክርስቲያን ውስጥ እየተዘዋወሩ ለሚያስተምሩ መምህራን የሚወጣው የአውሮፕላን ቲኬትና የአበል ወጭ በምዕመናን ላይ ከባድ የገንዘብ ጫና የሚፈጥር ነው፡፡ ምንደኛ የሆኑት መምህራን ለመደበኛ ካህናቷ በወር ከምትከፍለው ሃያ እጥፍ በላይ ለአንድና ለሁለት ቀን ጉባኤ ሲጠይቁ ማየት ያልተለመደ አይደለም፡፡ አርቀው ማስተዋል የማይችሉ ሰዎች የክፍያ ጉዳይ አስተያየት ሲሰጥበት “ቢከፈላቸው ምን አለበት?” ይላሉ፡፡ ችግሩ ያለው የተሻለ ገንዘብ መክፈል አለመክፈሉ ላይ ሳይሆን ያለ ተገማች አሠራር ያልተመጣጠነ ክፍያ መጠየቅ አገልግሎቱን በቀጥታም ሆነ በሂደት መስመር የሚያስት በመሆኑ ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ገንዘብን መውደድ የክፋት ሁሉ ስር ነው” (1ኛ ጢሞ. 6፡10) ያለውም ይህን መሰሉ መርህ አልባ የገንዘብ ንጥቂያ ሃይማኖትን በመካድ የመጠናቀቅ እድሉ ሰፊ ስለሆነ ነው፡፡ ይህንንም ለመረዳት ሩቅ ሳንሄድ በቅርቡ ከቤተክርስቲያን በይፋ ተለይተው ባገኙት አጋጣሚ ሁሉ ቤተክርስቲያንን ማሳደድን ሥራዬ ብለው የያዙት ወገኖቻችን የሄዱበትን የቀድሞ መንገድ ማስታወስ ይበቃል፡፡

በውጭ ሀገር ባሉ በርካታ አብያተክርስቲያናት አንድን መምህር ለማምጣት ለትራንስፖርትና ለመቆያ ያሉ ወጪዎችን ሳይጨምር ለአንድ ወር አገልግሎት በአማካይ ከሦስት እስከ ሰባት ሺህ የአሜሪካ ዶላር “የኪስ ገንዘብ” ይሰጣቸዋል፡፡ ይህ ክፍያ በዓለማችን ታላላቅ የሚባሉት ድርጅቶች ከሚከፍሉት የሚበልጥ ከመሆኑም ባሻገር በሀገራችን የገጠር አካባቢዎች አንድ ቤተክርስቲያን ማሠራት የሚችል ነው፡፡ የአውሮፕላን ቲኬት፣ የምግብና የመኝታ አገልግሎት ተሸፍኖለት ለአንድ ወር ይህን የሚያክል ክፍያ የሚገኝበት ሥራ እጅግ በጣም ጥቂት ነው፡፡ ይህ ሁሉ ጫና የሚወድቀው በዓለማችን ባሉ ታላላቅ ከተሞች ዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ባለውና በብዛት የጉልበት ሥራ በመሥራት በሚተዳደረው ኢትዮጵያዊ ማኅበረሰብ መሆኑ ደግሞ ምጸቱን ያጎላዋል፡፡ ይሁንና “መምህራን ማስመጣቱን” በዋናነት የሚመሩት አካላት ጫናውን የሚያዩበት መንገድ “ያዋጣል ወይስ አያዋጣም?” በሚል የንግድ ሚዛን እንጂ “በእናንተ በአንዱ ስንኳ እንዳንከብድበት በቀንና በሌሊት እየሠራን የእግዚአብሔርን ወንጌል ሰበክንላችሁ” (1ኛ ተሰ. 2፡9) በሚለው በቃልም በሕይወትም በተገለጠው የቅዱሳን አባቶቻችን  ምክር ስላልሆነ ችግሩ አያሳስባቸውም፡፡

መደምደሚያ

ወንጌልን ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎት የቤተክርስቲያን መሰረታዊ ተልዕኮ ነው፡፡ ከቅዱሳን ሐዋርያት ጀምሮ በየዘመናቱ የተነሱ የቤተክርስቲያን ሊቃውንት፣ መናኝ ባሕታውያንና እንደየጸጋቸው በአግባቡ የተማሩትን ትምህርተ ወንጌልን ለሌሎች የሚያዳርሱ ምዕመናንና ምዕመናት እልፍ ዋጋ ያገኙበት፣ የሚያገኙበት የጽድቅ አገልግሎት ነው፡፡ ይህ አገልግሎት ጌታችን በዳግም ምጽዓት በክብር ለፍርድ ሲገለጥ እያንዳንዳችንን “ተርቤ አብልታችሁኛልን?ተጠምቼ አጠጥታችሁኛልን?” በማለት የሚጠይቀን ደገኛ ምጽዋት ነው፡፡ ዛሬም በዘመናችን ቃለ ወንጌልን ለተራቡ፣ በየጠረፉ፣ አብያተ ክርስቲያናት ባሉበት ሁሉ ያለ ዋጋ እንደቅዱሳን ሐዋርያት እየደከሙ ቤተክርስቲያንን በምዕመናን ከዋክብትነት የሚያደምቁ፣ ራሳቸውም ከአላውያንና ከመናፍቃን በሚመጣ ማለቂያ በሌለው መከራ እየተፈተኑ የሚያበሩ የጽድቅ ፀሐዮች አሉ፡፡

በአንጻሩ ደግሞ የወንጌል አገልግሎትን እንደ አማኝ፣ እንደ አገልጋይ ሳይሆን እንደ አርቲስት፣ እንደ አነቃቂ ንግግር አቅራቢ ለመነገጃነት በማቅረብ ለራሳቸው የሥጋ ድልብን የሚያከማቹ፣ ምዕመናንንም ለስህተት አሠራራቸው ባርያ በማድረግ የጽድቁን አገልግሎት መሸቀጫ የሚያደርጉ አሉ፡፡ እነዚህ ራሳቸውን ‘ታዋቂ’ አድርገው የሚቆጥሩ ወይም ‘ታዋቂ’ ለመሆን የሚጥሩ ምንደኞች ‘አገልግሎታቸው’ በመታየት ላይ የተመሰረተ ስለሆነ ብዙ ሰው የሚያውቃቸው በሞኞች ዘንድም “የቤተክርስቲያን የቁርጥ ቀን ልጆች” የሚባሉ፣ ራሳቸውም በሐሰት የማኅበራዊ ሚዲያ አካውንቶች በመጠቀም ለራሳቸው ከንቱ ውዳሴን የሚያዘንቡ፣ ወንጌልን በገንዘብ የሚለውጡ፣ ምርቃትና ጸሎትን የሚሸጡ ሲሞናውያን ናቸው፡፡ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት በሁሉም የዓለም ዳርቻ የማዳረስ ግዴታ ያለብን የቤተክርስቲያን ልዩ ልዩ የአስተዳደር አካላት፣ ካህናትና ምዕመናን የጽድቁ አገልግሎት ለመንፈሳዊ ዋጋ እንጂ ለሥጋዊ ብዕልና ታዋቂነት እንዳይውል የመጠበቅ ግዴታ አለብን፡፡ ተዘዋውሮ የማስተማር አገልግሎታችን የጽድቅ እንጀራን ለተራቡ ሁሉ የሚሰጥ ምጽዋት አድርገን የምናቀርብበት ጥበብ መንፈሳዊ እንዲሆንልን የሐዋርያት አምላክ፣ የሠራዊተ መላዕክት ጌታ፣ አምላካችን እግዚአብሔር ይርዳን፡፡

በልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ‘የሰበካ ጉባዔ’ ኃላፊነት

kale awadi

ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት ከማስተማር አንጻር በማንኛውም ቦታ ያለችው ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ አጥቢያ ቤተክርስቲያን የማይተካ ድርሻ አላት። የአጥቢያ ቤተክርስቲያን ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ (የሰንበት ትምህርት ቤት ክፍል) የልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት በበላይነት የመምራትና የማስተባበር ታላቅ ኃላፊነት አለበት። የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ተግባራዊ መሆንም ይሁን ውጤታማ መሆን በአጥቢያ ቤተክርስቲያን ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ እንቅስቃሴና ቁርጠኝነት ላይ የተመሠረተ ነው። የአጥቢያ ቤተክርስቲያን ሰበካ ጉባዔ ከወላጆች፣ ከልጆች፣ ከመምህራንና ከሌሎች ተባባሪ አካላት ጋር በመሆን የልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት ዋነኛ የቤተክርስቲያን የአገልግሎት ዘርፍ አድርጎ ማቀድ፣ መተግበር፣ መከታተልና መመዘን ይኖርበታል።

የሰበካው መንፈሳዊ ጉባዔ አስተዳደር የሕፃናት እና ወጣቶች ክፍልን በሰበካው መንፈሳዊ አስተዳደር ሥር በማቋቋም ክፍሉ በአጥቢያው ቤተክርስቲያን ስብከተ ወንጌል እና ሰንበት ት/ቤት በመታገዝ ሥራውን እንዲያከናውን ያደርጋል። ልጆችንና ወጣቶችን መንፈሳዊ ትምህርት ማስተማር ቀጣይ የቤተክርስቲያን ተረካቢዎችን ማፍራት ከመሆኑ አንጻር ለዚህ አገልግሎት የማይተጋ ሰበካ ጉባዔ ካለ በቤተክርስቲያኒቱ የወደፊት ዕጣ ፈንታ ላይ አደጋ እንደጋረጠ ተደርጎ መቆጠር አለበት። ይህንን አለማድረግ ታሪክም ይቅር የማይለው፣ በእግዚአብሔርም ዘንድ የሚያስጠይቅ ነውና። ይህንን ከባድ ኃላፊነት መሠረት በማድረግ በዚህች የልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት በሚመለከት የዚህ ዙር የመጨረሻ ክፍል በሆነችው የአስተምህሮ ጽሑፍ የአጥቢያ ቤተክርስቲያን ድርሻና ይህንንም ድርሻ በብቃት ለመወጣት ይረዳሉ ያልናቸውን ሃሳቦች እንዳስሳለን።

ሥርዓተ ትምህርት

የሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ከወላጆችና ከመምህራን ጋር በመሆን ልጆች የሚማሩበትን ማዕከላዊ ወጥነቱን ጠብቆ የተዘጋጀ ሥርዓተ ትምህርትን (curriculum) ማተምና ማቅረብ ይኖርበታል። በማዕከል የተዘጋጀ ሥርዓተ ትምህርት በሌለበት ሁኔታ ሌሎች አጥቢያዎች የሚጠቀሙበትን ሥርዓተ ትምህርት አዳብሮ መጠቀም ይመከራል። ስለዚህ ሥርዓተ ትምህርትም በወላጆች፣ በመምህራንና በልጆች ዘንድ ማስተዋወቅና በቂ ግንዛቤን መፍጠር የሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ድርሻ ነው። ቀድሞ የተዘጋጀ ሥርዓተ ትምህርትን ከመተግበር በፊት ከነባራዊው ሁኔታ ጋር ማጣጣም ያስፈልጋል። የሥርዓተ ትምህርቱንም ዝርዝር ሁኔታ በተመለከተ  ከወላጆችና ከመምህራን ጋር በየወቅቱ ምክክር ማድረግ የትምህርቱን ውጤታማነት ይጨምራል።

