ጾመ ነቢያት: አስተምህሮ፣ ስብከት፣ ብርሃንና ኖላዊ

የነቢያት ጾም

ጾመ ነቢያት (የገና ጾም)  ከሰባቱ የአዋጅ አጽዋማት መካከል አንዱ ሲሆን “ጾመ ነቢያት” የተባለበት ምክንያት ነቢያት ስለጾሙት ነው፡፡ “ነቢያት የጾሙት ስለምንድን ነው?”  ቢሉ ለአዳም የተሰጠውን “አምስት ሺህ አምስት መቶ ዘመን ሲፈጸም ከልጅ ልጅህ ተወልጄ አድንሃለሁ” የሚለውን የተስፋ ቃል በማሰብ ከሰማየ ሰማያት ይወርዳል፣ ከድንግል ማርያም ይወለዳል፣ በሞቱም ሞት የተፈረደበትን የሰው ልጅ ነፃ ያወጣዋል ብለው ነው፡፡ “ይህንን ጾም የትኞቹ ነቢያት ናቸው የጾሙት?” ቢሉ ሊቀ ነቢያት ሙሴ 40 ቀን ጾሟል (ዘፀ 34፡27)፤ ነቢዩ ኤልያስም 40 ቀን ጾሟል (1ኛ ነገ 19፡1)፡፡ በተጨማሪም በተለያየ ዘመን የነበሩት ነቢዩ ዕዝራ፣ ነቢዩ ነህምያ፣ ነቢዩ ዳንኤል እንዲሁም ክቡር ዳዊት ጾመዋል፡፡

“ነቢያት ይወርዳል ይወለዳል ብለው ከጾሙ፤ እኛ እርሱ ወርዶ፣ ተወልዶ ተሰቅሎ ካዳነን በኋላ ያለን የሐዲስ ኪዳን ክርስትያኖች ስለምን የነቢያትን ጾም እንጾማለን?” ቢሉ እኛ የነቢያትን ጾም የምንጾመው እንደቀደሙት ነቢያት ይወርዳል ይወለዳል እያልን ሳይሆን የቀደሙት ነቢያት ይወርዳል ይወለዳል እያሉ የጾሙትን በማሰብ በመጾማችን ድኅነተ ሥጋ፣ ድኅነተ ነፍስ፣ በረከተ ሥጋ፣ በረከተ ነፍስ እንድናገኝበት ነው፡፡”ጾመ ነቢያት (የገና ጾም)  ከኅዳር 15 ጀምሮ እስከ ታኅሳስ 28 ቀን (በዘመነ ዮሐንስ እስከ ታኅሳስ 27 ቀን)  ድረስ ለ44 ቀናት (በዘመነ ዮሐንስ ለ 43 ቀናት)  ይጾማል፡፡ ከእነዚህም መካከል 40 ቀናት ጾመ ነቢያት፣ 3 ቀናት ጾመ አብርሃም ሶርያዊ ሲሆኑ የቀረው 1 ቀን ደግሞ የገሃድ ጾም ነው (ፍትሐ ነገሥት አንቀጽ 15 ቁጥር 565፣ 567)፡፡ ጾመ ነቢያትን ከኅዳር 15 ጀምሮ ሳይጾሙ የልደትን ዋዜማ ብቻ መጾም የቤተክርስቲያን ሥርዓት አይደለም፡፡

የነቢያት ጾም ስያሜዎች

እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ዓለምን ለማዳን ሲል የሰውን ሥጋ ስለ መልበሱ፤ ወደ ግብጽ ስለ መሰደዱ፤ በባሕረ ዮርዳኖስ ስለ መጠመቁ፤ በትምህርቱ ብርሃንነት ጨለማውን ዓለም ስለ ማብራቱ፤ ለሰው ልጆች ድኅነት ልዩ ልዩ መከራን ስለ መቀበሉ፤ ስለ መሰቀሉ፣ ስለ ሞቱ፣ ትንሣኤው፣ ዕርገቱና ዳግም ምጽአቱ በየዘመናቱ የተነሡ ቅዱሳን ነቢያት በመንፈስ ቅዱስ ተቃኝተው ትንቢት ተናግረዋል፤ ትንቢቱ ደርሶ፣ ተፈጽሞ ለመመልከትም ‘አንሥእ ኃይለከ ፈኑ እዴከ፤ ኃይልህን አንሣ፤ እጅህን ላክ” እያሉ በጾም በጸሎት ተወስነው አምላክ ሰው የሚኾንበትን ጊዜ በቀናት፣ በሳምንታት፣ በወራትና በዓመታት እያሰሉ ሲጠባበቁ ቆይተዋል፡፡ ይህ ጾም፡-

  1. የእግዚአብሔርን ሰው መኾን ሲጠባበቁ የኖሩት የነቢያት ትንቢትና ጸሎት በጌታችን መወለድ ፍጻሜ ያገኘበት ወቅት በመኾኑ ‹‹ጾመ ነቢያት (የነቢያት ጾም)›› እየተባለ ይጠራል፡፡
  2. ለአዳም የተነገረው የድኅት ተስፋ ስለ ተፈጸመበትም ‹‹ጾመ አዳም (የአዳም ጾም)›› ይባላል፡፡
  3. ስለ እግዚአብሔር ሰው መኾን በስፋት ትምህርተ ወንጌል የሚሰጥበት ወቅት በመኾኑም ‹‹ጾመ ስብከት (የስብከት ጾም)›› ይባላል፡፡
  4. የጾሙ መጨረሻ (መፍቻ) በዓለ ልደት በመኾኑ ደግሞ ‹‹ጾመ ልደት (የልደት ጾም)›› በመባል ይታወቃል፡፡
  5. እንደዚሁም ‹‹ጾመ ሐዋርያት›› ይባላል፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያት ‹‹በዓለ ትንሣኤን ዐቢይ ጾምን ጾመን እናከብረዋለን፤ በዓለ ልደትንስ ምን አድርገን እናከብረዋለን?›› በማለት ነቢያት የጾሙትን ከልደተ ክርሰቶስ በፊት ያለውን ጾም ጾመዋልና፡፡
  6. በተመሳሳይ መልኩ ይህ ጾም ‹‹ጾመ ፊልጶስ (የፊልጶስ ጾም)›› ተብሎ ይጠራል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ፊልጶስ በአፍራቅያና አውራጃዋ ዅሉ እየተዘዋወረ በጌታችን አምላካችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስም ወንጌልን በማስተማር፣ ድንቅ ድንቅ ተአምራትን በማድረግ ብዙዎችን ወደ አሚነ እግዚአብሔር ሲመልስ ቆይቶ ትምህርቱን በማይቀበሉ የአፍራቅያ ሰዎች አማካይነት በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡ ደቀ መዛሙርቱ ሥጋውን ሊቀብሩ ሲሉም ስለ ተሰወረባቸው የሐዋርያውን ሥጋ ይመልስላቸው ዘንድ ሱባዔ ይዘው፣ በጾም በጸሎት ተወስነው በለመኑት ጊዜ እግዚአብሔር ልመናቸውን ተቀብሎ በ፫ኛው ቀን መልሶላቸው ሥጋውን (አስከሬኑን) በክብር አሳርፈውታል፡፡ ደቀ መዛሙርቱ የሐዋርያውን ሥጋ ካገኙ በኋላ እስከ ጌታችን ልደት ድረስ ጾመዋል፡፡ ስለዚህም ጾመ ነቢያት ‹‹ጾመ ፊልጶስ›› እየተባለ ይጠራል፡፡
  7. ከዚሁ ዅሉ ጋርም ወልደ አምላክ ክርስቶስን በግብረ መንፈስ ቅዱስ እንደምትፀንሰው እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን መልአኩ ቅዱስ ገብርኤል ካበሠራት በኋላ እመቤታችን ‹‹ሰማይና ምድር የማይወስኑትን አምላክ ፀንሼ ምን ሠርቼ እወልደዋለሁ?›› በማለት ጌታችንን ከመውለዷ አስቀድማ ጾማዋለችና ይህ ጾም ‹‹ጾመ ማርያም›› በመባልም ይታወቃል፡፡

አስተምህሮ (አስተምሕሮ)

ወቅቱ/ጊዜው፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የዘመን አከፋፈል መሠረት ከኅዳር 6 ጀምሮ እስከ ታኅሣሥ 7 ወይም 13 ቀን ድረስ ያለው ወቅት ዘመነ አስተምሕሮ (አስተምህሮ) ይባላል፡፡

አስተምህሮ፡ ቃሉ በሃሌታው “ሀ” (“አስተምህሮ” ተብሎ) ሲጻፍ የቃለ እግዚአብሔር ማስተማሪያ (የትምህርተ ወንጌል) ዘመን ማለት ነው፡፡ ሥርወ ቃሉም “መሀረ – አስተማረ፤ ለመምህር ሰጠ፤  መራ፤ አሳየ፤ መከረ፤ አለመደ” ወይም “ተምህረ – ተማረ፤ ለመደ” የሚለው የግእዝ ግስ ሲሆን፣ ይኸውም የእግዚአብሔር ቸርነቱ፣ ርኅራኄው፣ ትዕግሥቱና የማዳን ሥራው በቤተክርስቲያን በስፋት የሚሰበክበት ጊዜ ነው፡፡

አስተምሕሮ፡ ቃሉ በሐመሩ “ሐ” (“አስተምሕሮ” ተብሎ) ሲጻፍ ደግሞ የምሕረት፣ የይቅርታ ዘመን ማለት ነው፡፡ ሥርወ ቃሉም “መሐረ – ይቅር አለ፣ ዕዳ በደልን ተወ” ወይም “አምሐረ – አስማረ፤ ይቅር አሰኘ፤ አራራ፤ አሳዘነ” የሚለው የግእዝ ግስ ነው፡፡ ዘመነ አስተምሕሮ ስለ እግዚአብሔር ቸርነትና ርኅራኄ፤ እርሱ በደላችንን ሁሉ ይቅር እንደሚለን እኛ ምእመናንም እርስ በእርስ ይቅር መባባል እንደሚገባን ትምህርት የሚሰጥበት ወቅት ነው፡፡

ዘመነ አስተምህ(ሕ)ሮ፡ ዘመነ አስተምሕሮ ስለ እግዚአብሔር ቸርነትና ርኅራኄ፤ እርሱ በደላችንን ሁሉ ይቅር እንደሚለን እኛ ምእመናንም እርስ በእርስ ይቅር መባባል እንደሚገባን ትምህርት የሚሰጥበት ጊዜ ነው፡፡ ይህ ዘመነ አስተምሕሮ ቤተ ክርስቲያን ስለ ልጆቿ ይቅርታ የምትጠይቅበት፤ ምእመናንንም ስለ በደላቸው ይቅርታ የሚጠይቁበት፤ ስለዚህም በስፋት ትምህርት የሚሰጥበት ዘመን ነው፡፡

በዘመነ አስተምሕሮ የሚገኙ ሰንበታት፡ በቅዱስ ያሬድ የዜማ መጻሕፍት እንደተቀመጠው በዘመነ አስተምሕሮ ውስጥ የሚገኙ ሰንበታት (እሑዶች) አስተምሕሮ (ኢተዘኪሮ)፣ ቅድስት (ሎቱ ስብሐት)፣ ምኵራብ (አምላክ ፍጹም በሕላዌሁ)፣ መጻጉዕ (ይቤሉ እስራኤል) እና ደብረ ዘይት (ሠርዐ ሰንበተ ለሰብእ እረፍተ) ተብለው ይጠራሉ፡፡ ሳምንታቱን በዚህ መልክ የከፋፈለውም ሊቁ ቅዱስ ያሬድ ነው (ድጓ ዘአስተምህሮ)፡፡ ከመጀመሪያው ሳምንት (ከአስተምሕሮ) በቀር የአራቱ እሑዶቹ ስያሜ ከዐቢይ ጾም ሰንበታት ጋር አንድ ዓይነት ነው፡፡

የሰንበታቱ ስያሜ ከዐቢይ ጾም ጋር ተመሳሳይ ነውን? የዘመነ አስተምህሮ ሰንበታት (እሑዶች) ስያሜ ከዐቢይ ጾም ሰንበታት ስያሜ ጋር ተመሳሳይ ይሁን እንጂ በእነዚህ ሳምንታት ሌሊት የሚዘመሩ መዝሙራት፣ በቅዳሴ ጊዜ የሚነበቡ ምንባባትና የሚቀርቡ ትምህርቶች ግን በይዘትና በምሥጢር ይለያያሉ፡፡ ትምህርቶቹ በምስጢር ይለያያሉ ስንልም በዚህ ወቅት የሚነገረው ምሥጢርና ይዘት በወቅቱ ላይ የሚያተኩር መሆኑን ለመግለጽ ነው እንጂ በየትኛውም ጊዜ በቤተክርስቲያናችን የሚቀርበው ትምህርት አንዱ የእግዚአብሔር ቃል ብቻ ነው።

ዘመነ ስብከት

በነቢያት ጾም ውስጥ ከታህሳስ 7 እስከ ታህሳስ 26 ቀን ያለው ዘመን ዘመነ ስብከት ይባላል፡፡ ዘመነ ስብከት የተባለበት ምክንያትም ነቢያት የጌታን በሥጋ መምጣት አምልተውና አስፍተው በትንቢትና በትምህርት መስበካቸውን ቤተክርስቲያን እያሰበች ሰውን ለማዳን ወደ ምድር የመጣውን አምላክ የምትሰብክበት ወቅት በመሆኑ ነው፡፡

