ሴቶች በቤተክርስቲያን (ክፍል ፮): ክህነት ለምን ለሴቶች አይሰጥም?

women in church_2መግቢያ

አንዳንድ ወገኖች (በተለይም ወጣቶች) በምዕራባውያን አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ የሚደረገውን በማየትና የቤተክርስቲያንንም ሥርዓት ካለመጠንቀቅ (በተገቢው ደረጃ ካለመረዳት) የተነሳ “ለሴቶች ለምን ክህነት (ዲቁና፣ ቅስና እና ጵጵስና) አይሰጣቸውም?” የሚል ጥያቄን ያነሳሉ። አልፎ አልፎም ቤተክርስቲያን ለሴቶች ክህነት አለመስጠቷ ለወንዶች ስለምታደላ (ሴቶችን ስለምታገል) ነው ሲሉም ይሰማሉ። በአጠቃላይም የክርስትና አስተምህሮ፣ ታሪክ፣ አገልግሎትና ሥርዓት ወንዶች ላይ ያተኮረና ሴቶችን ያላሳተፈ እንደሆነ አድርገው ያስባሉ። እነዚህን ብዥታዎችን ከግንዛቤ በማስገባት በዚህ ክፍል በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ አገልግሎት ውስጥ በክህነት ዙሪያ ሴቶችን የሚመለከተውን አስተምህሮ እናቀርባለን።

ሴቶችና ክህነት

ከሁሉም አስቀድሞ መታወቅ ያለበት ነገር ክህነት ክብር (honor) ሳይሆን የመስዋዕትነት (sacrifice) አገልግሎት መሆኑ ነው። ክህነት በሰው ምርጫ የሚገኝ ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ፈቃድ የሚሰጥ ነው። በተጨማሪም ክህነት የሚሰጥ ኃላፊነት እንጂ የሚጠየቅ መብት አይደለም። ወንድም ቢሆን ወንድ ስለሆነ ወይም ስለተማረ ብቻ ክህነት አይሰጠውም። የክህነት አገልግሎት ሰውን ወደ ጽድቅ ቢመራም በራሱ ግን ጽድቅ ወይም የጽድቅ መስፈርት አይደለም። የክርስትና ግብም ድኅነትን ማግኘት እንጂ ክህነትን መያዝ አይደለም። ካህናት ምንም እንኳን የማሠርና የመፍታት ስልጣን ቢሰጣቸውም እንደሌሎች አገልጋዮች የቤተክርስቲያን አንድ አካል እንጂ የበላይ አካል ተደርገው መወሰድ የለባቸውም።

በመጽሐፍ ቅዱስ እንደምናነበው እግዚአብሔር አስቀድሞ የአብርሃም፣ የይስሐቅ፣ የያዕቆብ አምላክ ነኝ ብሏል። መስዋዕት በማቅረብና መሰል የክህነት አገልግሎት የሚፈፅሙትም ወንዶች ነበሩ። ዐበይትና ደቂቅ ነቢያትም ወንዶች ነበሩ። በሐዲስ ኪዳንም አስራ ሁለቱ ሐዋርያት፣ አራቱ ወንጌላውያን፣ መልእክታትን የፃፉት፣ በሐዋርያት እግርም የተተኩት ካህናት ወንዶች ናቸው። በዘመናችንም ያሉት ጳጳሳት፣ ቀሳውስትና ዲያቆናት በሥጋዊ ፆታቸው ወንዶች ናቸው። ከዚህ ጋር ተያይዞ የሚነሳው ዋናው ጥያቄ “ክህነት ለምን ለወንዶች ብቻ ይሰጣል?” የሚለው ነው።

የጌታችን ትምህርትና የሐዋርያት ትውፊት

በብሉይ ኪዳን ክህነት ይሰጥ የነበረው ከሌዊ ነገድ ለተወለዱ ወንዶች ብቻ ነበር። በሐዲስ ኪዳን ግን ክህነት በዘር ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ ፈቃድ ይሰጣል። ከብሉይ ኪዳኑ ውርስ ባሻገር የሐዲስ ኪዳን ክህነት ለወንዶች እንዲሰጥ መሠረት የሆነው ጌታችን አሥራ ሁለት ሐዋርያትን መምረጡና የመስዋዕትን ሥርዓትና የማሠርና የመፍታት ስልጣንን ለእነዚህ ብቻ መስጠቱ ነው። ከዚህም ጋር ተያይዞ ማርያም መግደላዊት የትንሣኤውን ብስራት ሰምታ በደስታ ጌታችንን ልትነካው ስትቀርብ ለስም አጠራሩ ክብር ምስጋና ይድረሰውና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “አትንኪኝ፣ ገና ወደ አባቴ አላረግሁምና፣ ነገር ግን ወደ ወንድሞቼ ሂጂና ወደ አባቴ ወደ አባታችሁ፣ ወደ አምላኬ ወደ አምላካችሁ አርጋለሁ ብለሽ ንገሪያቸው።” (ዮሐንስ 20:17) ማለቱ የሐዲስ ኪዳን ክህነት ዋነኛ መገለጫ የሆነው የጌታችንን የከበረ ቅዱስ ሥጋውን መንካት “ወንድሞቼ” ላላቸው ደቀመዛሙርት ተለይቶ የተሰጠ መሆኑን እንረዳለን። ይህም ቶማስ በተጠራጠረ ጊዜ “ጣትህን ወዲህ አምጣና እጆቼን እይ፣ እጅህንም አምጣና ወደ ጎኔ አግባ።” (ዮሐንስ 20:27)  በማለቱ የተገለጠ ነው። ስለዚህ እግዚአብሔር በሚያውቀው ምክንያት የሐዲስ ኪዳን ክህነት ለወንዶች ብቻ የሚሰጥ መሆኑን ቅዱሳት መጻሕፍትና የቤተክርስቲያን ትውፊት በግልፅ የደነገጉት ነው።

ሴቶች ክህነትን የሚቀበሉ ቢሆን ኖሮ ጌታን በመውለዷ ከነቢያትም ከሐዋርያትም፣ ከቅዱሳን ሊቃነ መላእክትም በላይ ለከበረችው ለድንግል ማርያምና ጌታችንን በመዋዕለ ሥጋዌው ለተከተሉት 36 ቅዱሳት አንስትም ይህንን የክህነት ሥልጣን በሰጣቸው ነበር። ክህነት የአገልግሎት ድርሻ ነው እንጂ አድልኦ አይደለም። ቅዱሳን ሐዋርያትም ያስቀጠሉት ጌታ ያስተማራቸውን ሥርዓት ነው። እርሱም ያለወንድ ዘር ከሴት (ከድንግል ማርያም) ወንድ ሆኖ ተወልዶ ራሱ መስዋዕት አቅራቢ፣ ራሱ መስዋዕት፣ ራሱ መስዋዕት ተቀባይ ሆኖ ሊቀ ካህን ሆኖ ሥርዓትን የሠራው ለዚህ ነው። ድንግል ማርያም የመስዋዕቱ መገኛ፣ ጌታችን መስዋዕት ነው።

የክህነት ስልጣን በዘመን ይለወጣል?

በአንዳንዶች ዘንድ “ጌታችን ለሴቶች ስልጣነ ክህነት ያልሰጠው በወቅቱ በነበረው ባህላዊና ማኅበራዊ ምክንያቶች ነበር፣ በዘመናችን ግን ሴቶችን ከክህነት ኃላፊነት ይከለክሉ የነበሩ ባህላዊና ማኅበራዊ ማነቆዎች ስለቀነሱ ሴቶች ካህን መሆን ይችላሉ” የሚል አስተሳሰብም እንዳለ ይታወቃል። ይሁንና ይህ አስተሳሰብ በሐዋርያዊት ቤተክርስቲያን ተቀባይነት የሌለው መሠረታዊ ስህተት ነው። ምክንያቱም ጌታችን ለሰዎች ባህልና ማኅበራዊ ጉዳይ የሚገዛ (የሚያደላ) ኢ-ፍትሀዊ አምላክ አይደለምና በእነዚህ ምክንያቶች ልዩነትን አይፈጥርም። በተጨማሪም በዚያን ዘመን የነበረው አስተምህሮና ሥርዓት በወቅቱ በነበረው ባህልና ማኅበራዊ መስተጋብር ላይ የተመሠረተ ነበር ከተባለ እምነት ለባህል ተገዢ ነው፣  ቋሚ እምነትና የእምነት ሥርዓት የለም፣ እንደየዘመኑ ባህል መለዋወጥ አለበት ወደሚል ሌላ ስህተት ይመራል።

ክህነት ለሴቶች አለመሰጠቱ ከወንዶች ያሳንሳቸዋል?

ወንዶች እንደ ሴቶች ያለ የመውለድ ጸጋ ያልተሰጣቸው ከሴቶች ስለሚያንሱ እንዳልሆነ ሁሉ ክህነት ከወንዶች መካከል ለሚመረጡ መሰጠቱም ሴቶች ከወንዶች ስለሚያንሱ አይደለም። ምክንያቱም መንፈሳዊ አገልግሎት በጸጋ የሚገኝ እንጂ የመቻል ያለመቻል ጥያቄ አይደለምና። የክህነት አገልግሎት ለመስዋዕትነት የሚገቡበት እንጅ በዘመናችን እንደምናያቸው አንዳንድ ምንደኞች ሰማያዊ ስልጣንን ለምድራዊ ኃይል ማግኛ መሰላል ተደርጎ የሚወሰድ አይደለም። አንድ ካህን “እግዚአብሔር ይፍታህ/ሽ” ለማለት የሚያስፈልገው ቃል ሁሉም የሚችለው ነው። ሌላውም ለክህነት የሚያበቃ እውቀት ማንኛውም ሰው (ወንድም ሆነ ሴት) ተምሮ የሚደርስበት እንጂ ፍፁም የተለየ አይደለም። የተለየ የሚሆነው እግዚአብሔር በቸርነቱ ለካህናት የሰጠው የጸጋ ስልጣን ነው። የጸጋ ስጦታ ደግሞ የተለያየ ነው። ለወንዶች ብቻ የሚሰጥ፣ ለሴቶች ብቻ የሚሰጥ፣ ለሁለቱም የሚሰጥ ጸጋ አለ። ይልቁንም ጌታችን ለሴቶች ክህነትን ያልሰጠው በሰው ተፈጥሮ ካለው ልዩነት አንጻር እርሱ በሚያውቀው ለወንጌል አገልግሎት መስፋፋት ሁሉም የየራሱ ድርሻ እንዲኖረው ከማድረግ አንጻር እንጂ ለማበላለጥ እንዳልሆነ ማስተዋል ያስፈልጋል።

የዲያቆናዊት አገልግሎት

ለሴቶች ከሚሰጡ ከክህነት ጋር ተያያዥ የአገልግሎት ዘርፎች አንዱ የዲያቆናዊት አገልግሎት ነው። ለምሳሌ ያህል ዲያቆናዊት መሾም እንደሚገባ ፍትሐ ነገሥቱ ያዛል። ዲያቆናዊትም ሴቶችን ታስታምራለች፣ ለሴቶችም ምስጢራት ሲፈፀሙ ካህኑን ታግዛለች። በመጽሐፈ ዲድስቅልያ አንቀጽ 17 እንደተገለጸው “ኤጲስ ቆጶስ ንጹሖችን ሴቶች መርጦ ሴቶችን ለማገልገል ዲቁናን ይሾማቸዋል። ምዕመናን ሴቶችን ለሚያስፈልጋቸው ነገር በጠሩ ጊዜ ከዲያቆናዊት በቀር ወንድ ዲያቆን ወደ ሴቶች ቤት ሊልክ አይገባውም። ስለዚህም ስለሚያጠምቋትም ሴት ሰውነትን ሜሮን ትቀባ ዘንድ ነው። ወንድ የተራቆተችውን ሴት ማየት አይገባውምና” በማለት የዲያቆናዊትን አገልግሎት ያስረዳል።

በሐዲስ ኪዳን ፌበን (Pheobe) ቅዱስ ጳውሎስን ትራዳው የነበረች ዲያቆናዊት ነበረች (ሮሜ 16:1)። ቅድስት ማክሪና የቅዱስ ባስልዮስና የቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ ታላቅ እህት እንዲሁም ቅድስት ኦሊምፒያ የቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ረዳት ዲያቆናዊቶች ነበሩ። ይህ የዲያቆናዊቶች አገልግሎት በጥንታዊት ቤተክርስቲያን የሚታወቅ ነው። ቅዱስ ጳውሎስ “ባልቴት በመዝገብ ብትጻፍ ዕድሜዋ ከስድሳ ዓመት እንዳያንስ፥ የአንድም ባል ሚስት የነበረች እንድትሆን ያስፈልጋል” (1ኛ ጢሞ 5:9) በማለት እንደተናገረው ዲያቆናዊት የሚሾሙት 60 ዓመት የሞላቸውና እምነታቸው የተመሠከረላቸው መበለቶች (የአንድ ባል ሚስት የነበረች) ወይም ደናግላን ናቸው። ዛሬም ዲያቆናዊቶች በጠቅላይ ቤተክህነትና በሀገረ ስብከት እንዲሁም በአጥቢያ ቤተክርስቲያን ደረጃ ሴቶችን በሚመለከቱ ጉዳዮች ራሱን የቻለ ቢሮ ተሰጥቷቸው አገልግሎታቸውን መፈጸም ይገባቸው ነበር።  ነገር ግን በእኛ ቤተርስቲያን ይህ ሲደረግ አይታይም። የግብፅ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የሴቶች አገልግሎት እንዲስፋፋ በማሰብ ከቅርብ ዘመን ወዲህ ይህ አገልግሎት እንደገና እንዲያንሰራራ አድርጋለች።

ተመሳሳይና ተመጋጋቢ ድርሻዎች

የሴቶችን ክህነት በተመለከተ ሁለት ጎልተው የሚታዩ አስተሳሰቦች በዓለማችን ላይ አሉ። የመጀመሪያው የተመሳሳይነት አስተሳሰብ (egalitarianism) ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የተመጋጋቢነት አስተሳሰብ (complementarianism) ነው። የተመሳሳይነት አስተሳሰብ ወንዶችና ሴቶች እኩል ናቸው ብሎ ያምናል፣ ኃላፊነትም ሊሰጣቸው የሚገባው በችሎታ ብቻ እንጂ በፆታ ሊሆን አይገባም ይላል። ይህ አስተሳሰብ ሴቶች ካህን መሆን ይችላሉ ይላል። የተመጋጋቢነት አስተሳሰብ ደግሞ ወንዶችና ሴቶች በሰውነት (ሰው በመሆን) እኩል ናቸው ብሎ ያምናል። ነገር ግን ኃላፊነታቸው የሚለያይና ተመጋጋቢ ነው ይላል። የወንዶችና የሴቶች ድርሻ አንድ ላይ ሲሆን ያማረና ምሉዕ ይሆናል ብሎ ያምናል። በዚህም መሠረት ለምሳሌ ልጅ መውለድ ለሴቶች የተሰጠ ነው፣ ክህነት ለወንዶች የሚሰጥ ነው ይላል። ይህ አስተሳሰብ ከእኛ ቤተክርስቲያን ሥርዓት ጋር የሚስማማ ይመስላል።

ማጠቃለያ

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ መሠረት ክህነት የሚሰጠው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የሠራውን፣ ሐዋርያትና ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን በዓለም ዞረው ያስተማሩትንና የደነገጉትን ሥርዓት በመከተል ነው። ይህም በመንፈስ ቅዱስ ምርጫና ሥልጣን የሚከናወን ምሥጢረ ክህነት ነው። ክህነትም ለወንዶች ብቻ መሰጠቱ ይህንን የክርስትና አስተምህሮ ከመጠበቅ አንጻር እንጂ ሴቶችን የሚያገል ተብሎ መገለጽ የለበትም። የመውለድን ጸጋ ለሴቶች ብቻ ሰጠ ብለን እግዚአብሔርን ባለማወቅ የማንተቸው ከሆነ “የክህነትን ጸጋም ለምን ለወንዶች ብቻ ሰጠ?” ብለን መተቸት አይቻለንም፣ አይገባንም። እርሱ ለሁሉ የሚሆነውን ያውቃልና። የሴቶች የመውለድ ጸጋ በመከራ የሚገኝ እንደሆነ ሁሉ ከወንዶች መካከል የሚመረጡ የካህናትም የክህነት ጸጋ በመከራ የሚፈፀም እንጂ በየዘመናቱ ያለፉና ያሉ ክህነትን ለግል ጥቅም የሚያውሉ ሰዎችን እዚህም እዚያም የሚታይ (anecdotal) አምባገነንነት በማየት የመስዋዕትነት አገልግሎቱን “የምድራዊ ክብር ማሳያ” አድርገን አንየው። እግዚአብሔር ለሰው ልጆች የሚሰጠው ጸጋና የሰው ልጆችም የአገልግሎት ድርሻ የተለያየ ነውና። ለሴቶች ብቻ የተሰጣቸውም ታላላቅ ጸጋዎች አሉና። ጽድቅም የሚገኘው ሰው በተሰጠው ጸጋ የሚጠበቅበትን ሲያደርግ ነው። ስለዚህ የቤተክርስቲያን ሥርዓት በመንፈሳዊ መነጽር እንጂ በሥጋዊ ፍልስፍና ሊመረመርና ሊፈረጅ አይገባውም እንላለን።

ጾመ ኢየሱስ: በገዳመ ቆሮንቶስ በዲያብሎስ ተፈተነ

GedameCoronthos

ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በ30 ዓመቱ በማየ ዮርዳኖስ በዕደ ዮሐንስ ከተጠመቀ በኋላ ሳይውል ሳያድር ወደ ገዳመ ቆሮንቶስ ሄደ፡፡ በዚያም አርባ ቀንና አርባ ሌሊት ጾመ፡፡ ይህም ጌታችን የጾመው ጾም ልዩ ልዩ መጠሪያዎች አሉት። እንደ ነቢያት ስርዓት አርባ ቀንና አርባ ሌሊት ስለጾመ ጾመ አርብዓ (አርባ ጾም) ይባላል። ስሙ መድኀኒት የሆነ ጌታ የነፍስ ቁስል የሆኑ ሦስቱን ዐበይት ኃጢአቶች (ስስት፣ ትዕቢትና ፍቅረ ንዋይ) ድል ያደረገበት በመሆኑ የድል ጾም፣ ጾመ ኢየሱስ በመባል ይታወቃል። የፍጥረት ሁሉ ጌታ፣ ልዑለ ባሕርይ፣ ሰው የሆነ አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ የጾመው በመሆኑ ከሌሎች አጽዋማት ተለይቶ ዐቢይ (ታላቅ፣ ዋና) ጾም ይባላል። ለረዥም ጊዜ የሚጾም፣ ብዙ መንፈሳዊ በረከት የሚገኝበት ጾም በመሆኑ ብዙ ምርት ከሚያስገኝ ሰፊ እርሻ ጋር በማመሳሰል ጾመ ሁዳዴ ይባላል።

ወንጌላዊው ቅዱስ ማቴዎስ ስለዚህ የጌታ ጾም ሲጽፍ ‹‹ከዚያ ወዲያ ኢየሱስ ከዲያብሎስ ይፈተን ዘንድ መንፈስ ወደ ምድረ በዳ ወሰደው፥ አርባ ቀንና አርባ ሌሊትም ከጦመ በኋላ ተራበ›› በማለት ገልጾታል፡፡ ከዚህ በኋላ ነው ፈታኝ ወደ እርሱ የቀረበው፡፡ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያናችን ይህንን የጌታችንን በዲያብሎስ መፈተንን ሊቃውንት አባቶች ያመሰጠሩትን በመተንተን ታስተምራለች፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር ይህንን የሊቃውንትን ትምህርት መሠረት በማድረግ የጌታችን በዲያብሎስ መፈተንና ድል ማድረጉ ለእኛ ያለውን መንፈሳዊ ትርጉም እንዳስሳለን፡፡ ይህንንም በሰባት ጥያቄዎች ሥር አቅርበነዋል፡፡

ፈታኙ ማነው?

ጌታችንን ለመፈተን ፈታኝ ሆኖ የቀረበው ጥንተ ጠላት ዲያብሎስ ነው፡፡ ይህ ፈታኝ በመጀመሪያ ራሱ ተፈትኖ የወደቀ ስለሆነ የሰውን ልጅ መፈተን የባሕርዩ ነው፡፡ አዳምን ፈትኖ ያሳተው፣ ኢዮብንና ሌሎችን አባቶች የፈተነው፣ በበርካታ ቅዱሳን ዜና ሕይወት በፈታኝነቱ የተገለጠው፣ ዛሬም መልካም የሚሠሩትን የሚፈትነው፣ ቅድስት ቤተክርስቲያንንም በየዘመናቱ የሚፈታተናት ይህ ፈታኝ ነው፡፡ በቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ አገላለፅ በቤተክርስቲያን ላይ ዝናሩን የጨረሰው ነገር ግን ያላጠፋት ዲያብሎስ ነው ክርስቶስን የፈተነው፡፡ ዛሬም በክርስቶስ የምናምን ክርስቲያኖችን በልዩ ልዩ መንገድ ይፈትነናል፡፡ ጌታችን በጾሙ ወራት ዲያብሎስን ድል ማድረጉን ያሳየን እኛም ኃይለ አጋንንትን የምናሸንፍበት ኃይል ጾም፣ ጸሎት እና ስግደት መሆናቸውን ሲያስተምረን ነው፡፡ ፈታኙን ድል ነሥቶ ድል የማድረጊያ ኀይል የሚሆኑንን ጾምን፣ ጸሎትንና ስግደትን ባርኮልናል።

ጌታችን ለምን ተፈተነ?