የትምህርት መርኃግብር

የሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ልጆችን ለማስተማሪያ የሚሆነውን የጊዜ ሰሌዳ (Time-table) ከመምህራንና ከወላጆች ጋር በመነጋገር ማዘጋጀትና ለሁሉም ማሳወቅ አንዱ ድርሻው ነው። ለሁሉም ወላጆች/ልጆች አመቺ የሚሆን ጊዜ ማግኘት አስቸጋሪ ነው። ሆኖም ለአብዛኛው የሚቻልበት ጊዜን ማግኘት ይቻላል። ብዙውን ጊዜ ሰንበታት (ቀዳሚትና እሑድ) ለማስተማሪያነት ሊመረጡ ይችላሉ። ሆኖም ግን ሁሉን ባሳተፈ መልኩ የተዘጋጀ መርሀ ግብር ተቀባይነት ይኖረዋል። ትምህርቱም በሰዓቱ እንዲጀመርና በሰዓቱ እንዲያልቅ ማድረግ ይኖርበታል። በዋዛ ፈዛዛ የሚባክን የትምህርት ጊዜም እንዳይኖር ማድረግ እንዲሁ። በቃለ ዓዋዲው ላይም “የሣምንቱን መርሀ ግብር በማውጣት ትምህርት እንዲሰጥ ያደርጋል” በማለት ኃላፊነቱን ያስረዳል።

የመማሪያ ቦታ

የሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ለሕፃናትና ወጣቶች ትምህርት  የሚያስፈልጉትን የመማሪያ ክፍሎችንና (teaching rooms) ተያያዥ አገልግሎቶችን (በንጽሕና የተያዙ መጸዳጃ ክፍሎች፣ የመጠጥ ውኃ፣ በቂ ወንበርና ጠረጴዛ፣ የመጫወቻ ሥፍራ፣ ለመጀመሪያ እርዳታ የሚውል ቁሳቁስ (ልጆች በጨዋታ መካከል ሊወድቁ ይችላሉና) ወዘተ) ማዘጋጀት ይኖርበታል። ሕፃናት እና ወጣቶች በቤተክርስቲያን የሚማሩበት ቦታ ደህንነቱ (በሀገሩ ፖሊሲ መሠረት) የተጠበቀ መሆኑን ማረጋገጥም ይኖርበታል። ይህንንም ማረጋገጥ ልጆች ደረጃውን በጠበቀና ደህንነቱ በተረጋገጠበት የመማሪያ ቦታ እንዲማሩ ያደርጋል። በተለይ በዕድሜ ተለይተው ለሚማሩ ልጆች የአንዱ ድምፅ ሌላውን እንዳይረብሽ ማድረግ ያስፈልጋል። ነገር ግን ልጆች የሚማሩት በመደበኛው የትምህርት ጊዜ ብቻ ስላልሆነ አጠቃላይ የአጥቢያ ቤተክርስቲያኑ አገልግሎትና እንዲሁም ካህናትና ምዕመናን የሚያደርጓቸው ነገሮች ለልጆች ተስማሚ (child-friendly) እንዲሆኑ ማድረግ ያስፈልጋል። ከንትርክ፣ ከጭቅጭቅ፣ ከአድማ፣ ኃይለ ቃል ከመነጋገር፣ ከመገርመም እና ከመሳሰሉት የጸዳ የአምልኮ ሥፍራን በመፍጠር ልጆችን በተግባርም ማስተማር ይገባል።

መምህራንና አስተባባሪዎች

ትጋትና ተነሳሽነት ላላቸው መምህራንንና አስተባባሪዎች (teachers and coordinators) ተገቢውን ስልጠና በመስጠት ማዘጋጀትና መመደብ የሰበካ ጉባዔ ሌላው ድርሻ ነው። ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ሕፃናትን እና ወጣቶችን የሚያስተምሩና በተያያዥ አገልግሎት አስተዋጽዖ የሚያደርጉ መምህራንና አስተባባሪዎችን የሕፃናት እና ወጣቶች ክፍል ኃላፊው ሲያቀርብለት ከመንፈሳዊ ሕይወታቸው፣ ከሥነ ምግባር እና ከዝንባሌ አንጻር ገምግሞ ያጸድቃል። በተጨማሪም ለሕፃናት እና ወጣቶች መምህራን እና አስተባባሪዎች በሀገሩ ሕግ መሠረት ከልጆች ጋር ለመሥራት የሚያስችላቸውን ቅድመ ሁኔታ እንዲያሟሉና አስፈላጊ ማረጋገጫዎችንም እንዲያገኙ ያደርጋል። በአጠቃላይ የሚመደቡት መምህራን በእምነትና በምግባር ለልጆቹ መልካም ምሳሌ የሚሆኑ፣ ለማስተማር ብቁ የሆኑና ወላጆችም እምነት የሚጥሉባቸው መሆናቸውን ማረጋገጥ የሰበካ ጉባዔ ኃላፊነት ነው። ተምረው የማስተማር ብቃት ያላቸውን በመምረጥ በቂ ሥልጠና ወስደው እንዲያስተምሩ ማድረግም በቃለ ዓዋዲው የተቀመጠ ተግባር ነው። ከዚህ ባሻገር ልጆች የማይገባ ጸባይ ላለባቸው ግለሰቦች እንዳይጋለጡና አካላዊ ወይም ስነ-ልቦናዊ ጥቃት እንዳይደርስባቸው መከላከል የሰበካ ጉባዔው ኃላፊነት ነው። ልጆችን ስጋት ላይ የሚጥል አዝማሚያም ከታየ በፍጥነት እርምጃ መውሰድ እንዲሁ የሰበካ ጉባዔ ድርሻ ነው።

የማስተማሪያ ቁሳቁሶች

የሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ለልጆችና ወጣቶች ትምህርት ግብዓትነት የሚውሉ የማስተማሪያ ቁሳቁሶችን (educational materials) (መጻሕፍት፣ ሰሌዳ፣ የጽሕፈት መሣሪያዎች፣ ወዘተ) በበቂ ሁኔታና በሚፈለጉበት ጊዜ መቅረባቸውን ማረጋገጥ ይኖርበታል። ከዚህ በተጨማሪም መንፈሳዊ መጻሕፍት የሚገኙበት አነስተኛ ቤተ መጻሕፍት (mini-library) ማዘጋጀት ያስፈልጋል። ይህም በቃለ ዓዋዲው “ወጣቶች መንፈሳዊ ዕውቀታቸው እንዲዳብር ልዩ ልዩ የመማሪያ መሣሪያዎች የሚገኙበት ቤተ መጻሕፍት ያቋቁማል” በማለት ተገልጿል። በቂ የማስተማሪያ ቁሳቁስ በሌለበት ሁኔታ ማስተማር ለመምህራን አስቸጋሪ ነው። በተጨማሪም የሚቀርቡት የትምህርት መርጃ መሳሪያዎች ለሕፃናት እና ወጣቶች አግባብነታቸውን ማየትና ማረጋገጥም የሰበካ ጉባዔ ድርሻ ነው። እነዚህን የማስተማሪያ ቁሳቁሶች በማሟላት መምህራኑ ማስተማሩ ላይ ብቻ እንዲያተኩሩ ማድረግ ያስፈልጋል።

ክትትልና ምዘና

የሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ ከወላጆችና ከመምህራን ጋር በመሆን የትምህርቱን አጠቃላይ ሂደት በንቃት መከታተል (monitoring)፣ በየጊዜው መገምገምና (evaluation) ማስተካከያ ሲያስፈልግ በፍጥነት እንዲከናወን የማድረግ ኃላፊነት አለበት። በቃለ ዓዋዲውም “ሕፃናትን እና ወጣቶችን በቅርብ እየተከታተለ ያተምራል፣ ይመክራል፣ ይቆጣጠራል።” በማለት ያለው ኃላፊነት ተገልጿል።  በየጊዜውም ስለ ሕፃናት እና ወጣቶች በአጥቢያ ቤተክርስቲያኑ የሚሰራውን ሥራ ለምእመናን ማስተዋወቅና የምዕመናንም አስተያየት ተቀብሎ ማሻሻያዎችን ማድረግ የሰበካ ጉባዔ ድርሻ ነው። የተማሪዎች ምዘናም በአግብቡ መከናወኑንና መረጃውም ምስጢራዊነቱን በጠበቀ መልኩ መያዙን ማረጋገጥ ይገባዋል። የትምህርቱና የተማሪዎች መረጃ በአግባቡ ተደራጅቶ መያዙንም ማረጋገጥ የሰበካ ጉባዔ ድርሻ ነው።

ዕቅድና በጀት

የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት እንዲሁ በዘፈቀደ መከናወን የለበትም። ይህ አገልግሎት እንደተጨማሪ ሥራ ሳይሆን ዋና ሥራ ተደርጎ መወሰድም አለበት። በሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔው ዓመታዊ ዕቅድ (Annual Plan) ውስጥ ተካቶ በቂ ገንዘብና የሰው ኃይል ተመድቦለት መሠራት አለበት። በአጥቢያ ደረጃ የሚኖሩ የሥልጠና ወጪዎች፣ እንደአስፈላጊነቱ የመምህራን የውሎ አበሎች፣ ወዘተ ከሰበካ ጉባዔው የሥራ ማስኬጃ በጀት (Annual budget) በመመደብ መሸፈን ይኖርበታል። በአጥቢያው የሚገኙ ወላጆች ለዚህ ሥራ አስተዋጽኦ የሚያደርጉበትን መንገድ በማመቻቸት ወጪዎችን በከፊልም ሆነ በሙሉ እንዲሸፍኑ ሁኔታዎችን ማመቻቸትም የሰበካ ጉባዔው ድርሻ ነው። ነገር ግን ልጆችን ማስተማር (ሰው ለልጅ ሲባል ይሰጣል በሚል እሳቤ) አዲስ የመለመኛ ስልት እንዳይሆንና ሌላም “የሙስና” ትኩረት እንድይሆን በጥንቃቄ መደረግ ይኖርበታል።

በአጠቃላይ ሕፃናትንና ወጣቶችን መንፈሳዊ ትምህርት ከማስተማር አንጻር የአጥቢያ ቤተክርስቲያን ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ መንፈሳዊ ትምህርቱ በሥርዓተ ትምህርት መመራቱን፣ የትምህርት ጊዜ ሰሌዳ መዘጋጀቱን፣ የመማሪያ ቦታ መዘጋጀቱን፣ ብቃት ያላቸው መምህራን መመደባቸውን፣ ለትምህርቱ አስፈላጊ የሆኑ ቁሳቁሶች መሟላታቸውን ማረጋገጥ ይጠበቅበታል። በተጨማሪም የትምህርቱ መርኃግብር በዕቅድ ውስጥ መካተቱንና በቂ በጀት መመደቡን እንዲሁም አስፈላጊው ክትትልና ምዘና መደረጉንና በየጊዜው በቂ መረጃ ለወላጆች በወቅቱ መድረሱን ማረጋገጥ ይኖርበታል። ይህንን በቃለ ዓዋዲው በግልጽ የተቀመጠ ኃላፊነት በትጋትና በቁርጠኝነት መወጣት ሲገባ አንዴ ወደ ወላጅ ኮሚቴ ሌላ ጊዜ ደግሞ ወደ ሰንበት ትምህርት ቤት (የራሱ ድርሻ ቢኖረውም) መግፋት አይገባም። መሥራትና ማሠራት ያልቻለ ኃላፊ ካለ ደግሞ በሕገ ቤተክርስቲያን መሠረት መቀየር ይገባል እንጂ ዘመኑን እስኪጨርስ ተብሎ ልጆች መማር ባለባቸው ዕድሜ ሳይማሩ መቅረት የለባቸውም። በተጨማሪም ልጆችንና ወጣቶችን ማስተማር “አዲስ የልመናና ገንዘብ ማሰባሰቢያ ስልት” እንዳይሆንና ሌላ የሙስና ምንጭ እንዳይሆን ወላጆች ለትምህርቱ መሳካት የሚያደርጉትን ድጋፍ በጥንቃቄ ቢያደርጉት መልካም ነው።

እኛም ስለልጆች መንፈሳዊ ትምህርት በተከታታይ ስድስት ክፍሎች ስናቀርብ የቆየነውን የአስተምህሮ ጦማር በዚሁ አበቃን፡፡  ልጆቻችን በመንፈሳዊ ትምህርት ታንጸው አድገው የቤተክርስቲያን ትጉህ አገልጋዮች እንዲሆኑና በመጨረሻም ለመንግስተ ሰማያት የበቁ እንዲሆኑ  አምላከ ቅዱሳን ይርዳን፡፡ †

ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የማስተማሪያ ስልቶችና ዘዴዎች

education methods2የነገዋን ቤተክርስቲያን ተረካቢዎች የሚሆኑ ልጆችን በቤተክርስቲያንና በቤተሰብ ደረጃ መንፈሳዊ ትምህርትን እያስተማሩ ማሳደግ የቤተክርስቲያን፣ የመምህራንና የወላጆች ኃላፊነት ነው። ይህንንም ኃላፊነት በብቃት ለመወጣት ልጆች መንፈሳዊ ትምህርትን የሚማሩበትን ስልትና ዘዴ ማወቅና በሚገባ መተግበር ለነገ የማይባል ጉዳይ ነው። በሥርዓተ ትምህርትም ይሁን ኢ-መደበኛ በሆነ መንገድ ለልጆች የሚሰጠው መንፈሳዊ ትምህርት ውጤታማ የሆኑ የማስተማሪያ ስልቶችን ሊጠቀም ይገባል። ከዚህም አንጻር ብዙዎች “ውጤታማ ሊያደርጉን የሚችሉ የማስተማሪያ ዘዴዎች የትኞቹ ናቸው?” ወይም “ልጆች መንፈሳዊ ትምህርትን እንዴት ብናስተምራቸው ነው ውጤታማ የምንሆነው?” ሲሉ ይጠይቃሉ። እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት ለማስተማር የሚረዱ ስልቶችን እና ዘዴዎችን እንዳስሳለን።

የተማሪዎች፣ የትምህርቱና የጊዜው አከፋፈል

መንፈሳዊ ትምህርት ለማስተማር ልጆችን በዕድሜያቸው መክፈል ያስፈልጋል። ይህም ከ 5 ዓመት በታች፣ ከ 5-9 ዓመት፣ ከ 10-12 ዓመትና ከ 13-15 ዓመት በመክፈል ሊሆን ይችላል። ብዙ ተማሪዎችና በቂ መምህራን ካሉ ግን በዘመናዊው ትምህርት የክፍል ደረጃቸው (በዓመት) ተለይተው ቢማሩ ይመረጣልሊማሩ። የትምህርት ዘመኑን ደግሞ በክፍለ ወራት  (term) (እንደየሁኔታው በሢሦ ወይም በግማሽ ዓመትም ሊሆን ይችላል) ከፍሎ ማስተማር ይገባል። የትምህርቱንም ይዘት እንዲሁ በትምህርት ዓይነት (courses) ከፍሎ ትይይዝና ተከታታይነት ባለው መልኩ ማዋቀር ያስፈልጋል። በዚህ መሠረት የተዘጋጀ ሥርዓተ ትምህርት ካለ እርሱን ከነባራዊው ሁኔታ ጋር አጣጥሞ መጠቀም የተሻለ ነው። ነገር ግን እንዲህ አይነቱ ሥርዓተ ትምህርት ብዙዎችን ባሳተፈ መልኩ የተዘጋጀና በባለሙያዎች አስተያየት የዳበረ መሆን ይኖርበታል። በግለሰቦች የተዘጋጁ አንዳንድ ሥርዓተ ትምህርቶች ብዙ ውስንነት ስለሚኖርባቸው በዝግጅቱ ብዙ ባላሙያዎች የተሳተፋበትን ሥርዓተ ትምህርት መጠቀሙ ይመከራል።

የማስተማሪያ ዘዴዎች

ልጆችን የማስተማሪያ ዘዴዎች ብዙና የተለያዪ ሲሆኑ በልጆች ትኩረት ላይ በመመስረት በሰባት መደባት ይከፈላሉ። መምህራንና ወላጆች አስቀድመው የልጆችን ትኩረት የሚስበውን የማስተማሪያ ዘዴ ማወቅ ይገባቸዋል። መምህራኑ የልጆቹን ዝንባሌና ፍላጎት እያዩ እነዚህን ዘዴዎች በማቀያየርና በማሰባጠር ሊጠቀሙባቸው ይችላሉ። ሁሉንም ዘዴዎች ተንትኖ ማቅረብ ስለማይቻል ጎልተው የሚታዪትና ብዙ ጊዜ የምንጠቀምባቸው ዘዴዎች እንደሚከተለው በሰባቱ ምድቦች ቀርበዋል።

በማድመጥ ላይ ለሚያተኩሩ: Auditory

በዚህ ምድብ የሚገኙት የማስተማሪያ ዘዴዎች የልጆችን የመስማት/የማዳመጥ ክህሎት የሚጠቀሙ ናቸው። ለአብነት ከሚጠቀሱት ዘዴዎች መካካልም በመተረክ/በትረካ (Stories) መልክ የሚቀርቡ ትምህርቶች የአብዛኛቹን ልጆች ቀልብ ይስባሉ። ነገር ግን ለአዋቂዎች የሚቀርብ አይነት የስብከት ዘዴን የሚጠቀም ከሆነ ትረካውን ቢሆን ዋጋው አነስተኛ ነው። በተጨማሪም በትረካ ዘዴም ቢሆን ል ጊዜ አንድ መምህር ብቻ የሚያስተምር ከሆነ የብዙዎች ፍላጎት ይቀንሳል። መምህሩም ይሰለቻል።

ሌላው በዚህ ምድብ የሚጠቀሰው ዘዴ በመዝሙር/በዝማሬ (spiritual Songs) ማስተማር ነው። ልጆች በመዝሙር መልክ የሰሙትን በፍጥነት ይይዙታል። ነገር ግን ንባቡንና ዜማውን ብቻ ሳይሆን ትርጉምንና ምስጢሩንም አብሮ ማስጠናት ይገባል። በሌላ በኩል የልጆች መዝሙር ማጥናትና ማቅረብ ለትምህርትና ለምስጋና እንጂ ልጆችን በየጊዜው መድረክ ላይ እያዘመሩ “ልጆች እያስተማርን ነውና እዩልን!” ለሚመስል ከንቱ ተወዳጅነትን ፍለጋ መዋል የለበትም።

በማንብብና በመጻፍ ላይ ለሚያተኮሩ: Linguistic

ልጆች የተነገሩትን በመጻፍና የተጻፈውንም በማንበብ መንፈሳዊ ትምህርትን ሊማሩ ይችላሉ። መጻፍና ማንበብን (Writing/reading) ማስተማር ብቻውን ግን መንፈሳዊ ትምህርት አይደለም። ማንበብና መጻፍ በጽሑፍ ያለውን ለማወቅ፣ ዕውቀትንም በጽሑፍ ጽፎ ለማስተማር ጠቀሜታው ታላቅ ስለሆነ ልጆች በትምህርት ሰዓትና በቤት ሥራ መልኩ እየጻፉና እያነበቡ መንፈሳዊ ትምህርትን እንዲማሩ ማድረግ ይገባል። በተጨማሪም ልጆች በልጅነታቸው ቅዱሳን መጻሕፍትን (የጸሎት መጻሕፍትን ጨምሮ) እያነበቡ እንዲማሩ ማድረግ ይገባል። ማንበብና መጻፍ ብዙም ፍላጎት ለሌላቸው ልጆች ግን ሌሎች ዘዴዎችን መጠቀሙ ይመረጣል።

በመመልከት ላይ ለሚያተኮሩ: Visual

ማየትንና መመልከትን ከሚጠቀሙ ዘዴዎች መካከል ስዕል (Paintings/pictures) በቅድሚያ ይጠቀሳል። በጽሑፍ ከሠፈረ ብዙ ሐተታ ይልቅ አንድ ስዕል የበለጠ ያስተምራል። በቤተክርስቲያን ያሉትን ቅዱሳን ስዕላትን በተለየ መልክ በማዘጋጆት ልጆችን በስዕል ማስተማር ይቻላል። በተጨማሪም ንዋየ ቅድሳትንና መንፈሳዊ የዜማ መሣሪያዎችን በማሳየት ስለአገልግሎታቸውና ስለምስጢራቸው ለልጆች በቀላሉ ማስተማር ይቻላል። ሁለተኛው በማየት ላይ የሚያተኩረው የማስተማሪያ ዘዴ በምስል (visuals) ማስተማር ነው። ይህም የልጆችን የአሻንጉሊት ፊልሞችን ይጨምራል። ይህንን ልጆች ይወዱታል። ሆኖም ግን ሱስ እንዳይሆንባቸው አልፎ አልፎ ብቻ መጠቀም ይገባል። በሌላ በኩል በቴሌቪዥን ወይም በኮምፒርተር /በመቀመሪያ/ ላይ ብቻ የሚያተኩር ትምህርት በቀጣይ የመማር ፍላጎትን ይገድላል። የልጆችንም አዕምሮ ዕድገት ይቀንሳል። ሌላው ልጆች በማየት የሚማሩበት መንፈሳዊ አገልግሎት (ቅዳሴ፣ ጥምቀት፣ ተክሊል፣ ወዘተ) ሲከናወን በማየት ነው። በልጅነታቸው ያዩት መልካም ነገርም በውስጣቸው ተቀርጾ ያድጋሉ።

በማስላት/በስሌት ላይ ለሚያተኮሩ: Logical 

በእንቆቅልሽ (Puzzles) ማስተማር በዚህ መደብ ይጠቀሳል። የስሌት ዝንባሌ ላላቸው ልጆች የስሌት ሰንጠረዥና ሌሎች የአእምሮ ሥራን የሚጠይቁ የማስተማሪያ ዘዴዎችን በማዘጋጀት ማስተማር ያስፈልጋል። ስሌትን የሚሹ የቤተክርስቲያን ትምህርቶች (ለምሳሌ ባሕረ ሃሳብ) ለወጣቶች በሰንጠረዥ መልክ አዘጋጅቶ ማስተማር ይቻላል። እንዲሁም የቅዱሳንን ስም ከገድላቸው ጋር በማዛመድ፣ የቤተክርስቲያንን አሠራር በፕላስቲክ ጡቦች በመገንባት፣ ዋና ዋና የቤተክርስቲያን ታሪኮችን ከተፈጸሙበት ዘመን ጋር በማቀናጀት እንቆቅልሾችን አዘጋጅቶ ማስተማር ይገባል።

በመሥራት/በድርጊት ላይ ለሚያተኮሩ: Physical

በተሳትፎ/በመስራት (Activities) ልጆችን ማስተማር ውጤታማነቱ ከፍተኛ ነው። ስለጸሎት ለማስተማር እንዲጸልዩ በማድረግ፣ ስለ ምጽዋት ለማስተማር እንዲሰጡ በማድረግ፣ ቅዳሴ አብረው እንዲያስቀድሱ በማድረግ፣ በልጆች ጽዋ ማኅበራት እንዲሳተፉ በማድረግ በመሳተፍ የሚማሩበትን ሁኔታ ማመቻቸት ይገባል። በመጽሐፍ ቅዱስ የተመዘገቡ ክንዋኔዎችንም አስመስለው እንዲሠሩ በማድረግ በድርጊት ማስተማር ይገባል። በተጨማሪም በልምምድ/ሠርቶ በማሳየት/ እንደ መስቀል፣ ጸናጽል፣ ከበሮ፣ መቆምያ እና የመሳሰሉትን ከቀላል ነገሮች እየሠሩ (Demonstration) እንዲማሩ ማድረግ ይገባል።

በማኅበራዊ ተግባቦት ላይ ለሚያተኮሩ: Social

ይህ ዘዴ መንፈሳዊ ዕውቀትን ከማስተማሩ ባሻገር ልጆች የማኅበራዊ ተግባቦት ክህሎትን እንዲያዳብሩ ያግዛል። ልጆች መርኃግብር ተዘጋጅቶላቸው ቅዱሳን መካናትን እንዱጎበኙ ማድረግ (Excursion) ልጆችን ብዙ ቁምነገር ያስተምራቸዋል። ወጣቶች ትኩረትን በሚስቡ አርዕስት ላይ ውይይት (Discussion) እንዲያደርጉ የውይይት መርኃግብር ማዘጋጀትም እርስ በእርሳቸው እንዲማማሩ ይረዳል። ከዚህ በተጨማሪ በውድድርና (Competitions) በጭውውት/ድራማ (role playing) መልክም መንፈሳዊ ይዘት ያለውን ትምህርት ለልጆች ማስተማር ያስፈልጋል።