ስብከት: የዘመነ ስብከት የመጀመሪያው ሰንበት (እሑድ) ‹‹ስብከት›› ይባላል፡፡ በዚህ ሰንበት በኦሪተ ሙሴ፣ በነቢያትና በመዝሙራት አስቀድሞ ስለክርስቶስ ሥጋን ተዋሕዶ ሰው መሆን ትንቢት ተነግሮ፣ ምሳሌ ተመስሎ፣ ሱባዔ ተቆጥሮ እንደነበር ይነገራል፤ ይሰበካልም፡፡ ስለዚህ ነቢያቱ አስቀድመው መምጣቱን ሰብከው ስለነበር ያንን ለማሰብ ይህ ሰንበት ‹‹ስብከት›› ተባለ፡፡ ስብከት ማለት ሰውን ከእግዚአብሔር ጋር የሚያገናኝ ትምህርት ማለት ሲሆን በዚህ ሳምንት ከልደተ አብርሃም እስከ ልደተ ዳዊት ባለው ትውልድ ወስጥ ስለ ክርስቶስ ሰው መሆን የተሰበከው ስብከት ይታሰባል፡፡

የነቢያት ስብከት: በስብከት ሰንበት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሙሴ በሕግ ነቢያትም በትንቢት እንደጻፉለት የሚናገረው ወንጌል ይነበባል (ዮሐ 1፡44)፡፡ ነቢየ እግዚአብሔር ዳዊትም ‹‹እጅህን ከአርያም ላክ አድነኝም›› (መዝ 143፡7) በማለት ስለክርስቶስ ማዳን በትንቢት መነጽር ተመልክቶ የዘመረው የመዝሙር ክፍል እንዲሁ ይሰበካል፡፡ ከዐበይት ነቢያት አንዱ የሆነው ነቢየ እግዚአብሔር ኢሳይያስም ‹‹ሰማዮችን ቀድደህ ምነው ብትወርድ! ተራሮችም ምነው ቢናወጡ›› (ኢሳ 64፡1) ብሎ ስለክርስቶስ ከሰማየ ሰማያት መውረድ፣ ከድንግል ማርያምም መወለድ የተናገረውን ትንቢት ቤተክርስቲያን ትሰብካለች፡፡

የቤተክርስቲያናችን ስብከት: ብርሃናተ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ “እኛስ የተሰቀለውን ክርስቶስን እንሰብካለን” (2ኛ ቆሮ 4፡5) እንዳለው ቤተክርስቲያን በተለይ በዘመነ ስብከት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሰው ልጆች የሰጠውንና የፈጸመውን የማዳን ተስፋ ትሰብካለች፡፡ ቅዱስ ያሬድም በመዝሙሩ “ከዓለም በፊት የነበረውንና መድኃኒት የሆነውን ወልድን እንሰብካለን” እንዳለ  ቤተክርስቲያናችን መቼም ቢሆን መቼ፣ በጊዜውም አለጊዜውም፣ ሲሞላም ሲያጎድልም ስለ ኃጢአታችን የሞተውንና አምላክ ወልደ አምላክ  የሆነውን ክርስቶስን ትሰብካለች።

ብርሀን

የዘመነ ስብከት ሁለተኛው ሰንበት ‹‹ብርሀን›› ይባላል፡፡ ነቢያት የነፍሳችን ብርሀን ይወለዳል ብለው ስለመስበካቸው፣ እውነተኛ ብርሀን ይመጣል ብለው ሰለማስተማራቸው የሚታሰብበት ሲሆን በዚሁ ኢየሱስ ክርስቶስ አማናዊ ብርሀን መሆኑ ይሰበካል፤ ይዘመራልም፡፡ ከዚሁ ጋር ዘመነ ብሉይ መከራ ሥጋ፣ መከራ ነፍስ የጸናበት የሰው ልጅ ብርሃን ከሆነው አምላክ ጋር የተራራቀበት ስለነበር ነቢያት ያሉበትን ያን ዘመን ጨለማ ብለው በመግለጥ የነፍሳችን ብርሀን ይወለዳል፣ እውነተኛ ብርሃን ይመጣል ብለው ስለመስበካቸው የሚታሰብበት ቀን/ሳምንት/ ነው። በዚህ ሳምንት ከልደተ ዳዊት እስከ ፍልሰተ ባቢሎን የነበረው 14 ትውልድ ይታሰብበታል፡፡

የነቢያት ጸሎት: ነቢያት የአምላክን ማዳን ከጠበቁባቸውና፣ ከገለጡባቸው መንገዶች አንዱ ብርሃን ነው፡፡ ልበ አምላክ ክቡር ዳዊትም ወደ ትክክለኛው መንገድ የሚመራ ብርሃን ወደ ዓለም እንዲመጣ “ብርሃንህንና ጽድቅህን ላክ” (መዝ 42፡3) እንዲህ ብሎ ይጸልይ ነበረ፡፡  ይህም ብርሃን፣ ጽድቅ፣ እውነት የሆነውን ልጅህን (ወልድን) ላክልን፤ እርሱ መርቶ ወደ መንግሥተ ሰማያት ያስገባን ዘንድ ማለት ነው (ኢሳ 49)፡፡

እውነተኛው ብርሀን: ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ ‹‹ለሰው ሁሉ የሚያበራው እውነተኛው ብርሃን ወደ ዓለም መጣ›› ብሎ እንደመሰከረው እውነተኛ ብርሀን ስለሆነው ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሀንነት የሚሰበክበት ሰንበት ነው›› (ዮሐ 1፡1-11)፡፡ ጌታችንም በመዋዕለ ስብከቱ ‹‹እኔ የዓለም ብርሃን ነኝ፤ የሚከተለኝ የሕይወት ብርሃን ይሆንለታል እንጂ በጨለማ አይመላለስም›› (ዮሐ 8:12) ብሎ እንዳስተማረው በዚህ ሰንበት ስለ እርሱ ብርሀንነትና ክርስቲያኖችም እርሱን ብርሀናቸው እንዲያደርጉት ይሰበካል፡፡

የሕይወታችን ብርሀን: በዚህ ዕለት ‹‹ከብርሀን የተገኘ ብርሀን›› እንዲሁም ‹‹የማይነገር ብርሃን›› የተባለ ኢየሱስ ክርስቶስ እውነተኛ ብርሃን መሆኑ ይሰበካል፡፡ ‹‹ብርሃን ወደ ዓለም መጣ›› እየተባለ በቅዱስ ያሬድ መዝሙር ይመሰገናል። እኛም አባቶቻችንን አብነት አድርገን ቅዱስ ኤፍሬምም በሰኞ ውዳሴ ማርያም እንዳሰተማረን ‹‹በዚህ አለም ለሚኖሩ ሰዎች ሁሉ የምታበራ እውነተኛ ብርሀን ስለሰው ፍቅር ወደ አለም የመጣህ፤ ፍጥረት ሁሉ በመምጣትህ ደስ አለው፡፡ አዳምን ከስሕተቱ አድነኽዋልና፡፡ ሔዋንንም ከሞት ጻዕረኝነት ነጻ አድርገኃታልና። የምንወለድበትን መንፈስ ሰጠኽን፤ ከመላዕክት ጋርም አመሰገንህ›› በማለት የሕይወታችን ብርሀን የሆነውን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን እናመሰግናለን፡፡

ኖላዊ

የዘመነ ስብከት ሦስተኛው ሰንበት ‹‹ኖላዊ›› ይባላል፡፡ ኖላዊ ማለት ‹‹እረኛ›› ወይም ‹‹ጠባቂ›› ማለት ሲሆን በዚህ ዕለት ነቢያት የእግዚአብሔር ልጅ እውነተኛ ጠባቂ ሆኖ ይገለጣል ብለው መተንበያቸው እና ኢየሱስ ክርስቶስ እውነተኛ ጠባቂ መሆኑ ቤተክርስቲያናችን እያሰበች የምትዘምርበት፣ የምትቀድስበት፣ የምታመሰግንበት ዕለት ነው፡፡

የእስራኤል ጠባቂ: ነቢያት ራሳቸውንና ሕዝበ እስራኤልን ብሎም ዓለምን እረኛቸው እንደተዋቸው በጎች በመቁጠር ስለ እውነተኛው እረኛ መምጣት ትንቢት ተናግረዋል። በዚህ ሰንበት ከፍልሰተ ባቢሎን እስከ ልደተ ክርስቶስ ድረስ ያለው አሥራ አራት ትውልድ የነበረው ሰንበት ይታሰባል። በዚህ ሰንበት ቤተክርስቲያናችን እረኛ የሌለው በግ ተኵላ ነጣቂ እንዲበረታበት በበደሉ ምክንያት ከትጉህ እረኛው የተለየው የሰው ልጅም ሰብሳቢና የሚያሰማራ ጠባቂ እንዲኖረው ነቢያት ዮሴፍን እንደ መንጋ የምትመራ በኪሩቤል ላይ የምትቀመጥ የእስራኤል ጠባቂ ሆይ አድምጥ (መዝ 79፡1) በማለት ይማፀኑ እንደነበር ታስተምራለች።

ቸር ጠባቂ: የትንቢቱ ፍጻሜ ሲደርስ  ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ‹‹መልካም እረኛ እኔ ነኝ፤ መልካም እረኛ ነፍሱን ስለ በጎቹ ያኖራል›› ዮሐ፣ 10፥11 በማለት እውነተኛ አእረኛ እርሱ መሆኑን መልስ ሰጥቷል። ስለራሱም ‹‹መልካም እረኛ እኔ ነኝ፥ አብም እንደሚያውቀኝ እኔም አብን እንደማውቀው የራሴን በጎች አውቃለሁ የራሴም በጎች ያውቁኛል፤ ነፍሴንም ስለ በጎች አኖራለሁ።›› ዮሐ 10፡15 በማለት አስተምሯል፡፡

በልበ አምላክ ክቡር ዳዊትም “እግዚአብሔር እረኛዬ ነው የሚያሳጣኝ የለም በለመለመ መስክ ያሳድረኛል መዝ (22፡1) ተብሎ እንደተጻፈ በዚህ የጾም ወቅት አቤቱ ብርሀንህንና ጽድቅህን ላክ፣ ቸሩ እረኛችን ሆይ ተቅበዝብዘናልና እባክህ አስበን፣ የቀዘቀዘው ፍቅራችንን መልስልን፣ አንተ እውነተኛ ሰላምህን ስጠን እያልን ምንም ወደ ማያሳጣን ወደ እውነተኛው እረኛችን ወደ መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በንስሐ ልንመለስ ይገባል።

ከተኩላዎች ተጠበቁ:  ለክርስቲያኖች ሁሉ የታመነ ጠባቂ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ በተጨማሪም ‹‹በጎቼን ጠብቅ›› ብሎ ቅዱስ በጴጥሮስ በኩል አደራ የተሰጣቸው ካህናተ ቤተክርስቲያን የመንጋው ጠባቂ ናቸው፡፡ ነገር ግን በዚህ ሐሰተኛ በበዛበት ዘመን እውነተኞቹን እረኞች ከተኩላዎቹ መለየት ያስፈልጋል፡፡ የምንለያቸውም በፍሬያቸው ነው (ማቴ 7፡15)፡፡ መልካም ዛፍ መልካም ፍሬ እንዲያፈራ መልካም እረኛም ለበጎቹ መልካምን ያደርጋል፡፡ ተኩላ ግን በጎችን ሊጠብቅ ሳይሆን ሊነጥቅ እንደሚመጣ ሐሰተኞች እረኞችም ምዕመናንን ሊጠብቋቸው ሳይሆን ሊነጥቋቸው ይፍጨረጨራሉ፡፡ ነገር ግን መጨረሻቸው ጥፋት ስለሆነ ልናውቅባቸው ይገባል፡፡

በአጠቃላይ በዚህ በገና ጾም ነቢያትም ሐዋርያትም ጾመው በረከት አግኝተውበታል፡፡ እኛ ምእመናንም እንደ እነርሱ በረከትን እናገኝ ዘንድ ይህንን ጾም መጾም እንደሚገባን የቤተክርስቲያን አባቶች ሥርዓት ሠርተውልናል፡፡ በዚህም መሠረት የነቢያት፣ የሐዋርያት፣ የጻድቃንና የሰማዕታት አምላክ ከእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም፣ ከቅዱሳን ነቢያትና ሐዋርያት በረከት እንዲያሳትፈን፤ መንግሥቱንም እንዲያወርሰን ሁላችንም በዚህ በጾመ ነቢያት ወቅት በጾም በጸሎት ተወስነን እግዚአብሔርን ልንማጸነው ይገባል፡፡

ንግሥ እና ንግድ: የተቀደሰውን የማርከስ ክፉ ልማድ

nigs and nigd
መግቢያ

በዓለ ንግሥ ማለት ንጉሠ ሰማይ ወምድር እግዚአብሔር ያከበራቸው፣ ቤተክርስቲያን ሃይማኖታቸውና ምግባራቸውን መርምራ በጸሎታቸው ምዕመናን እንዲጠቀሙ፣ ከሕይወት ልምዳቸው መንፈሳዊነትን እንዲማሩ ብላ በቀኖና የወሰነቻቸው ቅዱሳን ሰዎች፣ መላእክት እንዲሁም የሁሉም አስገኝ አምላካችን እግዚአብሔር ሰማያዊ ክብር (ንግሥና) የሚታሰብበት የከበረ በዓል ነው። በኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ከሰማይ የተገኘ መንፈሳዊ ሥርዓትም በዓለ ንግሥ በዕለቱ በሚከበረው ቅዱስ የተሰየመ ታቦት በካህናትና ምዕመናን ታጅቦ መንፈሳዊ ደስታን በማድረግ የሰማዩን ክብር በምድር የምንገልጥበት ልዩ መንፈሳዊ እሴት ነው። ይሁንና ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ይህን መንፈሳዊ በዓል ለንግድና ለልዩ ልዩ ሸቀጥ ማራገፊያ፣ ለገቢ ማስገኛ እንዲሁም መንፈሳዊነት ለተለያቸው ልዩ ልዩ ግብሮች መፈፀሚያ የማድረግ ልማድ እየተንሰራፋ ይገኛል። በአንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያን ንግሥ ለማብዛት መንፈሳዊነቱን በለቀቀ አሠራር ታቦታትን መደረብ፣ የቤተክርስቲያኑን ስም ለንግድ በሚመች መልኩ የሁለትና ሦስት ቅዱሳንን ስም ጨምሮ መቀየር፣ የንግሥ በዓሉንም እንደ ዋነኛ የገቢ ምንጭ ቀን በመቁጠር የተቀደሰውን ንግሥ የማርከስ የተቀናጀ አሠራር እየታየ ነው።