በገዳመ ቆሮንቶስ የተፈተነው የሰውን ልጅ ለማዳን ሰው ሆኖ የመጣው ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ “አቤቱ ወደ ፈተና አታግባን” ብለን እንድንጸልይ ያስተማረን፣ ወደ ፈተና በገባን ጊዜም በቅዱስ ስሙ፣ በህያው ቃልኪዳኑ ተማምነን “አባታችን ሆይ በሰማያት የምትኖር” ብለን ስንጠራው የሚመልስልን ሰው የሆነ አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ ለምን ተፈተነ? የጌታችን መፈተን እንደሌሎች ቅዱሳን በፈተና በመጽናት ጸጋን ገንዘብ ለማድረግ አይደለም፤ እርሱ የጸጋ ሁሉ ምንጭ (አስገኝ፣ ሰጭ) ነውና፡፡ ይልቁንስ የሰው ልጅ በዚህ ምድር ላይ በሥጋ ሲኖር ፈተና እንዳለበት ሊያስተምር እርሱ ተፈተነ፡፡ በባሕርዩ መፈተን የሌለበት አምላክ የሰውን ልጅ ፈተና ሰው ሆኖ ተፈተነ፡፡ በዚህም በሕይወታችን መፈተን እንዳለብን አስተማረን፡፡ እርሱ በፈጠረው ፍጡር (በዲያብሎስ) የፈጠረውን ፍጡር (አዳምን) ለማዳን ተፈተነ፡፡ ጌታችን የተፈተነበት ዓላማ የሰው ልጅ የዲያብሎስን ፈተና እንዴት ድል እንደሚያደርግ አብነት፣ አርአያ ሊሆን ነው፡፡ ፈጣሪ በፍጡር ለፍጡራኑ አብነት ሊሆነን በፈቃዱ ተፈተነ፡፡ እርሱ እጸድቅ አይል ጻድቅ፣ እቀደስ አይል ቅዱስ፣ እከብር አይል ክቡር ሲሆን ለሰው ልጅ አርአያ ሊሆን በተለየ አካሉ ባሕርያችንን ባሕርይው አድርጎ በማስመሰል ሳይሆን በእውነት በዲያብሎስ ተፈተነ፡፡

ጌታችን መቼ ተፈተነ?

በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ ተጠምቆ፣ በገዳመ ቆሮንቶስ 40 ቀንና 40 ሌሊት ከጾመ በኋላ በተራበበት ወቅት ተፈተነ፡፡ እንዲሁ በሰው ልጅ ላይም ፈተና የሚመጣው አምኖ ተጠምቆ በጎ ምግባራትን መሥራት ሲጀምር ነውና ይህንን ለማጠየቅ በዚህ ወቅት ተፈተነ፡፡ ክርስትና ከፈተና የምናመልጥበት (ሳንፈተን የምናሸንፍበት) መንገድ ሳይሆን በፈተና ውስጥ አልፈን፣ ድል በማድረግ ከሥጋ ሞት በኋላ የዘለዓለም ሕይወትና ክብር የምናገኝበት ፍኖተ ጽድቅ (የእውነት መንገድ) ነው።  ክርስቲያኖች ምግባር ትሩፋትን (ጾም፣ ጸሎት፣ ምጽዋት፣ ስግደት) መስራት ሲጀምሩ ነው ፈተና የሚበዛባቸው፡፡ ከቅዱሳን አባቶቻችንና እናቶቻችን ዜና ሕይወት (ገድል) እንደምንማረው ብዙዎቹ ቅዱሳን በገድል በትሩፋት እያደጉ በሄዱ ጊዜ የዲያብሎስ ፈተና ዓይነትና ብዛት ይጨምርባቸዋል። ምንም ዲያብሎስ ፈተናውን ቢያበዛ በገድል በትሩፋት የጸኑት በመስቀሉ ኀይል፣ በእግዚአብሔር ቸርነት ፈታኛቸውን ድል ይነሱታል። መፈተን የማደግ እንጂ የመውደቅ ምልክት አይደለምና። በዚህ ወቅት የሥጋንና የዲያብሎስን ፈተና ለማለፍ ተግተው ልንጸልይ ይገባል፡፡ ወደ ፈተና እንዳትገቡ ተግታችሁ ጸልዩ ተብሎ ተጽፏልና፡፡

ጌታችን በየት ተፈተነ?

ሦስቱን ፈተናዎች በሦስት ቦታዎች ተፈተነ፡፡ አንዱን በገዳም፣ ሁለተኛውን በቤተመቅደስ፣ ሦስተኛውን ደግሞ በተራራ (በቤተመንግስት) ተፈተነ፡፡ በገዳም ለሚኖሩ ባሕታውያን (መነኮሳት) አብነት ሊሆናቸው በገዳም ተፈተነ፡፡ በቤተመቅደስ ለሚያገለግሉና ለሚገለገሉ ካህናትና ምዕመናን አብነት ሊሆናቸው በቤተመቅደስ ተፈተነ፡፡ በተራራ (በዓለም) ለሚኖሩ አብነት ሊሆናቸው በተራራ ተፈተነ፡፡ በገዳም ሆነው በጾም በጸሎት የጸኑ ባሕታውያን ለመብቃት (ወደ ፍጹም መንፈሳዊነት ለማደግ) ሲተጉ ይፈተናሉና ለእነርሱ አብነት ሊሆን በገዳም ተፈተነ፡፡ በቤተመቅደስ በእምነት ጸንተው የሚኖሩ ካህናትና ምዕመናን ትሩፋትን ለመሥራት ሲተጉ ይፈተናሉና በቤተመቅደስም ተፈተነ፡፡ በቤተመንግስት (በከፍታ) የሚኖሩ ባለስልጣናትና ዓለማውያን ለማመን፣ በጎ ምግባራትን ለመሥራት  ሲተጉ በዲያብሎስ ይፈተናሉና በዚያም ተፈተነ፡፡

ፈተናዎቹስ ምን ነበሩ?

ጌታችን ሦስት ታላላቅ ፈተናዎችን ተፈተነ፡፡ ሦስቱንም እንደየአመጣጣቸው በትዕግስት ድል አደረጋቸው፡፡ የእስክንድሪያው ሊቀ ጳጳስ ቅዱስ አባታችን ቴዎዶስዮስ ለአንጾኪያው ሊቀ ጳጳስ ቅዱስ ሳዊሮስ በጻፈው ጦማር እንደተናገረው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተዋሐደው ሥጋ ዲያብሎስን ድል ስለነሳው የእኛ ባሕርይም ከእርሱ የተነሳ በዲያብሎስ ላይ መሰልጠን የሚችል ሆነ፡፡ “ጌታ ሰይጣንን ድል ቢነሣው የሚደነቅ ሥራ አይደለም፤ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀድሞ ድል ተነሥቶ የነበረ ሥጋን የተዋሐደ ባይሆን በባሕርይ ከእኛ ጋር አንድ በሚሆን ሥጋ እዳ በደል ያልተገኘበት እርሱ በሥጋ መከራን የተቀበለ ባይሆን ኖሮስ መከራ መቀበሉ ባልተደነቀም ነበር፤ ሞትንም በሥጋው ያጠፋው ባይሆን ኖሮ ሞትን የሚያሰለጥን ኃጢአት ባልጠፋም ነበር፤ የሞት ሥልጣንም ባልተሻረም ነበር፡፡” እንዲል (ሃይማኖተ አበው ዘቅዱስ ቴዎዶስዮስ 82፡7) ጌታችን ዲያብሎስን በተዋሐደው ሥጋ ሳይሆን በመለኮቱ ኃይል ብቻ ድል እንዳደረገው አስመስለው የሚናገሩ ጌታችን በተዋሐደው ሥጋ ዲያብሎስን ድል ማድረጉን የሚክዱትን መናፍቃን በገሰጸበት ትምህርቱ ቅዱስ ሳዊሮስም የደገኛውን የጎርጎርዮስን ትምህርት ጠቅሶ እንዲህ አለ፡ “ሰይጣን በገዳመ ቆሮንቶስ በተፈታተነው ጊዜ ታገሠ፤ ግን ፈተናውን ሽቶ አይደለም፤ የሚፈታተን የዲያብሎስን ጦሩን ያጠፋ ዘንድ ነው እንጂ፡፡ ዳግመኛ በመለኮቱ ኃይል ዲያብሎስን አልተዋጋውም፤ በሚታመም በሚሞት ሥጋ ድል አደረገው እንጂ፤ ዳግመኛም በዚህ ሥጋ ኃጢአት ወደዚህ ዓለም እንዳይመጣ በኃጢአት ምክንያት በሁሉ ላይ ሞት ተፈርዶአልና፤ በዚህ ሥጋም የኃጢአት ፍዳ ጠፋ፣ ይህ ሥጋም ኃጢአትን ያለማ ዲያብሎስን ድል ነሳው አለ፡፡” (ሃይማኖተ አበው ዘቅዱስ ሳዊሮስ ምዕራፍ 85፡16-17)

የመጀመሪያው ፈተና በዚያው በገዳመ ቆሮንቶስ ሲሆን ፈተናውም ስስት ነበር፡፡ ዲያብሎስ ሥጋን የተዋሐደውን አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስን ተርቦ ቢያየው ‹‹የእግዚአብሔር ልጅ ከሆንክ እነዚህ ድንጋዮች ዳቦ እንዲሆኑ እዘዝ›› በማለት ፈትኖታል፡፡ ሁለተኛው ፈተና ደግሞ በቤተመቅደስ ሲሆን ፈተናውም ትዕቢት ነበር፡፡ ‹‹መላእክት ያነሱኃል ተብሎ ተጽፏልና ራስህን ከመቅደስ ጫፍ ወርውር›› (መዝ 90፡11) ይህ ፈተና ከመጻሕፍት ጥቅስ ጠቅሶ የፈተነበት ነው፡፡ ሦስተኛው ፈተና ደግሞ በተራራ ጫፍ (በሰገነት) ሲሆን ፈተናውም የፍቅረ ንዋይ ነበር፡፡ ‹‹ወድቀህ ብትሰግድልኝ የዓለምን መንግስታት ከብራቸውንም ሁሉ እሰጥሀለሁ›› በማለት ፈትኖታል፡፡ እነዚህ ፈተናዎች ዛሬም በክርስትና ያሉ ዐበይት ፈተናዎች ናቸው፡፡ እኛም ጌታችንን አብነት አድርገን ሰይጣን በትዕቢት ቢፈትነን በትህትና፣ በስስት ቢፈትነን በትዕግስት፣ በፍቅረ ንዋይ (ገንዘብን በመውደድ) ቢፈትነን በጸሊአ ንዋይ (ገንዘብን ባለመውደድ) ልናሸንፈው ይገባል፡፡

የተፈተኑት እሴቶች ምንድን ናቸው?

ለገዳማውያን አብነት ለመሆን የተፈተነው ፈተና የጽናት ፈተና ነው፡፡ የገዳማውያን ጾራቸው ስስት (መሳሳት) ነውና በመጽናት ላይ ለሚመጣባቸው ፈተና አብነት ሊሆን ተፈተነ፡፡ ገዳማውያን እምነትን፣ እውቀትን፣ ጽናትን እንዲያሟሉ ይጠበቅባቸዋልና፡፡ በቤተመቅደስ ለሚኖሩ ካህናት/በምዕመናን አገልጋዮች በብዛት የሚፈተኑ በትጋታቸው/እውቀታቸው ነው፡፡ እውቀት ያስታብያል ፍቅር ግን ያንጻል እንደተባለ ክርስትናን ተምረናል አውቀናል በማለት መታበይ ስላለ የካህናት ጾራቸው ትዕቢት ነው፡፡ ከዚህም የተነሳ መጽሐፍ ተጠቅሶ ፈተናው ይመጣልና ዲያብሎስም ከመጽሐፍ ጠቅሶ ፈተነው፡፡ በባለስልጣናት ዘንድ የሚፈተነው ደግሞ እምነት ነው፡፡ ጾራቸውም ፍቅረ ንዋይ ነውና፡፡ ወድቃችሁ ብታመልኩኝ በሀብት ላይ ሀብት፣ በስልጣን ላይ ስልጣን እጨምርላችኋላሁ ብሎ ይፈትናል፡፡ የሀሰት አባት ነውና የሌለውን የራሱ አድርጎ ይፈትንበታል፡፡ ስለዚህም ጌታችን ለሦስቱም አብነት ለመሆን ተፈተነ፡፡

የፈተናዎቹ መፍትሔስ ምን ነበር?

ሁሉን የሚያውቅ ሁሉን የሚችል አምላክ በተለያየ መንገድ የመጡትን ሦስቱን ፈተናዎች እንደየአመጣጣቸው መለሳቸው፡፡ በስስት የመጣውን በትዕግስት ድል ነሳው፡፡ ‹‹ይህንን ድንጋይ ዳቦ አድርግ›› በማለት የመጣውን ፈተና ‹‹ሰው በእንጀራ ብቻ አይኖርም፣ በእግዚአብሔር ቃል እንጂ›› ብሎ መለሰለት (ዘዳ 8፡3)፡፡ ይህም ሰው ለሥጋ በሚመገበው እንጀራ ብቻ ሳይሆን ለነፍስ ምግብ በሚሆነው ቃለ እግዚአብሔርን በመስማትም ጭምር ነው የሚኖረው ማለቱ ነው፡፡ በትዕቢት የመጣውን ፈተና ደግሞ በትህትና ድል ነሳው፡፡ ‹‹መላእክቱ በእጃቸው ያነሱሃል›› ተብሎ ተጽፏልና ራስህን ወርውር ቢለው ‹‹ጌታ አምላክህን አትፈታተነው ተብሎ ተጽፏልና›› (ዘዳ 6፡16) በማለት አሳፈረው፡፡ በዚህም አእምሮአችን ረቂቅ፣ ማዕረጋችን ምጡቅ እያሉ በስጦታ በተሰጣቸው ስልጣን ለሚታበዩ የቤተመቅደስ ሰዎች ትህትናን አስተማረ፡፡  በፍቅረ ንዋይ የመጣውን በጸሊዐ ንዋይ ድል ነሳው፡፡ ‹‹ሂድ አንተ ሰይጣን ለጌታ ለአምላክህ ስገድ እርሱንም ብቻ አምልክ ተብሎ ተጽፏልና›› (ዘዳ 6፡13) በማለት መልሶታል፡፡ ነገስታት/ባለስልጣናት ቤታቸውን በከፍታ/በሰገነት ሠርተው ለሀብትና ለሥልጣን ሲሮጡ በባዕድ አምልኮ ይፈተናሉና ይህንን ድል መንሻ ሠራላቸው፡፡

ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገዳመ ቆሮንቶስ ከተፈተነባቸው ሦስት ፈተናዎች የምንገነዘበው ፈታኝ የሚፈትነው በደካማ ጎን በመግባት መሆኑን ነው፡፡ የተራበውን በምግብ፣ ያወቀ የሚመስለውን በእውቀቱ፣ ሀብት/ስልጣን የሚወደውን ደግሞ በሀብት/በስልጣን ገብቶ ይፈትነዋል፡፡ በደካማ ጎን ለሚመጡት ፈተናዎች ድል መንሻ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን ጌታችን ዲያብሎስን ካሳፈረባቸው ሦስት መንገዶች እናስተውላለን፡፡ ሦስቱንም ፈተናዎች በመጻሕፍት ያለውን እውነት በመግለጥ ዲያብሎስን አሳፍሮታልና፡፡ ወንጌላዊው ቅዱስ ማቴዎስ  ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዲያብሎስን ድል ከነሳው በኋላ ፈታኙ እንደራቀው መላእክቱም መጥተው እንዳገለገሉት ሲናገር ‹‹ያን ጊዜ ዲያብሎስ ተወው፡፡ እነሆ መላእክት ቀርበው ያገለግሉት ነበር›› (ማቴ 4፡11) ብሏል፡፡ እኛም ፈተናን ድል ስንነሳ ዲያብሎስ (ፈታኝ) ይርቃል፤ መላእክት (ተራዳኢዎች) ይቀርቡናል፡፡ በመጨረሻም ጌታችን በዲያብሎስ ከተፈተነበት ፈተና የምንማረው ፈተናን ድል ለመንሳት ጾምና ጸሎት መቅደም እንዳለበት ነው፡፡ የእምነት ጥሩር የእግዚአብሔር ዕቃ ጦር ይህ ነውና፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ‹‹የመዳን ራስ ቁር፣ እምነት ጋሻ፣ የመንፈስም ሰይፍ የእግዚአብሔር ቃል ነው›› (ኤፌ 6፡10-18) እንዳለው ከዲያብሎስ የሚመጣውን ፈተና ድል ለመንሳት ጽኑ እምነት፣ ጾም፣ ጸሎት፣ ስግደትና ምጽዋት ያስፈልጋል፡፡

ፈታኝ ዲያብሎስን በገዳመ ቆሮንቶስ ድል ያደረገ፣ ለቅዱሳን ሁሉ ዲያብሎስን የሚያሸንፉበት ኀይል የሰጠ አምላካችን እግዚአብሔር ለእኛም በጾማችን ወራት ከክፋት ሁሉ መራቅን እንዲያስችለን፣ የዲያብሎስንም ፈተና ድል የምናደርግበትን ጥበብ መንፈሳዊ፣ ኀይል መንፈሳዊ ያድለን ዘንድ ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን። ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር። አሜን።

ሴቶች በቤተክርስቲያን (ክፍል ፭): የማስተማር ሚናቸው እንዴት ይታያል?

women in church_2
መግቢያ

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሴቶች ያላቸው የቅድስና ሱታፌ ሴቶች በቤተክርስቲያን ከሚሉት ጦማሮቻችን በመጀመሪያው በስፋት ተዳስሷል። ይሁንና በዘመናችን ባለ ኦርቶዶክሳዊ አገልግሎት ብዙውን ጊዜ ሴቶች ከመዘመር፣ ከማስቀደስ፣ ከፅዳት፣ ከመሰናዶና ከማስተናገድ ያለፈ መንፈሳዊ አገልግሎት ሲፈፅሙ አይታይም። አልፎ አልፎም የሰበካ ጉባዔ አባል ይሆናሉ። ይህ እውነታ ሲታይ ሴቶች ከወንዶች የተሻለ ቤተክርስቲያን የሚያዘወትሩና ከምስጢራትም የሚሳተፉ ከመሆናቸው አንፃር ያላቸውን የአገልግሎት ሱታፌ አነስተኛ ያደርገዋል። በተለይም በማስተማር ዙሪያ ያላቸው ተሳትፎ ጎልቶ የሚታይ አይደለም። ለዚህም ምክንያት ተደርጎ የሚወሰደው “ሴቶች ማስተማር የለባቸውም” የሚለው አስተሳሰብ ነው። ይህም መነሻ የሚያደርገው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ሴት በነገር ሁሉ እየተገዛች በዝግታ ትማር፤ ሴት ግን በዝግታ ትኑር እንጂ ልታስተምር ወይም በወንድ ላይ ልትሰለጥን አልፈቅድም” (1ኛ ጢሞ 2፡11-12) በማለት የተናገረው ነው። ይህንን መነሻ በማድረግ ወንጌልን ማስተማርና ሌሎች ሴቶች ሊያበረክቷቸው የሚችሉትን መንፈሳዊ አገልግሎቶች ቅዱሳት መጻሕፍትን ዋቢ በማድረግ እንዳስሳለን።

ማስተማር ምን ምን  ያካትታል?