በራስ/በግል ጥረት ላይ ለሚያተኮሩ: Solitary

አንዳንድ ልጆች በራሳቸው ጥረት መማር (self-study) ያስደስታቸዋል። እንደነዚህ ዓይነት ልጆች ብቻቸውን ሆነው ማንበብ፣ መጻፍ፣ ማሰብ፣ አዲስ ነገርን መፈለግ ስለሚወዱ የማስተማሪያ ስልቱም እንዲሁ ይህንን የሚያበረታታ ሊሆን ይገባዋል። ስለ አንድ ቅዱስ እንዲያጠኑና እንዲጽፉ ማድረግ፣ ስለ አንድ የቤተክርስቲያን ሥርዓት መሠረቱን እንዲፈልጉና እንዲያቀርቡ ማድረግ፣ አንድ መንፈሳዊ ክንዋኔ እንዲተነትኑ ማድረግ፣ ለዚህም የሚሆን በቂ መረጃ መስጠት ለነዚህ ልጆች ጥሩ ማስተማሪያ ዘዴ ነው።

የማስተማሪያ ዘዴዎች አመራረጥ

የማስተማሪያ ስልቶች አመራረጥ በትምህርቱ ይዘት፣ በመምህራን ዝንባሌ/ክህሎት፣ በልጆች ፍላጎትና በመማሪያ ቁሳቁስ አቅርቦት ላይ የተመሠረተ ይሆናል። ለሁሉም ልጆች አንድ አይነት ስልት መጠቀም ውጤታማ አያደርግም። ሁል ጊዜም ተመሳሳይ የማስተማሪያ ዘዴን መጠቀምም እንዲሁ ለልጆች አስልቺ ይሆናል። መምህራን እንደ ተማሪዎቻቸው የዕውቀትና የእድሜ ደረጃ እንዲሁም እንደሚሰጠው የትምህርት አይነት ልዩ ልዩ ዘዴዎችን መጠቀም ይኖርባቸዋል። በሁሉም ጊዜና ቦታ ወይም ለሁሉም ትምህርት ፍቱን የሆነ አንድ ወጥ የማስተማሪያ ዘዴ የለም። ይልቁንም የመምህራን የፈጠራ ችሎታ ወሳኝነት አለው።

እያንዳንዱ ልጅ ልዩ የሆነ የመማሪያ ዘዴ ሊስማማው ይችላል፡፡ በአጠቃላይ ግን ሁሉንም ወይም አብዛኛውን የስሜት ሕዋሳት የሚያካትት ትምህርት ውጤታማ ይሆናል፡፡ ከ3 እስከ 6 ዓመት ያሉት ሕፃናት ብዙ በሚታይና በሚዳሰስ ነገር ይመሰጣሉ። ከ7 ዓመት በላይ ያሉ ደግሞ በረቀቁ ጉዳዮች ላይም ንቁዎች ናቸው፡፡ ስለዚህ እንደ ዕድሜያቸው የተለያዩ ዘዴዎችን እየቀያየሩ ማስተማር ተማሪዎችን ይስባል፡፡  አሳታፊ የማስተማሪ ዘዴዎች መምህር ተኮር ከሆኑ ዘዴዎች ይልቅ ውጤታማ ናቸው፡፡ ይሁንና ጥቂት ልጆችን ብቻ ማሳተፉ ግን ሌሎች እንደተገለሉ ወይም በዕውቀት ያነሱ እንደሆኑ ይሰማቸውና ትምህርቱን እንዲጠሉት ያደርጋል::

በዝቅተኛ፣ በመካከለኛና በከፍተኛ የዕውቀት ወይም የቋንቋ ደረጃዎች ያሉትን ልጆች ለይቶ ማወቅና ተገቢውን ትኩረት መስጠት ያስፈልጋል:: ተማሪዎች ብዙ እንዲያውቁ ካለ ጉጉት የተነሳ ጫና የሚፈጥሩ መምህራን በተማሪዎቻቸው ብዙም አይወደዱም። በተለይ በምዕራቡ ዓለም ይህ ጉዳይ አይወደድም። ከዚያ ይልቅ ነገሮችን እያዋዙ ተማሪዎች ለትምህርታቸው ፍላጎት እንዲጨምሩ የሚያደርጉ መምህራን ውጤታማ ይሆናሉ፡፡ በአንጻሩ ደግሞ ያለበቂ ድጋፍና ክትትል ተማሪዎችን በነጻነት ስም መልቀቁ ትርጉም የለውም:: በአጠቃላይ ግን ከወላጆችና ከተማሪዎች ጋር የመማር ማስተማር ሂደቱን በተመለከተ ቀጣይነት ያለው ምክክር ማካሄዱ አዋጭ የሆኑ ዘዴዎችን ለማግኘትና ለመምረጥ ያግዛል::

የትምህርት አቀራረብ ስልቶች

የተለመደው የትምህርት አቀራረብ ልጆችና መምህራን በአካል (ፊት ለፊት) (face-to-face) ተገናኝተው የሚማማሩበት ሁኔታ ነው። ይህ አቀራረብ ተመራጭ ቢሆንም በመምህራኑና በወላጆች የጊዜ ገደብ የተወሰነ ነው። ይህንን ከግምት ውስጥ በማስገባት በተለይ የኢንተርኔት አገልግሎት ባስተማማኝ ሁኔታ ባለበት በውጭው ዓለም ትምህርቱን በቀጥታ በማስተላለፍ (virtual) ልጆቹም መምህራንም ከቤታቸው ሆነው ትምህርቱን ማካሄድ ይቻላል። ወላጆችም ልጆቻቸው የሚማሩትን መከታተል ይችላሉ። ሦስተኛው የትምህርት አቀራረብ ደግሞ ተቀርጾ በተቀመጠ (recorded) መንገድ ነው። ይህም በኤሌክትሮኒክስ መሣርያዎች ወይም በድረ ገጽ ላይ ሊቀመጥ ይችላል። ልጆች አመቺ ጊዜ በሚኖራቸው ሰዓት ከፍተው ሊማሩበት ይችላሉ። ይህ ግን የወላጆችን ንቁና ቀጣይነት ያለው ክትትል ይጠይቃል።

ማበረታቻ/ሽልማት

ለልጆች ማበረታቻ መስጠት የመማር ማስተማር ሂደቱን እንደሚያጎለብተው አያጠያይቅም፡፡ ነገር ግን አሰጣጡና የስጦታው አይነት ወሳኝነት አለው፡፡ ስጦታ/ሽልማት የሚሰጠው ልዩ ችሎታ ወይም ጥረት ወይም ውጤት ወደፊት በቀጣይነት እንዲደረግ ለማበረታቻ ነው እንጅ ስለተደረገው ለማመስገን ብቻ አይደለም፡፡ ስጦታ ከቃል ምስጋና እስከ ቁሳቁስ ወይም ገንዘብ ሽልማት ሊለያይ ይችላል፡፡ ይህም እንደ ተሸላሚው ፍላጎትና ዕድሜ ይለያያል፡፡ ያም ሆኖ ስጦታው ላቅ ያለና ለምን እንደተሰጠ ለተቀባዩም ለተመልካቹም መገለጽ አለበት፡፡ የሚደረገው ስጦታም ፍጹም እኩልነትንና ፍትህን ያገናዘበ መሆን ይኖርበታል፡፡ አንድን ልጅ ዛሬ ላደረገው አመስግኖ ነገ ተመሳሳይ ለሠራ ልጅ ምስጋናን መንፈግ አያስፈልግም፡፡

በሌላ በኩል ደግሞ ሽልማት ላቅ ላሉ ሥራዎች እንጅ በሆነ ባልሆነው ነገር ሁሉ መሰጠት የለበትም::  የአሰጣጡም ሁኔታ እንደየ ሽልማቱ ይለያያል። ሽልማቱ ትልቅ ከሆነ ካህን ወይም ዲያቆን ወይም ሌላ ተሰሚነት ያለው ሰው ቢሰጥ ይመረጣል፡፡ ሽልማት እንደየሁኔታው በቡድንም ሆነ በተናጥል ሊሰጥ ይችላል፡፡ ሽልማቱ በተሸላሚው ወዲያው ሥራ ላይ ሊውል የሚችል ቢሆን የሚኖረው ዋጋ ይጨምራል፡፡ ገና ላልተከናወነ ሥራም ሽልማት ሊዘጋጅ ይችላል፡፡ ይህም ልጆች ለሽልማቱ ሲሉ ይበልጥ ጥረት እንዲያደርጉ ሊያግዛቸው ይችላል:: ሽልማቱ በመምህራን በቤተ ክርስቲያን እና ወይም በወላጆች ሊዘጋጅ ይችላል፡፡ ተሸላሚውን መምረጥ ግን የመምህራን ሥራ ነው፡፡

ክትትልና ምዘና

መንፈሳዊ ትምህርት ይዘቱ መንፈሳዊ ቢሆንም ክትትልና ምዘና ያስፈልገዋል፡፡ ከዚህም አንጻር በተለያዩ ደረጃዎች የሚማሩ ልጆች የትምህርት አቀባበላቸው ቀጣይነት ባለው መልኩ መመዘን አለባት፡፡ የምዘናው ዋና ዓላማም የተሻለ ትምህርት አሰጣጥ እንዲኖር የሚያግዝ መረጃ ለመሰብሰብ ነው፡፡ በተጨማሪም በከፍተኛ በመካከለኛና በዝቅተኛ የዕውቀት ደረጃዎች የሚገኙትን ልጆች ለይቶ ይበልጥ በሚስማማቸው መልኩ ትምህርትና ድጋፍ ለማድረግ ነው፡፡ በትምህርቱ መጨረሻ ላይ ከሚደረግ ምዘና ይልቅ በየደረጃው የሚደረግ ምዘና የላቀ ዋጋ አለው። ይህ ዓይነቱ ምዘና ለመሻሻል እድል ይሰጣል፡፡ ምዘና ከመደረጉ አስቀድሞ የምዘናውን አይነት፣ ዓላማና ብዛት እንዲሁም የሚደረግበትን ጊዜ ለተማሪዎችና ለወላጆች (ኮርሶች ከመጀመራቸው በፊት) መነገር አለበት::

ምዘናዎች ሙሉ በሙሉ ሽምደዳን/ማስታወስን የሚያበረታቱ ብቻ መሆን የለባቸውም:: ለምዘናዎች በቂ ጊዜና ዝግጅት መሰጠትም አለበት፡፡ እንዲሁም በምዘና ወቅት ምቹ የክፍል ሁኔታዎችም መኖር አለባቸው፡፡  ከምዘና ጋር በተያያዘ ዋናው መታወቅ ያለበት ነገር የሚሰጠው ትምህርት የሚደረገውን ምዘና ይመራል እንጅ ምዘናው ትምህርት አሰጣጡን አይመራም፡፡ በሌላ በኩል በምዘናው ዝቅተኛ ውጤት የሚያመጡ ልጆች ካሉ የበታችነት እንዳይሰማቸውና ጓደኞቻቸው እንዳያጣጥሏቸው ምዘናው ጥንቃቄ መደረግ ይኖርበታል፡፡ በስተመጨረሻም የምዘና ውጤቶች በተደራጀና ምሥጢራዊ በሆነ መልኩ በመረጃ ቋት በቋሚነት መያዝ አለባቸው፡፡

የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት በቀጣይነትና በተከታታይነት የሚከናወን የቤተክርስቲያን አገልግሎት ስለሆነ ክትትልና ምዘናውም እንዲሁ በቀጣይነት የሚከናወን መሆን ይኖርበታል። ራሱን የቻለ ዕቅድና ግብ/ዓላማ ተቀምጦለት አፈጻጸምን (performance)፣  ጥራትን (quality)፣ የአጭር ጊዜ ውጤትን (outputs)፣ የመካከለኛ ጊዜ ለውጥንና (outcome) የረጅም ጊዜ ተጽዕኖን (impact) የሚመዝንና መረጃውንም ሥራ ላይ የሚያውል መሆን ይጠበቅበታል።

የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት መሠረታዊ ዓላማዎች

Focus areasየልጆች መንፈሳዊ ትምህርትን ስናስብ በቅድሚያ ትኩረታችንን የሚስበው ይዘቱ (‘ምን ይማሩ?’ የሚለው) ነው። ወላጆችም ቢሆኑ ስለልጆቻቸው ትምህርት ሲያስቡ በቅድሚያ ማወቅ የሚፈልጉት ‘ምንድን ነው የሚማሩት?’ የሚለውን ነው። ልጆቻቸውንም ‘ምን ተማራችሁ?’ ብለው ነው የሚጠይቁት። የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት የሚመራበት ሥርዓተ ትምህርትም ተቀዳሚ ትኩረቱ ‘ልጆች ምን ይማሩ?’ የሚለው ጉዳይ ነው። ይህም የሥርዓተ ትምህርቱ መሠረት ነው። የመምህራን ምደባም ይሁን የትምህርቱ ስልት በትምህርቱ ይዘት ላይ ተመሥርቶ ነው የሚወሰነው። በዚህም መሠረት የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ዋና ዓላማ ልጆች በመንፈሳዊና በሥጋዊ ሕይወታቸው ብቁ እንዲሆኑ ማስቻል ነው:: የመንፈሳዊ ሕይወታቸው ብቃትም በእምነታቸው ጽናትና በክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባራቸው ይገለጣል:: እያንዳንዱ መንፈሳዊ ትምህርትና ሥልጠና ይህን ታሳቢ ማድረግ ይኖርበታል::

ከዚህም አንጻር የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ዋና ዋና ዓላማዎች የልጆችን እድሜና የቋንቋ ችሎታን ባገናዘበ መልኩ መንፈሳዊ ዕውቀትን፣ በጎ አመለካከትን፣ ክርስቲያናዊ እሴትንና የመንፈሳዊ አገልግሎት ክህሎትን እንዲያዳብሩ ማስቻል ነው:: እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ሙሉ ክርስቲያናዊ ስብዕና የሚገነባው በዕውቀት ወይም በምግባር ላይ ብቻ ባተኮረ ትምህርት ሳይሆን በእነዚህ በአራቱም ላይ በሚያጠነጥን ተከታታይና ዘላቂነት ባለው ትምህርትና ተሞክሮ ነው:: በዘመናችን የሚታየው የመንፈሳዊ ሕይወት ዝለት አንዱና ዋናው መነሻ መንፈሳዊ ትምህርቶች ከነዚህ ከተጠቀሱት መሠረታዊ ዓላማዎች በአንዱ (በተለይ በዕውቀት ላይ) ወይም በሁለቱ ላይ ብቻ ስለሚያተኩሩ ነው:: እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር የልጆችና መንፈሳዊ ትምህርት ዋና ዋና ዓላማዎች እንዳስሳለን፡፡

እምነት፡ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ እምነትን በሚገባ ማሳወቅ

ልጆች በመንፈሳዊው ትምህርታቸው ስለ እግዚአብሔር አምላክነት፣ ስለፍጥረታት አፈጣጠር፣ በአጠቃላይ ስለ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ፣ እንዲሁም ስለቤተክርስቲያን ታሪክና ፈተናዎች በቂ ዕውቀትን እንዲጨብጡ ማስቻል ያስፈልጋል::  የልጆች  መንፈሳዊ ትምህርት ማካተት ከሚገባቸው አርዕስት መካከልም የእግዚአብሔር ባሕርይ እና ፈጣሪነት፣ ዓለማትን እንዴት እንደተፈጠሩ፣ የሰው ልጅ አፈጣጠርና የእግዚአብሔር ጥበቃ፣ ቅዱሳን መላእክትና ሰዎች እና ሥራቸው፣ ስለ ከበሩ ንዋየ ቅድሳት (ታቦትና ጽላት የመሳሰሉት)፣ ስለ ጌታችን ሥጋዌ (ሰው መሆን)፣ በነገረ ድህነት የእመቤታችን ድርሻ ክብርና ሕይወት፣ ጌታችን ያስተማረው ወንጌልና ያደረጋቸው ተአምራት፣ የጌታ በራሱ ፈቃድ መሰቀል መሞት እና መነሣት፣ ዕርገቱና ዳግም ምጽአቱን፣ ጽድቅና ኩነኔ፣ የቤተክርስቲያን ታሪክና የዘመን አቆጣጠር፣ በዓላትና አከባበራቸው…ወዘተ ይጠቀሳሉ፡፡

አመለካከት፡ ቀና አመለካከት እንዲኖራቸው ማድረግ

ልጆች ነገረ ሃይማኖትን በእውቀት ተኮር አሰጣጥ ቢማሩም ቀና አመለካከት ግን ከሌላቸው ጥረቱ ሁሉ ዋጋ የለውም:: ቤተክርስቲያንን የሚያሳድዱ ወገኖቻችን ስለቤተ ክርስቲያን አነሰም በዛ ያውቃሉ:: ለአስተምህሮዋም ሆነ አስተምህሮዋን ለመጠበቅ ሊሰራ ስለሚገባው ተቋሟ ያላቸው አመለካከት ግን ደዌ አለበት:: በመሆኑም የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ዕውቀትን ከማስጨበጥ በተጨማሪ ልጆች ስለ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ዶግማ፣ ቀኖና፣ ትውፊት፣ ታሪካዊ ጉዞ ቅን አመለካከት ወይም አስተያየት እንዲኖራቸው ማገዝ አለበት:: በጎ አመለካከት የብዙ ነገሮች መሠረት ስለሆነ በልጅነታቸው መገንባት ይኖርበታል፡፡

እሴት፡ ኦርቶዶክሳዊ እሴቶችን ማስተማር

የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ልጆች ኦርቶዶክሳዊ እሴቶችን ለምሳሌ እምነትን፣ ተስፋን፣ ፍቅርን፣ መረዳዳትን፣ መታገስን፣ ትህትናን፣ ፅናትን፣ መታዘዝን፣ ንጽሕናን ወዘተ ገንዘብ እንዲያደርጉ ማገዝ አለበት::  እነዚህ እሴቶች ለክርስትና ሕይወት መሠረታዊ ነገሮች ስለሆኑ ልጆች ከልጅነታቸው ጀምሮ የሕይወታቸው አካል አድርገው ሊያድጉ ይገባል፡፡ እነዚህንም እሴቶች የሚማሩት በማየትና በመሳተፍ ስለሆነ ወላጆች፣ መምህራንና ሌሎች የቤተክርስቲያን ምዕመናን እነዚህ እሴቶችን በመተግበር ለልጆች አርአያ ሊሆኑ ይገባል፡፡

ሥርዓት፡ ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን እንዲፈጽሙ ማስቻል

ልጆች ስለሃይማኖታቸው በቂ ዕውቀትና በጎ አመለካከት ቢኖራቸው በምግባር መተርጎም ካልቻሉ እንዲሁ ዋጋ ቢስ ነው:: ልጆች ሲያድጉ አንድ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ አማኝ ሊኖረው የሚገባውን ሥነ-ምግባር ይኖራቸው ዘንድ ያስፈልጋል:: መንፈሳዊ ትምህርታቸውም ልጆች ክርስቲያናዊ ሕይወትን ለመኖር የሚያስችላቸውን ዘዴዎች ሥራ ላይ እንዲያውሉ ያደርጋል:: መንፈሳዊ ትምህርቱ የተለያዪ የክርስትና ሕይወት ተግባራትን እንዲማሩ ያግዛል:: ለምሳሌ ያህል ጸሎት እንዴት እንደሚጀመርና እንደሚፈጸም፣ ቤተ ክርስቲያን ሲገባ እንዴት መሳለም እንደሚገባ፣ በቅዳሴና በትምህርት ጊዜ ሊደረግ የሚገባ ተሳትፎ፣ ከቅዱስ ቍርባን በፊት፣ ጊዜና በኋላ የሚደረጉ ዝግጅቶችና ጥንቃቄዎች ልጆች መማርና ማወቅ እንዲሁም መፈጸም ያስፈልጋቸዋል፡፡ ይህንንም ከመንፈሳዊ ትምህርቱ ሊያገኙ ይገባል። ስለ ሥርዓተ ቤተክርስቲያን የምናስተምርበት መንገድም ልጆችም ሆኑ ሌሎች ምዕመናን ከምንፈጽመው የሚታይ ሥርዓት ባሻገር ያለውን ታላቅ መንፈሳዊ ምሥጢር በኦርቶዶክሳዊ ለዛ እንዲረዱ በማድረግ ይገባል እንጂ ጌታችን እንደወቀሳቸው ጸሀፍትና ፈሪሳዊያን የሥርዓትን መሰረታዊ ዓላማ በመዘንጋት መሆን የለበትም፡፡

ክህሎት፡ የመንፈሳዊ አገልግሎት ክህሎትን እንዲያዳብሩ ማድረግ

ልጆች በቤተክርስቲያን በሚሰጣቸው መንፈሳዊ ትምህርት መንፈሳዊ አገልግሎትን ለመፈጸም የሚሆኑ ክህሎቶችን እየተማሩ ማደግ አለባቸው፡፡ ለምሳሌ ኦርቶዶክሳዊ (ያሬዳዊ) ዝማሬን ማጥናትና ማቅረብ፣ የቅዳሴ ተሰጥኦ መቀበል መቻል፣ በአገልግሎት ጊዜ የሚደረጉ ዝግጅቶች ማስተናገድ፣ በቋንቋቸው መጻፍና መናገር፣ ለታናናሾቻቸው የተማሩትን ማስተማር፣ መንፈሳዊ መርሐግብሮችን ማስተባበርና የመሳሰሉትን ክህሎቶች እያዳበሩ ሊያድጉ ይገባል፡፡ ማንኛውም ትምህርት በሚገባ ሊተረጎም የሚችለው ተማሪዉ ለትምህርቱ የሚገባ በቂ ልምምድ አድርጎ አስፈላጊውን ክህሎት ሲይዝ ነው፡፡ በቃል ከማስተማርም ሆነ በገቢር ከማሳየት ባሻገር ልጆችና ህጻናት በቤተክርስቲያን አገልግሎት እየተሳተፉ ክህሎታቸውን እንዲያሳድጉ ማድረግ ይገባል፡፡ ቤተክርስቲያን ሽህ ዘመናትን ተሻግራ ለዘመናችን ከነትውፊቷ የደረሰችው ልጆችና ወጣቶችን እንደ መርሐ ግብር ማሟያና በሚያይ አሰራር ሳይሆን በገቢር በሚያሳትፍ አሰራር ነው፡፡ ታላላቅ አባቶቻችን ቅዱሳን በጉባኤ ሲገኙ ከእነርሱ ይልቅ ወጣቶች የሆኑ ረድኦቻቸው (ረዳቶቻቸው) እንዲያስተምሩ፣ መናፍቃንንም እንዲረቱ ያደርጉ የነበሩት (ለምሳሌ ቅዱስ አትናቴዎስ) ከእውቀትና ምግባር ባሻገር የክህሎትን ትምህርት እየሰጧቸው ነበር፡፡