የቤተክርስቲያን የንግሥ በዓላት የእግዚአብሔር የክብሩ መግለጫ የሆነው ታቦተ ህግ ከመንበሩ ተነስቶ ሕዝቡን የሚባርክበት፣ ሕዝበ ክርስቲያኑም ቃለ ወንጌልን በልዩ ሁኔታ የሚማሩበት፣ ሊቃውንቱ በማኅሌት፣ ሰንበት ተማሪዎችም በመዝሙር ሁሉም እንደየጸጋው እግዚአብሔርን የሚያመልክበትና የሚያመሰግንበት ቅዱሳንንም የሚያከብርበት ዕለት ነው። የንግሥ በዓል አጠቃላይ ዓላማም ይህ መንፈሳዊ አገልግሎት በልዪ ሁኔታ እንዲከናወን ማስቻል ነው። በዘመናችን ግን ከዚህ በተቃራኒው የንግሥ በዓላትን ለገንዘብ ማስገኛነት የማዋል ነገር በስፋት ይታያል። ብዙ ምዕመናንም በዚህ የተቀናጀ የልመናና የንግድ እንቅስቃሴ እየተማረሩ ይገኛሉ። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር የዚህን ችግር ዓይነትና ስፋት፣ መንስኤ የሆኑ ምክንያቶች፣ የሚያደርሳቸውን መንፈሳዊ ጉዳቶችና ይረዳሉ ያልናቸውን የመፍትሔ ሀሳቦች ተዳስሰዋል።

ምስል ከሳች አውድ

በአንዱ ከተማ በአንዱ የንግሥ ቀን በጠዋት ተነስተው ንግሥ ለማንገሥ ወደ ቤተክርስቲያን ሲቃረቡ በመንገዱ ግራና ቀኝ ለኑሯቸው ሲሉ የተለያዩ ቁሳቁሶችን የሚሸጡ ወገኖችን ያያሉ። በዚያውም በመስመር ተቀምጠው የምግብና የገንዘብ ምፅዋት የሚለምኑ ነዳያንን ያገኛሉ። እነዚህ ሁለቱም ወገኖች በድህነትና በኑሮ መጎሳቆል የተጎዱ፣ ቀሪዎቹ ደግሞ በተለያየ አካላዊና አዕምሮአዊ ችግር ምክንያት ሠርተው መኖር ባለመቻላቸው ቤተክርስቲያንን የተጠጉና የሁላችንንም እርዳታ የሚሹ ናቸው። እነዚህን መርዳት ሰማያዊ መዝገብን ማከማቸት መሆኑ እሙን ነው። ጌታችን እንዳስተማረን ምፅዋት በሰው እጅ የማይፈርስ፣ የማይወሰድ ሰማያዊ መዝገብ የምናከማችበት ክርስቲያናዊ ምግባር ነው። በንግሥ በዓላትም ሆነ በሌሎች ጊዜያት የተቸገሩትን ሁሉ በአቅማችን መርዳት መንፈሳዊ ዋጋው ታላቅ ነው። መሠረታዊው ጥያቄ ግን “የምንረዳቸው በመንገድ ዳር ጥቂት ገንዘብ በየጊዜው በመጣል ነው ወይስ ከዚህ የተሻለ የሠለጠነ አሠራርን በመዘርጋት ነው?” የሚለው ነው።

እነዚህን ወገኖች ተዘክረው/አልፈው ወደ ቤተክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ ሲዘልቁ ደግሞ ብዙ ምዕመናን ቆመው ከመቅደስ የሚፈሰውን ዜማ ሲያዳምጡ ያገኛሉ። በእነዚህ ምዕመናን መካከል እየተሯሯጡ የተለያዩ መጻሕፍትን፣ የቶምቦላ/የዕጣ ትኬት፣ የመዝሙርና የስብከት ቪ/ሲዲዎችን፣ የአንገት መስቀል፣ የአንገት ማዕተብ፣ ጧፍና ሌሎች የተለያዩ ቁሳቁሶችን ለመሸጥ የሚፋጠኑ የሰንበት ትምህርት ቤት ልብስ የለበሱ ወጣቶችን ያያሉ። አንዳንድ በሰው መካከል እየተሽሎከሎኩ የሰው ንብረት ወስደው የሚሠወሩም በዚህ አይጠፉም።

ወደ ሕንፃ ቤተክርስቲያኑ ውስጥ ሲገቡ ግን ሊቃውንቱና ካህናቱ ሌሊቱን በማኅሌት ሲያመሰግኑ አድረው፣ ጠዋት ላይ ኪዳን አድርሰው፣ ቅዳሴ ከመጀመሩ በፊት ልዩ የሆነውን ያሬዳዊ ዝማሬ ሲያንቆረቁሩት ያገኛሉ። እርሰዎም ከዚህ ልዪ በረከትን ተሳትፈው፣ ቅዳሴውን ያስቀድሳሉ። ቅዳሴው እንዳለቀ የንግሱን መርኃግብር የሚመራ አንድ ሰው ወደ አውደምሕረቱ ብቅ ይልና የቀሩትን መርኃግብሮች ያስተዋውቃል። ትምህርተ ወንጌል፣ መዝሙር በግልና በማኅበር፣ የሰበካ ጉባዔና የልማት ኮሚቴ ሪፖርት ወዘተ… ይልና ለገቢ ማስገኛነትና ለሽያጭ የተዘጋጁ የተለያዪ ዓይነት ቁሳቁሶችንም ያስተዋውቃል።

ከዚያም ታቦተ ሕጉ በዝማሬና በእልልታ ታጅቦ ከመንበሩ ተነስቶ ሕዝቡን እየባረከ ወደ ውጭ በመውጣት ዑደት አድርጎ በፊት ለፊት ባለው አውደ ምሕረት ይቆማል። ካህናት እና/ወይም የሰንበት ትምህርት ቤት መዘምራን ያሬዳዊ ወረብ ያቀርባሉ። ከዚህ በኋላ የዕለቱን በዓል የሚመለከት ትምህርት ተሰጥቶ የመርኃግብሩ ፍፃሜ ቢሆን የሁሉም ደስታ ነበር። ነገር ግን የሚቀጥለው መርኃግብር ነው ምዕመኑን እጅግ የሚያሳዝነው። የተለያዩ የሽያጭ ማስታወቂያዎች፣ ስዕለት ያስገቡ ሰዎች ስም እየተጠራ እልልታና ጭብጨባ፣ የዕጣ/ቶምቦላ ማስታወቂያ፣ ለተለያዪ ጉዳዪች ርዳታ አድርጉ የሚል ጉትጎታ፣ ከዚያም እጅግ የተንዛዛና የቤተክርስቲይንን መንፈሳዊነት ሳይቀር የሚፈታተን ጨረታ፣ ግዙልኝ ግዙልኝ የሚሉ ዘፋኝ መሳይ የግል ዘማርያን የሚያቀርቡት “መዝሙር”፣ የተለያዩ ኮሚቴዎች ሪፓርት ወዘተ… ሰውን አማርሮት “መቼ ይሆን የሚጨርሱት? መቼም ታቦት ሳይገባ መሄድ ይከብዳል!” እያለ ፀሐይ እየበላው የኋላ ኋላ የንግሥ በዓሉ ፍፃሜ ይሆናል።

ንግሥና ንግድ: የችግሩ ዓይነትና ስፋት

በቤተክርስቲያን የሚታየው የንግሥና የንግድ ቁርኝት በሁለት ደረጃዎች ተከፍሎ ሊታይ ይችላል። የመጀመሪያው ገንዘብ ማግኘትን ዓላማ ያደረገ ንግሥን የማብዛት ዝንባሌ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ያሉትን የንግሥ በዓላት ለንግድ ዓላማ የማዋል እንቅስቃሴ ነው። የመጀመሪያው  መንገድ ሕዝብ በጣም ይወዳቸዋል በሚባሉት ቅዱሳን ስም ‘ደባል ታቦት’ በማስመጣት በዓመት ውስጥ የሚከበሩትን የበዓላት ቁጥር መጨመር ነው። ለቅዱሳን ያለን ክብር የሚታወቀው አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ በመታሰቢያነት ከተሰጠው ወይም ከተሰጣት ቅዱስ ሌላ ታቦት በመደረብ አይደለም። ይህን በታቦት የመነገድ ክፉ ልማድ አባቶቻችን አላወረሱንም። ክብራቸው በነውራቸው የሆኑ ከሆዳቸውና ከገንዘብ በቀር ምንም የማይታያቸው ሰዎች ባለፉት ሁለትና ሦስት አስርት ዓመታት እያባዙት የመጡት አሠራር ነው። ለዚህም ማሳያ የሚሆነን ይህ ነውር ሁሉም ነገር መነገጃ በሆነባቸው ከተሞችና የዲያስፖራ አብያተክርስቲያናት ብቻ የሚገን መሆኑ ነው።

በብዙዎች ዘንድ ንግሥ ለማብዛት የሚደረገው እሽቅድምድም መንፈሳዊ እንዳልሆነ ይታወቃል። በተለይም መሠረታዊ ስህተት የሚሆነው ዓላማው የቅዱሳንን ክብር ለመዘከር መሆኑ ቀርቶ ‘የትኛው ቅዱስ የተሻለ ገቢ ያስገኝልናል?’ የሚለውን ስሁት አስተሳሰብ መነሻ ሲያደርግ ነው። በዚህም የተነሳ አንዳንድ አጥቢያዎች በዓመት ዋናውን የጥምቀት በዓል ጨምሮ በሁለት አኃዝ የሚቆጠሩ የንግሥ በዓላትን እስከማክበር ደርሰዋል። አንድም ቋሚ ቄስ የሌላቸው አጥቢያዎችን ጨምሮ በክፉ የእሽቅድምድም መንፈስ የከበሩ ታቦታትን መነገጃ የማድረግ ግልፅ የወጣ ነውረኝነት ተንሰራፍቷል። ሁለትና ሦስት ቄስ ያላቸው ደግሞ እንደተራ ሸቀጥ ለቁጥር የሚታክቱ ንግሦችን ሲያከብሩ “ልደቴ በየወሩ ይከበርልኝ” የሚል ቂላቂል ልጅን ይመስላሉ። ለምሳሌ በአንድ ኢትዮጵያውያን የሚኖሩበት የውጭ ሀገር ከተማ እስከ አምስት የሚደርሱ ታቦታትን በመደረብ በዓመት እስከ አስር የሚደርሱ “ንግሦችን” ማድረግ ቀስ በቀስ እየተለመደ ነው። ይህ አካሄድ በተለይ ብዙ መቧደኖች ባሉበት የዝርወት ዓለም ምዕመናን ወደ ሌላ አጥቢያ እንዳይሄዱ ለመከልከል በሚመስል መልኩ “እኛም ጋር ታቦቱ አለ፣ ወደ ሌላ አጥቢያ አትሂዱ” የምትል ምክንያትን ለመፍጠር ሲደረግ አስተውለናል።

በሁለተኛ ደረጃ ያለው ደግሞ ባሉት በንግሥ በዓላት ላይ የሚደረግ የንግድ እንቅስቃሴ ነው። ይህም ቃለ ወንጌልን ለመማርና ምስጋናን ለማቅረብ በንግሥ ዕለት የሚመጣውን ምዕመን እያማረረ ያለና አስቸኳይ መፍትሔ የሚያስፈልገው ችግር ነው። በንግሥ በዓላት ላይ አሰልቺ የሆነ ጨረታ፣ ቶሎ ተሸጦ የማያልቅ ቶምቦላ፣ ዪኒፎርም በለበሱ ወጣቶች የሚዞሩ ነገር ግን በይድረስ ይድረስ የታተሙና የረባ ይዘት የሌላቸው መጽሔቶች እና ቪ/ሲዲዎች የንግሥ ላይ ንግድ መገለጫዎች ናቸው። በመድረክ ላይም ታቦት አቁሞ እነዚህን ቁሳቁሶች ማሻሻጥ የቤተ ክርስቲያናችንን ሥርዓት የጣሰ ከመሆኑም ባሻገር ቤተክርስቲያንን ለትችትና ለነቀፋ የሚዳርግ ነው።