አስቀድመን የጠቀስነውን “ሴት ልታስተምር ወይም በወንድ ላይ እንድትሰለጥን አልፈቅድም” የሚለውን ቃል ከማየታችን በፊት “ማስተማር” ማለት ምን ምን እንደሚያጠቃልል እንይ። በዘመናችን ማስተማርን በተመለከተ እጅግ የተዛባ፣ ንግድ የወለደው አስተሳሰብ አለ። ለብዙዎች ማስተማር ማለት ቀሚስ ለብሶ እና/ወይም መስቀል አንጠልጥሎ/ይዞ አውደ ምህረት ላይ የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስን ማብራራት፣ ቀልድና ተረት መናገር ወይም ታሪክ መተረክ ብቻ ይመስላቸዋል። ይሁንና ዋናው ማስተማር ክርስትናን በሕይወት እየኖሩ ለሌሎች ምሳሌና አርአያ መሆን ነው። ይህ ደግሞ ወንድ ወይም ሴት ሳይል ከሁሉም ክርስቲያን የሚጠበቅ መንፈሳዊ ግዴታ ነው። ሐዋርያውም “ሴት ልታስተምር … አልፈቅድም” ያለው ይህንን እንዳልሆነ ግልፅ ነው።

ስለዚህ ሴቶች በሕይወታቸው መልካም አርአያ በመሆን ብዙዎችን ማስተማር እንደሚችሉና በዚህም ረገድ ብዙ እንደሚጠበቅባቸው ማስተዋል ይገባል። ከዚያም ባሻገር “ማስተማር” በአንድ አቅጣጫ ብቻ እንደሚፈስ ጎርፍ (unidirectional) አስተማሪው ጮሆ እየተናገረ፣ ተማሪዎች በፀጥታ እያዳመጡ የሚታዩበት ሥርዓት ብቻ አይደለም። ይህን መሰሉ የማስተማር ስልት በአንድ ጊዜ ብዙ ሰዎችን ለማስተማር የሚጠቅም ቢሆንም በኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ታሪክና ትውፊት ዋነኛው የማስተማሪያ መንገድ አልነበረም። ይህን የማይረዱ ሰዎች የቤተክርስቲያንን ወንጌልን የማስፋፋት ተግባር በቅርብ ጊዜ ከተጀመሩ የሰንበት ት/ቤትና መንፈሳዊ ኮሌጅ አሠራሮች ጋር አዳብለው በማየት የተሳሳተ ምስል ይፈጥራሉ። አብነት ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ በበርካታ ማኅበራዊና መንፈሳዊ አውዶች ትምህርተ ወንጌል የሚሰጠው በእርጋታ በሚደረግ አሳታፊ ምልልስ እንጅ አንዱን ተናጋሪ ብቻ፣ ሌሎችን አድማጭ ብቻ በሚያደርግ አሰራር አይደለም።

ክርስትናን መማርም ይሁን ማስተማር ብዙውን ጊዜ ኢ-መደበኛ (informal teaching) ነው። ብዙ ለውጥ የሚያመጣውም የዚህ አይነቱ የማስተማሪያ ዘዴ ነው። ይህም በቤተሰብ፣ በጓደኝነት፣ በሥራ ባልደረባነት፣ በማኅበራዊ ትሥሥር (social networks) በንግግር፣ በፅሑፍ በድራማና በመሳሰሉት ሰዎችን በግልና በቡድን የተለያዩ አጋጣሚዎችን በመጠቀም ማስተማር ነው። ሐዋርያው “አልፈቅድም” ያለው ይህንን ይጨምራል ብሎ መከራከር የክርስትናን አስተምህሮ መፃረር ይሆናል። ታላላቅ ነቢያት፣ መሪዎች፣ ጠቢባን፣ ሊቃውንት እንዲሁም ቅዱሳን ክርስትናን እና ጥበብን ከእናቶቻቸው እንደተማሩ በክፍል ፩ በሰፊው አይተናል። ይህም የእናቶችን የማስተማር ድርሻ ግልፅ ያደርግልናል።

ወንጌል ማስተማር በመደበኛ ትምህርት ቤት (በአብነት ትምህርት ቤት፣ በመንፈሳዊ ኮሌጆች፣ በተከታታይ ስልጠና) የተደራጀ ትምህርት መስጠትንም ያካትታል። በእነዚህም ትምህርት ቤቶች ያለው የሴቶች ሚና ጥቂትም ቢሆኑ በአብነት ትምህርት ቤትና በመንፈሳዊ ኮሌጆች በማስተማርና ምርምር በመሥራት ፍሬ ያፈሩ ሴቶች እንዳሉ ግልፅ ነው። በተለይም በአብነት ትምህርት ቤት ቅኔ በማስተማር የተመሠከረላቸውን ቅዱሳት አንስት በክፍል ፩ በሰፊው አሳይተናል። ይህም የሚያሳየን ሴቶች መንፈሳዊውን ትምህርት በሚገባ ተምረው በቤተክርስቲያኒቱ ትምህርት ቤቶች ከማስተማር የሚከለክላቸው ነገር እንደሌለ ነው። ነገር ግን ከልጅነታቸው ጀምሮ ይህንን አውቀው እንዲያድጉና በማኅበረሰቡም ዘንድ ሴቶች በመደበኛው ትምህርት ማስተማር እንደሚገባቸው ግንዛቤ መፍጠር ያስፈልጋል።

የምንፈጥረው ግንዛቤ ግን በዓለም እንዳለው ቅኝት ከፆታ መበላለጥና እኩልነት አንፃር የሚቃኝ ሳይሆን የመንግስቱን ወንጌል ለዓለም ለማዳረስ በሚል ትሁት እይታ ብቻ ሊሆን ይገባዋል። ማስተማር ማለት እንደ ጧፍ ለሌሎች እያበሩ መንደድ እንጅ በሌሎች ላይ የመሰልጠን (ራስን የመጫን) አጋንንታዊ ልማድ አይደለም። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ 12 ሐዋርያትንና 72 አርድእትን ለወንጌል መልእክተኝነት እንደጠራው ሁሉ 36 ቅዱሳን አንስትንም እንደሚገባቸው መጠን የክርስቶስን ወንጌል በሰማዕትነት ጭምር እንዲመሰክሩ የጠራቸው መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል። ይህም ለሁሉም ሴቶች እንደ ሰማዕትነት አቅማቸው የተሰጠ እንጂ የቄስ ወይም የመርጌታ ልጆች ለሆኑ ሴቶች ብቻ ተለይቶ የሚሰጥ የዝምድና ማወራረጃ አይደለም። በእነ እሙሃይ ገላነሽ ቅኔ የሚኮራ ሰው የቅዱስ ጳውሎስን ትምህርትና የቤተክርስቲያንን ትውፊት በአግባቡ ተረድቶ የተመዘነ እይታ ሊኖረው ይገባል እንጂ ክህነትን በማይጠይቁ አገልግሎቶች ሁሉ “ለሴት አይፈቀድም!” በማለት ባህላዊና ማኅበራዊ ጫናዎችን ፍፁም መንፈሳዊ አስመስሎ ማቅረብ የተሳሳተ ነው፣ ለቤተክርስቲያንም አይጠቅማትም።

አራተኛውና በተለምዶ “ማስተማር” ተብሎ የሚታወቀው “የአውደምህረት ስብከት” ነው። ይህም በተለይ ከቅዳሴ መካከል/በኋላ የሚሰጠው ስብከት ነው። ይህም በካህናት የሚከናወን ስለሆነ ሐዋርያው በወቅቱ “ሴት ልታስተምር አልፈቅድም” ብሎ በኤፌሶን ለነበረው ለደቀመዝሙሩ ለጢሞቴዎስ የፃፈው ይህንን እንደነበር ብዙዎች ይስማሙበታል። ነገር ግን በአውደምህረትም ቢሆን ከተለመደው ስብከት ውጭ በስነ-ጽሑፍ፣ በመዝሙር፣ በድራማና በመሳሰሉት ሴቶች ብዙ እያስተማሩ እንዳሉ ይታወቃል። በተጨማሪም ሴቶች ብቻ በሚገኙበት ጉባዔ (ለምሳሌ በሴቶች ገዳም፣ በሴቶች ፅዋ፣ በሴት ተማሪዎች መኖሪያ ወዘተ) ሴቶች በአውድምሕረትም ጭምር ሲያስተምሩ ኖረዋል፣ ሊያስተምሩም ይገባል። ይህ አገልግሎታቸውም ተጠናክሮ መቀጠል ይኖርበታል።

ሴቶች በስብከተ ወንጌል

“ሴት ልታስተምር አልፈቅድም” ያለው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በሌላው መልእክቱ “እንዲሁም አሮጊቶች ሴቶች አካሄዳቸው ለቅዱስ አገልግሎት የሚገባ፥ የማያሙ፥ ለብዙ ወይን ጠጅ የማይገዙ፥ በጎ የሆነውን ነገር የሚያስተምሩ ይሁኑ” (ቲቶ 2፡3) በማለት ሴቶች (በተለይም አረጋውያን ሴቶች) ማስተማር እንደሚጠበቅባቸው ተናግሯል። ጌታችንን በሰማርያ ያገኘችው ሳምራዊቷ ሴትም ስለጌታችን ለሰማርያ ሰዎች ሰብካለች (ዮሐ 4:1:)። መግደላዊት ማርያምም ከሁሉ በፊት ትንሣኤውን አይታ ለደቀመዛሙርቱ አብስራለች። የመድህን መምጣት ለሰማርያ ሰዎች ማብሰርና የክርስቶስን ትንሣኤ ለደቀመዛሙርቱ ማብሰር ስብከት ካልተባለ ሌላ ምን ሊባል ነው?  በሐዋርያት ዘመን የነበሩ እነ ፌቨንም ወንጌልን በማስተማር ይራዱ እንደነበር በሐዋርያት ሥራ ተፅፏል (ሮሜ 16:1)። ነቢይት ሐናም እንደ ስምዖን አረጋዊ እውነተኛ የክርስቶስ ምስክር ሆና አምላክነቱን መመስከሯን ቅዱስ ወንጌል ይነግረናል (ሉቃ 2:36~40)። እነዚህን ለምሳሌ አነሳን እንጂ በቤተክርስቲያን ታሪክ ወንጌልን በማስተማር ብዙ ድርሻ ያበረከቱ ቆጥረን የማንጨርሳቸው ብዙ ቅዱሳት አንስት አሉ።

“ሴቶች በማኅበር ዝም ይበሉ”

አንዳንድ ወገኖች ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንቶስ መልእክቱ “ሴቶች በማኅበር ዝም ይበሉ፤ ሕግ ደግሞ እንደሚል እንዲገዙ እንጂ እንዲናገሩ አልተፈቀደላቸውምና። ለሴት በማኅበር መካከል መናገር ነውር ነውና፥ ምንም ሊማሩ ቢወዱ በቤታቸው ባሎቻቸውን ይጠይቁ (1ኛ ቆሮ 14:34-35)” በማለት የተናገረውን በመጥቀስ ሴቶች ማስተማር የለባቸውም ብለው ይከራከራሉ። መልእክቱን ለሚያስተውል ግን ይህ ትዕዛዝ በማኅበር ሊኖር ስለሚገባው ሥርዓት እንጂ ስለማስተማር አይደለም። ሁሉም በሥርዓት እንዲሆን፣ ሁከት እንዳይነግሥና መደማመጥ እንዲኖር ያስተማረው ነው። ይህንንም ሲል በጉባዔ የታደሙ እርስ በእርሳቸው አይነጋገሩ፣ ትምህርቱን ጸጥ ብለው ያዳምጡ የሚል መልእክት ለማስተላለፍ ስለሆነ አስቀድሞ በቁጥር 33 ላይ “እግዚአብሔር የሰላም አምላክ እንጂ የሁከት አምላክ አይደለም” ብሏል። ስለዚህ የዚህ መልእክት ጭብጥ ማስተማርን የሚመለከት አይደለም።

ሴት እንድታስተምር አይፈቀድምን?

ከሴቶች የማስተማር ሚና አንጻር ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ የተናገረውን ቃል መመርመር ያስፈልጋል። ለጢሞቴዎስ “ሴት ልታስተምር ወይም በወንድ ላይ ልትሠለጥን አልፈቅድም” ያለው በወቅቱ በኤፌሶን የነበረውን ልዩ ሁኔታ የሚመለከት ቢሆንም በዋናነት ከክህነት ጋር ተያይዞ መታየት ይኖርበታል። ሐዋርያው “ልታስተምር አልፈቅድም” እንጂ “ልታስተምር አይገባም” አለማለቱ መልእክቱ ያተኮረው በወቅቱ በኤፌሶን የነበረው ልዩ ሁኔታ ላይ መሆኑን ያሳያል። “ልትሠለጥን” የሚለውም በዚሁ አግባብ ሊታይ ይገባዋል። ምክንያቱም ‘መሠልጠን’ መበላለጥን የሚያሳይ ስለሆነ ይህ መልእክት በጥንቃቄ መታየት ይኖርበታል።

የተወደደች የቅኔ መምህር የእማሆይ ገላነሽ ሐዲስ የልጅነት ታሪክና ክስተት የቅዱስ ጳውሎስን ክልከላ ሀሳብ መነሻ ለማሳየት ሊጠቅመን ይችላል። እማሆይ ገላነሽ በልጅነታቸው ወራት የቅኔ መምህር ከሆኑት ከአባታቸው ቄሰ ገበዝ ሐዲስ ቅኔን በሚገባ ተምረዋል። ከዕለታት በአንዱ በከበረ በከበረ የደብረታቦር በዓል ከሥርዓተ ቅዳሴ በኋላ ቄሰ ገበዝ ሐዲስ በዓሉን የተመለከተ ቅኔ ማቅረብ ጀመሩ። “በታቦርሂ አመቀነፀ መለኮትከ ፈረስ•••” (መለኮትን በጉልበተኛ ፈረስ መስለው በታቦር ተራራ መለኮት በዘለለ ጊዜ•••) ብለው የጀመሩትን ሳይጨርሱ በቅኔ ቤት እንዳለው ልማድ በምቅዋመ አንስት (በሴቶች መቆሚያ) የነበረችው የያኔዋ ሕፃን እማሆይ ገላነሽ ሳትጠበቅ ተነስታ “ኢክሀሉ ስሂቦቶ ሙሴ ወኤልያስ” (ሙሴና ኤልያስ ሊስቡት፣ ሊቋቋሙት አልቻሉም) በማለት ቅኔውን በእውቀት ነጠቀቻቸው። ይህን በእውቀት የተሞላ፣ ከመንፈስ ቅዱስ የፈለቀ ቅኔ ነጠቃ ሌላ የቅኔ መምህር ወይም ተማሪ ቢፈፅመው ኖሮ “ይበል ነው” ተብሎ ይደነቅለታል፣ ካልሆነም ቅኔውን የተነጠቀው ሊቅ የጀመረውን ቅኔ በተለየ መልኩ መጽሐፋዊ ምስጢሩን ጠብቆ ይፈፅመዋል እንጂ ነጣቂው ላይ አላግባብ ማሸማቀቅ አይፈፀምበትም።  በልጃቸው ቅኔውን የተነጠቁት አባት ግን እንደ ልማዱ በጀመሩት ቅኔ ከመመለስ ይልቅ “ወእንዘ ትትናገሪ ዘንተ በአድንኖ ክሳድ ወርእስ በከመ አነ ስማዕኩኪ ኢይስማዕኪ ጳውሎስ።” (እዩኝ በማለት (በትዕቢት) እንዲህ ስትናገሪ እኔ እንደሰማሁሽ ጳውሎስ እንዳይሰማሽ) በማለት ተናገሯት። የቄሰ ገበዙ መልስ ሥጋዊ እልህ የወለደው ማሸማቀቂያ ይሁን የገላነሽ አነጋገር ትዕቢታዊ ሆኖ የተገባ ተግሳፅ የሚያስረዳ አውድ (context) እንደነበረ ማወቅ ያስፈልጋል። የቅዱስ ጳውሎስ ክልከላ የሚመለከተው እዩኝ፣ እዩኝ በማለት ማስተማርን ራስን በሌሎች ላይ ከመሾም (ከመሰልጠን) አንፃር የሚያዩትን እንጂ በትህትና የሚናገሩትን አይመለከትም። ከዘመናት በኋላ እማሆይ ገላነሽ ትልቅ ሰው ሆነው የአባታቸውን ወንበር በመምህርነት መተካታቸው ምን ያስተምረን ይሆን?

ብዙ ሊቃውንት ይህንን “ሴት ልታስተምር አልፈቅድም” የሚለውን የሐዋርያውን መልእክት ሲያብራሩ በሦስት ነገሮች ላይ ያተኩራሉ። የመጀመሪያው ትህትናን የሚመለከት ነው። ይህም ሴት “እኔ ከሌላው እልቃለሁና ላስተምር” አትበል ማለቱ ነው። ይህም በወቅቱ እንዲህ የሚያደርጉ ሴቶች ስለነበሩ ትህትናን እና እኩልነትን ለማስተማር ነው። ሁለተኛው ምክንያት ደግሞ በቤተክርስቲያን (በማኅበር) ያለውን እኩልነትን የሚያረጋግጠው የፆታ ቅደም ተከተል (ካህናት፣ ወንዶች፣ ሴቶች) በማስተማርም ጭምር የሚገለጥ መሆኑን ለማሳየት ነው። ወንድ ከካህን ቀድሞ ላስተምር አይበል፣ ሴትም ከወንድ በፊት ላስተምር አትበል ሲል ነው። ሦስተኛው ደግሞ መልእክቱ የተጻፈው በኤፌሶን ለነበረው ለጢሞቴዎስ እንደመሆኑ በማኅበር ማስተማር ያለባቸው ካህናት መሆናቸውን ለማስገንዘብ ነው። ምክንያቱም ካህናት የክርስቶስ እንደራሴ ናቸውና። ይህም የአገልግሎት ጸጋን፣ ኃላፊነትና ድርሻን የሚያንጸባርቅ ነው።

በዘመናዊው ትምህርት ሴቶች ከመዋዕለ ሕፃናት ጀምሮ እስከ ዩኒቨርስቲ ድረስ በማስተማር ዘርፍ ከፍተኛ ድርሻ እያበረከቱ ይገኛሉ። በመንፈሳዊው ዘርፍም እንዲሁ የድርሻቸውን ሊያበረክቱ ይገባል። የሴቶችን ዕውቀትና ልዩ የማስተማር ጸጋ ለቤተክርስቲያን ዕድገትና ለምዕመናን መንፈሳዊ ሕይወት መጎልበት አለመጠቀም ዕድልን ማባከን እንጂ ሌላ ምንም ሊባል አይችልም። በተለይም በቂ መምህራን በሌሉበት አካባቢ ይህን ዕድል መጠቀም ያስፈልጋል። ይሁንና በእውቀትና በመንፈሳዊነት ሳይሆን በባህላዊ ፍርደ ገምድል አድልዎ ሴቶች ሕፃናትን እንኳ እንዳያስተምሩ የሚከለክል ስሁት ምልከታ በብዛት ይስተዋላል። በዚህም የተነሳ የሚያስተምሩትን የሚያውቁ እናቶችና እህቶች እየተገፉ የሚናገሩትን የማያውቁ ሰዎች “ወንዶች ስለሆኑ ብቻ” የማስተማር ድርሻ የሚሰጥባቸው ቦታዎች ብዙ ናቸው። ይህ ከቅዱሳት መጻሕፍትና ከቤተክርስቲያን ትውፊት የተፋታ አስተሳሰብና አሠራር በአግባቡ ተመርምሮ ሊስተካከል ይገባል። በሌሎች ኦርየንታል አብያተ ክርስቲያናት ልጆችን እና ወጣቶችን የሚያስተምሩት እናቶችና እህቶች መሆናቸው ከእነርሱም ብዙ መማር እንዳለብን ያመላክታል።

ወንጌልን መስበክና ክርስትናን ማስተማር የሁሉም ኃላፊነት ነው። የትምህርትና የስብከት መንገዱ ቢለያይም ወንድም ሴትም፣ ካህንም ምዕመንም፣ አረጋዊም ወጣትም፣ መነኩሴም ሕጋዊም ሁሉም የየራሱ ድርሻና ጸጋ አለው። ከቅዱሳት መጻሕፍት ንባብና ከቤተክርስቲያን ትውፊት እንደምንረዳው ሴቶች ትምህርተ ወንጌልንና ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ለሌሎች በማስተማርና በመመስከር የራሳቸው ድርሻ አላቸው። ስለሆነም ይህንን ሚና በሚገባ ተረድተን፣ ከሴቶች የማስተማር ሚና ወሰን ጋር ተያይዘው የሚነሱ መንፈሳዊ አመክንዮዎችን በአግባቡ ተረድተን፣ መንፈሳዊ መሰረት ከሌለው ጥቅል ፍረጃ ርቀን፣ በመንፈሳዊ ጉባኤዎቻችን ሴቶች ከምግብ አብሳይነት የዘለለ የማስተማር ሚና እንዲኖራቸው ማድረግ ይገባናል። ይህም የሁሉም የቤተክርስቲያን አካላት ድርሻ መሆን አለበት እንጂ  አሳማኝ ባልሆነ ምክንያት በስብከተ ወንጌል የሴቶችን ዘርፈ ብዙ ሚና ባለማወቅ ማሳነስና ማንኳሰስ አይገባም። ከወሰናቸው ሳይተላለፉ በትዕቢት ሳይሆን በትህትና የእግዚአብሔርን ቃል በንግግርም በሕይወትም ያስተማሩን የቅዱሳት እናቶቻችን አምላክ ልዑል እግዚአብሔር በጥበብና ማስተዋል ተመርተን አገልግሎታችንን ለመፈፀም ይርዳን። አሜን።

 

 

ሴቶች በቤተክርስቲያን (ክፍል ፬): በወር አበባ ጊዜና ከወሊድ በኋላ

women in church_2መግቢያ

“ሴቶች በቤተክርስቲያን” በሚለው ዐቢይ ርዕሰ ጉዳይ ዙሪያ ሌላው የሚያወያየው ነጥብ ሴቶች በወር አበባ (ደመ ጽጌ፣ ልማደ አንስት) ወቅትና ድኅረ ወሊድ (ሕፃን ልጅ እስኪጠመቅ ድረስ) ወደ ቤተክርስቲያን መግባት የለባቸውም የሚለው የሠለስቱ ምዕት ትዕዛዝ (ፍት ነገ አንቀፅ 6) እና ይህን እንደመነሻ በመጠቀም በልማድ የዳበሩ የተሳሳቱ አመለካከቶች ጉዳይ ነው። የፍትሐ ነገሥቱን ክልከላ ዓላማ በሚገባ ያልተረዱ አንዳንድ ወገኖች የወር አበባን በዘሌ 12:1-8 ካለው መርገም/ርኩሰት ጋር ያያይዙታል። በዚህም የተነሳ በወር አበባ ላይ ያሉ ሴቶችን በተለየና ከርኩሰት ጋር በማያያዝ የሚመለከቱ አሉ። በሌላም በኩል ይህ ሥርዓት “ሴቶችን አግላይ ነውና መሻሻል ይገባዋል” ብለው የሚከራከሩም አሉ። የወር አበባን ከእርግማን ጋር በማነፃፀር ሴቶችን ወደ ቤተክርስቲያን ከመሄድ፣ ጸሎት ከመፀለይ፣ መስቀል ከመሳለምና መሰል መንፈሳዊ አገልግሎቶች የሚከለክሉ እንዳሉ ሁሉ የፍትሐ ነገሥቱን ክልከላ መሠረታዊ ምክንያት ባለመረዳት “ሴቶች በወር አበባ ወቅት ቤተክርስቲያን ቢገቡ ምንም ችግር የለውም” የሚሉም ይሰማሉ። በዚህች ጦማር ሴቶች በወር አበባና በድኅረ ወሊድ ወቅት ቤተክርስቲያን ስለመግባት ያለውን ሥርዓትና ተያያዥ ጉዳዮችን እንዳስሳለን።