ሥነ-ምግባር፡ በክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር ማጎልበት 

ልጆች በልጅነታቸው ቤተክርስቲያን ሄዶ ማስቀደስን፣ እንደየአቅማቸው መጾምና መጸለይን፣ ምፅዋት መስጠትን፣ ሥራን ጠንክሮ መሥራትን፣ ሰውን ማክበርን፣ ከሌሎች ጋር ለምሳሌ ከጓደኛ ከጎረቤት ጋር በሰላም መኖርን…ወዘተ እየተማሩ ሊያድጉ ይገባል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ መጥፎ ከሆኑ ምግባራት ይርቁ ዘንድ በምክንያት ማስረዳት ያስፈልጋል፡፡ መልካም ነገርን ሲያደርጉ ጠቀሜታውን በሚገባ ተረድተውት እንዲያደርጉ፤ መልካም ያልሆነውን ሲተውት ጉዳቱን በሚገባ ተረድተውት እንዲሆን ማድረግ የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ትኩረት መሆን ይኖርበታል፡፡ በኦርቶዶክሳዊ አስተምህሮ መልካም ምግባራት ለክርስቲያን ህይወት መሰረታዊ የድህነት (የመዳን) መፈጸሚያ መንገዶች ናቸው እንጂ ለአንዳንዶች እንደሚመስላቸው “ስንችል” ብቻ የምንፈጽማቸው ከድህነታችን ጋር ያልተያያዙ የምንግዴ ትእዛዛት አይደሉም፡፡

ጥበብ፡ ጥበብን የሕይወታቸው መርህ እንዲያደርጉ ማስቻል

የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ቀጣይ ሕይወታቸውን በማስተዋልና በጥበብ መምራት እንዲችሉ አስተዋጽኦ ማበርከት ይኖርበታል፡፡ ውጥንቅጥ በበዛበት ዓለም እምነታቸውን ጠብቀው እንዲኖሩ በልጅነታቸው ይህንን ጥበብ ከቤተክርስቲያን መማር ይኖርባቸዋል፡፡ ለምሳሌ በእምነት ከማይመስሏቸው ጋር አብሮ መኖርን፣ ስለሃይማኖታቸው ለሚጠይቋቸው ሁሉ በተገቢው ሁኔታ በጥበብ ማስረዳት መቻልን፣ በክርስትናቸው ምክንያት ፈተና ቢገጥማቸው በማስተዋልና በጥበብ ማለፍ መቻልን፣ በሥራ፣ በትዳር ሕይወትና በማኅበራዊ ኑሮ አርአያ መሆንን …. ወዘተ በቤተክርስቲያን ከሚሰጣቸው መንፈሳዊ ትምህርት ሊያገኙትና በሕይወት ተሞክሮአቸው ሊያዳብሩት ይገባል፡፡

በአጠቃላይ የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት እውነተኛ እምነትን፣ በጎ አመለካከትን፣ ክርስቲያናዊ እሴትን፣ የመንፈሳዊ አገልግሎት ክህሎትን፣ ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን፣ ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባርንና በጥበብና በማስተዋል መኖርን ተቀዳሚ ዓላማዎች ሊያደርግ ይጠበቅበታል። ልጆች የሚማሩበት ሥርዓተ ትምህርትም በእነዚህ ዓላማዎች ዙሪያ የሚያጠነጥን መሆን ይኖርበታል። የሚያስተምሩት መምህራንም በእነዚህ ዓላማዎች ላይ ሊያተኩሩ ይገባል። የማስተማሪያ ስልቱም እነዚህን ዓላማዎች የሚያሳካ መሆን ይጠበቅበታል። ትምህርት በዓላማ ከተመራ ውጤታማነቱ አጠያያቂ አይሆንም። ዓላማዎቹ በግልጽ ካልታወቁ ግን ወጅብ እንደሚያማታው ውኃ ሲዋልሉ መኖር ይሆናል። †

በልጆች መንፈሳዊ ትምህርት የሚሳተፉ መምህራን ሊያሟሏቸው የሚገቡ መስፈርቶች ምንድን ናቸው?

teachers

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የሚሰጠውን የልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት ዓላማዎች ከግብ ለማድረስ በየአጥቢያ ቤተክርስቲያኑ ልጆችን የሚያስተምሩ መምህራን ትልቁን ድርሻ ይይዛሉ:: በመሆኑም የመምህራን ብዛትና ብቃት ለትምህርቱ ይዘትና አካሄድ ከሚሰጠው ትኩረት ባልተናነሰ መልኩ ሊታሰብበትና ሊሠራበት የሚገባ ጉዳይ ነው:: ልጆችን ለማስተማር ቀናነትና ፍላጎት አስፈላጊ ቢሆኑም ሌሎች መሠረታዊ ክህሎቶችን አቀናጅቶ መያዝ ለትምህርቱ ውጤታማነት ወሳኝ ነው፡፡ በመጅመሪያ ደረጃ ልጆችንና ወጣቶችን በማስተማር በቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አገልግሎት መሳተፍ የሚፈልጉ ምዕመናን፣ ካህናትና መምህራነ ወንጌል መልካም አመለካከትንና ክርስቲያናዊ ምግባርን በቃልና በተግባር ማስተማር የሚችሉ መሆን ይገባቸዋል::

ወላጆችም ልጆቻቸው መንፈሳዊ ትምህርትን እንዲማሩ ወደ ቤተክርስቲያን ከመውሰዳቸው በፊት ማነው የሚያሰተምራቸው? የሚለው ጥያቄ በውስጣቸው እንደሚኖር አያጠያይቅም፡፡ እምነት የሚጣልባቸውና ለልጆች መልካም አርአያ የሚሆኑ መምህራን ካሉ ልጆቻቸውን በደስታ ይዘው ይመጣሉ፣ ያስቀጥላሉም፡፡ መንፈሳዊ ዕውቀት ቢኖራቸውም በመልካም ምግባር የማይታወቁ መምህራን ካሉ ግን ወላጆች ፍልጎት ቢኖራቸውም ልጆቻቸውን ወደ ትምህርቱ ከማምጣት ወደኋላ ይላሉ፡፡ ቢያመጧቸውም ልጆቹ መልካምነትን ተምረው ላይመለሱ ይችላሉ፡፡ ስለዚህ በቤተክርስቲያን ለልጆች መንፈሳዊ ትምህርትን የሚያስተምሩ (ለማስተማር የሚመለመሉ) መምህራን ወደ አገልግሎቱ ከመሰማራታቸው በፊት ለዚህ አገልግሎት የሚሆናቸውን መሠረታዊ መስፈርቶች ማሟላት አስፈላጊ ነው፡፡ ስለሆነም የአጥቢያ መንፈሳዊ ሰበካ ጉባዔ መምህራንን በሚመድብበት ጊዜ  አስፈላጊ የሆኑት መስፈርቶችን ማሳወቅ፣ ማረጋገጥና ተግባራዊነታቸውን መከታተል ይኖርበታል፡፡  እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን ሊያሟሏቸው የሚገቡ ሰባት መሠረታዊ መስፈርቶችን እንዳስሳለን፡፡

ኦርቶዶክሳዊት እምነት 

የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ተቀዳሚ ዓላማ ክርስትናን ሳይበረዝና ሳይከለስ ተጠብቆ ከትውልድ ወደ ትውልድ እንዲተላለፍ ማድረግ ከመሆኑ አንጻር ለልጆች መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራንም የቤተክርስቲያኒቱን እምነት የሚያምኑና በዚህም የተመሠከረላቸው ሊሆኑ ይገባል፡፡ በሕይወታቸውም እግዚአብሔርን የሚፈሩና ሰውን የሚያከብሩ ሊሆኑ ይገባል፡፡ በእምነታቸው የሚጠረጠሩ ወይም ጥያቄ የሚነሳባቸው ወይም እውነተኛ እምነታቸውን ለማስመስከር ያልቻሉ ልጆችን ለማስተማር ከመሰማራታቸው በፊት ይህ ሊስተካከል ይገባል፡፡ አንዳንድ የተሐድሶ መናፍቃን ቤተክርስቲያንን ከሚጎዱባቸው መንገዶች አንዱ ሠርጎ በመግባት ልጆችን ኑፋቄ ማስተማርና የቤተክርስቲያኒቱን ቀጣይነት መፈታተን መሆኑ ሊታወቅ ይገባዋል፡፡ የቤተክርስቲያንን አስተምህሮ በደንብ ያልተረዱ አንዳንድ የልጆች መምህራንም ለዚህ እኩይ ተግባር መጠቀሚያ እንዳይሆኑ ራሳቸውን መጠበቅ ይኖርባቸዋል፡፡

መንፈሳዊ ዕውቀት 

ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን ራሳቸው  የቤተክርስቲያን ትምህርት ቢያንስ በሰንበት ትምህርት ቤት በተከታታይ ስልጠና የወሰዱና ልጆችን ለማስተማር የሚያበቃ መንፈሳዊ ዕውቀትን ያካበቱ መሆን አለባቸው፡፡ ልጆችን የሚያስተምሩ መምህራን መሠረታዊ የቤተክርስቲያን ትምህርትን ለምሳሌ አዕማደ ሚስጢር፣ ስነፍጥረት፣ ሥርዓተ ቤተክርስቲያን፣ እንዲሁም ስለቤተክርስቲያን ታሪክና ፈተናዎች በቂ ዕውቀት ያላቸው መሆን ይኖርባቸዋልል፡፡  በተጨማሪም ሌሎች የእምነት ድርጅቶች ስለሚያነሷቸው ጥያቄዎች የሚያውቁና እና ስለሚኖሩበት ሀገርም በቂ ዕውቀት ያላቸው፤ በዚህም ዙሪያ ልጆች ለሚያነሷቸው ጥያቄዎች ተገቢውን ምላሽ ሊሠጡ የሚችሉ መሆን አለባቸው፡፡ በዘመናዊ ትምህርታቸውም ቢያንስ  ልጆችን ለማስተማር የሚያስችል የዕውቀት ደረጃ ላይ የደረሱ ቢሆኑ ይመረጣል፡፡ ከዚህ ጋር በተያያዘም ስለልጆች አእምሮአዊ፣ ስሜታዊ፣ ማኅበራዊና ሞራላዊ የዕድገት ሂደት በቂ ዕውቀት ያላቸው መሆን አለባቸው፡፡

የማስተማር ክህሎት 

መንፈሳዊ ትምህርትን ለማስተማር የማስተማር ልዩ ዝንባሌና ችሎታ  ማዳበር ያስፈልጋል፡፡ ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራንም ልጆችን የማስተማር ዝንባሌና ክህሎቱ ያላቸው መሆን አለባቸው፡፡ በቅድሚያ መምህራኑ ልጆችን ማስተማር እጅግ ትልቅ የቤተክርስተያን አደራ እንደሆነ የሚያውቁና የሚያምኑ ሊሆኑ ይገባል፡፡ የመንፈሳዊ ትምህርት ዋናው ዓላማ ልጆች የሚገባቸውን ዕውቀት እንዲቀስሙና መንፈሳዊ ዕውቀታቸወን እንዲያድግ እስከሆነ ድረስ፣ መምህራን ልጆች የሚናገሩትን ዋና (የአፍ መፍቻ) ቋንቋ መናገር የሚችሉ ሊሆኑም ይገባል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ አጠቃቀም የሚችሉ፣ ልዩ ልዩ የማስተማርያ ዘዴዎችን የሚያውቁ፣ ለማወቅና ሥራ ላይ ለማዋል ጥረት ማድረግ እንዳለባቸው የሚያምኑ መሆን ይገባቸዋል፡፡ ከልጆች ጋር በሚኖራቸው የትምህርት መርሐግብርም ልጆችን በእኩልነትና በፍቅር መያዝ የሚችሉ ሊሆኑ ይገባል፡፡