ንግሥና ንግድ: መንስኤ ምክንያቶች

በንግሥ በዓላት ላይ የሚደረግ የንግድ እንቅስቃሴ ለመብዛቱ እንደምክንያት የሚነሳው የቤተክርስቲያን ገቢ ማነስ እና የተለያዩ ‘የልማት’ ሥራዎችን ወጪ ለመሸፈን የሚል ነው። የቤተክርስቲያን አገልግሎትም ሆነ የልማት ሥራዎች ገንዘብ እንደሚያስፈልጋቸው ግልፅ ነው። ነገር ግን ይህ ገንዘብ መገኘት ያለበት ምዕመናን በግልፅ በፈቃዳቸው ለቤተክርስቲያን ብለው በሚሰጡት አሥራት፣ በኩራት፣ መባዕ/ምጽዋት ነው እንጂ በንግሥ በዓላት ላይ ምዕመናንን በሚያማርር የንግድ እንቅስቃሴ መሆን የለበትም። የሰው ልጅም ጽድቅን የሚያገኘው በነፃ ፈቃዱ ካለው ከፍሎ በመስጠት ነው እንጂ በመግዛት (ሰጥቶ በመቀበል) አይደለም፡፡ ቤተክርስቲያንም ሰዎችን ለዚህ ክብር እንዲበቁ መስጠትን ልታስተምር ይገባል እንጂ በምዕመናን ላይ እንዲነገድባቸው መፍቀድ የለባትም፡፡

ሌላው ለዚህ ዓይነት ንግድ የሚጠቀሰው ምክንያት “ለሕንፃ ግንባታና ለሌሎች የልማት ሥራዎች ገንዘብ ያስፈልገናል” የሚል ነው። የቤተክርስቲያን የልማት ሥራ የሚደገፍ ቢሆንም እርሱን ለማከናወን የሚያስፈልገውን ገቢ ለማሰባሰብ ሲባል ግን ሥርዓተ ቤተክርስቲያን እየተጣሰና ሕንፃ ሥላሴ የተባሉ ምዕመናን በአሰልቺ ልመናና ንግድ ከቤተክርስቲያን እንዲርቁ እየተደረገ መሆን የለበትም። የቤተክርስቲያን ዋና ጌጦች ምእመናን እንጂ የሚፈርሱት ሕንፃዎች አይደሉም። በተጨማሪም የምዕመናኑን ቁጥርና የአጥቢያውን የገቢ ሁኔታ ባላገናዘበ መልኩ በብዙ ብድር የሚገዙ መሬቶች፣ የሚታቀዱ ሰማይ ጠቀስ ሕንፃዎች የቤተክርስቲያንን አውደምሕረት እስከ ቀጣዩ ትውልድ ድረስ የገንዘብ ማሰባሰቢያ መድረክ እያደረጉት ስለሆነ ገቢን ያገናዘበ የልማት ሥራ እንዲታቀድ ሁሉም የራሱን ድርሻ ሊያበረክት ይገባል።

የቤተክርስቲያንን የከበሩ በዓላት መነገጃ ማድረግ “ከገንዘብ ችግርና ምዕመናን አስራታቸውን በተገቢው ሁኔታ ባለማውጣታቸው” ብቻ የተፈጠረ አስመስለው የሚናገሩ ብዙዎች አሉ። ይህ አስተሳሰብ የችግሩን ሥር የሚደብቅ ቅርንጫፍ ለቀማ ነው። መሠረታዊው ችግር መንፈሳዊውን አውደምህረት ለሥጋዊ ጥቅም የማዋል ስግብግብነት ነው። ለዚህ ማሳያዎችን እናቅርብ። በሀገራችን ታላላቅ ከተሞች በበርካታ ሚሊዮኖች ገቢ የሚያስገኙ አጥቢያዎች ከልመና ወጥተዋል? አልወጡም። እንዲያውም መሠረታዊ ተልእኳቸውን ረስተው በፎቅና በቁሳቁስ የጭቅጭቅ አውዶች እየሆኑ ነው። አንድ አጥቢያ በመቶ ሚሊዮኖች ወርኃዊ ገቢ ሲያገኝ ለ”አገልጋዮቹ” መኪና ሲሸልም፣ የቤት እቃ ሲያሟላ፣ ደመወዝ ሲጨምር እንጂ ለተቸገሩት የገጠርና የጠረፍ አብያተ ክርስቲያናት ሲረዳ ማየት ብርቅ ነው። በውጭ ሀገራት ያሉ አጥቢያዎችም በዘረኝነት፣ በፖለቲካ ቡድንተኝነት፣ በግለሰቦች ጥቅምና ልታይ ልታይ ባይነት ስለሚከፋፈሉ በልዩ ልዩ ምክንያት የተቸገሩትንና  የተዘጉትን የሀገራችን የገጠር አብያተ ክርስቲያናት ሊረዱ ይቅርና ራሳቸው ለ30 እና 40 ዓመታት የማይከፈል እዳ ውስጥ በፈቃዳቸው የሚዘፈቁ ናቸው። ገንዘብ ሲያገኙም በመጠናከር ፈንታ ይከፋፈላሉ። አንድና ሁለት ጠንካራ አጥቢያዎችን ከመፍጠር ይልቅ አምስትና ስድስት ደካማ አጥቢያዎችን ያበዛሉ። ይህንንም እንደስኬት ያዩታል። እዚህ ግባ በማይባል ርቀት፣ በኢኮኖሚ በጎሰቆለ የዲያስፖራ ማህበረሰብ ትከሻ አምስትና ስድስት አጥቢያዎች በአጠቃላይ ከሰላሳ ሚሊየን ዶላር በላይ ወጭ የሚያስወጡ መሬቶችና ህንፃዎችን ሲይዙ እናያለን። ይህም በቋንቋው ላላስተማሩት ቀጣይ ትውልድ የሚጣል “የመከፋፈል እዳ” ውጤቱ ያስጨንቃል።

ንግሥና ንግድ: የችግሩ ጉዳቶች

በንግሥ በዓላት ላይ የንግድ ሥራን ማከናወን በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ላይ ትልቅ የአስተምህሮ፣ የሥርዓትና የትውፊት ጉዳትን ያስከትላል፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ ይህ የንግድ ሥራ በቤተክርስቲያኒቱ ያለውን መንፈሳዊውን የንግሥ ዓላማ በማስረሳት ንግሥ በመጣ ቁጥር በቤተክርስቲያን አገልጋዮች ዘንድ “ምን ብንሸጥ ያዋጣል?” ወደሚል የንግድ አስተሳሰብ እንድናመራ የሚያደርግ አደገኛ አዝማሚያን ይፈጥራል፡፡ ለንግሥ የሚመጣው ምዕመንም የንግሡን ዓላማ ቸል በማለት ትኩረቱን ወደሚሸጡት ቁሳቁሶች እንዲያደርግ ሊገፋፋው ይችላል። በዚህም የተነሳ የንግዱ እንቅስቃሴ እየሰፋ ሄዶ “የአባቴን ቤት የንግድ ቤት አታድርጉት” ያለውን አምላካዊ ቃልን ወደመተላለፍ ያደርሳል። በተግባርም የሚታየው ይሄው ነው።

በሁለተኛ ደረጃም መጥፎ የንግድ ልምድን በማስፋፋት የንግሥ “ውጤታማነት” የሚለካበት በተካሄደው ንግድ ትርፍ እንዲሆን ያደርጋል፡፡ ይህም የንግሥን መንፈሳዊ ዓላማ በማስረሳት የአገልጋዮች ትኩረትን ወደ ገንዘብ ስሌት ላይ እንዲሆን ያደርጋል። ሰው ምን ይማር ሳይሆን ምን ይግዛ? ምን እሽጥለት? ስንት አገኘን? የሚሉ ጥያቄዎች ላይ ትኩረት እንዲደረግ ይገፋፋል። በሦስተኛ ደረጃ ደግሞ በንግሥ በዓላት ላይ የሚመጣውን ሕዝብ እንደ ምዕመን ሳይሆን እንደ “ደንበኛ/customer” እንዲቆጠሩ በማድረግ በረከት ሊያገኝ የመጣውን ሕዝብ ‹‹መነገጃ›› ያደርጋል፡፡ በዚህ አስልቺ ንግድም ሰው እየተማረረ ከቤተክርስቲያን እንዲርቅ ያደርጋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በሥርዓትና በደንብ የማይመራ ንግድ ዋና የሙስና ምንጭ ከመሆኑም ባሻገር ቤተክርስቲያንን የግጭትና የንትርክ መድረክ ያደርጋታል፡፡

በአራተኛ ደረጃ ንግስ በዓላት ላይ ትኩረቱ ሁሉ ወደ ንግድ፣ ምግብና ጨዋታ እየተቀየረ መምጣቱ ለመጭው ትውልድ የሚያስተላልፈው መልእክት አስደንጋጭ ነው። በተለይም የንግድ ንግሶች በሚበዙባቸው የውጭ ሀገር አጥቢያዎች የሚያድጉ ሕፃናትና ወጣቶች ቤተክርስቲያንን በሌላ መንገድ ስለማያውቋት የከበሩ የቤተክርስቲያን በዓላት የገቢ ማስገኛ መንገዶች (fund raising accessories) አድርገው የማሰብ እድላቸው ከፍተኛ ነው። ንግሶቹ ከመደጋገማቸው የተነሳ የሚዘመሩት መዝሙራት፣ የሚሰጡ ትምህርቶች ወቅቱና በዓሉን የሚመለከቱ ሳይሆኑ “ለንግሥ የተዘጋጁ፣ የተለመዱ” አሠራሮች ሲሆኑ ታዝበናል። አንድ ሰው የተለያዩ ንግሦችን የተቀረፀ ቪዲዮ ቢመለከት የትኛው ቪዲዮ የየትኛው በዓል መሆኑን ለመገንዘብ እንኳ ይቸግረዋል። ዓላማቸው በነጋዴዎች ተደበላልቋልና።

ከሁሉም የሚበልጠው ችግር ግን መሰረታዊ የቤተክርስቲያናችን አስተምህሮዎችን የሚቀስጥና በሂደት የሚያጠፋ መሆኑ ነው። በሐዲስ ኪዳን የታቦት አገልግሎት የጌታችንን የከበረ ሥጋና ደም መሰዊያ መሆኑ ይታወቃል። የአጥቢያ አብያተክርስቲያናት አሰያየምም ለአንድ ወይም በአንድ ላይ ሰማዕትነትን ለተቀበሉ ቅዱሳን የሚሰጥ እንጂ በንግድ አስተሳሰብ የሚመራ አይደለም። ቅድስት ቤተክርስቲያናችን ለአንድ ምዕመን አንድ ስመ ጥምቀት እንጂ ሁለት ወይም ሦስት ስመ ጥምቀት እንደማትሰጠው ሁሉ ለአንድ አጥቢያም ከሥርዓቱ ባፈነገጠ መንገድ ለንግድ ሲባል በሁለት ወይም በሦስት ቅዱሳን ስም አትጠራም። ለንግድና ገቢ ሲሉ ታቦታትን የሚደራርቡ፣ የአብያተ ክርስቲያናትን ስያሜ የሚቀጣጥሉ ሰዎች የሚታያቸው ጊዜያዊ ገቢና ሆይ ሆይታ መሆኑ ለማንም የታወቀ ነው። ይህ ክፉ ልማድ ግን መሠረታዊ አስተምህሮዎቻችንን የሚቃረን በልማድ አረም እንዲዋጡ የሚያደርግ በሂደትም እንደተርታ ነገር እንዲናቁ የሚያደርግ መሆኑን ማስተዋል ይገባል። ሊቃናተ አይሁድ በዘመነ ብሉይ ከጌታ የተቀበሉትን ክህነትና አገልግሎት ለንግድና ለግላዊ ክብር በማዋላቸው ክህነታቸውም አገልግሎታቸውም የተናቀ ሆኖ ነበር። እኛም ከመምሸቱ በፊት ራሳችንን መመርመር ይገባናል። ለቤተክርስቲያን የቅን አገልግሎት መክሊትን የሰጠ ጌታ ሊቆጣጠረን እንደሚመጣ መዘንጋት የለብንም።

ንግሥና ንግድ: የመፍትሔ ሀሳቦች

በዘመናችን ያለውን የንግሥና የንግድ ቁርኝት ችግር ለመፍታትና በቤተክርስቲያን ላይ የሚያመጣውን ጉዳት ለመቀነስ በሁለት ደረጃ የሚከናወን እርምጃ ከምዕመናን (በተለይም ከወጣቶች) ይጠበቃል፡፡ የመጀመሪያው ደረጃ መፍትሔ ለንግድ እንቅስቃሴ ምክንያት ተደርገው የሚነሱትን ‹‹የገንዘብ ችግር›› መንስኤዎች ማምከን ነው፡፡ ሁሉተኛው ደግሞ በሃይማኖታዊ የንግሥ በዓላት ላይ መንፈሳዊ ነገር ብቻ እንዲከናወን ያለመታከት መሥራት ነው፡፡ ለሕዝበ ክርስቲያኑም ይህንን በሚገባ በማስረዳት ወደ ንግሥ በዓላት የሚመጣው ምዕመን መንፈሳዊ ነገሩ ላይ ብቻ እንዲያተኩርና የንግድ እንቅስቃሴውን ወደ ጎን እንዲተወው ማድረግ ነው፡፡ እንዲህ የሚሆን ከሆነ ‹‹የንግድ አቅርቦት ያለደንበኛ ፍላጎት ስለማይቆም›› ይህ ያሰለቸን የንግሥ ላይ ንግድ እየከሰመ ይሄዳል፡፡ይህንንም ለማሳካት በተለይ ወጣት ምዕመናን የሚከተሉትን መንገዶች ሊከተሉ ይችላሉ፡፡