የወር አበባ ወቅት

የወር አበባ ሴቶች ከእግዚአብሔር የተቀበሉትን ተፈጥሯዊ የመውለድ ፀጋ የሚያሳይ ምልክት ነው። የወር አበባን በማየት የመጀመሪያዋ ሴት የሁላችን እናት ሔዋን ናት። የወር አበባ በሔዋን ዘመን ባለመታዘዝ (የመጀመሪያ በደል) ምክንያት የመጣ የእርግማን ምልክት እንደነበር መጽሐፍ ቅዱስ ይነግረናል። ይሁንና በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ቤዛነት በአዳም፣ በሔዋንና በልጅ ልጆቻቸው (የሰው ዘር) በሙሉ ተወግዷል። የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ እንዳስተማረን በቀዳማዊ አዳም አለመታዘዝ ምክንያት የመጣ ኃጢአትና ርግማን በዳግማዊ አዳም ኢየሱስ ክርስቶስ ፍፁም መታዘዝ ርቆልናል፣ ቀርቶልናል። ምክንያተ ሞት በሆነች በቀዳማዊት ሔዋን አለመታዘዝ የመጣ ርግማን ምክንያተ ሕይወት በሆነች በዳግሚት ሔዋን በድንግል ማርያም መታዘዝና ትህትና ቀርቶልናል። መቅድመ ተአምረ ማርያም “የሔዋን ጽኑ (የሚጎዳ) ማሰሪያዋ በአንቺ የተቆረጠላት እመቤቴ ማርያም ሆይ ደስ ይበልሽ” እንዲል። በዚህ መልኩ በዘመነ ሐዲስ የርግማን ማሳያነታቸው ቀርቶ የእግዚአብሔር ተቆጥሮ የማያልቅ የጸጋ ስጦታ መገለጫ ከሆኑት ነገሮች አንዱ በሴቶች ያለ ወርኃዊ ልማድ ነው። ምንም እንኳ የወር አበባ የመውለድ ጸጋ እንጂ የርግማን ምልክት ባይሆንም ከሚያስከትላቸው አካላዊና ስነልቦናዊ መገለጫዎች የተነሳ ሴቶች በወር አበባ ወቅት የክርስቶስ ሥጋና ደም ተፈትቶ ለምዕመናን ወደሚሰጥበት የቤተክርስቲያን ክፍል (ቅድስት ወይም ቅኔ ማኅሌት) እንዳይገቡ የቤተክርስቲያን ሥርዓት ይደነግጋል።

ይህን ሴቶች በወር አበባ ወቅት ወደ ቤተክርስቲያን እንዳይገቡ የሚከለክለውን የቤተክርስቲያን ሥርዓት ከሁለት የተሳሳቱ ሀሳቦች ጋር የሚያገናኙ ወገኖች አሉ። አንደኛው ስሁት ሀሳብ የወር አበባን እንደ መርገም ከመቁጠር የመነጨ ነው። ይህም የሰው ልጅን ፍፁም ድኅነት በሚገባ ካለመረዳትና የወር አበባን ምንነት ጠንቅቆ ካለማወቅ የሚመጣ ስህተት ነው። የወር አበባ ተፈጥሮአዊ አጀማመር ከሔዋን አለመታዘዝ ጋር መገናኘቱ በዘመነ ሐዲስ በክርስቶስ ቤዛነት የተዋጁ ሴቶች ካላቸው ተፈጥሯዊ ዑደት ጋር መምታታት የለበትም። ዛሬም በርግማን ሥር እንዳለን አድርጎ ማሰብና ማስተማር የክርስቶስን ቤዛነት ማቃለል፣ የሰውነትን ክብር ማዋረድ ነው። ከሰናዖር ሰዎች አመፅ የተነሳ በመደበላለቅ (ርግማን) ብዙ ቋንቋዎች ቢፈጠሩም በዘመነ ሐዲስ ግን እነዚያ ቋንቋዎች (ልሳናት) የመንፈስ ቅዱስ ስጦታ ማሳያ እንደሆኑት ሁሉ ከርግማን ጋር የተያያዘ መነሻ ታሪክ ያለው የሴቶች የወር አበባም በዘመነ ሐዲስ የእግዚአብሔር ስጦታ እንጂ የመርገም ምልክት አይደለም። የምንናገረው ቋንቋ የርግማን ምልክት አለመሆኑን እንደምናምን፣ እንምንረዳ ሁሉ የወር አበባንም “የርግማን ምልክት” አድርጎ የሚያይ አስተሳሰብ ሊኖረን አይገባም።

ከላይ እንደተገለጠው በወር አበባ ወቅት ተለይተው ወደታወቁ የሕንፃ ቤተክርስቲያን ክፍሎች መግባትና ከቅዱስ ሥጋውና ከክቡር ደሙ መቀበል የሚከለከለው በርግማን ምክንያት ሳይሆን የወር አበባ ፈሳሽ በሚፈጥረው ወይም ይፈጥረዋል ተብሎ በሚገመተው አካላዊና ስነልቦናዊ ጫና ምክንያት ነው። እንደመነሻ የሚያገለግለውም  በዘሌዋውያን 15:19 “ሴት ፈሳሽ ነገር ቢኖርባት በሥጋዋም ያለው ፈሳሽ ነገር ደም ቢሆን፥ በመርገምዋ ሰባት ቀን ትቀመጣለች፤ የሚነካትም ሁሉ እስከ ማታ ድረስ ርኩስ ነው”  የሚለው የቅዱስ መጽሐፍ  ንባብ ነው። ነገር ግን ከርግማንና ከቁራኝነት ጋር የተያያዙ የዘመነ ብሉይ ንባባት ከዘመነ ሐዲስ የክርስቶስ ቤዛነት ጋር ተስማምተው መነበብና መተርጎም እንዳለባቸው የታወቀ ነው። በክርስቶስ ድኅነት የተፈጸመለት ሰው (ሴትም ወንድም) በኃጢአት ምክንያት የሚመጣ ርኩሰት ካልሆነ በቀር በተፈጥሮው መርገም የለበትም። የወር አበባ የሚባለው በማኅፀን ውስጥ ፅንስን ለመንከባከብ የተዘጋጀ መደላድል ፅንስ ሳይመጣ ሲቀር ለሌላ ዑደት ቦታውን የሚለቅበት ሂደት እንጂ ከመርገም ጋር የሚያያዝ አይደለም። ሁላችንም በማኅፀን ሳለን እንክብካቤ ያገኘነው በዚህ መልኩ መሆኑን ማስተዋልም ያስፈልጋል። በአጭር ቋንቋ ልማደ አንስት ከርኩሰት ወይም ከመርገም ጋር አይገናኝም። ሴቶችም በዚህ ወቅት “ርኩስ ነኝ” የሚል ስሜት ሊሰማቸው ከቶ አይገባም።

ሁለተኛው ስህተት ደግሞ ሴቶች በደመ ፅጌ ወቅት ወደ ቤተክርስቲያን ቢገቡ ቤተክርስቲያኑን ያረክሱታል ከሚል የአይሁድ ሥርዓት የተወሰደ ነው። በመጀመሪያው እንዳየነው የወር አበባ መርገም/ርኩሰት ስላልሆነ ማንንም አያረክስም። በሌላ በኩልም በሰዎች ምክንያት የምትረክስ ቤተክርስቲያን የለችንም። ሰዎች ሥርዓቷን ቢጥሱ እንኳን ራሳቸው በኃጢአታቸው ይረክሳሉ እንጂ ቤተክርስቲያንን አያረክሷትም። ስለዚህ የዚህ ስህተት ሌላው መሠረቱ ቤተክርስቲያን የማትረክስ መሆኗን ካለማስተዋልም ጭምር የመጣ ነው። ሴቶችም በዚህ ወቅት ቤተክርስቲያን ብሄድ፣ መስቀል ብሳላም፣ የጸሎት መጻሕፍትን ብነካ ‘ላረክስ እችላለሁ’ የሚል ስጋት ሊገባቸው ከቶ አይገባም።

ታዲያ “ሴቶች በወር አበባ ወቅት ለምን ወደ ቤተክርስቲያን አይገቡም?” ቢሉ የዚህ ምክንያት ከቤተክርስቲያን ምስጢራት አንዱ ከሆነው ከቅዱስ ቁርባን ክብር ጋር የተያያዘ ነው። ሰው ወደ ቤተክርስቲያን የሚሄደው ለማስቀደስና የክርስቶስን ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም ለመቀበል ነው። ከቅዱስ ቁርባኑ የሚቀበል ሰው ደግሞ መንፈሳዊና አካላዊ ዝግጅት ማድረግ ይጠበቅበታል። ከአካላዊ ዝግጅት መካከልም ከሰውነት የሚወጣ ፈሳሽ (ህልመ ሌሊት፣ ደመ ፅጌ፣ የቁስል ፈሳሽ፣ የአፍንጫ ፈሳሽና የመሳሰሉት) ሊኖረው አይገባም የሚለው አንዱ ነው። ይህም የሚሆነው ለቅዱስ ቁርባን ከሚሰጠው ልዩ ክብር የተነሳ ነው። በዚህም መሠረት ሴቶች በወር አበባ ወቅት፣ ወንዶችም ህልመ ሌሊት ከመታቸው፣ ባለትዳሮችም ለሦስት ቀናት ራሳቸውን ከሩካቤ ካልከለከሉ ከቅዱስ ቁርባኑ አይቀበሉም (ዘሌ 7:19-21)። በፍትሐ ነገሥት አንቀጽ 6 “ከቀሳውስትና ከዲያቆናት ወገን አንዱስ እንኳ አደፋፍሮ ከግዳጅዋ (ከደሟ) ያልነጻችውን ሴት ቤተክርስቲያን ያስገባ በደሟም ወራት ሥጋውንና ደሙን ያቀበላት ቢኖር ከሹመቱ ይሻር፡፡ ምንም ከነገሥታት ሴቶች ወገን ብትሆን፡፡” በማለት ሥርዓቱ ተቀምጧል። ከዚህ ውጭ ግን ከማንኛውም መንፈሳዊ አገልግሎት እንዳይሳተፉ የሚከለክላቸው ነገር የለም።

ድኅረ ወሊድ ያለው ወቅት

እናቶች ድኅረ ወሊድ ወቅት ለተወሰኑ ሳምንታት ከማኅፀናቸው ደም/ፈሳሽ እንደሚፈሳቸው ይታወቃል። ይህም ድኅረ ወሊድ እስከ አራት ሳምንት ድረስ ሊቆይ ይችላል። በተጨማሪም እናቶች በዚህ ወቅት በእርግዝናና በወሊድ ወቅት ከደረሰባቸው አካላዊ ድካም እንዲያርፉ፣ ጨቅላ ሕፃኑ(ኗ)ንም ጡት እንዲያጠቡና እንዲከባከቡ ሲባል ከመደበኛ ሥራም ጭምር ያርፋሉ። በመንፈሳዊውም አገልግሎት እንዲሁ ጾምና ስግደት አይጠበቅባቸውም። ጸሎትም ቢሆን የቻሉትን ያህል ብቻ እንዲጸልዩ ይመከራሉ። ከዚህ ባሻገር ስለየወር አበባ በተገለፀው ምክንያትም አካላዊ ዝግጅት ስለሚያስፈልጋቸው በዚህ ወቅት ቅዱስ ቁርባንን አይቀበሉም። ሕፃኑ(ኗ) 40/80 ቀን ሲሆነው/ናት ወደ ቤተክርስቲያን ወስደው ያስጠምቃሉ፣ ያስባርካሉ።

ወደ ቤተክርስቲያን ሲሄዱ ጸሎት የሚደረግላቸውና ጠበል የሚረጩትም ሕፃን እና እናትን ለመባረክ ነው እንጂ መርገም ስላለባቸው ለማንፃት አይደለም። በዚህም ቀን እግዚአብሔር ልጅን ስለሰጣቸው የሚያመሰግኑበትና የተሰጣቸውም ልጅ ዳግመኛ ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ የሚወለድበት የደስታ ቀን ነው። የባለትዳሮች የፍቅርና የአንድነታቸው ፍሬ እንዲሁም የእግዚአብሔር ስጦታ የሆነውን ልጅ በመውለድ በሴቶች ላይ የሚመጣ መርገም/ርኩሰት አለ ብሎ ማሰብ ምንኛ አለመታደል ነው?!። በተጨማሪም በብዙ ድካም የወለደችን እናት ከድካሟ እንኳን ሳታገግም ደስታዋን በመካፈልና በማበርታት ፈንታ የረከሰች አድርጎ መቁጠር፣ አለመቅረብ፣ ዕቃ እንኳን ብትነካ ይረክሳል ብሎ ማሰብ ኃጢአትም በደልም ነው። የሕይወትን ምንጭ (እናትን) በዚህ መልኩ ማቃለል ከቃለ ሕይወት (ከፍርድ ቀን ሽልማት) የሚከለክል በደል ነው ማለት ይቀላል።

ደም ይፈሳት የነበረች ሴት

አንዳንዶች “አሥራ ሁለት ዓመት ደም ይፈሳት የነበረች ሴት ክርስቶስን ነክታ ከዳነች (ማቴ  9:20-22) ለምንድን ነው ሴቶች በወር አበባ  ወቅት የክርስቶስን ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም የማይቀበሉት?” ሲሉ ይጠይቃሉ። ይህንን ለመረዳት ሁለት ነጥቦችን ማስተዋል ያስፈልጋል። አንደኛው ይህች ሴት ያለማቋረጥ ደም ይፈሳት የነበረው በተፈጥሮ ልማድ ሳይሆን በበሽታ ምክንያት ነበር። ወደ ክርስቶስም የመጣችው ከዚህ በሽታዋ ለመፈወስ ነበር። ሁለተኛው በፍጹም እምነት የነካችውም የልብሱን ጫፍ ብቻ ነበር። እነዚህ ሁለት ነጥቦች የዚህችን ሴት መዳን ከሴቶች የወር አበባ የቅዱስ ቁርባን ሥርዓት ጋር በፍፁም የማይነፃፀር ያደርጉታል።

በሌላ በኩል ጥንት በነበረው ሥርዓት (ንፅሕና መጠበቂያ ግብዓቶች ባልነበሩበት ዘመን) ሴቶች በወር አበባ ወቅት ቤተክርስቲያን አይግቡ መባሉ እና አሁን ሁሉ ነገር በሰለጠነበትና ዘመናዊ የንፅሕና መጠበቂያ ቁሳቁሶች ባሉበት ዘመንም እንዴት ተመሳሳይ ሥርዓት ሊኖር ይችላል? ብለው የሚጠይቁ ወገኖችም አሉ። እዚህ ላይ ማስተዋል የሚያስፈልገው ሥርዓቱ የተሠራው የቅዱስ ቁርባንን ክብር፣ የቤተክርስቲያንን ክብር፣ እንዲሁም “ከሰውነት የሚፈስ ፈሳሽን” ምክንያት በማድረግ እንጂ የንፅሕና መጠበቂያ ግብዓት አለመኖርን መነሻ በማድረግ አይደለም። ሴቶችም በወር አበባ ወቅት ወደ ቤተክርስቲያን የማይገቡት ቤተክርስቲያንን እና ቅዱስ ቁርባንን ከማክበር አንጻር መሆኑን በሕሊናቸው ሊያኖሩት ይገባል። ይህ በእንዲህ እንዳለ በቤተክርስቲያን ውስጥም ሆነ በቤተክርስቲያኑ ዙሪያ የሚደረግ ጸሎትና የሚቀርብ ምስጋና ወደ እግዚአብሔር ከመድረስ አንጻር ልዩነት የለውም። ይልቁንም በትህትና፣ ራስን ዝቅ በማድረግና ህሊናን ሰብስቦ መጸለይና ማመስገን ላይ ነው ዋናው ቁም ነገሩ ያለው።

ይህ ሥርዓት ሴቶችን አግላይ ነውን?

ሴቶች በአማካይ ከ12-15 ዓመታቸው ጀምሮ እስከ 45-49 ዓመታቸው ድረስ በአጠቃላይ ለ34 ዓመታት ያህል በአማካይ በየ28 ቀኑ የወር አበባ ያያሉ። በዕድሜያቸውም በአማካይ ለ444 ጊዜ (ነፍሰ ጡር ካልሆኑ) ያያሉ። እያንዳንዱም ዑደት ከ3-7 ቀናት ሊቆይ ይችላል። የወር አበባቸው ከመጣ እስከ ሰባት ቀን ድረስ ቤተክርስቲያን አይገቡም። በዚህ ቀመር እያንዳንዷ ሴት ከ4 ሳምንት አንድ ሳምንት በተፈጥሮ ምክንያት ቤተክርስቲያን አትገባም ማለት ነው። በአጠቃላይም ከዕድሜዋ ለ3,105 ቀናት (8 ዓመት ከ6 ወር) በወር አበባዋ ምክንያት ቤተክርስቲያን እንዳትገባ ትሆናለች ማለት ነው። ከዚያም ባሻገር ከወሊድ በኋላ ባለው ወቅት ከላይ በተገለፀው መልኩ በቤተክርስቲያን የውስጥ አገልግሎቶች የተገደበ ሱታፌ ይኖራቸዋል።

ታዲያ “ይህ ሥርዓት ሴቶችን አግላይ አይደለምን?” የሚል ጥያቄ ሊያስነሳ ይችላል። ሥርዓቱ የተሠራው ሴቶችን በተፈጥሮ በሚያዩት የወር አበባ ወይም የድኅረ ወሊድ ፈሳሽ ምክንያት ለማግለል ሳይሆን ለቅዱስ ቁርባን የሚሰጠውን ክብር ለመግለፅ የተሠራ ሥርዓት ነው። ሴቶችም በወር አበባቸው ምክንያት ምንም አይነት መገለል ሊደርስባቸው እንደማይገባ የቤተክርስቲያን አስተምህሮ ያስረዳል። ይሁን እንጂ የቤተክርስቲያን አገልጋዮች የሆኑ ካህናትን ጨምሮ ቀላል የማይባል ቁጥር ባላቸው ምዕመናን ዘንድ ከላይ የተጠቀሱት የወር አበባንና ድኅረ ወሊድ ፈሳሽን ከርግማን ጋር የማምታታት ክፉ ልማድ አለ። ይህ ልማድ በሥርዓት ከተደነገገው የአገልግሎት ገደብ ጋር በመደበላለቁ ሴቶችን የሚያገል አስተሳሰብ ሥር እንዲሰድ ምክንያት ሆኗል። ስለሆነም ቤተክርስቲያን የወር አበባና የድኅረ ወሊድ ወቅትን በተመለከተ በሚገባው ልክ ልታስተምር ይገባል።

ሴቶችን በተፈጥሮ በሚያዩት የወር አበባ ምክንያት የሚያገላቸው ካለ ክርስትናንም ይሁን የሰውን ልጅ ተፈጥሮ ያልተረዳ ነው። ይልቁንም ሁላችንም “ትምክህተ ዘመድነ/የባሕርያችን መመኪያ” የምንላት፣ አምላክን በድንግልና ከልማደ አንስት ልዩ በሆነ ሁኔታ በመውለዷ በሔዋን ምክንያት የመጣ የሴቶችን መናቅ ያስቀረች የድንግል ማርያምን  የነገረ ድኅነት ሱታፌ ባለማወቅ የሚያቃልል ነው። ሴቶችን ከተፈጥሮ ጸጋ የተነሳ ማቃለልና እንደርኩስ ማየት እግዚአብሔር ከክብር ሁሉ የበለጠውን ክብር ለሰው ልጆች በድንግል ማርያም በኩል የገለጠበትን መቅደስ ማቃለል ነውና። ይህንንም በተአምረ ማርያም ከተመዘገበው ዮሐንስ የተባለ ካህንና አንዲት በወር አበባ ምክንያት እንደርኩስ ተቆጥራ የአምላክን ሰው መሆን በሚያናንቁ ንስጥሮሳውያን እርቃኗን በተተፋባት ሴት ታሪክ መረዳት እንችላለን። ዮሐንስ የተባለ ካህን በሚተፉባት ሰዎች ፊት የተዋረደ እርቃኗን ስሞ “እኔስ እግዚአብሔር ከሴት እንደተወለደ አምናለሁ” በማለት እምነቱን መሰከረ። የቅዱሳት መጻሕፍትን ምስጢር የማይረዱ መናፍቃን ግን የዚህን ፃድቅ ታሪክ በማይረባ መልኩ እየተረጎሙ ስተው ያስቱበታል። በእውነት ደም እየፈሰሰው፣ ምራቅ እየተተፋበት ያለን የሴት አካል ከሥጋዊ ፍትወት ጋር አነፃፅረው የሚያምታቱ መናፍቃን ምን ያህል የጎሰቆለ አዕምሮ እንዳላቸው እንረዳለን። እነርሱ የቅዱሳት መጻሕፍት ጠላቶች መሆናቸው የተገለጠ ነውና። ካህኑ ዮሐንስ ግን ሰው የሚፀየፈውን ደም ይፈሳት የነበረችውን የዚህችን ሴት እርቃን  መሳሙ በወር አበባ ላይ ሴቶችን ከባሕርያቸው የተነሳ ርግማን ያለባቸው አድርጎ ማሰብ የተሳሳተ መሆኑን ያስረዳናል። ስለሆነም በወር አበባም ሆነ ድኅረ ወሊድ በሚመጣ የተፈጥሮ ፈሳሽ የተነሳ ሴቶችን ማቃለልም ሆነ ማግለል የእግዚአብሔርን ስጦታ ማቃለል መሆኑን ሁሉም ሊረዳው ይገባል። ሴቶችም በወር አበባ ወቅት ከቅዱስ ቁርባኑ ስለተከለከሉ የመገለል ስሜት ሊሰማቸው አይገባም። ይልቁንም ይህን ጊዜ የሚጸልዩበት፣ በቂ ዕረፍት የሚያደርጉበትና ራሳቸውን የሚንከባከቡበት ሊያደርጉት ይገባል።