መልካም አመለካከትና ቁርጠኝነት  

ልጆችን ማስተማር ትልቅ ኃላፈነትና መስዋዕትነት የሚጠይቅ ተግባር ሲሆን በዚያው ልክም ትልቅ በረከት የሚያስገኝ አገልግሎት ነው፡፡ ስለዚህ ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራንም በሰው ልጅ የመሻሻልና የማደግ ባሕርይ የሚያምኑና ለዚህም በጎ አመለካከት ያላቸው መሆን አለባቸው፡፡ በጎ አመለካከት ለውጤታማ ሥራና ለመንፈሳዊ ሕይወት መሠረት ነው፡፡ ከዚህም አንጻር ልጆችን የሚያስተምሩ መምህራን ስለ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ዶግማ፣ ቀኖና፣ ትውፊት፣ ታሪካዊ ጉዞ እንዲሁም ስለቤተክርስቲያን አጠቃላይ አገልግሎት በሚገባ የተረዱና ቅን አመለካከት  ያላቸው መሆን አለባቸው፡፡ በዚህ ዙሪያ የሚነሱ ጥያቄዎችንም በበጎ የሚመለከቱ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ለዚህም ይረዳ ዘንድ ከዓለም ዓቀፍ ትስስር አንጻርም በዓለም ላይ ስላሉ አጠቃላይ ክስተቶች ትክክለኛና ወቅታዊ መረጃ ያላቸውና የሚከታተሉ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ስለራሳቸው ባላቸው አመለካከትም በቀጣይነት ለመማርና ለመሻሻል ጽኑ ፍላጎት ያላቸው ቢሆኑ ለልጆችም መልካም አርአያ መሆን ይችላሉ፡፡ መንፈሳዊ ትምህርቱን በሚገባ ለመተግበርም መምህራኑ ከወላጆችና ከቤተ ክርስቲያን አስተዳደርና ስብከተ ወንጌል ክፍል ጋር በመናበብ መሥራት እንደሚጠቅም የሚያምኑና ለዚህም የሚተጉ መሆን አለባቸው፡፡

ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባር 

ልጆችን ከቃል ይልቅ ተግባር የበለጠ ያስተምራቸዋል፡፡ ስለዚህ ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት፣ ሥርዓትና ትውፊት ከማመን በተጨማሪ በክርስቲያናዊ ምግባራቸው አርአያ መሆን የሚችሉ መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡ ከክርስቲያናዊ ምግባራትም ለምሳሌ በመጾም፣ በመጸለይ፣ በማስቀደስ፣ በመቍረብ፣ በትሕትና፣ በክርስቲያናዊ አለባበስ ወዘተ ለልጆች ምሳሌ መሆን የሚችሉ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ መንፈሳዊ ዕውቀትና የማስተማር ክህሎት መልካም ስነ-ምግባር ካልታከለበት የልጆችን የማስተማር ሂደት ውጤታማ አያደርገውም፡፡ እምነቱ እያላቸው የማይተገብሩም ልጆችን ለማስተማር ከመሰማራታቸው በፊት ራሳቸውን በንስሐ ሕይወት አስተካክለው ክርስቲያናዊ ስነ-ምግባራትን መፈጸም ሊጀምሩ ይገባል፡፡ ከክርስቲያናዊ ስነ-ምግባር ጎን ለጎንም በዘመናዊ ትምህርታቸውና ሥራቸው (ለኑሮ በሚሠሩት ሥራ) ለልጆች አርአያ የሚሆኑ ቢሆኑ ደግሞ የተሻለ ይሆናል፡፡

መሠረታዊ ሥልጠና  

ለልጆች መንፈሳዊ ትምህርትን ማስተማር በቅንነት ብቻ ተነስቶ የሚገባበት ወይም እገሌ ያስተምር ተብሎ ምደባ የሚሠጥበት አገልግሎት አይደለም፡፡ ከላይ ከተጠቀሰው መንፈሳዊ ዕውቀት በተጨማሪ መምህራን የየሀገራቱን ነባራዊ ሁኔታ ከግንዛቤ ውስጥ ባስገባ ሥርዓተ ትምህርት መሠረት የሚያስፈልገውን መሠረታዊ ሥልጠና የወሰዱ መሆን አለባቸው። የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት የሚመራበትን ሥርዐተ ትምህርት ለመተግበር መምህራንን ማሰልጠን እና ሥርዐተ ትምህርቱን በሚገባ እንዲረዱት፣ እንዲተገብሩትና ለሌሎችም ማስረዳት እንዲችሉ ማደረግ ይገባል። በግልጽ የታወቀ ሥርዓተ ትምህርት በሌለበትና መምህራኑም በሥርዓተ ትምህርት በማይመሩበት ሁኔታ ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት ማስተማር ውጤታማነቱ  አጠያያቂ ነው፡፡

ሕግን ማወቅና ማክበር 

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን ስለልጆች አያያዝ፣ ከልጆች ጋር አብሮ ስለመሥራት፣ ልዩ ፍላጎት ያላቸውን ልጆች አያያዝንና ሌሎች ተመሳሳይ ጉዳዮችን የሚመለከቱ ሕግጋትን የሚያውቁና የሚያከብሩ መሆን አለባቸው፡፡ ይህንንም ከቤተክርስቲያን ሥርዓትና ትውፊት ጋር አጣጥመው በመተግበር ለልጆችም አርአያ መሆን አለባቸው፡፡ የመምህራኑም ስልጠና እነዚህን ሕግጋት የሚዳስስና ስለአተገባበራቸውም የሚገልጥ ሊሆን ይገባል፡፡ እንደየሀገራቱ ሁኔታም ከልጆች ጋር ለመሥራት የሚያስፈልግ የምስክር ወረቀት ካለ መምህራኑ ይህንን መያዛቸውን ማረጋገጥ ይገባል፡፡ ይህም ሲደረግ ልጆችን ከአእምሮአዊ፣ አካላዊና ስነ-ልቦናዊ ጥቃት መጠበቅና በሚገባቸው መንገድ ማስተማር ይቻላል፡፡ ሕግ ባለበት ሀገር ሕግን አለማወቅ ከተጠያቂነት ስለማያድን ሕግን ማወቅና እንዲተገበር ማድረግ መምህራኑ ልጆችን በሕጉ መሠረት እንዲይዙ ይረዳል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ቤተክርስቲያን ልጆችን በሕግና በሥርዓት ይዛ ማስተማሯ ሕግን አክብራ ከመሥራቷ ባሻገር ለሌሎችም አርአያ እንድትሆን ያደርጋታል፡፡

በአጠቃላይ ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን እምነት፣ ሥርዓትና ትውፊት ጠንቅቀው የሚያውቁ፣ የሚያምኑና የሚፈጽሙ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ለመማር ማስተማሩም ውጤታማነት ይረዳ ዘንድ ስለልጆች ትምህርትና ዕድገት መልካም አመለካከት ያላቸውና የማስተማር ክህሎትንም ያዳበሩ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ልጆች በሚናገሩት ዋነኛ ቋንቋ ማስተማር የሚችሉና በቴክኖሎጂ በታገዘ የትምህርት አሰጣጥ ልምድ ያላቸው ቢሆኑ ደግሞ ትምህርቱ በሚገባው ደረጃ እንዲሰጥ ይረዳል፡፡ መምህራን በእምነታቸውና በሥነ-ምግባራቸው አርአያ መሆን ይገባቸዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የሚኖሩበትን ሀገር ሕግ የሚያውቁና የሚያከብሩ መሆን አለባቸው፡፡ እነዚህን መስፈርቶች የማያሟሉ መምህራን ላይ ወላጆች እምነት ስለማይጥሉባቸው ልጆቻቸውን ይዘው ለመምጣት ሊያመነቱ ይችላሉ፡፡

ስለዚህ ልጆችን የማስተማር ፍላጎቱ ያላቸው ኦርቶዶክሳዊያን ወንድሞችና እህቶች እነዚህ ልጆችን ለማስተማር የሚያስፈልጉትን መሠረታዊ መስፈርቶች ተገንዝበውና አስፈላጊውን ስልጠና ወስደው ወደ አገልግሎቱ ሊገቡ ይገባል፡፡  የየአጥቢያው ቤተክርስቲያን ሰበካ መንሳዊ ጉባዔ አስተዳደርም ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርት የሚያስተምሩ መምህራን እነዚህን መሠረታዊ መስፈርቶችን የሚያሟሉ መሆናቸውን ማረጋገጥ ይገባቸዋል፡፡ ይህም የሚደረግበት ዓላማ ልጆች በልጅነታቸው ሊያገኙት የሚገባውን መንፈሳዊ ትምህርት በተገቢው መንገድ እንዲማሩ ለማስቻል መሆኑ ሊሰመርበት ይገባል፡፡ እነዚህን መሠረታዊ መስፈርቶች የማያሟሉ ካሉ ደግሞ አሟልተው ወደ አገልግሎቱ እንዲገቡ ማገዝ ይገባል  እንላለን፡፡ †

 

ለልጆች መንፈሳዊ ትምህርት መሳካት ከወላጆች ምን ይጠበቃል?

parents role2

ወላጆች ወይም ቤተሰብ የልጆች የመጀመሪያው ትምህርት ቤት ናቸው። ለልጆች ፈሪሃ እግዚአብሔርን ማስተማር፣ የዚህ ዓለምን የሕይወትን ጣዕምና ትርጉምን ማሳወቅ እንዲሁም የስኬትን መንገድ ማመላከት በቀዳሚነት የወላጆች ኃላፊነት ነው። ወላጆች የልጆቻቸውን አጠቃላይ እንቅስቃሴ፣ፍላጐትና ዝንባሌ መገምገም፣ አስፈላጊ ነገሮችን በአግባቡ በማቅረብ ልጆች መልካም ጠባያትን ይዘው እንዲያድጉ ማድረግ ለአካላዊ፣ ለማኅበራዊ፣ ለሞራላዊ እድገታቸው ሳይታክቱ እንደሚተጉት ሁሉ ልጆች በመንፈሳዊ ሕይወታቸው ጠንክረው፣ አምላካቸውን አውቀው የእግዚአብሔርን መንግስት እንዲወርሱ ሊተጉ ይገባል። ቅድስት ቤተክርስቲያን ለልጆች በምትሰጠው መንፈሳዊ ትምህርት ውስጥም ወላጆች ጉልህና የማይተካ ድርሻ አላቸው፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር ወላጆች ለልጆች መንፈሳዊ ትምህርት መሳካት የሚያስፈልጉ ሰባት ዋና ዋና ድርሻዎችን እንዳስሳለን፡፡

መንፈሳዊ ትምህርቱ ለልጆች መሠረታዊ ነገር መሆኑን ማመን

ከሁሉ አስቀድሞ ወላጆች የልጆች የቤተክርስቲያንን ትምህርት መማር ለመንሳፋዊ ሕይወታቸው መሠረታዊ ነገር መሆኑን ማመን አለባቸው፡፡ ይህም ሲባል ወላጆች ልጆቻቸውን ወደ ቤተክርስቲያን ወስደው እንዲማሩ ለማድረግ በቅድሚያ ቤተክርስቲያን የምታስተምረው መንፈሳዊ ትምህርት ለልጆች መንፈሳዊ ሕይወት አስፈላጊና ጠቃሚ መሆኑን በማያወላውል መልኩ ማመን ይኖርባቸዋል ማለት ነው፡፡ በሌላ መልኩ በቤተክርስቲያን የሚሰጠው መንፈሳዊ ትምህርት ለልጆች መሠረታዊ መሆኑን በሚገባ ያላመነ/ች ወላጅ ልጁን/ልጇን ወደ ቤተክርስቲያን ለመውሰድ ሊያመነታ/ልታመነታ ይችላል/ትችላለች፡፡ ቢወስድም/ብትወስድም ምንና እንዴት እንደተማረ/ች አይ(ት)ከታተለውም፡፡  ስለዚህ የቤተክርስቲያን መምህራንና ካህናት አባቶች ወላጆችን ‹‹ልጆቻችሁን አምጡና ይማሩ›› ከማለት ጎን ለጎን ወላጆች በሚሠጠው መንፈሳዊ ትምህርት መሠረታዊነት፣ አስፈላጊነትና ተገቢነት ላይ የጋራ መግባባት ላይ መድረሳቸውን ማረጋገጥ ይገባቸዋል፡፡