የቤተክርስቲያን አሥራት በወቅቱ መክፈል

የመጀመሪያው እርምጃ መሆን ያለበት ይህ ነው፡፡ ከዚያ ቀጥሎ በቤተክርስቲያን ያለው እንቅስቃሴ ሥርዓትን ይዞ እንዲሄድ መጠየቅ ይገባል፡፡ አሥራትን በሚገባ ሳይከፍሉ መጠየቅ ሌላ አመክንዮ እንዳያመጣ ይህንን አስቀድሞ ማወቅና ሌሎችም አሥራታቸውን በወቅቱ እንዲከፍሉ ማበርታት ያስፈልጋል፡፡ ምዕመናን አስራታቸውን እንዲከፍሉ የሚያስተምሩ ሰዎች እጥረት የለም። ብዙ ትምህርት ተሰጥቷል። ወደፊትም ይሰጣል፣ መሰጠትም አለበት። ይሁንና ሰው ከሚሰማው ይልቅ በሚያየው ይማራልና የሚያስተምሩ ካህናትና መምህራን ለአደባባይ ፍጆታ ሳይሆን በጽድቅ በሚደረግ አገልግሎት አስራታቸውን መክፈል፣ እንዲሁም በቤተክርስቲያን ከመነገድ መቆጠብ አለባቸው። አጥቢያ አብያተክርስቲያናትም ምዕመናንን “የገንዘብ ደሀ ብትሆኑ እንኳ ካላችሁ ላይ አስራት ብታወጡ ያላችሁ ይባረክላችኋል” የሚለውን የማይታበል አምላካዊ ትዕዛዝ እንደሚያስተምሩ ሁሉ እነርሱም ለሌሎች የተቸገሩ አጥቢያዎች፣ ምዕመናን ወይም ገዳማት በግልፅ አሰራር አስራታቸውን ሊያወጡ ይገባል። ይህ ባልሆነበት ሁኔታ ገንዘብ በመሰብሰብ ብቻ የሚፈታ ችግር የለም። በመሠረቱ ብዙ ምዕመናን አሥራታቸውን እንዳይከፍሉ ያደረጉ ገፊ ምክንያቶችም በሂደት እየታዩ እንዲፈቱ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡

የሚታቀዱ ሥራዎች ገቢን ያገናዘቡ እንዲሆኑ ማድረግ

በቤተክርስቲያን የሚታቀዱ የግንባታም ሆነ ሌሎች ሥራዎች የቤተክርስቲያንን ገቢና የምዕመናንን ድርሻ ከግንዛቤ ያስገቡ እንዲሆኑ ማድረግ ይገባል፡፡ በተለይ እጅግ ብዙ ገንዘብ የሚጠይቁ ሕንፃዎች ሲሠሩ ዘመናትን/ትውልድን ከማሳለፍ ይልቅ ለአገልግሎቱ የሚመጥን ሕንፃ ሠርቶ ሌላው የቤተክርስቲያን አገልግሎት ላይ ማተኮር ይገባል፡፡ በአንጻሩ ለስብከተ ወንጌል፣ ለሕፃናትና ለወጣቶች ትምህርት ትኩረት እንዲሰጥ መትጋት ይገባል፡፡

ሌሎች ገቢ ማስገኛ የልማት ሥራዎችን መሥራት

የቤተክርስቲያንን ገቢ በገንዘብ ለመደጎም ለሕዝብ የሚጠቅሙ የልማት ሥራዎችን በመሥራት ገቢ እንድታገኝ ማድረግ አንድ አማራጭ ነው፡፡ በተለይ ለቤተክርስቲያንም ጥቅም ላይ የሚውሉ ምርቶችን (ለምሳሌ ጧፍ፣ ዘቢብ፣ እጣን፣ የካህናት ልብስ ወዘተ) በማቅረብ በዚያውም የቤተክርስቲያንን ገቢ መደጎም ይቻላል፡፡

የንግሥን ዓላማ ለምዕመናን በሚገባ ማሳወቅ

በመሠረታዊነት በንግሥ በዓላት ላይ የሚመጣው ምዕመን የንግሥን ዓላማ የተረዳ ሆኖ በዚያ ሊካሄድ የሚችለውን ንግድም ሆነ ሌላ መንፈሳዊ ያልሆነ ተግባር ተባባሪ እንዳይሆን ማድረግ ዋናው መፍትሔ ነው፡፡ “እኛ ቤተክርስቲያን የምትጠብቅብንን አድርገናል፤ በሌላ ንግድ አታስቸግሩን!” ማለት የሚችል ትውልድ መፍጠር ያስፈልጋል፡፡ የንግዱ እንቅስቃሴም ገዢ ከሌለው በራሱ ይከስማል፡፡

ማጠቃለያ

በዓለ ንግሥ እግዚአብሔር የከበረ ሥራ የሠራባቸው ዕለታት እንዲሁም በምግባርና በሃይማኖት ያስደሰቱት ቅዱሳን ከምድርና ከሰማይ ንጉሥ ከእግዚአብሔር በጸጋ የተቀበሉት ክብር (ንግሥና) የሚታሰብበት የምስጋና እና የመንፈሳዊ አምልኮ በዓል ነው። በዕለቱም እንደቤተክርስቲያን ሥርዓት ታቦቱ በስሙ የተሰየመለት (የተሰየመላት) ቅዱስ መንፈሳዊ ተጋድሎ ይታሰባል፣ ይህን ያደረገ እግዚአብሔር በልዩ ልዩ መንገድ ይመሰገናል፣ የከበረ ታቦቱም በካህናትና ምዕመናን ታጅቦ ሰማያዊ ክብሩን በሚያጠይቅ ዑደት መንፈሳዊ በረከትን እንቀበላለን። ይሁንና ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ይህን የከበረ በዓል ለንግድና ለገቢ ማስገኛነት የማዋል መንፈሳዊ መሠረት የሌለው ነውረኛ ልማድ እየተስፋፋ መጥቷል። የንግሥ በዓላቱን መነገጃ ከማድረግ የበለጠ የሚከፋው አሠራር ደግሞ ሁሉን ነገር መነገጃ በሚያደርግ አሠራር “ንግሦችን ለማብዛት ታቦታትን መደራረብ እንዲሁም የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትን መታሰቢያ ስም በተለያዩ ጊዜያት የሚከበሩ በዓላት ባላቸው ቅዱሳን ስም °እገሌ ወእገሌ° በማለት የመሰየም” የተቀደሰውን የማርከስ ክፉ ልምምድ ነው።  በብዙዎች ዘንድ ይህ መጤ ልማድ “ምን እናድርግ ምዕመናን አስራት ስለማያወጡ አማራጭ አጥተን ነው” በሚል አመክንዮ የሚታጀብ ቢሆንም መንፈሳዊነቱን ከመሳቱ ባሻገር አሳማኝ አመክንዮ አይደለም። ንግድና ማጭበርበር አልጠግብ ባይነትን እንጂ መንፈሳዊ ፍሬን አያስገኙምና።

ስለሆነም የከበሩ በዓሎቻችንንና እሴቶቻችንን ለጥቅም ሲሉ በማወቅም ሆነ ባለማወቅ የሚያጠፉትን ልናውቅባቸው ራሳችንንም የመፍትሔው እንጅ የችግሩ አካል ባለማድረግ ልንጸና ይገባል። በታቦታት መነገድ ጌታን እንደሸጠ ይሁዳ የሚያዋርድ ርኩሰት እንጂ በምንም መንገድ ሊቃና ወይም ሊስተባበል የማይችል ነውር ነው። ስለሆነም በአንድ አጥቢያ ለንግድ ብለው ንግሥን ሳያበዙ ይልቁንም ያላቸውን ሁሉ እየሰጡ መንፈሳዊ እሴቶቻችንን በትውልድ መካከል ያቆዩልንን ቀደምቶቻችንን ልንመስል ይገባል እንጂ በማባበያ ቃላት መነገጃ ልናደርጋቸው አይገባም። የባሕርይ ክብሩን (ንግሥናውን) ላከበራቸው ቅዱሳን ያለመሰሰት የሰጠ አምላካችን እግዚአብሔር የከበሩ ንግሦቻችንን መነገጃ ካደረገ ክፉ ልምምድ ቤተ ክርስቲያንን እንዲጠብቅልን፣ የጠመመውንም እንዲያቀናልን ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን። አሜን።

አባቶችን ማክበር፡ እንዴትና እስከምን ድረስ?

ከጥቂት ዓመታት ወዲህ በተለይም ማኅበራዊ ሚዲያ ከተስፋፋ በኋላ አንዳንድ ካህናት አባቶችን በአሳፋሪ አገላለፆች ሥምና ፎቶ እያቀናበሩ የሚዘልፉ ጽሑፎችና ምስሎችን ማሰራጨት እየተለመደ መጥቷል። በዚህ መካከል ባላደረጉትና ባልዋሉበት ስማቸው በክፉ የሚነሳ አባቶች አሉ። አንዳንድ ለቤተክርስቲያን ቀና አመለካከት የሌላቸው ወገኖችም ምዕመናን በአባቶች ላይ ያላቸው አመኔታ እንዲቀንስ ለማድረግ ወይም ከተወሰኑት አባቶች ጋር ባላቸው የግል ጉዳይ ተነስተው ክብረ ክህነትን በሚያዋርድ፣ አባትነትን በሚያናንቅ መልኩ ያልተመዘነ ዘለፋን ያቀርባሉ። በአንጻሩ ደግሞ ለአባትነት የሚያበቃ እምነትም ይሁን ምግባር ሳይኖራቸው ተመሳስለው የገቡ ሲሞናውያንና መናፍቃን በሚያደርጓቸው ኢ-ኦርቶዶክሳዊ ተግባራት ምክንያት የአባቶች ጉዳይ መነጋገሪያ ከሆነ ሰነባብቷል። በሌላም በኩል ክብርን የሚፈልጉ አንዳንድ ‘ጥቅመኞች’ “አባቶችን እናክብር” የሚለውን የቅዱስ መጽሐፍ ትዕዛዝ ጥቅማቸውን ለማስጠበቅ ሲሉ ብቻ ያለ አውዱ እየጠቀሱ ያነሱታል። ለእነዚህ ሰዎች “አባቶችን ማክበር” ማለት “እኔን አክብሩኝ፣ ጓደኞቼን አክብሯቸው” ማለት መሆኑ ግልፅ ነው። በዚህም የተነሳ ብዙ ምዕመናን “አባቶችን የምናከብረው እንዴት ነው? አባቶችን ማክበርስ እስከምን ድረስ ነው?” እያሉ ይጠይቃሉ። እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር አባቶችን የማክበር መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትዕዛዝ፣ የቤተክርስቲያን ሥርዓትና ተያያዥ ጉዳዮችን እንዳስሳለን።

አባቶች የሚባሉት እነማን ናቸው?

በመጀመሪያ ደረጃ ‘አባት’ ማለት ልጅን የወለደ እና/ወይም ለልጅ ሁለንተናዊ ዕድገት ወሳኝ አስተዋጽኦ ያለው ማለት ነው፡፡ ከሁሉ አስቀድሞ የሁሉም አባት (የነፍስና የሥጋ) እግዚአብሔር ነው፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ “ክብር ለሚገባው ክብርን ስጡ” ያለው ከሁሉም አስቀድሞና ከሁሉም በላይ ለአምላካችን ለእግዚአብሔር ነው። በሥጋ የወለደን ደግሞ ወላጅ አባት ይባላል፡፡ የዚህ ጦማር ትኩረት የሆኑት አባቶች ግን በቤተክርስቲያን መንፈሳዊ አገልግሎት የሚሰጡ ካህናትና (ጳጳሳት፣ ቀሳውስት) መምህራን (ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን) ናቸው፡፡ እነዚህም የመንፈስ ቅዱስ ልጆቻቸው የሚሆኑ ምዕመናንን ቅዱስ የሆነውን የእግዚአብሔርን ቃል እና/ወይም ዘላለማዊ ሕይወት የሚያሰጠውን የክርስቶስን ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም እየመገቡ ለመንግስተ ሰማያት ለሚያዘጋጀት መንፈሳዊ ኃላፊነትን የተቀበሉና ለዚህም ተጠያቂ ለመሆን በሰውና በእግዚአብሔር ፊት ቃል የገቡ ሰዎች ናቸው፡፡ በዋናነት አባት የሚያሰኛቸው የአባትነት አገልግሎታቸው ነው።

ቤተክርስቲያን ለእነዚህ አባቶች ልዩ ክብር ትሰጣለች፡፡ የክህነት ስልጣናቸውም ጌታችን ለሐዋርያት የሰጠው የማሠርና የመፍታት ልዩና ሰማያዊ ስልጣን ነው፡፡ አብዛኞቹ አባቶች ከዚህ የክህነት ማዕረግ ለመድረስ ሲሉ ረጅም ዓመታትን ተምረውና በብዙ ችግሮች አልፈው የመጡ መሆኑንም ማስተዋል ያስፈልጋል፡፡ በተለይም ከገጠሪቱ የሀገራችን ክፍል የተገኙት አባቶች እንደዘመናዊው ትምህርት እናት አባታቸው ቤት ሆነው የተማሩ ሳይሆን አብዛኞቹ ከወላጆቻቸው ርቀው፣ መሠረታዊ የሰው ልጅ ፍላጎቶች የሚባሉት (በቂ ምግብ፣ ልብስና መጠለያ) እንኳን ሳይሟሉላቸው ከቦታ ቦታ እየተንከራተቱ የተማሩ ናቸው፡፡ በአገልግሎቱም ቢሆን አብዛኞቹ አባቶች በቂ ደሞዝ ሳይከፈላቸው፣ እነርሱ በድህነት እየኖሩ ምዕመናንን ለዘላለም ሕይወት ለማብቃት የሚተጉ መሆናቸውን ማስተዋል ያስፈልጋል፡፡ እኛ እውነተኛ አባቶች ስንል እነዚህን ማለታችን ነው እንጂ ቤተክርስቲያንን ለሥጋዊ ጥቅም ብቻ የተጠጉትንና የሚነግዱባትን ማለታችን አይደለም፡፡ ከምንም በላይ ደግሞ ኃላፊነቱን ለሚወስድ ሰው ክህነት ክብር (honor) ሳይሆን መስዋዕትነት (sacrifice) መሆኑ ሊሰመርበት ይገባል።