ቤተክርስቲያን የገነት ምሳሌ ናት። ቅዱሳት መጻሕፍት እንደሚያስረዱን ሔዋን ከአዳም ጋር በገነት ለሰባት ዓመታት ስትኖር የወር አበባ አታይም ነበር። ስለዚህም ቤተክርስቲያን የገነት አማናዊ ምሳሌ መሆኗን ለማሳየት ሴቶች በወር አበባ ወቅት፣ ወንዶችም ህልመ ሌሊት ከመታቸው ወደ ቤተክርስቲያን አይገቡም። ነገር ግን አገልግሎቱን የሚከታተሉበት ሥፍራ በሚገባ ሊዘጋላቸው ይገባል። ለምሳሌ እንደየቦታው የቴክኖሎጂ ተደራሽነት የሚወሰን ቢሆንም ቅዳሴውን ከውጭ ሆነው ቀጥታ እያዳመጡና እያዩ የሚከታተሉበት ስክሪን፣ የተሟላ ወንበር፣ የጸሎት መጻሕፍትና በአጠቃላይ ውስጥ ያለው አገልግሎት (ከቅዱስ ቁርባኑ በቀር) ባሉበት እንዲደርሳቸው ጥረት ሊደረግ ይገባል። ከዚህም በተጨማሪ ይህ እህቶችና እናቶች የሚያስቀድሱበት ቦታ መለየቱን መነሻ በማድረግ እዚያ ሆነው የሚያስቀድሱት ላይ ሌላ መገለል እንዳይደርስ ምዕመናንን ስለየወር አበባ ምንነትና ተያያዥ ጉዳዮች ማስተማር ይገባል። ይህንን ሳያደርጉ “መግባት የለባቸውም” ማለት ብቻውን ሴቶች ከቤተክርስቲያን ከአገልግሎት እንዲርቁ ሊያደርጋቸው ይችላል። እኛም የቤተክርስቲያን አባቶች እና መምህራን ለዚህ ጉዳይ በቂ ትኩረት ሰጥተው እንዲያስተምሩ በልጅነት መብታችን እንጠይቃለን።

ሴቶች በቤተክርስቲያን (ክፍል ፫): አለባበስ

women in church_2የሰው ልጅ ሕግን ተላልፎ ጸጋውን ከተገፈፈ በኋላ ሰውነቱን መሸፈን አስፈልጎታል። ይህም በመጀመሪያ በቅጠል፣ ከዚያም ከቆዳ በተሠሩ ‘አልባሳት’ እና ቀጥሎም የሰው ልጅ የስልጣኔ ውጤት በሆኑት ከጨርቅ የተሠሩ አልባሳትን በመጠቀም ሲፈጸም ኖሯል። ልብስ የመልበስ ዋናው ዓላማ ሰውነትን መሸፈንና ከብርድና ከሐሩር መከላከል ቢሆንም በዘመናት ብዛት አለባበስ የባህልና የማንነት ነፀብራቅ እንዲሁም የውበት መገለጫ ሆኗል። በክርስትና ሃይማኖትም አለባበስ (በተለይም የሴቶች አለባበስ) አንዱ የሚያወያይ ጉዳይ ነው። የሴቶችን አለባበስ በተመለከተ ማስተማርም ይሁን መመካከር የሚገባቸው በዋናነት ሴቶች ራሳቸው መሆናቸውን እንገነዘባለን።  ይህን ታሳቢ በማድረግ በዚህች ጦማር የሴቶች አለባበስን የሚመለከቱ መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮዎችንና ተያይዘው የሚነሱ ጉዳዮችን እንመለከታለን።

የጸሎት ጊዜ (የቤተክርስቲያን) አለባበስ

በቤተክርስቲያን ያለው የሁሉም ሰው አለባበስ ሥርዓት ያለውና በተለይም ለጸሎት የሚገባ መሆን እንዳለበት ቅዱሳት መጻሕፍትና የቤተክርስቲያን ትውፊት ያስረዳሉ። ይህም ወንዶችም ሴቶችም ነጭ ነጠላ ለብሰውና መላእክትን መስለው (ነጭ የነፃነትና የጽድቅ ምሳሌ ነውና)፣ ሴቶች ፀጉራቸውን ሸፍነው፣ ወንዶች ራሳቸውን ሳይሸፍኑ መጸለይ እንደሚገባቸው የተነገረው ነው። ሐዋርያው ይህን አብራርቶ ሲገልፅ “ራሱን ተከናንቦ የሚጸልይ ወይም ትንቢት የሚናገር ወንድ ሁሉ ራሱን ያዋርዳል። ራስዋን ሳትሸፍን ግን የምትጸልይ ወይም ትንቢት የምትናገር ሴት ሁሉ ራስዋን ታዋርዳለች፤ እንደ ተላጨች ያህል አንድ ነውና። ሴትም ራስዋን ባትሸፍን ጠጉርዋን ደግሞ ትቆረጥ፤ ለሴት ግን ጠጉርዋን መቆረጥ ወይም መላጨት የሚያሳፍር ከሆነ ራስዋን ትሸፍን። ወንድ የእግዚአብሔር ምሳሌና ክብር ስለ ሆነ ራሱን መከናነብ አይገባውም፤ ሴት ግን የወንድ ክብር ናት።… በእናንተ በራሳችሁ መካከል ፍረዱ፤ ሴት ራስዋን ሳትሸፍን ወደ እግዚአብሔር ልትጸልይ ይገባታልን? ወንድ ጠጉሩን ቢያስረዝም ነውር እንዲሆንበት፥ ሴት ግን ጠጉርዋን ብታስረዝም ክብር እንዲሆንላት ተፈጥሮ እንኳ አያስተምራችሁምን? ጠጉርዋ መጎናጸፊያ ሊሆን ተሰጥቶአታልና።” በማለት አስተምሯል፡፡ ነገር ግን ይህ ለጸሎት (በቤተክርስቲያን ለማስተማር ለመማር፣ ለመዘመር፣ ቅዳሴ ለማስቀደስ ፣ ቅዱስ ቁርባን ለመቀበል) ወቅት የተነገረ መሆኑን ማስተዋል ይገባል (1ኛ ቆሮ 11:4-15)።

በተጨማሪም ቤተክርስቲያን ቆጥራ፣ ለይታ ከምትቀበላቸው ከ81ዱ ቅዱሳት መጻሕፍት አንዱ በሆነው የሐዲስ ኪዳን የሥርዓት መጽሐፍ ‘ነገር ግን ላመኑ ሴቶች ራሳቸውን በንጽሕና ሊከናነቡ ይገባል፡፡ የፊታቸውን ውበት በማሳመርና ቀለም በመቀባት አይደለም፡፡ እግዚአብሔር በፈጠረው መልክ ውስጥ ጥቅም በሌለው ኩል መኳልና ማጌጥም አይደለም፡፡ እንደዚህ ያለውን ሁሉ አይሥሩ፡፡ ነገር ግን እነርሱ ተከናንበው ራሳቸውን ዝቅ አድርገው ይሂዱ። (ዲድስቅልያ አንቀጽ 3)” በማለት ተገልጿል። ቅዱሳት መጻሕፍት “ራስን ዝቅ ስለማድረግ” የሚያስተምሩት ለሴቶች ብቻ ሳይሆን ለሁሉም፣ ይልቁንም ከፍ ባለ አገልግሎት ለተሰማሩት ሁሉ መሆኑን ማስተዋል ይገባል እንጂ የመጻሕፍትን ንባብ ያለአውድ እየጠቀሱ ማኅበራዊ ኢፍትሃዊነትን ለማንበር መጠቀም አይገባም።

ሴቶች በሚገባ ልብስ ሰውነታቸውን ይሸልሙ!

ሴቶች በሚገባው መንገድ እንዲሸለሙ፣ እንዲዋቡና እንዲያጌጡ መጽሐፍ ያስተምረናል። ከዚህ አኳያ የወንድም ይሁን የሴት ክርስቲያን አለባበስ ሌሎችን በዝሙት ምኞት እንዳይፈትን መደበኛ ልብስ፣ የራሳቸውን ኢኮኖሚም እንዳይፈታተን በአቅማቸው ያለውን ልብስ ቢለብሱ መልካም ነው። ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ይህንን በሚመለከት “እንዲሁም ደግሞ ሴቶች በሚገባ ልብስ ከእፍረትና ራሳቸውን ከመግዛት ጋር ሰውነታቸውን ይሸልሙ፤ እግዚአብሔርን እንፈራለን ለሚሉት ሴቶች እንደሚገባ፥ መልካም በማድረግ እንጂ በሽሩባና በወርቅ ወይም በዕንቍ ወይም ዋጋው እጅግ በከበረ ልብስ አይሸለሙ። (1ኛ ጢሞ 2፡9-10) በማለት አስተምሯል።

ቅዱስ ጴጥሮስም “እንዲሁም፥ እናንተ ሚስቶች ሆይ፥ ከባሎቻችሁ አንዳንዱ ለትምህርት የማይታዘዙ ቢኖሩ፥ በፍርሃት ያለውን ንጹሑን ኑሮአችሁን እየተመለከቱ ያለ ትምህርት በሚስቶቻቸው ኑሮ እንዲገኙ ተገዙላቸው። ለእናንተም ጠጕርን በመሸረብና ወርቅን በማንጠልጠል ወይም ልብስን በመጎናጸፍ በውጭ የሆነ ሽልማት አይሁንላችሁ፥ነገር ግን በእግዚአብሔር ፊት ዋጋው እጅግ የከበረ የዋህና ዝግተኛ መንፈስ ያለውን የማይጠፋውን ልብስ ለብሶ የተሰወረ የልብ ሰው ይሁንላችሁ። እንዲህ በቀድሞ ዘመን በእግዚአብሔር ተስፋ ያደረጉት ቅዱሳት ሴቶች ደግሞ ለባሎቻቸው ሲገዙ ተሸልመው ነበርና” በማለት ስለአለባበስ አስተምሯል፡፡ 1ኛ ጴጥ 3፡2-5

የሴትና የወንድ ልብስ የተለያየ ነው!

በሴቶች አለባበስ ዙሪያ ከሚነሱ ነገሮች አንዱ ሱሪ የመልበስ ጉዳይ ነው። ብዙውን ጊዜ ስለ ወንዶች አለባበስ ባይነሳም የሴቶች አለባበስ ግን ታላቅ ርዕስ ነው የሚሆነውን ከዚህ የተነሳ ነው። አንዳንዶችም “ለምን የሴቶች አለባበስ ላይ ብቻ ታተኩራላችሁ? የወንዶች አለባበስስ ቅጥ እያጣ መጥቶ የለም ወይ?” ሲባሉ “የሴቶች አለባበስ ወንዶችን በዝሙት ስለሚፈትን ነው” ይላሉ። ምክንያቱ ይህ ከሆነ “ወንዶች በአለባበስ የማይፈተን ልብ እንዲኖራቸው፣ ስሜታቸውን እንዲቆጣጠሩ ለምን አታስተምሩም?” ሲባሉ መልስ የላቸውም። ችግሩ የዝሙት ፈተና ከሆነ የሚመለከተው ሁለቱንም እንጂ ሴቶችን ብቻ አይደለም። የዝሙት ሀሳብም ከሰው ልብና ሕሊና የሚመነጭ እንጂ አንድ አይነት አለባበስ ሲያዩ የሚከሰት ሌላ አይነት አለባበስ ሲያዩ የሚከስም ፍላጎት አይደለም። ከሌላም አንጻር ሲታይ ሴቶች የሚለብሱት የሚገባውን፣ ለሥራ የሚመቻቸውን፣ የሚወዱትንና የሚያምርባቸውን ልብስ ነው። ከዚህ በተቃራኒ ሴቶች የወንዶችን ትኩረት ለመሳብ ብለው ይለብሳሉ ማለት በጣም የተሳሳተ ጥቅል ፍረጃ (hasty generalisation) ነው። የዚህ ሁሉ ስሁት አስተሳሰብ መሠረታዊው መነሻ ግን ለሴቶች ያለው የተሳሳተ አመለካከት ነው።

በተለይም “ሴት የወንድ ልብስ አትልበስ፣ ወንድ የሴት ልብስ አይልበስ”  (ዘዳ 22:5) የሚለውን በመጥቀስ “ሴት ሱሪ መልበስ የለባትም” ብለው የሚከራከሩ ወገኖች ቁጥር ጥቂት አይደለም። ይህ የመጽሐፍ ቃል ግን ለሚያስተውለው ሰው የሚያመለክተው የወንድና የሴት ልብስ የተለያየ መሆን እንዳለበትና ለአንዱ የተዘጋጀውን ወይም አንዱ የሚለብሰውን ልብስ ሌላው እንዳይለብስ ነው። ይህም የፆታ ልዩነት በአለባበስም ጭምር የሚገለጥ መሆኑን ያመለክታል። ከዚህ ባለፈ ግን “የወንድ ልብስ ይህ ነው፣ የሴት ልብስ ያ ነው” በሚል አስተሳሰብ ሊወሰን አይገባውም። የወንድና የሴት ልብስም እንደየባህሉ፣ የአየር ፀባይ፣ የሙያ ዘርፍና ሥልጣኔ ደረጃ የሚለያይ ስለሆነ ከዚህ ልብስ ውጭ ወይም ይህንን ልብስ ብቻ ልበሱ ማለት አስቸጋሪ ነው። በተለይም ወንዶችን ትቶ ሴቶችን ብቻ የማይለወጥ አለባበስ እንዲኖራቸው የሚጎተጉት እይታ ምንጩ ከመንፈሳዊነት ይልቅ በማኅበረሰብ ውስጥ ያሉ ሴቶችን አሳንሶ የማየትና የፆታ እኩልነትን ያለመቀበል ዝንባሌ የወለደው ይመስላል።

ክርስትና ክርስቶስን መልበስ ነው!

ጠቢቡ ሰሎሞንም “የወርቅ ቀለበት በእርያ አፍንጫ እንደ ሆነ፥ ከጥበብ የተለየች ቆንጆ ሴትም እንዲሁ ናት (ምሳ 11፡22)” በማለት ሴት ውብ ብቻ ሳይሆን በልቧም ጥበበኛም መሆን እንደሚገባት ተናግሯል፡፡ እንዲሁም ስለልባም ሴት ሲናገር “ብርታትና ከበሬታ ልብስዋ ነው፤ በኋላም ዘመን ላይ ትስቃለች (ምሳ 31፡25)” በማለት ገልጿታል፡፡ ይህም ሴቶች ከውጭ ውበት ጋር ውስጣዊ ጥበብን ገንዘብ ማድረግ እንዳላባቸው ያስተምረናል። ከዚህም አንጻር በክርስትና ሕይወት ዋናው ጉዳይ ክርስቶስን መልበስ ነው እንጂ የሚያረጅ ልብስን መልበስ አይደለም። ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ይህንን ሲገልፅ “ክርስቶስን ልበሱት” (ሮሜ 13:14) ነው ያለው። ስለዚህ ክርስትናችን በልብስ ጉዳይ ላይ ብቻ ከማተኮር ይልቅ የሕይወታችን መሠረት የሆነው ክርስቶስን የመልበስ ጉዳይ ላይ ሊያተኩር ይገባል። ክርስቶስን መልበስ በምን ይገለፃል? በማኅበረሰባችን ዘንድ ያለው የሴቶችን አለባበስ ብቻ ነጥሎ የሚያጠቃ መንፈሳዊ መሠረት የሌለው ፍረጃ የአስተሳሰብ ምንጮቹ ምንድን ናቸው? የሚከተሉትን ማሳያዎች ተጠቅመን እነዚህን ሀሳቦች እንመርምር።

ማሳያ 1: ቀሚስ ዋነኛ የአገልግሎት መመዘኛ?

መንፈሳዊ አገልግሎት ራስን ከማሳየት እግዚአብሔርን ወደማሳየት ለማደግ የሚደረግ ጉዞ ነው ልንለው እንችላለን። ስለሆነም ለአገልግሎት ቅድሚያ የሚሰጡ መንፈሳውያን አገልጋዮች በኑሮአቸው ሁሉ የግል ፍላጎታቸውን በመጫን፣ ራስን መግዛትን በሚያሳይ አለባበስ መታየታቸው የሚያስመሰግናቸው ነው። ለመንፈሳዊ ዓላማ ሥጋዊ ውበትና ምቾትን መተው ዋጋ ያለው ሰማዕትነት ነው። ይሁንና በተደጋጋሚ እንደታዘብነው ቀሚስ መልበስን ብቸኛ (ዋነኛ) የመንፈሳዊነት ማሳያ እና ለመንፈሳዊ አገልግሎት የመመረጥ የይለፍ ኮድ (pass code) ሲሆን ይታያል። ቀሚስ መልበስ በሰንበት ት/ቤቶች፣ በግቢ ጉባኤያትና መሰል የአገልግሎት ማኅበራት ሴቶችን ወደአገልግሎት ለማቅረብ በታዋቂም በውስጠ ታዋቂም እይታ እንደ ዋነኛ መመዘኛ የሚቀርብባቸው ቦታዎች ብዙ ናቸው። በብዙዎች ዘንድ ሊታወቁ የሚችሉ ውሳጣዊ የመንፈሳዊነት ማሳያዎችን እንደአቅም ከመመርመር ይልቅ በቀሚስ መልበስ ላይ የተንጠለጠለ የአገልግሎት ምርጫ ይደረጋል።

ስለሆነም ከላይ በተጠቀሱት መስኮች ሴቶችን ወክለው በአገልግሎት ኃላፊነት የሚቀመጡት እህቶቻችን በቁጥር በጣም አነስተኛ ይሆናሉ። በአንፃሩ ሌሎች በልዩ ልዩ ማሳያ እውነትም ክርስቶስን የለበሰ ማንነት ያላቸው እህቶቻችን ከሚወዱት፣ ከሚፈልጉት አገልግሎት በቀሚስ ምክንያትነት በአፍአ ይቀራሉ። ለወንዶች ሲሆን እምብዛም የማይተኮርበት አለባበስ በቤተክርስቲያን አገልግሎት በቂ ሱታፌ እንዳይኖራቸው ባህልና ልማድ የከለከላቸውን ሴቶች የበለጠ ያርቃል። በተለይም ለራሳቸው ከቤተክርስቲያን ትውፊትና ሥርዓት በሚጣላ ሁኔታ ቀሳውስቱ እንደመነኮሳት፣ እንደ ጳጳሳት፣ መምህራኑና ዘማርያኑም እንደቤተክርስቲያን ውርስ ሳይሆን እንደ ምዕራባውያን ሴሚናሪ ሰዎች በማስመሰል በዓለማዊ አሸንክታብ የተሞሉ የማስመሰል ቀሚሶችን የሚለብሱ የዘመናችን ተርእዮ (ታይታ) ወዳጅ ካህናትና መምህራን ይህን መሰሉን ያልተመጠነ ትችት በሴቶች አገልጋዮች ላይ ማቅረባቸው መንፈሳዊ ብቻ ሳይሆን ሞራላዊ መሰረትም የለውም።

ማሳያ 2: ቀሚስ ሲወልቅ አብሮ የሚወልቅ መንፈሳዊነት

ከላይ በተጠቀሰው መልኩ የሚገለፀውbምክንያት ቀሚስ ብቻ መልበስን ሲተው በሚገርም ሁኔታ በርካታ የመንፈሳዊነት መገለጫዎችንም አብረው ያወልቋቸዋል። ይህም ቢቻል በፈሪሐ እግዚአብሔር (እግዚአብሔርን በመፍራት) ባይቻል ደግሞ በአክብሮተ ሰብዕ (ሰዎችን በማክበር) የሚፈፀሙ መንፈሳዊ ፍሬዎችን ከአለባበስ ለውጥ ጋር በመተው “ከታሰረበት እንደተፈታ” የመሆን ውጤት ሲያመጣ ታዝበናል። ለሴቶች ቀሚስ መልበስ ብቻውን የጥሩ ክርስቲያንነት መገለጫ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባውም። ቀሚስ አለመልበስም ብቻውን የኃጢአተኝነት መገለጫ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባውም። ነጭ ነጠላን መልበስም እንዲሁ ነው። ሥርዓት ያለው አለባበስ አስፈላጊ ቢሆንም ብቸኛ የጥሩ ክርስቲያንነት መስፈርት ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም። መንፈሳዊ ሕይወት በልብስ ብቻ ሳይሆን በልብ፣ በሀሳብ፣ በንግግርና በተግባር የሚገለጥ ነውና። ይሁንና በአንዳንዶች ዘንድ ልማድ እንደሆነው “አለባበስ ከመንፈሳዊነት ጋር ምንም ዓይነት ዝምድና የለውም” ወደሚል የተሳሳተ ፅንፍ መሄድ አይገባም። የዚህ ጦማር ዓላማም ሴቶች ላይ ብቻ የሚያተኩሩ የአለባበስ እሳቤዎች ከመንፈሳዊ ይልቅ የተዛባ ማኅበራዊ እይታን እንደሚያሳዩ መተንተን እንጂ “ችግር የለውም፣ ያለ ገደብ ያሰኛችሁን ሁሉ ልበሱ” ለማለት አይደለም።