ልጆችን በሰዓቱምጣትና መመለስ

ወላጆች ቤተክርስቲያን ለልጆች የምትሠጠው መንፈሳዊ ትምህርት መሠረታዊ ነገር መሆኑን ካመኑበት ልጆችን ቤተክርስቲያን በምታዘጋጀው መረሐ ግብር መሠረት ይዞ መምጣት የሚቀጥለው ድርሻቸው ነው፡፡ ልጆችን ስለትምህርቱ ጠቃሚነት በሚረዱት መጠን ማስረዳት እና ፍላጎት እንዲያድርባቸው ማድረግ፣ ለትምህርቱ የሚያስፈልጓቸውን ነገሮች (ለምሳሌ የጽሕፈት መሣርያዎች) ማዘጋጀትና ልጆቹን በሰዓቱ ይዞ መምጣት የወላጆች ድርሻ ነው፡፡ ለዕድሜቸው በሚመጥናቸው ክፍል እንዲገቡም ማድረግና ጨርሰው ሲወጡም በሰዓቱ ተገኝቶ መልሶ ወደቤት መውሰድ የወላጆች ሁለተኛው ድርሻ ነው፡፡ ልጆች በቤተክርስቲያን በሚቆዩበት ሰዓትም መከታተል እንዲሁ የወላጆች ኃላፊነት ነው፡፡

በመማር ማስተማሩ ሂደት መሳተፍ

ወላጆች ልጆችን ማምጣትና መመለስ ብቻ ሳይሆን አቅማቸው በፈቀደ መጠን ልጆችን በማስተማር ሂደት ውስጥ መሳተፍ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ልጆች ምን እንደሚማሩ መገንዘብ፣ መማር ማስተማርን የሚተ,ስተጓጉሉ ወይም የስነ ምግባር ችግር ያለባቸው ልጆች  ካሉ በማባበል/በመምከር መምህራንን መርዳት፣ እንደየአስፈላጊነቱ የመማሪያ ቁሳቁሶችን በማስተካከል፣ ወንበር በማስተካከል፣ በመማሪያ ክፈፍሎችን የሚጣሉ ቆሻሻዎች በማንሳት፣ ከተቻለም በማስተማር መሳተፍና ትምህርቱ እንዲሻሻል የሚረዱ ገንቢ አስተያየቶችን በመስጠት መሳተፍ ይኖርባቸዋል፡፡ ወላጆቸ አስገዳጅ ጉዳይ ከሌለባቸው በቀር ከልጆች ጋር ተገኝተው ቢሳተፉ መልካም ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ከልጆቹ ትምህርት ጎን ለጎን ወላጆችም ልምድ የሚለዋወጡበትና ልጆችን ለማሳደግ የሚረዳቸውን ትምህርት የሚያገኙበት መድረክ ማዘጋጀት ጠቃሚ ይሆናል፡፡ ለዚህም የቤተክርስቲያን መምህራንና ካህናት አባቶች ለወላጆች የሚሆን የመማማሪያ መርሐግብር ወላጆችን ባሳተፈ መልኩ ማዘጋጀት ይኖርባቸዋል፡፡

ነገር ግን በአንዳንድ ወላጆች እንደሚታየው መደረግ የሌለባቸው ተግባሮች ለመጥቀስ ያህል፣ ልጆችን ወደቤተክረርስያን አምጥቶ ትቶ መሄድና የሚጨርሱበት ሰዓት ሲደርስ ብቻ ተመልሶ  መጥቶ መውሰድ፤ ከውጭ ሆኖ ከሌሎች ወላጆች ጋር ወሬ ማውራት፤ ምንም አስተዋፅኦ ሳያደርጉ የመማር ማስተማር ሂደቱን አፍራሽ በሆነ መልኩ መተቸት፤ የቤተክርስቲያኗን አቅም ያላገናዘበ ጥያቄ በመጠየቅ የመማር ማስተማር ሂደቱን ማብጠልጠል እና የመሳሰሉት ሥርዓተ ትምህርቱን በብዙ መልኩ ይጎዱታል፡፡

ማስጠናት/የቤት ሥራ አብሮ መሥራት/

ወላጆች በቤተክርስቲያን በሚሰጠው ትምህርት ከመሳተፍ በተጨማሪ ለልጆቻቸው የሚሰጠውን የቤት ሥራ  አብሮ በመስራት እና በማስጠናት ለመማር ማስተማሩ ድርሻቸውን ማበርከትና ኃላፊነታቸውን መወጣት ይኖርባቸዋል፡፡ የልጆች መንፈሳዊ ትምህርት ውጤታማ እንዲሆን በቤተክርስቲያንና በቤት የሚሰጠው ትምህርት መቀናጀትና በወላጆችና በመምህራን መካከል ያለው ግንኙነት መጠናከር ወሳኝ ነው፡፡ ስለዚህ ወላጆች ልጆቻቸው ከቤተክርስቲያን ተምረው የመጡትን ትምህርት መጠየቅ፣ ግልጽ ያልሆነ ነገር ካለ ማስረዳት፣ የቤት ሥራ አብሮ መሥራት፣ ያለፈውን ትምህርት መከለስ፣ ወደፊት ያለውን የትምህርት አርዕስት ማሳወቅና ለመምህራንም መረጃ መስጠት እንዲሁም ከመምህራኑ አስተያየት ካለ ተቀብሎ ተግባራዊ ማድረግ ያስፈልጋቸዋል፡፡ የልጆችን ዘመናዊ ትምህርት መከታተል እንደሚያስፈልገው ሁሉ  መንፈሳዊ ትምህርትን ሲማሩም መከታተል ይገባል፡፡ መንፈሳዊውም ዘመናዊውም ትምህርት ለልጆች ቀጣይ ሕይወት አስፈላጊ ነውና ልጆች በሁለት በኩል የተሳሉ ሆነው እንዲያድጉ መትጋት ያስፈልጋል፡፡

ለትምህርቱ  መሳካት የሃሳብ፣ የገንዘብና የቁስቁስ ድጋፍ ማድረግ

ልጆችን መንፈሳዊ ትምህርትን በተከታታይነትና በቀጣይነት ለማስተማር ብዙ ግብዓት ያስፈልጋል፡፡ ተከታታይነት ያለውና ከዓመት ዓመት የሚቀጥል መንፈሳዊ ትምህርትን በበጎ ፈቃደኛ መምህራን ብቻ ማስተማር (የሚቻል ቢሆንም) ፈታኝ ነው፡፡ ስለሆነም በቤተክርስቲያኒቱ ያሉ መደበኛ አገልጋዮች በተቻለ መጠን ዋናውን ድርሻ መጫወት አለባቸው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ መምህራኑና አስተባባሪዎቹ ከትምህርቱ ጋር በተያያዘ የሚያወጡትን ወጭ መሸፈን ያስፈልጋል፡፡  ለልጆቹ ማስተማሪያም ብዙ ዓይነት የማስተማሪያ ቁሳቁሶች ያስፈልጋሉ፡፡ እነዚህንም ማቅረብ ለቤተክርስቲያናን ለመምህራኑ ብቻ የሚተው ጉዳይ አይደለም፡፡ ስለዚህ ወላጆች ለሥርዓተ ትምህርቱ መሳካት የሚያስፈልገውን የገንዘብ እና የቁስቁስ ድጋፍ በማድረግ መሳተፍ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ይህም ሲባል የተለያዩ የማስተማሪያ መጻሕፍትንና ሌሎች ቁሳቁሶችን በመስጠት/በማቅረብ ሊሆን ይችላል፡፡

በክርስቲያናዊ ሕይወት አርአያ መሆን

ከሁሉም በላይ ወላጆች ክርስቲያናዊ ሕይወትን በመኖር ለልጆቻቸው አርአያ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ አዘወትሮ ወደ ቤተክርስቲያን ልጆችን ይዞ በመሄድ፣ የቤተሰብ ጸሎት በማድረግ፣ ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብ፣ ያሬዳዊ መዝሙራትን በማዳመጥ/በመዘመር፣ ክርስቲያናዊ ሥነ-ምግባራትን በመፈጸም፣ መልካም ያልሆኑ የቴሌቪዥን መርሐግብሮችንና ማኅበራዊ ሚዲያን ባለማየት፣ መልካም ስብእናን ይዞ ጠንክሮ መስራትን በማሳየት ለልጆች አርአያ መሆን ከወላጆች ይጠበቃል፡፡ የወላጆች ሕይወት የልጆች ማንነትና ሕይወት ላይ ታላቅ ተጽእኖ ስለሚኖረውና ልጆች የሚያዩትን ይዘው ስለሚያድጉ በሕይወት አርአያ መሆን ወላጆች ለልጆቻቸው የሚያደርጉት ታላቅ ድርሻ ነው፡፡ በቤተክርስቲያን የሚሰጠው መንፈሳዊ ትምህርት የቤተሰብ አርአያነት ሲጨመርበት ለልጆቹ የተሟላ ይሆንላቸዋል፡፡

በልጆች መርሐግብር መሪ ተዋናይ መሆን

በቤተክርስቲያን ለልጆች ከሚሰጠው መንፈሳዊ ትምህርት ጎን ለጎን በሚተገብሩ ሌሎች የልጆች መርሐግብራት ይኖራሉ፡፡ ወላጆች በእነዚህ መርሐግብራት መሪ ተዋናይ መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡ ከእነዚህም ለምሳሌ ያህል የጉብኝት መርሐግብር (ቅዱሳት መካናትን መጎብኘት)፣ በዓለ ንግሥ ላይ የሚኖር የልጆች ዝግጅት፣ የልጆችን ልደት በጋራ ማክበር፣ የልጆች የጽዋ ማኅበር ማዘጋጀት፣ ከአንዱ የትምህርት እርከን ወደ ሌላው ሲሄዱ መንፈሳዊ ምርቃት ማዘጋጀት፣ በልጆች መካከል የሚደረጉ የተለያዩ መንፈሳዊ ይዘት ያላቸውና አስተማሪ የሆኑ የጨዋታና የውድድር መርሐግብር ማዘጋጀት ይጠቀሳሉ፡፡ እነዚህን በማቀድ፣ በማስተባበርና በመተግበር ወላጆች መሪ ተዋናይ መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡ የወላጆቻቸውን ንቁ ተሳትፎ እያዩ የሚያድጉ ልጆችም እነርሱም ሲያድጉ መሪ ተዋናይ ይሆናሉ፡፡

በአጠቃላይ ልጆች በወደፊት ሕይወታቸው እምነታቸውን አውቀውና ጠብቀው፣ በመንፈሳዊ አገልግሎትም ተሳትፈው የዘላለም ሕይወትን ይወርሱ ዘንድ በልጅነታቸው መንፈሳዊ ትምህርትን እየተማሩ ማደግ ይኖርባቸዋል፡፡ በኦርቶዶካሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሥርዓትና ትውፊት መሠረትም ለልጆች መንፈሳዊ ትምህርትን ማስተማር የየአብያተ ክርስቲያናት ዋነኛ የመንፈሳዊ አገልግሎት አካል ነው፡፡ ለዚህም መሳካት ወላጆች ወሳኝ ድርሻዎች አሏቸው፡፡ ከእነዚህ መካከልም መንፈሳዊ ትምህርቱ ለልጆች መሠረታዊ ነገር መሆኑን ማመን፣ ልጆችን በሰዓቱ ማምጣትና መመለስ፣ በመማር ማስተማሩ ሂደት መሳተፍ፣ ማስጠናት/የቤት ሥራ አብሮ መሥራት/፣ ለትምህርቱ  መሳካት የሃሳብ፣ የገንዘብና የቁስቁስ ድጋፍ ማድረግ፣ በክርስቲያናዊ ሕይወት አርአያ መሆንና በልጆች መርሐግብር መሪ ተዋናይ መሆን በአብነት ይጠቀሳሉ፡፡ ስለዚህም ወላጆች ልጆቻቸውን በመንፈሳዊ ትምህርት እየታነፁ እንዲያድጉ ማድረግ አንዱ የመንፈሳዊ አገልግሎትና የክርስቲያናዊ ሕይወት አካል መሆኑን ተገንዝበው፣ የየድርሻቸውንም ማበርከት ይገባቸዋል እንላለን፡፡ †