አባቶችን ማክበር በመጽሐፍ ቅዱስ

እግዚአብሔር በሙሴ በኩል ለዓለም ሁሉ ከሰጣቸው አሠርቱ ትዕዛዛት መካከል አንዱ “በምድር ላይ ዕድሜህ እንዲረዝም እናት አባትህን አክብር” (ዘጸ 20:12) የሚል ነው። እንዲሁም በዘሌ 19:3 እያንዳንዱ ሰው እናቱንና አባቱን ማክበር እንዳለበት ተጽፏል። ቅዱስ ጳውሎስም እናትና አባትን ስለማክበር ባስተማረበት መልእክቱ (ኤፌ 6: 2-3) “መልካም እንዲሆንልህ ዕድሜህም በምድር ላይ እንዲረዝም አባትህንና እናትህን አክብር፤ እርስዋም የተስፋ ቃል ያላት ፊተኛይቱ ትእዛዝ ናት” በማለት አባትንና እናትን ማክበር ያለውን ዋጋ በአጽንዖት ገልጾታል። ይህ ትዕዛዝ የሥጋ አባቶችን ብቻ ሳይሆን የመንፈስ አባቶችንም ያጠቃልላል። ለደቀመዝሙሩ ለጢሞቴዎስ በጻፈው መልእክቱም “ሽማግሌ የሆነውን አትገሥጸው፥ እርሱን ግን እንደ አባት፥ ጎበዞችን እንደ ወንድሞች፥ የሸመገሉትን ሴቶች እንደ እናቶች፥ ቆነጃጅቱን እንደ እኅቶች በፍጹም ንጽሕና ለምናቸው” በማለት የአባትነትን ክብር ገልጾታል (1 ጢሞ 5: 1-2)።

ቅዱስ ዮሐንስም በመልእክቱ “አባቶች ሆይ፥ ከመጀመሪያ የነበረውን አውቃችኋልና እጽፍላችኋለሁ። ጎበዞች ሆይ፥ ክፉውን አሸንፋችኋልና እጽፍላችኋለሁ። ልጆች ሆይ፥ አብን አውቃችኋልና እጽፍላችኋለሁ” በማለት ዕውቀትን ከአባቶች መማር እንደሚያስፈልግ አስተምሮናል (1 ዮሐ 2:13)። ቅዱስ ጳውሎስ አባት የሚባለው በሥጋ የወለደ ብቻ ሳይሆን በመንፈስ የእግዚአብሔርን ቃል እየመገበ የሚያሳድግ ጭምር መሆኑን ሲገልጽ “በክርስቶስ አእላፍ ሞግዚቶች ቢኖሩአችሁ ብዙ አባቶች የሏችሁም እኔ በክርስቶስ ኢየሱስ በወንጌል ወልጄአችኋለሁና (1 ቆሮ 4:15)” በማለት አስረግጦልናል፡፡ እርሱም የቀደሙትን ነቢያት “አባቶች” ይላቸው ነበር፡፡ ለዚህም ነው “እኛም ለአባቶች የተሰጠውን ተስፋ የምስራቹን ለእናንተ እንሰብካለን ((ሐዋ 13:32)” በማለት የጻፈው፡፡ ጠቢቡ ሰሎሞንም የአባቶችን ምክር መቀበል፣ ትዕዛዛቸውን መቀበልና የሠሩትን ሥርዓትም መጠበቅ ታላቅ ዋጋ እንዳለው ሲናገር “አባቶችህ የሠሩትን የቀድሞውን የድንበር ምልክት አታፍልስ (ምሳ 22: 28)” በማለት ገልጾታል፡፡ በአንጻሩ አባቶችን መሳደብ ከፍተኛ ቅጣትን እንደሚያስከትል መጽሐፍ ሲናገር “አባቱን ወይም እናቱን የሚሰድብ ፈጽሞ ይገደል (ዘፀ 21:17)” ይላል። አባቶችን አለማክበር ብዙ ዋጋ እንደሚያስከፍል ለማወቅ  አባቱን እርቃን አይቶ ያልሸፈነው የኖኅ ልጅና አባቱን ያታለለው ያዕቆብ ባደረጉት ልክ የተቀበሉትን ቅጣት ማስታወስ ይበቃል፡፡

“እናክብር” ስንል ምን ማለታችን ነው?

‘ክብር’ የሚለው ቃል በአንድ (በጥቅል) የሚገለፅ ቢሆንም አራት ዓይነት ክብር አለ፡፡ የመጀመሪያው ሰብአዊ ክብር ነው፡፡ ይህ አንድ ሰው በሥላሴ አምሳል ሰው ሆኖ በመፈጠሩ ብቻ  ሊሰጠው የሚገባው ከሰብአዊነት የሚመነጭ ክብር ነው፡፡ ይህ ክብር የዕድሜ፣ የጾታ፣ የትምህርት ደረጃ፣ የእምነት፣ የምግባር፣ የስልጣን ወዘተ.. ልዩነት ሳይደረግበት ለሁሉም ሰብአዊ ፍጡር የሚሰጥ ክብር ነው፡፡ እግዚአብሔር ክቡር አድርጎ ፈጥሮታልና። በሁለተኛ ደረጃ የሚጠቀሰው ክብር የማዕረግ/የሥልጣን ክብር ነው፡፡ ይህም ክብር ማዕረግ/ስልጣን (ምድራዊም ይሁን መንፈሳዊ) ላለው ሰው የሚሰጥ፣ ከስልጣኑ የሚመነጭ ክብር ነው፡፡ ይህ ክብር አንድ ሰው ስልጣን ሲይዝ የሚሰጠው ከስልጣን ሲወርድ ደግሞ የሚቀር ክብር ነው፡፡ ለሀገር መሪዎች የሚሰጠው ክብር ይህ ዓይነቱ ክብር ነው፡፡ የክህነት ስልጣን ለተሰጣቸው አባቶችም ከክህነታቸው የተነሳ የሚሰጣቸው ክብር በዚህ ክፍል ይጠቃለላል፡፡

በሦስተኛ ደረጃ የሚገኘው ክብር የምግባር/የመልካምነት/የትሩፋት ክብር ነው፡፡ ስልጣን ይዘውም ሆነ ስልጣን ሳይኖራቸው ለመልካም ሥራ የሚተጉ፣ ለሚሠሩት ሥራ ክብር የሚሰጡ፣ ሰውን የሚያከብሩና እግዚአብሔርን የሚፈሩ፣ በተሰጣቸው ጸጋና በተሰማሩበት የሥራ ወይም የአገልግሎት ዘርፍ የሚጠበቅባቸውንና ከዚያም በላይ ያበረከቱ ሰዎች በተጨማሪ የሚሰጣቸው ክብር የምግባር/የስኬት/የመልካምነት ክብር ነው፡፡ የቤተክርስቲያን አባቶችም ተጨማሪ ትሩፋትን ሲሠሩ፣ ቤተክርስቲያንን ሲያስጠብቁና ሲያሳድጉ፣ ብዙ ምዕመናንን ሲያንጹና ሲያጸኑ ይህን ክብር ይገባቸዋል። በመጨረሻ (በፍጹምነት) ደረጃ ያለው ክብር የቅድስና ክብር ነው። ይህም እግዚአብሔር ላከበራቸው፣ ቤተክርስቲያን ላወቀቻቸው ለቅድስና ለደረሱ ቅዱሳት እናቶችና ቅዱሳን አባቶች የምንሰጠው ክብር ነው።  እኛም አባቶችን እናክብር ስልን በእነዚህ በአራት ደረጃዎች በሚገኙ የክብር ዓይነቶች ማለታችን ነው፡፡

አባቶችን የምናከብረው እንዴት ነው?

አባቶቻችንን በማክበራችን ራሳችን እንከበራለን፣ ቤተክርስቲያንንም እናስከብራለን፡፡ ነገር ግን አባቶችን የምናከብረው እንዴት ነው? ማክበራችንስ በምንስ ይገለጣል? አባቶች በሚናገሩትና በሚያደርጉት ነገር ላይ ጥያቄ ማንሳት ወይም አስተያየት መስጠት አለማክበርን ያሳያልን? በዋናነት መገንዘብ የሚያስፈልገው የቤተክርስቲያን አባቶችን ማክበር ለክብረ ክህነት የሚሰጥ ሃይማኖታዊ ዋጋን ያሳያል። አባቶችን ማክበር ማለትም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በእነርሱ አድሮ የሚፈፅማቸውን ምሥጢራት ከካህናቱ ጉድፍ ጋር እያስተያየን መንፈሳዊ አገልግሎቶችን ከመናቅና ከማቃለል መጠበቅን ያጠቃልላል። የካህኑን ምግባር ጠልቶ ከምስጢራተ ቤተክርስቲያን መራቅ ወይም መለየት የእግዚአብሔርን የጸጋ ስጦታ እንደማቃለል ይቆጠራል። ካህናቱም የቤተክርስቲያንን አገልግሎት የግላዊ ስብዕና መገንቢያ ሲያደርጉት ጌታ የሰጣቸውን ክብር በምናምንቴ ነገር ለውጠው “አባትነትን” እያስናቁ መሆናቸውን ሊገነዘቡት ይገባል። ለመሆኑ አባቶችን ማክበር እንዴት ይገለጣል?

አባቶችን ማክበር በብዙ ነገር ይገለጣል፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ አባቶች የሚናገሩትን በጥሞና መስማት/ማዳመጥ ዋነኛው ክብርን የመስጠት መገለጫ ነው፡፡ አባቶች መናገር በሚገባቸው ጉዳዮች ላይ እንዲናገሩም ቅድሚያ መስጠት እንዲሁ የማክበር መገለጫ ነው፡፡ ይህ ለአባቶች ብቻ ሳይሆን ማንኛውም ሀሳብ አለኝ የሚል ሰው ሲናገር ማድመጥ ከክርስቲያን ይጠበቃል፡፡ በሁለተኛ ደረጃ አባቶችን የምናከብረው በመልካም ንግግር/ጽሑፍ ነው፡፡ አባቶችን ስናናግር ወይም ስለአባቶች ስንናገር/ስንጽፍ ሰብአዊ ክብራቸውን፣ የክህነት/የማዕረግ ክብራቸውንና የምግባር ክብራቸውን ጠብቀን ሊሆን ይገባል፡፡ እነርሱን የሚመለከት ጥያቄ ወይም አስተያየት ካለንም ሥርዓትን በጠበቀ መልኩ ለራሳቸው ወይም ለሚመለከተው የቤተክርስቲያን አካል በተገቢው መንገድ ማቅረብ ያስፈልጋል፡፡ 

በሦስተኛም ደረጃ ልጅ አባቱን የሚያከብረው በሚጠይቁት የቤተክርስቲያን አገልግሎት (ምክንያታዊ እና አሳማኝ ሲሆን) በመታዘዝ/በመሳተፍ ነው፡፡ ለቤተክርስቲያን አገልግሎት አባቶች ሲያዙን በምንችለው ነገር እሺ ብለን ያንንም መፈጸም አባቶችን ማክበር ነው፡፡ ለእነርሱም መታዘዝ ለእግዚአብሔር መታዘዝ ነውና፡፡ በአራተኛ ደረጃ አባቶችን የምናከብረው እነርሱን በማስከበር ነው፡፡ አባቶች ስለቤተክርስቲያን አገልግሎት ሲሉ የተለያየ መከራን ይቀበላሉ፡፡ ከዚህም ሰማያዊ ዋጋን ያገኛሉ፡፡ ነገር ግን በቤተክርስቲያን ያለው ሰው “አባትና እናትህን አክብር” እንደተባለ አባቶችን እንዲያከብር፣ እንዲሁም አባቶችና በመዝለፍና በመስደብ የሚያጣው እንጂ የሚያተርፈው ነገር እንደማይኖር በማስተማር አባቶችን ማስከበር ይገባል፡፡ የአባቱን ጥቃት በዝምታ የሚመለከት ልጅ ከጠላት ጋር እንደተባበረ ይቆጠራልና አባቶቻችን ላይ ጥቃት እንዳይደርስ መከላከል የልጅነት ድርሻችንና አባቶቻችንን የማስከበር ግዴታችን ነው፡፡

የአባትነትን ክብር የቀነሰው ምንድን ነው?