መልእክተ አስተምህሮ

በአለባበስ ጉዳይ ላይ የሚነሱ ጥያቄዎችና የሚደረጉ ክርክሮች ሴቶች ላይ ብቻ የሚያተኩሩት በማኅበረሰቡ ውስጥ ለሴቶች ባለው የተዛባ አመለካከት የተነሳ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል። ይህንን የምንለው የአለባበስ ችግሮች የሚታዩት በሁለቱም ፆታዎች ስለሆነ ነው። ከአለባበስ አንጻር የቤተክርስቲያን አስተምህሮ የሚመለከተው በቤተክርስቲያን (በጸሎት ጊዜ) ያለውን አለባበስ ነው። ይህም በዋናነት በጸሎት ጊዜ ሴቶች ጸጉራቸውን ይሸፍኑ፣ ወንዶች ጸጉራቸውን አያሳድጉ (አይሸፍኑ) የሚል ነው። ቤተክርስቲያን እንደተቋምም ቢሆን የራሷን የአለባበስ ሥርዓት ማስቀመጧ የተገባ ነው። እንኳን በሰማያዊ ንጉሥ በእግዚአብሔር ፊት ለሚደረግ አምልኮና አገልግሎት ምድራዊ ዓላማ ያላቸው ተቋማትም የራሳቸው የአለባበስ መመሪያ (dressing code) አላቸውና። በምድራዊ መሥሪያ ቤት እንኳን የአለባበስ መመሪያ ተግባራዊ ከሆነ ሰማያዊት በሆነችው ቤተክርስቲያን እንዴት አብዝቶ አይከበር?! የቤተክርስቲያን የአለባበስ ስርዓት እንዳለ ሆኖ ከቤተክርስቲያን (ከጸሎት ውጭ) ያለው አለባበስ ግን የየማኅበረሰቡን የአለባበስ ባህል (norm) ያማከለ ሊሆን ይገባዋል። ክርስቲያን በሥራ ቦታም የየመስሪያ ቤቱ መመሪያ በሚያዘው ወይም የሥራው ፀባይ (dressing code) መከተል አስገዳጅ ሊሆን ይችላል።

የሴቶችን አለባበስ ስናነሳ ሊሰመርበት የሚገባው ጉዳይ ስለሴቶች አለባበስ ጥናት በማድረግ፣ በማስተማር፣ ምክረ ሀሳብ በማቅረብ ሴቶች መሪ ተዋናይ መሆን እንደሚገባቸው ነው። ለዚህም ሴቶችን በዕውቀትና በክህሎት ማብቃትና የውሳኔ ሰጭነት ኃላፊነት መስጠት ያስፈልጋል። ከዚህ ውጭ (የቤተክርስቲያን ሥርዓት የተጠበቀ ሆኖ) ‘እኛ እናውቅላችኋለን፣ እኛ የምንላችሁን ብቻ አድርጉ’ አይነት አካሄድ የትም አያደርስም፣ ይልቁንም ቤተክርስቲያንን በሂደት ያደክማታል እንጂ አይጠቅማትም። በአጠቃላይ ሲታይ ግን የክርስቲያን በተለይም የሴቶችን አለባበስን በሚመለከት የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ በአራት መልእክቶች ላይ ያተኩራል።

መልእክት 1: የማይፈትን አለባበስ

የቤተክርስቲያን አስተምህሮ እያንዳንዱ ክርስቲያን (ወንድም ሴትም) የራሱን እና የሌላውን ሰው ክርስቲያናዊ ሕይወት የማይጎዳ አለባበስን እንዲያዘወትር ይመክራል። ክርስቲያን ለራሱ ብቻ ሳይሆን ለሌላውም ሕይወት ያስባልና አለባበሱ ሌላውን የሚፈትን ከሆነ የሚወደው አለባበስ እንኳን ቢሆን በማይፈትን መልኩ ሊያደርገው ይገባል። ቅዱስ ጳውሎስ “ወንድሜን የሚያሰናክለው ከሆነ ከእንግዲህ ሥጋ አልበላም” ባለው መሠረት አለባበሳችንም ሌላውን የሚያሰናክል ከሆነ “የራሱ ጉዳይ” ማለት ሳይሆን ለሌላውም ሊያስብ ይገባዋል። ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ በተለይ በአለባበስ ሰውን መፈተን እንደሚያስጠይቅ አስተምሯል። ነገር ግን ሰውን የሚፈትን ወይም ከቤተክርስቲያን ሥርዓት የወጣ አለባበስ ለብሰው ወደ ቤተክርስቲያን የሚመጡ ምዕመናንን በፍቅር ቀርቦ ማስተማር ይገባል እንጂ በመፍረድ፣ በማንጓጠጥ፣ በመሳደብ፣ በመተቸት፣ በማጥላላት፣ በማግለል፣ በሐሜት ወይም ሌሎች ኢ-ክርስቲያናዊ የሆኑ ጸባያትን በማሳየት ከቤተክርስቲያን ማራቅ አይገባም።

መልእክት 2: በአቅም መልበስ

የቤተክርስቲያን አስተምህሮ ክርስቲያኖች ከኢኮኖሚ አቅማቸው በላይ ውድ የሆኑ ልብሶችን መልበስ ጉዳት እንዳለው ያስተምራል። ከአቅም በላይ ውድ የሆኑ ልብሶችን መልበስ የኢኮኖሚ አቅምን አቃውሶ ለድህነት ከመዳረጉም በላይ ለጥፋት በሚታትሩ ሰዎች ትኩረት ውስጥ መግባትን እና በክርስትና ሕይወትም መፈተንን ያመጣልና። ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ “በመጠን ኑሩ” ብሎ ያስተማረው በአለባበስም ጭምር መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል። ይልቁንም ክርስቲያን ለራሱ በመጠን እየለበሰ የታረዙትን ሊያለብስ ይገባዋል እንጂ ለራሱ ብቻ ውድ ልብስን መልበስ ላይ ሊያተኩር አይገባውም።

መልእክት 3: ባህልን መዋጀት

ክርስትናን በተወሰነ ባህላዊ ማንነት አጥረው “ክርስትና የራሱ ባህል ስላለው ክርስቲያን ባህልን መዋጀት አያስፈልገውም” በሚል እሳቤ የሚያምኑ ወገኖች ቢኖሩም ከተጨባጭ ሁኔታ አንጻር ግን ክርስቲያን ሴቶችም ሆኑ ወንዶች በሚኖሩበት ማኅበረሰብ ያለውን የአለባበስ ባህል ከክርስትናቸው ጋር አጣጥመው ሊዋጁ ይገባል እንላለን። ክርስቲያን በሕይወቱ ክርስቶስን መምሰል እንዳለበት ግልጽ ነው። ከክርስትናው ጋር በሚጣጣም (በማይጋጭ) መልኩ የአካባቢውንም ባህል መዋጀትም መልካም ነው። ይህም ቅዱሳን ሐዋርያት ጭምር የሚያስተምሩትን ሕዝብ አለባበስ ለብሰው በማስተማራቸው ተገልጧል። ክርስቲያንም በአካባቢው ባህል መሠረት መልበሱ ራሱንም ሆነ ሌሎችን ፈተና ላይ ከመጣል ያድነዋል። በማኅበረሰቡም “አፈንጋጭ” ተብሎ ከመገለልም ይተርፋል። በሌላ በኩል በክርስቲያናዊ አለባበስ ስም የአንድን ማኅበረሰብ የአለባበስ ባህል በሌላው ላይ መጫን አይገባም። ይህንን ማድረግ የአንድን ማኅበረሰብ ባህል ካለማክበሩም ባሻገር ቤተክርስቲያንን በዚያ ማኅበረሰብ ዘንድ ባዕድ እንድትሆን ያደርጋታል። ሁሉም በራሱ መንገድ የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ መልክ እንዲያንፀባርቅ ማድረግ እንጂ “ቀድሞ የተንፀባረቀውን ብቻ እንከተል” ማለት አይገባም።

መልእክት 4: የቤተክርስቲያንን ሥርዓት መጠበቅ

የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ምዕመናን እና ካህናት የቤተክርስቲያኒቱን አስተምህሮ፣ ሥርዓትና ትውፊት የሚያንጸባርቅ አለባበስ ሊኖራቸው እንደሚገባ እሙን ነው። ይህ በተለይም በቤተክርስቲያን እና መንፈሳዊ አገልግሎቶች በሚፈጸሙባቸው መርኃግብሮች ሊተገበሩ ይገባል። የቤተክርስቲያን መምህራንም ይህንን በሰፊው ማስተማር ይገባቸዋል። እናቶች ለሴት ልጆቻቸው፣ እህቶችም ለሌሎች በዕድሜ ታናናሽ ለሚሆኗቸው እህቶቻቸው በመንፈሳዊ አገልግሎት የቤተክርስቲያንን የአለባበስ ሥርዓት ማስተዋወቅና ማስተማር ይገባቸዋል። ነገር ግን ሁሉም አስተምህሮ በመጻሕፍትና በትውፊት ባለው ላይ ሊመሠረት ይገባዋል እንጂ በተወሰነ ማኅበረሰብ ባህል ወይም በተወሰኑ ግለሰቦች የወግ አጥባቂነት አስተሳሰብ ላይ የተመሠረተ መሆን የለበትም። ይህን መሰሉ አካሄድ ቤተክርስቲያንን የአልባሳት ፉክክር መድረክ ከማድረግ አያልፍም።

ስለዚህም ሁሉም ክርስቲያን በጸሎት ወቅት (በቤተክርስቲያን) የክርስቶስን ትንሣኤ ምስክርነት የሚገልጸውን ነጭ ልብስ መልበስ ይገባዋል። ከሥርዓት የወጣ አለባበስ በቤተክርስቲያን ሲታይም ስለ መልካም አለባበስ ቀስ በቀስ በማስተማር እንጂ ሰውን በማንጓጠጥ፣ ማሸማቀቅና በማግለል በሰው ላይ በደል መፈጸም አይገባም። ማሸማቀቅና ማግለል ሰውን ከቤተክርስቲያን ያርቀዋል እንጂ አያቀርበውም። ሰውን በመፍራት ብቻ የምንከተለው አለባበስም ዘለቄታ የለውም። ሰው ተምሮ፣ እውቆ፣ ተረድቶና አምኖበት አለባበሱን እንዲያስተካክል ዕድል ሊሰጠው ይገባል። በመጨረሻም የክርስትናችን ዋናው ትኩረት በውጭ በሚታየው አለባበስ ላይ ብቻ ሳይሆን አጠቃላይ መንፈሳዊ ሕይወታችን ላይ ሊሆን ይገባል እንላለን። በልጅነት ጥምቀታችን የለበስነው ክርስቶስ በኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን አስተምህሮ ጸንተን መንግስቱን ለመውረስ ያብቃን። አሜን!

 

 

ሴቶች በቤተክርስቲያን (ክፍል ፪): የፆታ እኩልነት

women in church_2

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ መሠረት በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ስም አምኖ የተጠመቀ ሁሉ በመንፈስ ቅዱስ ባገኘው የሥላሴ ልጅነት ያለምንም ልዩነት አንድ ነው። ይሁንና በአንዳንድ ወገኖች በወንዶችና በሴቶች መካከል ያለውን የተፈጥሮ ልዩነት መነሻ በማድረግና በመጽሐፍ ቅዱስ የተቀመጡ አንዳንድ ታሪኮችንና ትምህርቶችን የተለያየ ትርጓሜ በመስጠት ወንዶችን ከሴቶች አስበልጦ የመመልከት (ሴቶችን ከወንዶች አሳንሶ የማየት) ነገር ይስተዋላል። በዚህም የተነሳ  በተለያዩ የሃይማኖት ተቋማት የፆታ እኩልነትን የማረጋገጥ እንቅስቃሴ አስፈላጊ ሆኖ ተገኝቷል። የእኛ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ የሴቶችን ድርሻ በጉልህ ቢገልጽም አሁንም ለዚህ ጉዳይ ትኩረት ያለመስጠት ሁኔታ ከመታየቱም በላይ በዚህ ዘመንም ሴቶችን አግላይ የሆኑ አገልግሎቶችና በሴቶችም ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች አሉ። ሴቶች በቤተክርስቲያን በሚለው ዋና ርዕሰ ጦማር የመጀመሪያ ክፍል በቅዱሳት መጻሕፍትና በቤተክርስቲያን የኋላ ዘመን ታሪክ የቅዱሳት አንስት(ሴቶች)ን አገልግሎት በመጠኑ አሳይተናል። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር “ሴቶች በቤተክርስቲያን” በሚለው ርዕሰ ጉዳይ ሥር ሁለተኛ የሆነውን የፆታ እኩልነትን (Gender Equality) የሚመለከቱ ሀሳቦችን እንዳስሳለን።

ሔዋን ከአዳም መፈጠሯ ከአዳም አያሳንሳትም!

እግዚአብሔር “ሰውን በመልካችን፣ እንደምሳሌያችን እንፍጠር” ካለ በኋላ ወንድና ሴት አድርጎ ፈጠራቸው። አስቀድሞ አዳምን ከመሬት አበጀው። የሕይወትንም እስትንፋስ እፍ አለበትና ሕያዊት ነፍስ ያለው ሆነ። ለአዳምም እንደርሱ ያለ ረዳት ስላልተገኘለት እግዚአብሔር ከአዳም ጎን አንዲት አጥንት ወስዶ ሴት አድርጎ ሠራት። ይህችም ሴት የሁሉ እናት የሆነችው ሔዋን ናት። አንዳንድ ወገኖች ሔዋን ከአዳም ተገኝታለችና “ወንድ ከሴት ይበልጣል፣ ሴትም ከወንድ ታንሳለች” ሲሉ ይከራከራሉ። የመጽሐፉን ቃል በሚገባ ላስተዋለው ግን ወንድ ከሴት ይበልጣል፣ ሴትም ከወንድ ታንሳለች የሚል መልእክት የለውም። በመጀመሪያ “እግዚአብሔርም ሰውን በመልኩ ፈጠረው፣ ወንድና ሴት አድርጎ ፈጠራቸው (ዘፍ 1:28)” የሚለው ሁለቱንም በምሳሌውና በመልኩ እኩል አድርጎ መፍጠሩን ያሳያል። የሰጣቸው በረከትና ስልጣንም እንዲሁ አንድ ዓይነት ነው። ለአዳም ትልቅ ስልጣን፣ ለሔዋን ትንሽ ስልጣን ወይም ለአዳም ትልቅ በረከት ለሔዋን ትንሽ በረከትን አልሰጠም። ሁለቱንም ባረካቸው፣ በምድር ላይ ይበዙ ዘንድ፣ በምድርም ያሉትንም ሁሉ ይገዙ ዘንድ ስልጣንን ሰጣቸው እንጂ።

አዳም ከእርሱ የተፈጠረችውን ሔዋን “ይህች አጥንት ከአጥንቴ ናት፥ ሥጋም ከሥጋዬ ናት፤ እርስዋ ከወንድ ተገኝታለችና ሴት ትባል” ያለው፣ እንዲሁም “ስለዚህ ሰው አባቱንና እናቱን ይተዋል፥ በሚስቱም ይጣበቃል፤ ሁለቱም አንድ ሥጋ ይሆናሉ (ዘፍ 2:23-24 ማቴ 19:4-6)” የተባለው አዳምና ሔዋን አንድ እና እኩል መሆናቸውን ያረጋግጣል። አንድ አካል የሆኑ አዳምና ሔዋን እኩል እንጂ የሚበላለጡ አይደሉም። ሌላው ማስተዋል ያለብን ግን አዳም ከመሬት፣ ሔዋንም ከአዳም ቢገኙም ከእነርሱ በኋላ ያሉ ሴቶችም ወንዶችም በእኩልነት ከእናትና ከአባት የተወለዱ መሆናቸውን ነው። ይህም ከእናትና ከአባት ነፍስና ሥጋ ነስተው መወለዳቸው እኩልነታቸውን ያረጋግጣል።

አዳም ከሔዋን ቀድሞ መፈጠሩ ከሔዋን አያስበልጠውም!

ሔዋን ከአዳም ጎን መፈጠሯ የታወቀ መጽሐፍ ቅዱሳዊ እውነት ነው። ይህን መነሻ በማድረግ ማኅበራዊ ብዥታ በፈጠረው አስተሳሰብ በመገፋት ያልተፃፈ እያነበቡ አዳም ከሔዋን ቀድሞ መፈጠሩ ከሔዋን እንደሚያስበልጠው የሚናገሩ አሉ። ይሁንና በአፈጣጠራቸው አዳምን ከመሬት፣ ሔዋንንም ከአዳም አጥንት የሠራቸው እግዚአብሔር ነው። በዚህም ሁለቱም የእጆቹ ሥራዎች ናቸው። አዳም ከሔዋን ቀድሞ መፈጠሩ መቀዳደምን እንጂ መበላለጥን አያመለክትም። “አዳም ቀድሞ ስለተፈጠረ ከሔዋን ይበልጣል” የምንል ከሆነ እንስሳት ከሰው ቀድመው ተፈጥረዋልና “ይበልጣሉ” ወደሚል ስህተት ይመራናል። የሔዋን ከአዳም አጥንት መሠራትም እንዲሁ መገኛዋን ያመለክታል እንጂ ማነስዋን አያሳይም። ይልቁንስ የቤተክርስቲያናችን ሊቃውንት እንዳስተማሩን ከፍ ብሎ ከራሱ ወይም ዝቅ ብሎ ከባቱ ሳይሆን ከመካከል ጎኑ መገኘቷ ከእርሱ የማታንስ ወይም የማትበልጥ መሆኗን ያመለክታል። ለዚህም ነው እግዚአብሔር “እንደ እርሱ ያለ ረዳት እንፍጠርለት” ያለው። “እንደ እርሱ ያለ” ሲል ከእርሱ እኩል የሆነ ነገር ግን የሚረዳው አጋር እንፍጠርለት ማለቱን ልብ ይሏል።

ሔዋን ቀድማ መሳሳቷ ከአዳም አያሳንሳትም!

“ሴቶች ከወንዶች ያንሳሉ” ብለው የሚያስቡ አንዳንድ ወገኖች ሌላ የሚያነሱት ምክንያት “ሔዋን ቀድማ ተሳስታለች፣ አዳምንም አሳስታለች፣ ስለዚህ ከአዳም ታንሳለች” የሚል ነው። ሔዋን በእባብ፣ አዳምም በሔዋን ምክንያት ሕግ ማፍረሳቸው መበላለጥን አያሳይም። ሁለቱም ተሳስተው ሕግን አፍርሰዋልና። ይልቁንም አባታችን አዳም ቀድማ የተሳሳተችውን ሔዋንን ከመርዳት ይልቅ ራሱም ተሳሳተ። የተሳሳተችውን ሔዋንን ወደ ንስሐ ከመምራት ይልቅ በነፃ ፈቃዱ እርስዋን ለመከተል ወሰነ። ስለዚህ ነው ለአዳም መሳሳት ሔዋን ምክንያት ናት እንጂ ተጠያቂ አይደለችም የምንለው። ይልቁንም ሁለቱም መሳሳታቸውና ሕግን ማፍረሳቸው፣ ሁሉቱም በሕግ መቀጣታቸው እኩልነታቸውን ያሳያል። ምክንያቱ ቢለያይም፣ በመሳሳት ቢቀዳደሙም፣ የቅጣታቸው ይዘት በጥቂቱ ቢለያይም በሰው ደረጃ ግን የሚያበላልጣቸው አልነበረም። የመጀመሪያዋ ሴት (ሔዋን) ቀድማ ተሳስታለችና ሁሉም ሴቶች እንደ እርስዋ ናቸው ብሎ ማጠቃለልም አይቻልም።

ይልቁንም የዓለማትን ፈጣሪ በመውለዷ ለሰው ልጆች ሁሉ የድኅነት ምክንያት የሆነችው ቅድስት ድንግል ማርያም ከፍጡራን ሁሉ የሚበልጥ ክብር አላት። በዚህም “ከፈጣሪ በታች ከፍጡራን በላይ የሆነች” ትባላለች። ክብሯም በቃላት የማይገለፅና ዕፁብ ድንቅ ተብሎ የሚታለፍ ነው። ስለዚህም ቅድስት ድንግል ማርያም አይደለም የአዳም ልጆች ከሆኑት ከወንዶች ይቅርና ከሱራፌልና ከኪሩቤልም ትበልጣላች። ይህ ማለት ግን ሴቶች ከወንዶች ይበልጣሉ ማለት አይደለም። በተመሳሳይ ሔዋን ቀድማ ስለተሳሳተች ሴቶች ከወንዶች ያንሳሉ አይባልም።

“ባልሽ ገዥሽ ይሆናል” የሚለው እኩልነትን ይፃረራልን?