በዘመናችን ለአባቶች የሚሰጠው ክብር በአጠቃላይ ሲታይ የቀነሰበት ሁኔታ ይስተዋላል፡፡ ከሐሜት ባሻገር አባቶችን በስም እየጠቀሱና ፎቶአቸውን እየለጠፉ በየማኅበራዊ ሚዲያው መዝለፍም እየተለመደ መጥቷል፡፡ ይህ ‘ለምን ሆነ?’ ብሎ መጠየቅ ተገቢ ነው፡፡ እንደ አስተምህሮ ምልከታ ችግሩ ከአራት ነገሮች ይመነጫል፡፡ የመጀመሪያውና መሠረታዊው ችግር የተቺዎቹ ችግር ነው፡፡ በመንፈሳዊ ዕውቀትና ምግባር አለመብሰል መሠረተ ቢስ የሆነ የሠፈር ወሬ/ሀሜትን በማኅበራዊ መገናኛ ለማሠራጨት ይዳርጋል፡፡ ሀሜቱ እውነት ቢሆን እንኳ “ለማጥቂያነት የሚውል” እንጂ መንፈሳዊ ስብዕናን የሚፃረር በከሳሽነት ብቻ ጽድቅ የሚገኝ የሚያስመስል አሰራር ነው። በተጨማሪም የትዕቢትና የንቀት መንፈስ አባቶችን ለመዳፈር ይዳርጋል።

አንዳንዶች ምናልባት በዘመናዊ ትምህርት የገፉ ሲመስላቸው አባቶችን እንደኋላቀር ሊመለከቱ ይችላሉ። ነገር ግን አባቶች ከዘመናዊው ትምህርት የሚበልጥ ሰማያዊ ምስጢር የያዘውንና ሰውንም ለሰማያዊ ጸጋ የሚያበቃውን ትምህርት ተምረው ከዚህ እንደደረሱ ማስተዋል ያስፈልጋል። በሌላም በኩል ከአባቶች ሁል ጊዜ ፍጹምነትን መጠበቅ ሌላው የተቺዎቹ ችግር ነው። አባቶች እንደሰው አውቀውም ሳያውቁም (በየዋህነት) መልካም ያልሆኑ ነገሮችን ሊያደርጉ ይችላሉ። በዚህን ጊዜ ወደ ንስሐ እንዲመጡ እንጂ ተስፋ የሚያስቆርጡ ትችቶችን መሰንዘር አይገባም። በሌላም በኩል የአባቶችን ኃጢአት በመግለጥ ቤተክርስቲያንን የጠበቁ የሚመስላቸው ወገኖችም አሉ። የአባቶችን ኃጢአት በመግለጥ ቤተክርስቲያንን ለመጠበቅ መሞከር እረኛን እያሳደዱ በጎችን ለመጠበቅ እንደመሞከር ነው። በአብዛኛውም የሚስተዋለው ይህ ነው። ይህንንም ችግር ለመፍታት መሠረታዊው መፍትሔ መንፈሳዊ ትምህርትን በተጠናከረ መልኩ ለሁሉም ማስተማር ነው።

ሁለተኛው ችግር የአባቶች ነው፡፡ በቤተክርስቲያን “አባት”፣ “ካህን” ወይም “መምህር” መባልን እንደ ግብ የሚወስዱ፣ የአባትነትን ካባ ለምድራዊ ክብር መሸፈኛነት የሚጠቀሙ ሰዎች በዝተዋል። ምንም እንኳ ምዕመናን አባቶቻቸውን ማክበር የሚገባቸው ቢሆንም “አክብሩን” ማለትን የማንኛውም ተዋስኦ መጀመሪያ የሚያደርጉ ሰዎች ከቅዱሳን ታሪክ ይልቅ የሳጥናኤልንና የክፉዎቹን መምህራነ አይሁድ ፈለግ የተከተሉ ናቸው። ሳጥናኤል በዓለመ መላእክት በስልጣን የሚበልጣቸውን ሊቃነ መላእክትና ሠራዊተ መላእክት “ለክብሬ ስገዱ” እንዳለ አባትነትን ለመንፈሳዊ ተልእኮ ሳይሆን “ሰዎችን ለማስገበር” የሚጠቀሙ ምንደኞች ሞልተዋል። ክፉዎች መምህራነ አይሁድ መንፈሳዊ ስልጣናቸውን በየአደባባዩ “አባት ሆይ! አባት ሆይ! መምህር ሆይ! መምህር ሆይ!” ለመባል በማዋላቸው አባትነትንም መምህርነትንም አዋረዱ እንጂ አላስከበሩትም። ስለሆነም የሁሉ አባት የእግዚአብሔር የባሕርይ ልጅ ኢየሱስ ክርስቶስ “መምህራን፣ አባቶች፣ ሊቃውንት ተብላችሁ አትጠሩ” በማለት አስተምሯል። (ማቴ 23:6~ 12) የዚህም መሠረቱ አባትነትን፣ መምህርነትን ወይም ሊቅነትን መቃወም ሳይሆን ለአገልግሎት፣ ለመከራ የተሸከሙትን መስቀል (አሰረ ክህነት) ለምድራዊ ክብርና ምዕመናንን ዝቅ አድርጎ ለማየት መጠቀም መንፈሳዊ መሰረት እንደሌለው፣ ይልቁንም ሣጥናኤልንና ሊቃናተ አይሁድን የሚያስመስል ክፉ መንፈስ መሆኑን ማስገንዘብ ነው።

“አክብሩን” ማለትን የነገራቸው ሁሉ አልፋና ዖሜጋ የሚያደርጉ የዘመናችን ካህናትና መምህራን ጌታችን ጻፎችና ፈሪሳውያንን የገሰፀበትን ትምህርት (ማቴ 23:1~39) ይመልከቱና ራሳቸውን ይመርምሩ። በእነዚህ የፈሪሳውያን የግብር ልጆች ዘንድ ቤተክርስቲያንን ከሚያሳድድ፣ አስተምህሮዋን ከሚያበላሽ መናፍቅ ይልቅ በእነርሱ ሐማዊ እይታ እንደ መርዶክዮስ የማያጎነብስላቸውን ሰው መስቀል የሚፈልጉ የተለሰኑ መቃብሮች ናቸው። (መጽሐፈ አስቴር ምዕራፍ 3) ሊቃናተ አይሁድ ለግል ክብራቸው ሲሳሱ የዘመነ ብሉይ ስልጣናቸው በዓይናቸው ላይ እንደተወሰደችባቸው በማስተዋል የጸጋ ስጦታቸውን በትህትና ሊጠብቁት ይገባል እንጂ “ራሳቸውን ከወንድሞች የተለዩ” አድርጎ በሚስል ትዕቢት ተይዘው አባትነትን፣ መምህርነትን፣ ሊቅነትን ሊያዋርዱ አይገባም።

ማንም ሰው ፍፁም ሊሆን አይችልም፡፡ ነገር ግን በመረጃ የተደገፉ ታላላቅ የስነ-ምግባር ጉድለቶችና የእምነት ሕፀፆች ሲስተዋሉ ምዕመናን ለቤተክርስቲያን ባላቸው ቅናት የተነሳ ወደ አጸፋ ምላሽ እንዲሄዱ ያደርጋቸዋል፡፡ በዚህም ውስጥ ካህን ሳይሆኑ ካህን መስለው በመግባት እነዚህን የጎሉ ጥፋቶችን በመፈጸም ምዕመናን ካህናት ላይ ያላቸው አመኔታ እንዲቀንስ የሚያደርጉ ተኩላዎችም አሉ፡፡ የቤተክርስቲያኒቱ አስተዳደር እንደዚህ አይነት ችግር የሚፈጥሩ ‘አባቶች’ ላይ በጊዜው እርምት ቢወስድ ችግሩን መቀነስ ይቻላል፡፡ ሦስተኛው የችግሩ ምንጭ የአስተዳደር ድክመት ነው፡፡ ምዕመናን ጥያቄያቸውን፣ አስተያየታቸውንና አቤቴቱቸውን ሰምቶና መርምሮ ተገቢውን ምላሽ የሚሰጥ አስተዳደር ሲታጣ የሚቀጥለው እርምጃ ችግር አለበት የሚባለውን ወገን ጥፋቱን ወደ አደባባይ በማውጣት “ማኅበራዊ ተቀባይነትን ማሳጣት” ይሆናል፡፡ ለዚህ መፍትሔው ለችግሮች አፋጣኝ ምላሽ የሚሰጥ አስተዳደር መፍጠር ነው፡፡

አራተኛው የችግሩ ገፊ ምክንያት የዘመናዊነት ተፅዕኖ ነው፡፡ በዓለም ያሉ ፖለቲከኞች ወይም ታዋቂ ሰዎች ላይ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚደረገው ዘመቻ ለውጥ ያመጣ ስለሚመስለን ጥፋት አለባቸው የምንላቸው አባቶች ላይም ተመሳሳይ አካሄድን ለመከተል ይዳዳናል፡፡ ቴክኖሎጂውም በእጃችን ስልኮች ላይ ስላለ ጽፎ ለመለጠፍ ቀላል ነው፡፡ ጽፈው የለጠፉትም ማንም ሳይጠይቃቸው ሲቀር፣ ይልቁንም የተጻፈባቸው ሰዎች ማኅበራዊ ተቀባይነታቸው የቀነሰ ሲመስላቸው ይህችን አካሄድ ለመጠቀም የሚፈልጉ አሉ፡፡ ነገር ግን ክርስቲያን ከዚህ አካሄድ ምን ያተርፋል? ቤተክርስቲያንስ ምን ይተርፋታል? የሚለውን መጠየቅ ይገባል፡፡ የሰው ልጅ የመናገርና የመጻፍ መብቱ የተከበረ ቢሆንም በአግባቡና በሥርዓቱ፣ ክርስቲያናዊ ሕይወትንም በሚያንጽ መልኩ ሊሆን ይገባል፡፡

ስለአባቶች በሚዲያ መጻፍ/መናገር

አባቶችንና የቤተክርስቲያን አገልግሎትን በሚመለከት እውነተኛውን መረጃ ለምዕመናን ማድረስ አስፈላጊም ተገቢም ነው። ምዕመናንም በዚህ መረጃ ስለቤተክርስቲያን ሁኔታ ተረድተው የበኩላቸውን ድርሻ እንዲያበረክቱ ይጠቅማቸዋል። መልካም የሚያደርጉ አባቶችን ሥራቸውን (ሥርዓትን በተከተለና ከከንቱ ውዳሴ በራቀ መልኩ) ለምዕመናን ማሳወቅ ጠቃሚ ነው። የአባቶችን የግል ኃጢአት (ንስሐ የሚገቡበትን) አደባባይ ማውጣት ግን ክርስቲያናዊ ጠባይ አይደለም። የቤተክርስቲያን ሥርዓት ሲጣስ ወይም አስተምህሮ ሲፋለስ ደግሞ ለሚመለከተው የቤተክርስቲያን አስተዳደር ማሳወቅ ይገባል። መፍትሔም በዚህ በኩል ስለሚገኝ ወደ ሌላ አማራጭ መሄድ አስፈላጊ አይደለም። በሌላ በኩል ባልተጣራ ወይም በፈጣራ በተገኘ መረጃ ወይም በጥላቻ የአባቶችን ስም ማጥፋት ኃጢአትም፣ በደልም ወንጀልም ነው።

የአባቶችን ስም በሚዲያ በክፉ ማንሳት ብዙ ጉዳቶች አሉት። በመጀመሪያ የአባቶችን ስም በክፉ ማንሳት ይህንን የሚያደርገውን አካል መንፈሳዊ ሕይወት ይጎዳል። በወንጀልም ሊያስጠይቅ ይችላል። በሁለተኛ ደረጃ ስማቸው በክፉ የተነሳው አባቶች በሰው ዘንድ ተቀባይነታቸው ስለሚቀንስ የአባትነት ድርሻቸውን በሚገባ እንዳይወጡ ሊያደርጋቸው ይችላሉ። ከዚህም አልፎ ለስነ-ልቡና ስብራትና ለአእምሮ ህመም ሊዳርጋቸው ይችላል። አልፎ አልፎም ተስፋ በመቁረጥ አገልግሎታቸውን ሊተው ይችላሉ። በመጨረሻም የአባቶች ስም በክፉ መነሳቱ ምዕመናን በአባቶች ላይ ያላቸው አመኔታ እንዲሸረሸር ያደርጋል። የአባቶችን አገልግሎት በጥርጥር እንዲመለከቱት ሊያደርጋቸው ይችላል። በአጠቃላይ የአባቶችን ስም በሚዲያ በክፉ ማንሳት ጉዳቱ ብዙ ነው።

ማስተዋል የሚፈልጉ ጉዳዮች

በአባቶችና በአገልግሎታቸው ላይ ሥርዓት በጠበቀ መልኩ አስተያየት መስጠት አባቶችን አለማክበር ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም፡፡ አባትነት የራስን ነውር ለመሸፈን የሚከለል ጭምብል አይደለም። ከአባቶች መካከል ሆነው ቤተክርስቲያንን ሳያስከብሩና የተሰጣቸውን ኃላፊነት ሳይወጡ በራሳቸው አንደበት “አክብሩኝ” የሚሉና በተላላኪዎቻቸውም “አባቶች ይከበሩ” የሚያስብሉ ግለሰቦችንም ልናውቅባቸውና ቤተክርስቲያንን ከእነዚህ ልንጠብቅ ይገባል፡፡ ቅዱስ ቃሉም በግልጽ ክብር ለሚገባው ክብርን ስጡ (ሮሜ13፥7) ይላል እንጂ ክብርን ለሚፈልግ ሁሉ ክብርን ስጡ አይልም፡፡ የቤተክርስቲያንን እምነት (አስተምህሮ) የሚያፋልሱ ወይ በመሸለም፣ ዝም ብለው የሚመለከቱ፣ የቤተክርስቲያንን ሥርዓት የሚያፈርሱ ወይም ሥርዓት ሲፈርስ ዝም ብለው የሚመለከቱ፣ የቤተክርስቲያንን ሀብት የሚዘርፉ ወይም የሚያዘርፉ፣ ምዕመናን በቤተክርስቲያን የተሰጣቸውን የልጅነት መብት የሚጥሱ ወይም ሲጣስ ዝም የሚሉ፣ በምዕመናን ላይ አካላዊና ስነ-ልቦናዊ ጥቃት የሚያደርሱ ወይም ጥቃት ሲደርስ የማይከለክሉ፣ በቤተክርስቲያን ስም ለግል/ለቡድን ጥቅም የሚነግዱ ….ወዘተ አባቶች ሲያጋጥሙን “አባቶችን እናክብር” የሚለውን አስተሳሰብ በተሳሳተ መንገድ በመረዳት ቤተክርስቲያንን በመጠበቅ ሂደት ውስጥ የሚጠበቅብንን ድርሻ ሳናበረክት እንዳንቀር በማስተዋል መጓዝ ያስፈልገናል፡፡ ከሁሉም በፊት እምነታችንና ቤተክርስቲያናችንን ልናስቀድም ይገባናል፡፡