ታዲያ “ፈቃድሽ ወደ ባልሽ ይሆናል፣ እርሱም ገዥሽ ይሆናል (ዘፍ 3:16)” ለምን ተባለ? እንል ይሆናል። ይህም ቢሆን ሕግን ከመተላለፋቸው አንጻር የተነገረ ነው እንጂ እግዚአብሔር እኩል ሰው አድርጎ የፈጠራቸውን አዳምን እና ሔዋንን ለማበላለጥ የተናገረው አይደለም። ሔዋንን “ፈቃድሽ ወደ ባልሽ ይሆናል” ያላት አንዳንዶች እንደሚሉት ጾታዊ ፍላጎትን (ፈቃድን) የሚያመለክትም አይደለም። ይልቁንም የእባብን ምክር ሰምታ በራስዋ ፈቃድ ብቻ ሕግን አፍርሳ ነበርና ከዚህ በኋላ ከባልዋ ጋር በትዳር ስትኖር በአንድነት መወሰን እንደሚገባት የሚገልፅ ነው። ለአዳምም “እርሱም ገዥሽ ይሆናል” የተባለው የአንቺን ምክር ብቻ ሰምቶ አትብላ የተባለውን እንደበላው ሳይሆን ከዚህ በኋላ ሀሳብሽን ምክርሽን የሚሞግትና ያለ እርሱ ተሳትፎ በትዳር ውስጥ ብቻሽን አትወስኝም ሲል ነው። “ይገዛሻል” የተባለውም በፍቅር በትዳር አንዱ ለአንዱ እንደሚገዛው ‘በፍቅሩ ይገዛሻል’ የሚል እንጂ እንደ ምድር ነገሥታት ምርኮ በባርነት መግዛትን አያመለክትም።

እግዚአብሔር ፍትሐዊ አምላክ ስለሆነ ሁሉቱም እኩል ሕግን አፍርሰው የበደሉትን አንዱን ገዥ ሌላውን ተገዥ (አንዱን የበላይ ሌላውን የበታች) አያደርግምና። እዚህ ላይ ማስተዋል የሚሻው ሌላው ነገር ለይቶ “ባልሽ” አለ እንጂ “ወንድ” አላለም። እንዲህም ማለቱ በትዳር ውስጥ ያለውን ለይቶ ለማሳየት ነው። አንድም “ፈቃድሽ” የተባለው ሔዋን አምላክ ለመሆን የፈለገችውና ሕግን ለመተላለፍ ያበቃት መሻት/ፍላጎት ነው። ይህም ፈቃድ ዳግማዊ አዳም ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ሰው ፍጹም አምላክ በመሆኑ ተፈጽሟል። ይህም እግዚአብሔር “እነሆ አዳም መልካሙንና ክፉውን ለማወቅ ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ” በማለቱ ይታወቃል (ዘፍ 3:21)። ያ አምላክ የመሆን ፈቃድ በእርሱ ተፈጸመ። “እርሱም ገዥሽ ይሆናል” የተባለውም በመስቀል ተሰቅሎ በፍቅሩና በደሙ የገዛን መሆኑን የሚያመለክት ነው። ስለዚህ ይህ ቃል ለጊዜው ለአዳምና ለሔዋን ይነገር እንጂ ፍጻሜው በኢየሱስ ክርስቶስ ሰው መሆን፣ ሞትን ድል አድርጎ በመነሳቱ በደሙ የተገዛን መሆናችንን የሚያሳይ ነው።

“የሴት ራስ ወንድ ነው” የሚለውስ እንዴት ይገለጻል?

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ “ነገር ግን የወንድ ሁሉ ራስ ክርስቶስ፣ የሴት ራስም ወንድ፣ የክርስቶስም ራስ እግዚአብሔር እንደሆነ ልታውቁ እወዳለሁ።” (1ኛ ቆሮ 11:3) ያለውም ቢሆን መበላለጥን አያሳይም። ይልቁንም አዳም መገኛው ከእግዚአብሔር፣ የሔዋን መገኛዋ ከአዳም፣ የወልድም መገኛው (የተወለደው) ከአብ መሆኑን ያረጋግጣል እንጂ። “የሴት ራስ ወንድ ነው” የሚለውን ይዘን ‘ወንድ ከሴት ይበልጣል’ የምንል ከሆነ “የክርስቶስ ራስ እግዚአብሔር ነው” የሚለውንም ወስደን ‘አብ ከወልድ ይበልጣል’ ልንል ነው? ይህ ደግሞ ወደ አርዮስ ክህደት ያስገባናል። ስለዚህ የሴት ራስ ወንድ ነው የሚለው ሔዋን ከአዳም አጥንት መገኘቷን የሚያሳይ ነው እንጂ ወንድ የሴት የበላይ (አለቃ) ነው ማለት አይደለም። በሌላም ትርጓሜ የሴት ራስ ወንድ ነው የሚለው የቤተሰቡ ተጠሪ እርሱ ነው ለማለት ነው። እግዚአብሔር አዳም ወይም አብርሃም ወይም ይስሐቅ ወይም ያዕቆብ ብሎ ሲጠራ መላውን ቤተሰብ መጥራቱ እንጂ አንድን ወንድ ብቻ መጥራቱ አይደለም። ይህም ድርሻን እንጂ የበላይነትን የሚያሳይ አይደለም።

“ሚስቶች ሆይ ለባሎቻችሁ ተገዙ” የሚለውስ?

ይህን ቃል በመያዝ “የወንዶች የበላይነት በመጽሐፍ ቅዱስ ተነግሯል” የሚሉ ወገኖች አሉ። ቃሉን ላስተዋለው ግን ይህ ስለትዳር ጉዳይ እንጂ ስለፆታዊ መበላለጥ የተነገረ አይደለም። ሐዋርያው ያለው “ሴቶች ሆይ ለወንዶች ተገዙ” ሳይሆን ለይቶ “ሚስቶች ሆይ ለባሎቻችሁ ተገዙ” ነው (ኤፌ 5:22-24)። ይህም እንደቀደመው “ገዥሽ ይሆናል” ብሎ እንደተነገረው ነው። በትዳር ያሉ ጥንዶች አንድ እንጂ ሁለት ስላልሆኑ አንዳቸው ለሌላው በፍቅር ሕግ መገዛት እንደሚገባቸውና ትዳራቸውን በግል ፈቃድ ሳይሆን በጋራ እየተመካከሩ መምራት እንደሚገባቸው ለማስረዳት የተነገረ ነው። ለዚህም ነው በዚሁ ክፍል “ባሎች ሆይ ክርስቶስ ቤተክርስቲያንን እንደወደዳት ስለእርሷም ራሱንም አሳልፎ እንደሰጠ ሚስቶቻችሁን ውደዱ” የተባለው። በዚህ መልእክት ሐዋርያው በትዳር ውስጥ ሊኖር ስለሚገባው ፍቅር፣ መተሳሰብና አንድነት አስተማረ እንጂ የወንድ የበላይነትን አላስተማረም።

ወንዶችና ሴቶች መለየታቸው

በቤተክርስቲያን ወንዶች በግራ ሴቶች በቀኝ በኩል ሆነው ያስቀድሳሉ። በሌሎች መርኅግብሮችም እንዲሁ ተለይተው ይቀመጣሉ። ቅዱስ ቁርባንንም ሲቀበሉ እንዲሁ በቅደም ተከተል ነው። ይህ ከሐዋርያት ዘመን ጀምሮ የነበረ ሥርዓት ነው። ሥርዓቱም መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሠረት ያለው ነው። ኖኅና ቤተሰቡ በመርከብ ሲገቡ ወንዶችና ሴቶች ለየብቻ ነበሩ። ይህንንም መነሻ በማድረግ ቅዱስ ቄርሎስ ዘኢየሩሳሌም ወንዶች ከወንዶች ጋር ሴቶችም ከሴቶች ጋር እንዲቆሙ፣ በቅዳሴም ጊዜ ሰላምታ እንዲሰጣጡ በማዘዝ ይህም በቤተክርስቲያን በተመስጦ ለመጸለይ እንደሚረዳ አስተምሯል። ይህም ለሁሉም ተገቢውን ቦታ የመስጠት እንጂ የሚያበላልጥ ሥርዓት አይደለም። የቅዱስ ቁርባን ሥርዓትም እንዲሁ ምስጢራትን በተገቢው መንገድ ያላንዳች ልዩነት ለመፈጸም የተሠራ ነው። መቀዳደሙም መበላለጥን አያሳይም። እንደዚያ ቢሆን የሚበላውን እና የሚጠጣውን ያስገኘችልን ድንግል ማርያም ስለሆነች ከምስጢረ ቁርባን አንጻር ሴቶች ይበልጣሉ በተባለ ነበር።

የሴቶችና የወንዶች ተፈጥሮአዊ ልዩነት

ወንዶችና ሴቶች ተፈጥሮአዊ ልዪነት (biological difference) እንዳላቸው ሁሉም የሚገነዘበው እውነታ ነው። ይህም በዋናነት ትውልድን ከማስቀጠል አንጻር ዘርን ለመተካት ካላቸው ድርሻ ጋር የተያያዘ ነው። ነገር ግን በዚህ ብቻ የተወሰነ አይደለም። ወንዶችና ሴቶች ነገሮችን የሚመለከቱበት መንገድ፣ የሚረዱበት ሁኔታ፣ ምላሽ የሚሰጡበት መንገድ፣ ለችግሮች መፍትሔ የሚሰጡበት አካሄድ ይለያያል። ይህም ጠንካራ ጎኖቻቸውን እንዲያስተባብሩ፣ በደካማ ጎኖቻቸው ደግሞ እንዲረዳዱ ያግዛል። ከፆታ ጋር የተያያዘ ተፈጥሮአዊ ልዩነት የመከባበር እንጂ የመበላለጥ ምንጭ ሊሆን አይችልም። ከአባታችን ከአዳም በቀር ሁሉም ሰው በእኩልነት ከሴት (ከእናት) የተወለደ ነው። የሰው ዘርም የሚቀጥለው በዚሁ መልክ ነው። በተፈጥሮ ልዩነት ቢሆንማ ይልቁንም ዘጠኝ ወር በማህፀን የሚንከባከቡት፣ ቀጥሎም ጡት እያጠቡ የሚያሳድጉት፣ በእያንዳንዱ ሰው ሕይወትም ጉልህ ድርሻ ያላቸው እናቶች በበለጡ ነበር።

መደምደሚያ

በአጠቃላይ ቅዱሳት መጻሕፍት የሚመሰክሩት እውነትና የቀደሙት ቅዱሳን ያስተማሩት በሴቶችና ወንዶች መካከል መበላለጥን ሳይሆን አንድነትንና ፍቅርን ነው። ሴቶችና ወንዶች የተለያየ ድርሻ (different roles) ቢኖራቸውም እኩል መብት (equal rights) አላቸው። ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስም ለገላቲያ ክርስቲያኖች በጻፈው መልእክቱ “ሴት የለም፣ ወንድ የለም፣ ሁሉም በክርስቶስ አንድ ነው” በማለት እኩልነትን አስተምሯል (ገላ 3:28)። የክርስትናችን መርህም ይህ ነው። ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ ዳግመኛ የተወለደ ሁሉ በክርስቶስ አንድ ነው። የተሰጠው ጸጋ ሊለያይ ይችላል። ጽድቅም በእምነት፣ በምግባርና በእግዚአብሔር ቸርነት እንጂ በፆታ ወይም በሥጋዊ ክህሎት የሚገኝ አይደለም። በመንፈሳዊ ሕይወትም ሰው ሁሉ በአንድ መንፈስ ሆኖ የሚያገለግለው አንድ እግዚአብሔርን ነው። በሥጋዊ ተፈጥሮ ወንድና ሴት የሚለያዩባቸው ነገሮች እንዳሉ ግልፅ ነው። ይህ የሆነው ዘርን በመተካት ሂደት የየራሳቸው ተመጋጋቢ ድርሻ ያላቸው ስለሆነ ነው። የግል ክህሎት ግን ሁሉም ሰው ያሉትን ዕድሎች ተጠቅሞ የሚያዳብረው እንጂ በተፈጥሮ ለወንድና ለሴት ተብሎ የተከፈለ አይደለም።

በመጽሐፍ ያሉትን ጥቅሶች ባልተገባ መንገድ በመተርጎም ሴቶችን የበታች አድርጎ መመልከትም ሆነ እንደዚህ ማስተማር ሁለት መሠረታዊ ስህተቶችን መፈጸም ነው። የመጀመሪያው የመጽሐፍን ቃል ባልተገባ መንገድ መተርጎም፣ ሁለተኛው ደግሞ በተሳሳተ ትርጉም በደልን ለማድበስበስ መሞከር። ይህ በተለይም “ወንዶች ብቻ በሚያዙበት” ነገር ግን ሴቶች በብዛት በየጉባዔው በሚሳተፉበት በእኛው ቤተክርስቲያን ሲሆን ችግሩን ውስብስብ ያደርገዋል። ከዚህ አንጻር ቤተክርስቲያን በፆታ እኩልነት ዙሪያ የሚታዩ ሥር የሰደዱ ስሁት አመለካከቶችን በማፅዳትና ሴቶችን ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን ባከበረ መልኩ ቁልፍ በሆኑ የቤተክርስቲያን አገልግሎቶችና ውሳኔዎች በበቂ ሁኔታ ከማሳተፍ አንጻር ብዙ ይጠበቅባታል። እኩልነትንም ለማረጋገጥ ከቃልና ከመመሪያ በተጨማሪ በተግባር ሊገለጥ ይገባዋል እንጂ ቁጭ ብሎ መማርም ታላቅ አገልግሎት ነው በሚል መሸንገያ ሊታለፍ አይገባውም። በባህል ተፅእኖ ምክንያትም የቅዱሳት መጻሕፍትን ንባብና ትርጓሜ እያጣመሙ ሴቶችን አሳንሶ የማየትን ልማድ በማወቅም ይሁን ባለማወቅ ድጋፍ በመስጠት (ወይም በዝምታ በማለፍ) የቤተክርስቲያንን አገልግሎት የሚያዳክሙትን ሰዎችም በትምህርት፣ በምክርና በተግሳጽ ማስተካከል ይገባል እንላለን።

ሴቶች በቤተክርስቲያን (ክፍል ፩): የቅዱሳት አንስት (ሴቶች) አገልግሎት

women in church_2
መግቢያ

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ የክርስቲያኖችን አንድነት በሦስት “ፆታ ምዕመናን” ይከፍላቸዋል። እነርሱም ወንዶች፣ ሴቶችና ካህናት ናቸው። እግዚአብሔር በቅዱሳት መጻሕፍት እንደተናገረን በመንፈሳዊ ህይወት የሁሉም ፆታ ምዕመናን ዓላማ መስዋዕትነትና ከራስ በላይ ለሌሎች መኖር ነው። ወንዶች የቤተሰብ ራስ (ተጠሪ) መባላቸው እንደ ክርስቶስ ራሳቸውን ስለቤተሰባቸው ቤዛ እስከማድረግ የሚገለጥ ነው። ሴቶች የሕይወት ምንጭ (እናት) በመሆናቸው በብዙ መከራ እየተፈተኑ የቤተክርስቲያንን ሕይወት ያስቀጥላሉ። ካህናትም ክህነታቸው “እናንተም እንዲሁ አድርጉ” ብሎ አብነት እንደሆናቸው ጌታ ዝቅ ብለው ምዕመናንን እንዲያገለግሉ ነው።

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ዘርፈ ብዙ መንፈሳዊ አገልግሎት ሁሉም ምዕመን እንደየድርሻው ይሳተፋል። ይሁንና በታሪክ ሂደት ከሦስቱ ፆታ ምዕመናን መካከል ሴቶች በልዩ ልዩ ምክንያቶች በተፈጠሩ መንፈሳዊ ሱታፌአቸውን በሚያቀጭጩ ችግሮች ተይዘዋል። ስለሆነም “ሴቶች በቤተክርስቲያን” በሚል መሪ ርዕስ ሥር በተከታታይ በምናወጣቸው የአስተምህሮ ጦማሮች በመንፈሳዊ ከቅዱሳት መጻሕፍት ሳይሆን ከሌሎች ልማዶች የፈለቁ ሴቶች በቤተክርስቲያን ያላቸውንና ሊኖራቸው የሚገባውን ሱታፌ የሚያደበዝዙ ልማዶችና ዘልማዳዊ ትንተናወችን በቅዱሳት መጻሕፍትና የቤተክርስቲያን ትውፊት ሚዛንነት እንዳስሳለን። ለዚህም እንዲረዳን በቅድሚያ የሴትቶች (የእናትነት) አገልግሎት በቅድስት ቤተክርስቲያን የሚሰጠውን ክብር በአጭሩ እናቀርባለን።

የሴትነት (የእናትነት) አገልግሎት ክብር

የሴቶች መንፈሳዊ አገልግሎት በቤተክርስቲያን አስተምህሮ ታላቅ ቦታ ይሰጠዋል። ይህም ከሚገለጥባቸው ነገሮች አንዱ የፈጠረንን አምላክ “ድስት ሥላሴ” ብለን በእናት አንቀፅ መጥራታችን ነው። ይህም ከእናት በሥጋ እንደተወለድን ከሥላሴም በጥምቀት መወለዳችንን ለማጠየቅና ሥላሴም እናትም አባትም እንደሆኑን ለመመስከር ነው። በተጨማሪም የጌታችን የአምላካችንና የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስን እናት ቅድስት ድንግል ማርያም “እናታችን ቅድስት ድንግል ማርያም” ብለን የምናከብራትና የምልጃዋን በረከት የምንማፀነው ለእናትነቷ ካለን ታላቅ አክብሮት የተነሳ ነው።  እርስዋ “ሰው ሁሉ እናታችን ጽዮን ይላል (መዝ 86:5)” ተብሎ በትንቢት የተነገረላት፣ “እነኋት እናትህ (ዮሐ 19:38)” ብሎ በአካል የሰጠን እናታችን ናት። የእርስዋን እናትነት መሠረት በማድረግ ቤተክርስቲያን የእናትነትን አገልግሎት አመስጥራ ታስተምርበታለች።

እንዲሁም ዕለት ዕለት ቅዱስ ቃሉን፣ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን የምትመግበንን አማናዊት ቤተክርስቲያን “እናት ቤተክርስቲያን” እንላታለን። ሥጋዊት እናት ከምድራዊ አባት ዘርን ተቀብላ ልጆችን በምጥ፣ በህማም እንደምትወልድ ሁሉ መንፈሳዊት እናት ቅድስት ቤተክርስቲያንም መንፈሳዊ ዘርን (ቅዱስ ቃሉን፣ ምስጢራተ ቤተክርስቲያንን) ከሰማያዊ አባት ከእግዚአብሔር ዘንድ ተቀብላ ምዕመናንን በመከራ በሚገለጥ ሰማዕትነት አልፋ ምዕመናንን ወልዳ ታሳድጋለች። ይህም የቤተክርስቲያን አስተምህሮና ሥርዓት ለሴቶች የእናትነት ድርሻ ምን ያህል ታላቅ ቦታን እንደሚሰጥ ሌላው ማሳያ ነው። 

የሴቶች አገልግሎት በብሉይ ኪዳን

እናት ቤተክርስቲያን ጠብቃ ባቆየችልን የክርስትና ታሪክና አስተምህሮ ቅዱሳንን ከመውለድና በመንፈሳዊ ጥበብ ከማሳደግ ባሻገር ታላላቅና ድንቅ ተጋድሎን የፈጸሙ፣ በሕይወታቸው አርአያና ምሳሌ ሆነው ያስተማሩ ብዙ ቅዱሳት አንስት አሉ። የእናትነት አገልግሎት የጀመረው የሰው ሁሉ እናት በሆነችው በመጀመሪያዋ ሴት በሔዋን ነው (ዘፍ 3:20)። የአብርሃም ባለቤት የተቀደሰች እናታችን ሣራ ደግሞ የእስራኤል ዘሥጋ እናት ተብላ ትታወቃለች (ዘፍ 17:16)። ያዕቆብ በረከትን እንዲያገኝ ያደረገችው ርብቃና የዮሴፍ እናት ራሄል እንዲሁ እግዚአብሔር የአብርሃም የይስሐቅ የያዕቆብ አምላክ ተብሎ ሲጠራ (ቤተሰቡን እንደሚጠራ ልብ ይሏል) አብረው የሚነሱ የመጀመሪያዎቹ ቅዱሳት አንስት ናቸው። ታላቁን የእስራኤል መሪ ሙሴን በፈርኦን ቤት በጥበብ ያሳደገችው የሙሴ እናት (ዮካቤድ) ሴቶች መሪዎችን ቀርፀው በማሳደግ ረገድ ያላቸውን እጅግ ታላቅ ሚና ያሳየች ታላቅ እናት ናት (ዘፀ 1:28)።

ሕዝበ እስራኤል ባህረ ኤርትራን ከተሻገሩ በኋላ ከበሮን ይዛ ምስጋናውን ስትመራ የነበረችው የሙሴ እህት ማርያምም ሴቶች በዝማሬ እና በምስጋና ዘርፍ ለሚያበረክቱት ድርሻ አብነት ሆናለች (ዘጸ 15:20)። የእስራኤልን ሰላዮች ተቀብላ ያተረፈቻቸው በኢያሪኮ ትኖር የነበረችውና በኋላም በዳዊትና በክርስቶስ የዘር ሀረግ ለመቆጠር የበቃችው ረዓብ ሌላዋ ታላቅ ሴት ነበረች። እግዚአብሔር በገለጠላት ጥበብ የጠላትን መሪ ድል ያደረገችው ዮዲት (መጽሐፈ ዮዲት 1)፣ በድንቅ እምነቷ እግዚአብሔር ከሐሰት ፍርድ ያዳናት ሶስና (መጽሐፈ ሶስና 1) ሴቶች በእምነትም ሆነ በጦርነት የመጣውን ፈተና ድል ማድረግ እንደሚችሉ ልዩ ማሳያዎቻችን ናቸው። 

ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመዋዕለ ስብከቱ ስለ ተአምራት ሲያስተምር “ንግሥተ ዓዜብ በፍርድ ቀን ከዚህ ትውልድ ጋር ተነሥታ ትፈርድበታለች፤ የሰሎሞንን ጥበብ ለመስማት ከምድር ዳር መጥታለችና፥ እነሆም፥ ከሰሎሞን የሚበልጥ ከዚህ አለ (ማቴ 12:42)” በማለት የተናገረላት ንግሥተ ዓዜብ በመንግሥት አመራርና በመንፈሳዊውም ጥበብ ምንኛ ታላቅ እንደነበረች ከታሪክ ድርሳናት መማር ይቻላል። አስቴር ለእስራኤል ድኅነት ምክንያት የሆነች ታላቅ ሴት እንደነበረች መጽሐፍ ይናገራል (አስቴር 4:14)። አቢጊያ ከባልዋ ከናባል ይልቅ ባለታላቅ አእምሮ ስለነበረች ከዳዊት ጦር የታዘዘውን የሞት ቅጣት በጥበብ መመለስ ችላለች (1ኛ ሳሙ 25:3)።

ጌታችንን በመቅደስ ያመሰገነችው (በሉቃ 2:36-38) ነቢይት ሐና ሴቶች ነቢያት ሆነው (በፆም በጸሎት ተወስነው መጻዕያትን እየተናገሩ፣ የእግዚአብሔርን ድንቅ ስራ እየመሰከሩ) ሲያገለግሉ እንደነበር ጥሩ ማሳያ ናት። በተጨማሪም ልዳ እና ኖአዲያ እንዲሁ ነቢያት ነበሩ (2ኛ ነገ 22:14 ነህምያ 6:14)። እንዲሁም በነቢዪ ኢሳይያስ የተነገረላቸው ሴት ነቢያት ነበሩ (ኢሳ 8:3)። በእስራኤል የፍርድ ወንበር ተቀምጣ ትፈርድ የነበረችው ዲቦራም (መሳፍ 4:4-5) ሴቶች በኃላፊነት ደረጃ ተቀምጠው ለሕዝብና ለቤተክርስቲያን የሚጠቅም ሥራን መሥራት እንደሚችሉ ጥሩ ምሳሌ ናት። የእምነቷ ጽናት በልዩ ሁኔታ የተመሰከረላትና ከክርስቶስ የትውልድ ሀረግ የተቆጠረችው ሞአባዊቷ ሩት እንዲሁ ልዩ ምሳሌያችን ሆና ትኖራለች። የታላቁ ነቢይ የሳሙኤል እናት ሐና እና የጠቢቡ ሰሎሞን እናት ቤርሳቤህ  በታላቅ የእናትነት ሥራቸው ሲታወሱ የሚኖሩ እናቶች ናቸው። እነዚህን እናቶች ለምሳሌ ያህል አነሳን እንጂ ሌሎችም ዘርዝረን የማንጨርሰውን ድንቅ የእናትነት አገልግሎትን ያስተማሩ ታላላቅ እናቶች በብሉይ ኪዳን ነበሩ።

የሴቶች አገልግሎት በዘመነ ሥጋዌ

ከሁሉም በላይ ወልደ እግዚአብሔርን ያስገኘችልን ቅድስት ድንግል ማርያም ከሴቶች ሁሉ የተለየች ናት (ሉቃ 1:26-30)። በሔዋን አለመታዘዝ የተዋረደው ሴትነት በእመቤታችን ትህትና እና መታዘዝ ፍፁም ከብሯልና። ከመልአኩ ከቅዱስ ገብርኤል ቀጥላ ድንግል ማርያምን ያመሰገነችውና መጥምቁ ዮሐንስን በበረሀ ያሳደገችው ቅድስት ኤልሳቤጥም በሐዲስ ኪዳን መጀመሪያ የነበረች ታላቅ ቅድስት እናት ነበረች (ሉቃ 1:39-44)። ከጌታችን እና ከእናቱ ጋር አብራ ግብፅ ድረስ የተሰደደችው ሰሎሜም የክርስትና ታሪክ ሲያስታውሳት ይኖራል። ለሰማርያ ሐዋርያ የሆነችው ሳምራዊቷ ሴትም (ቅድስት ፎቲና) ቀጥላ ተጠቃሽ ናት (ዮሐ 4:4-26)። ጌታችን በዚህ ምድር ላይ በሚያስተምርበት ጊዜም ከ12ቱ ደቀመዛሙርትና ከ72 አርድዕት ጋር 36 ቅዱሳት አንስትን ለአገልግሎት መምረጡ በክርስትና አገልግሎት ሴቶች ታላቅ ቦታ እንዳላቸው የሚያሳይ ነው።

ጌታችን በሚያስተምርበት ወቅትም ተቀምጣ ቃሉን ትማር የነበረችውና “ማርያምስ የማይቀሟትን መልካሙን መረጠች” ተብሎ የተነገረላት፣ በመስተንግዶ ትደክም የነበረችውና ኋላም ወንድሟ አልዓዛር እንደሚነሳ ታላቅ እምነቷን የገለጸችው እህቷ ማርታ የእህቶች እምነትና አገልግሎት ድንቅ ምሳሌዎች ናቸው (ዮሐ 10:38):። ያላትን አንዲት ዲናር ሰጥታ ጌታችን እምነቷን ያደነቀላት ሴት፣ የልብሱን ጫፍ ብነካ እድናላሁ ብላ በማመን ልብሱን ነክታ የዳነችው ደም ይፈሳት የነበረችው ሴት (ዮስቃና)፣ በብዙ ገንዘብ ሽቱን ገዝታ በራሱ ላይ ያፈሰሰችውና እግሩን በእንባዋ እያጠበች በፀጉሯ ያበሰችውና ያም ታሪኳ እስከ ዓለም ፍጻሜ ድረስ የሚነገርላት ማርያም በእንተ ዕፍረት፣ ጌታችን መስቀል ተሸክሞ በጎልጎታ መከራን ሲቀበል አይሁድን ሳትፈራ ላቡን እንዲጠርግበት መጎናጸፊያዋን የሰጠችው ቅድስት ቬሮኒካ፣ የጌታችንን ትንሣኤ ከሁሉ በፈት አይታ ለደቀመዛሙርቱ ያበሰረችው ማርያም መግደላዊት (ማቴ 28:1) ሴቶች በመንፈሳዊ አገልግሎት እጅግ ታላቅ ድርሻ እንዳላቸው ድንቅ ማሳያዎቻችን ናቸው።

የሴቶች አገልግሎት በዘመነ ሐዋርያት

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ (ሮሜ 16:1-7) የጻፈላቸው ፌቤንና፣ ጵርስቅላና አቂላ ሌሎችም ቅዱሳት ሴቶች እንዲሁ የጎላ መንፈሳዊ አገልግሎትን ፈፅመዋል። ይህንንም ሲናገር “በክንክራኦስ ባለች ቤተ ክርስቲያን አገልጋይ የምትሆን እኅታችንን ፌቤንን አደራ ብያችኋለሁ፤ ለቅዱሳን እንደሚገባ በጌታ ተቀበሉአት፥ እርስዋ ለብዙዎች ለእኔም ለራሴ ደጋፊ ነበረችና፥ ከእናንተም በምትፈልገው በማናቸውም ነገር እርዱአት። በክርስቶስ ኢየሱስ አብረውኝ ለሚሠሩ ለጵርስቅላና ለአቂላ ሰላምታ አቅርቡልኝ፤ እነርሱም ስለ ነፍሴ ነፍሳቸውን ለሞት አቀረቡ፥ የአሕዛብም አብያተ ክርስቲያናት ሁሉ የሚያመሰግኑአቸው ናቸው እንጂ እኔ ብቻ አይደለሁም፤ በቤታቸውም ላለች ቤተ ክርስቲያን ሰላምታ አቅርቡልኝ። ከእስያ ለክርስቶስ በኵራት ለሆነው ለምወደው ለአጤኔጦን ሰላምታ አቅርቡልኝ። ስለ እናንተ ብዙ ለደከመች ለማርያ ሰላምታ አቅርቡልኝ። በሐዋርያት መካከል ስመ ጥሩዎች ለሆኑ፥ ደግሞም ክርስቶስን በማመን ለቀደሙኝ፥ አብረውኝም ለታሰሩ ለዘመዶቼ ለአንዲራኒቆንና ለዩልያን ሰላምታ አቅርቡልኝ” በማለት ገልጿቸዋል።

ወንጌላዊው ዮሐንስም (2ኛ ዮሐ 1:1) “በእኛ ስለሚኖርና ከእኛ ጋር ለዘላለም ስለሚሆን እውነት፥ እኔ ሽማግሌው በእውነት ለምወዳቸውና እኔ ብቻ ሳልሆን እውነትን የሚያውቁ ሁሉ ደግሞ ለሚወዱአቸው ለተመረጠች እመቤትና ለልጆችዋ፤ ከእግዚአብሔር አብና ከአብ ልጅ ከኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋና ምሕረት ሰላምም በእውነትና በፍቅር ከእኛ ጋር ይሆናሉ።” በማለት ያገለግሉ ከነበሩ ቅዱሳት ሴቶች መካከል ለነበረችው ሮምናን “እመቤቴ” ይላት ነበር።

ቅዱስ ጳውሎስ ሲያስተምር የነበረችውና (ሐዋ 16:13-15) “በሰንበት ቀንም ከከተማው በር ውጭ የጸሎት ስፍራ በዚያ መሆኑን ስላሰብን ወደ ወንዝ አጠገብ ወጣን፤ ተቀምጠንም ለተሰበሰቡት ሴቶች ተናገርን። ከትያጥሮን ከተማም የመጣች ቀይ ሐር ሻጭ እግዚአብሔርን የምታመልክ ልድያ የሚሉአት አንዲት ሴት ትሰማ ነበረች፤ ጳውሎስም የሚናገረውን ታዳምጥ ዘንድ ጌታ ልብዋን ከፈተላት። እርስዋም ከቤተ ሰዎችዋ ጋር ከተጠመቀች በኋላ በጌታ የማምን እንድሆን ከፈረዳችሁልኝ፥ ወደ ቤቴ ገብታችሁ ኑሩ ብላ ለመነችን፤ በግድም አለችን።” ተብሎ የተነገረላት ልዲያም ለቤተሰቦቿ ሐዋርያ ሆና አስተምራለች።

እንዲሁም በሐዲስ ኪዳን የፊሊጶስ አራቱ ደናግል ሴት ልጆቹ ነቢያት እንደነበሩ መገለጹ ሴቶች በሐዲስ ኪዳን የነበራቸውን እና ያላቸውን ድርሻ ያጠናክረዋል (ሐዋ 21:9)። በትንቢትም “እግዚአብሔር ይላል፡- በመጨረሻው ቀን እንዲህ ይሆናል፤ ሥጋ በለበሰ ሁሉ ላይ ከመንፈሴ አፈሳለሁ፤ ወንዶችና ሴቶች ልጆቻችሁም ትንቢት ይናገራሉ (ሐዋ 2:17)” ተብሎ የተነገረው ሴቶች ትንቢትን ከመናገር (ቃለ እግዚአብሔርን ከመመስከር) አንጻር ከወንዶች ተመሳሳይ ድርሻ እንዳላቸው ያሳያል። በዚህ ረገድ በሐዲስ ኪዳን የመጀመሪያ ክርስቲያኖችም በጸሎት ሲተጉ ያለ ልዩነት እንደነበር ወንጌላዊው ሉቃስ ሲጽፍ “እነዚህ ሁሉ ከሴቶችና ከኢየሱስ እናት ከማርያም ከወንድሞቹም ጋር በአንድ ልብ ሆነው ለጸሎት ይተጉ ነበር (ሐዋ 1:14)” ብሏል። 

የሴቶች አገልግሎት በዘመነ ሰማዕታትና ሊቃውንት

በእምነት ጸንታ የሰማዕትነት አክሊልን የተቀበለችው በዚህም ስትዘከር የምትኖረው ቅድስት አርሴማ (ስንክሳር መስከረም 29)፣ በ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ከ50 ቅዱሳት አንስት ጋር በንጉሥ ዑልያኖስ ሰማዕትነትን የተቀበለችው ቅድስት ሶፊያ፣ በንጉሥ ዴሲየስ ዘመን ሰማዕትነትን የተቀበለችው ቅድስት አንስጣስያ፣ ገድላቸው ሲዘከር የሚኖረው ቅድስት ባርባራ ቅድስት ዮልያና እና ቅድስት ዮስቲና፣ በጽኑ ተጋድሎ ክብርን ያገኘች ቅድስት ዕንባ መሪና (ስንክሳር ነሐሴ 25)፣ ገዳማዊ ሕይወትን ለእናቶች ያስተማረች ሰማዕቷ ዴምያና፣ ከልጇ ጋር ሰማዕትነትን የተቀበለችው ቅድስት እየሉጣና (ስንከሳር ሐምሌ 19) ሌሎችም ሰማዕታት ታሪካቸውን በደም የጻፉ ቅዱሳት አንስት ናቸው።

ለ25 ዓመታት በገዳም የተጋደለችው ቅድስት ማርታ ተሐራሚት (ስንክሳር ሰኔ 3)፣ በዘመነ ሰማዕታት ልጇን በደም ያጠመቀችው ቅድስት ሣራ፣ የጌታችን ቅዱስ መስቀል ከ300 ዓመታት በላይ ከተቀበረበት እንዲወጣ ያደረገችው ንግሥት ኢሌኒ የክርስትና ታሪክ ፈርጦች ናቸው። የቤተክርስቲያን ወርቃማ ዘመን በሚባለው በ4ኛው መቶ ከፍለ ዘመን የነበሩት የቅዱስ አውግስቲን እናት ቅድስት ሞኒካ፣ የቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ እህት ቅድስት ማክሪና እና የቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ረዳት የነበረችው ቅድስት ኦሊምፒያ የቤተክርስቲያን ታሪክ ሲዘክራቸው ይኖራል፡፡ ከዚህም ባሻገር ታላላቅ ቅዱሳንን ያስገኙልን እንደ ቅድስት እግዚእ ኃረያና ቅድስት አቅሌስያ ያሉትም ቅዱሳት እናቶች ሲታሰቡ ይኖራሉ። እነዚህን ለምሳሌ ያህል አነሳን እንጂ ሌሎችም ስማቸውን ዘርዝረን የማንጨርሰው ቅዱሳት አንስት ያደራጉት ተጋድሎና ያገኙት ክብር በስንክሳርና በተለያዩ የቤተክርስቲያን መጻሕፍት ይገኛል።

የሴቶች አገልግሎት በቅርብ ዘመን

ዲያብሎስን ከእግዚአብሔር ጋር ለማስታረቅ ምህረትን የጠየቀችለት ጻድቋ ክርስቶስ ሠምራ (ስንክሳር ነሐሴ 24)፣ ከ36ቱ ቅዱሳት አንስት በመዐርግ የተስተካከለችውና ከላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት አንዱን ያነፀችው ቅድስት መስቀል ክብራ (ስንክሳር ሐምሌ 28)፣በቅድስናና በንጽሕና ኖራ ሰማዕትነትን የተቀበለችው ቅድስት ፍቅርተ ክርስቶስ (እመ ምዑዝ) (ስንክሳር የካቲት 29)፣  ካቶሊካውያን ቅኝ ገዥዎች በሀገራችን ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳውያንን አስገድደው እምነት በማስለወጥ ላይ በነበሩበት  ዘመን በቅድስናና በጥብዓት ሰማዕትነትን የተቀበለችው ቅድስት ወለተ ጴጥሮስ (ስንክሳር ህዳር 17) በሀገራችን ኢትዮጵያ የክርስትና ታሪክ ልዩ ሥፍራ ያላቸው ቅዱሳት አንስት ናቸው። በአንድነት ቆመው የህንድን ቤተክርስቲያን ከተሃድሶ ጥፋት የታደጓት የህንድ እናቶች ተጋድሎም የቅርብ ትዝታችን ነው።

በቅርብ ዘመን በቅኔው ዘርፍም ድንቅ ታሪክን ያስመዘገበችው እሙሐይ ሐይመትእሙሐይ ገላነሽ፣ ቀጥሎም የመጡት ሴት የቅኔ መምህራን እሙሐይ ኅርይትና እሙሐይ ወለተ ሕይወት ያሳዩት አርአያነት ሴቶች ከባድ በሚባለው የቅኔ ዘርፍ ሳይቀር በማስተማር ጉልህ ድርሻ ሊኖራቸው እንደሚችል ማረጋገጫዎቻችን ናቸው። ብዙ ቅዱሳት መጻሕፍትን ለቤተክርስቲያን ያበረከቱት እቴጌ ኢሌኒም እንዲሁ የቤተክርስቲያን ባለውለታ ናቸው።  በዘመናችንም ያሉት መምህርት ጥዕምተ ዜማመምህርት ሶስና በላይመምህርት ሕይወት ፀሐይ ሴቶች በመንፈሳዊው ዕውቀትና በማስተማሩም ሥራ ታላቅ ድርሻ ማበርከት እንደሚችሉ አርአያዎች ናቸው።

መልእክተ አስተምህሮ

በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የሴቶች ገዳማት ለሴቶች ገዳማዊ ሕይወትና የመንፈሳዊ ትምህርት የልህቀት ማዕከል ሆነው ሲያገለግሉ መቆየታቸው ይታወቃል። እነዚህ ገዳማት ለሴት ሊቃውንትና ቅዱሳት ሴቶች መፍለቂያ ናቸው። በዘመናችንም ይህንን አገልግሎት የሚሰጡና በተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች የሚገኙ የሴቶች ገዳማት ልዩ እንክብካቤ ሊደረግላቸው ይገባል። በአንጻሩም ሴቶች በዘመናዊው የቤተክርስቲያን ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ገብተው ተምረው ለቤተክርስቲያን አገልግሎት በተለያዩ ዘርፎች የራሳቸውን ድርሻ እንዲያበረክቱ ሊበረታቱ ይገባል።

በተጨማሪም ሴቶች ከእልልታ ባለፈ በመዝሙርና እና በዜማ መሣሪያዎች (ለምሳሌ በገና በመደርደር) ዘርፍ የሚያበረክቱት አገልግሎት በሊቃውንተ ቤተክርስቲያን እየታገዘ ሊጎለብት ይገባዋል። የቤተክርስቲያን አልባሳትንና የተለያዩ ንዋየ ቅድሳትን በእጃቸው ሠርተው በማዘጋጀት፣ ቅፅረ ቤተክርስቲያንን በማፅዳት፣ መገበሪያውን መርጠው በማዘጋጀት፣ የአብነት ተማሪዎችን እና ካህናቱን በመመገብ፣ በእንግዶች መስተንግዶ፣ በአስተዳደር ሥራዎችና በመሳሰሉት ዘርፎችም ሴቶች የሚያበረክቷቸው አገልግሎቶች ታላቅ ዋጋ እንዳላቸውና ሰማያዊ ክብርን እንደሚያሰጧቸውም ማስተዋል ያስፈልጋል። በበጎ አድራጎት ዘርፍም ገዳማትን፣ የገጠር አብያተ ክርስቲያናትን፣ የአብነት ትምህርት ቤቶችን በመርዳት ሴቶች የሚያበረክቱት አስተዋጽኦ ታላቅ ነው። ይህም ሊበረታታ ይገባዋል።

ሴቶች (እናቶች) የሰው ልጅ ከተፈጠረበት ጀምሮ እስካላንበት ዘመን ድረስ ተነግሮ የማያልቅ ድንቅና ታላላቅ መንፈሳዊ አገልግሎትን ሲፈጽሙ ኖረዋል። በዚህም ለራሳቸው የጽድቅ አክሊልን አግኝተዋል፣ ለትውልድም አርአያ የሚሆን የተጋድሎ ታሪክን አቆይተዋል። በዚህ ዘመንም በዓለምና በገዳም ሃይማኖትን በመጠበቅና ለቀጣዩ ትውልድ በማስተላለፍ ረገድ ወሳኝ የሆነ የመንፈሳዊ አገልግሎት ድርሻቸውን እየተወጡ ይገኛሉ። ስለዚህም ቅዱሳት መጻሕፍትና የቤተክርስቲያን የታሪክ መዛግብት ያሰፈሩትን የእናትነት አገልግሎት በዘመናችን ላለው ትውልድ በበቂ ሁኔታ ማስተማርና ጽፎም ማሰራጨት ያስፈልጋል። በዘመናችን ላሉት ሴቶች እህቶቻችን አብነት ይሆን ዘንድ የቤተክርስቲያን አውደምሕረትም አሁን ከሚደረገው በበለጠ የእነዚህ ቅዱሳት አንስት ተጋድሎ የሚሰበክበት፣ ስለእነርሱም የሚዘመርበት፣ ገድላቸው የሚነበበት ሊሆን ይገባል እንላለን። የእነዚህ ደጋግ ቅዱሳን እናቶች በረከታቸው ይደርብን። አሜን!