ለአባቶቻችን ሥጋዊ ሕይዋት መልካም ነገርን ብንመኝም እነርሱን ማክበራችን ግን ብዙ ገንዘብ በመክፈል/በመስጠት፣ በዘመናዊ/ቅንጡ ቤት በማኖር፣ ውድ መኪና በመሸለም፣ በብዙ ገንዘብ የሚገዙና ውበትን የሚያጎናጽፉ የውጭ ሀገር አልባሳትን በመለገስ፣ ብዙ ወጭ አውጥቶ ድግስ ደግሶ በመጋበዝ፣ ውድ መጠጦችን ገዝቶ በማበርከት አይገለጥም። እነርሱም የቤተክርስቲያንን ሀብት ይህንን ለመሰለው የቅንጦት ነገር ሲያውሉ ዝም ማለት ወይም መተባበር አባቶችን ማክበር ሳይሆን ቤተክርስቲያንን ማራቆት፣ ሌቦችን ማድለብ ነው። ነገር ግን የቤተክርስቲያን አስተዳደር ለድካም ዋጋቸው ተገቢውን ክፍያ እንዲከፍላቸውና ሌሎች ለኑሮ የሚያስፈልጉ ነገሮች እንዲሟሉላቸው ማድረግና እኛም ለዚሁ የሚውል አስራት በኩራታችንን በወቅቱ መክፈል አባቶቻችንን የምናስከብርበት አንዱ መንገድ ነው።

የችግሩ መፍትሔ ምንድን ነው?

አባቶቻችንን ብናከብር ክብር የምናገኘው ራሳችን ነን፡፡ ባናከብራቸውም ክብርን የምናጣው ራሳቸን ነን፡፡ አባቶችንም የምናከብረው ለእነርሱ ክብርን ለመጨመር ሳይሆን የክርስትናችን አንዱ መገለጫ ስለሆነ ነው። አባቶችን ስናከብር ቤተክርስቲያን ትከበራለች፣ ምዕመናንም ይበዛሉ፡፡ ካላከበርን ደግሞ እንን ሰው ከዓለም ወደ ቤተክርስቲያን ሊመጣ ይቅርና ወደ ቤተክርስቲያን የሚመጣው ሰውም ተመልሶ ወደ ዓለም ሊሄድ ይችላል፡፡ ቤተክርስቲያን የሥርዓትና የመከባበር ምሳሌ ስለሆነች በቤተክርስቲያን አንዱ ሌላውን ሊያከብር ይገባል፡፡ ከዚህ አንጻር ሕዝበ ክርስቲያን አባቶችንም ሆነ ሌላው ወገኑን እንዲያከብር ማስተማር ያስፈልጋል፡፡ አባቶችም እርስ በእርሳቸው በመከባበርና ሌላውንም በማክበር ምሳሌ መሆን ይጠበቅባቸዋል፡፡ ምእመናንም ክብርን መስጠት ያለባቸው ክብር ለሚገባቸው አባቶች እንጂ ክብርን ለሚፈልጉ ‘የስም አባቶች’ መሆን የለበትም።

በምግባርና በእምነት የደከመ ሲኖርም በጸሎት፣ በመካከርና በትምህርት በማገዝ እንጂ በትችት፣ በዘለፋና በስድብ ማነጽ እንደማይቻል መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ የቤተክርስቲያን ሥርዓት ሲጣስ ወይም የክህነት ለምድ የለበሱ መናፍቃንና ሲሞናውያን እንቅስቃሴ ሲታይ መፍትሔው መሆን ያለበት አባቶችን በጅምላ መፈረጅ ሳይሆን በጋራ መመካከርና የሚመለከተው የቤተክርስቲያኒቱ አስተዳደር ተገቢውን እርምጃና እርምት እንዲወስድ ማድረግ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በተለይም በዘመናዊነትና በሉላዊነት ተፅዕኖ ምክንያት የመጣውንና የሚመጣውን ምስቅልቅል ገፅታ ለመከላከል ለሁሉም ክርስቲያን በተለይም ለወጣቱ ዘመኑን የዋጀ መንፈሳዊ ትምህርትን በተከታታይና በቀጣይነት መስጠት ያስፈልጋል፡፡ ከዚህ ሁሉ አልፈው፣ ሕግና ሥርዓትን ተላልፈው፣ በማንአለብኝነት አባቶችን ያለስማቸው ስም፣ ያለግብራቸው ግብር እየሰጡ ስም የሚያጠፉ አጉራ ዘለሎችን ግን በሕግ አግባብ እንዲጠየቁ በማድረግ አደብ ማስገዛት ያስፈልጋል እንላለን፡፡

ወርኃ ጽጌ፡ ክርስቶሳውያን ስለጽድቅ ይሰደዳሉ፣ ሄሮድሳውያን ጽድቅን ያሳድዳሉ!

Image result for እመቤታችን ስደት eotcmk
የእመቤታችንና የጌታችን ስደት

እንኳን ለወርኃ ጽጌ አደረሳችሁ፡፡ ወርኃ ጽጌ ማለት ከመስከረም 26 እስከ ህዳር 6 ያለው ወቅት ሲሆን በዚህ ጊዜ በቤተክርስቲያን በማቴ. 2፡13-15፣ በዮሐንስ ራዕይ 12፡1-18፣ እንዲሁም በልዩ ልዩ ቅዱሳት መጻሕፍት የተገለጠው የስደት ወራት የሚታሰብበት ነው፡፡ በዚህ ወቅት የሰማይና የምድር ንጉሥ ኢየሱስ ክርስቶስ በእናቱ በድንግል ማርያም እቅፍ ከዮሴፍና ከሰሎሜ ጋር በመከራ፣ በረሃብ ለ3 ዓመት ከ6 ወር መሰደዳቸውን እናስባለን፡፡ ጌታችን አምላክ ሲሆን በፈቃዱ የተሰደደው ከገነት በኃጢአቱ የተሰደደ የአዳምና የእኛን የአዳም ልጆች የኃጢአት ስደት ሊክስልን (ቤዛ ሊሆነን ነው)፡፡ እመቤታችንም የአምላክ እናት ስትሆን የስደትን መከራ በመቀበሏ ስደትና መከራ ለክርስቲያኖች ክብር እንጂ ውርደት አለመሆኑን እንድንገነዘብ ያደርገናል፡፡ ከእመቤታችን ጀምሮ እግዚአብሔር ለወደዳቸው ቅዱሳን የሰጠው ታላቅ ጸጋ ስለ ጽድቅ፣ ስለ እውነት፣ ስለ ሃይማኖት መሰደድን ነውና፡፡

ለዚያ ነው የተናገረውን የሚፈጽም ቤዛችን፣ አርአያችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስደትን ባርኮ ባስተማረበት የአንቀጸ ብጹዓን ትምህርቱ “ስለ ጽድቅ የሚሰደዱ ብፁዓን ናቸው፤ መንግስተ ሰማያት የእነርሱ ናትና፡፡” (ማቴ• 5:10) ያለው፡፡ ስለ ጽድቅ መሰደድ ማለት ከሀገር ሀገር መሰደድ ብቻ ሳይሆን በሕይወታችንና በኑሯችን ሁሉ የእውነት ምስክሮች ሆነን መኖር ማለት ነው፡፡ ስለ እውነተኝነታችን፣ ሃይማኖታችንን ስለመጠበቃችን ከከሀድያን፣ ከመናፍቃን እንዲሁም ከሌሎች በሀሰት መነቀፍ፣ መሰደብ፣ መዋረድ ቢመጣብን ደስ ሊለን እንጂ ልንከፋ አይገባም፡፡ የክብር ባለቤት፣ ስደትን የባረከ ኢየሱስ ክርስቶስ “ስለ እኔም እየዋሹ ክፉውን ሁሉ በሚናገሩባችሁ ጊዜ ብፁዓን ናችሁ፡፡ ደስ ይበላችሁ፤ ሐሤትንም አድርጉ፤ ዋጋችሁ በሰማያት ብዙ ነውና፤ ከእናንተ አስቀድሞ የነበሩ ነቢያትንም እንዲሁ አሳደዋቸው ነበርና” (ማቴ. 5፡11-12) በማለት የሰጠንን ቃልኪዳን በማሰብ ልንጸና ይገባል፡፡

በኃጢአታችን ምክንያት የሚደርስብንን ነቀፋና ስድብ ግን በንስሃ ማስወገድ አለብን እንጂ የኃጢአትን ዋጋ ለጽድቅ የተከፈለ መስዋእትነት አስመስለን ራሳችንን በሀሰት ለማጽደቅ ልንሞክር አይገባም፡፡ “አትሳቱ እግዚአብሔር አይዘበትበትም። ሰው ሁሉ የዘራውን ያንኑ ደግሞ ያጭዳልና” እንደተባለ (ገላትያ 6:7)፡፡ ስለሆነም የእመቤታችንን ስደቷን፣ መከራዋን በምናስብበት በዚህ ወራት እኛም ስለጽድቅ በመነቀፍ የጽድቅን ዋጋ እንድንቀበል በኃጢአታችን ምክንያት የሚመጣብንን ፈተናም በግብዝነት ራሳችንን ጻድቅ ለማስመሰል ከመጠቀም ተቆጥበን በንስሐ ታድሰን የመንግስተ እግዚአብሔር ወራሾች እንድንሆን ያስፈልጋል፡፡

ስለ ጽድቅ የተሰደዱ የክርስቶስ ምስክሮች

“ስለ ጽድቅ የሚሰደዱ ብፁዓን ናቸው፤ መንግስተ ሰማያት የእነርሱ ናትና”(ማቴ. 5፡10) የሕይወታቸው መመመሪያ በማድረግ አማናዊ ጽድቅ ስለሆነ ስለክርስቶስ ፍቅር ምድራዊ መከራን በቅንነት በመቀበል ሰማያዊ ዋጋ ካገኙ አዕላፋት ቅዱሳን መካከል በዘመነ ጽጌ መካከል ጥቅምት 14 ዓመታዊ መታሰቢያ በዓላቸውን የምናከብርላቸውን ሁለት ዐበይት ቅዱሳን ታሪክ ስለ ጽድቅ የተሰደዱ/የሚሰደዱ ክርስቶሳውያን ማሳያ አድርገን እንመልከት። እነርሱም አቡነ አረጋዊ እና ጻድቁ ገብረክርስቶስ ናቸው።

አባታችን አቡነ አረጋዊ በሀገራችን ኢትዮጵያ የወንጌልን ብርሃን ካበሩት ዘጠኙ ቅዱሳን አንዱ ናቸው፡፡ ትውልዳቸው ሮም ሲሆን ከኬልቄዶን ጉባኤ (451 ዓ.ም.) በኋላ የሮማ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን ከቀደሙ አባቶች ርትዕት ሃይማኖት በተለየ መልኩ የንስጥሮስን ክልኤ ባህርይ (ሁለት ባሕርይ) አስተምህሮ በመከተል የተዋሕዶን አስተምህሮ በሚከተሉ አባቶች ላይ በነገስታት ተደግፋ መከራ ስታጸና ሃይማኖታቸውን ጠብቀው ስለጽድቅ ሀገር አቋርጠው ተሰደዱ፡፡ በሀገራችን በኢትዮጵያ ገዳማትን በማስፋፋት፣ ሥርዓተ ምንኩስናን በማጽናት የጠበቋትን ርትዕት ሃይማኖት አስፋፍተዋል፡፡ ራሳቸውን ለእግዚአብሔር ስላስገዙ ጌታ እግዚአብሔር ስጋውያን ፍጥረታት እንዲገዙላቸው በሰጣቸው ጸጋ ክፉ ዘንዶ እንኳ ታዞላቸው የደብረ ዳሞን ተራራ ለመውጣት ተጠቅመውበታል፡፡ በጸሎታቸው፣ በመንፈሳዊ ተጋድሏቸው እግዚአብሔርን ደስ ስላሰኙት ስለ ክርስቶስ ስም መከራን ሳይሰቀቁ ተቀብለዋልና ሞተ ሥጋ ሳያገኛቸው ከአምስቱ ዓለማተ መሬት አንዷ ወደሆነችው ወደ ብሔረ ህያዋን እንደ ኄኖክና እንደ ኤልያስ ተነጥቀዋል፡፡ ስለ ጽድቅ፣ ስለ ክርስቶስ ተሰድደዋልና የመንግስተ ሰማያት አረቦን (መያዣ) ወደሆነች ብሔረ ህያዋን ለመግባት ክብር በቁ፡፡ እኛም የስደት ነገር ጎልቶ በሚታሰብበት በወርኃ ጽጌ፣ በየዓመቱ ጥቅምት 14 ወደ ብሔረ ህያዋን መነጠቃቸውን እያሰብን እንዘክራቸዋለን፡፡

ጻድቁ ገብረክርስቶስ የቁስጠንጥንያ ንጉስ የነበረው ቴዎዶስዮስ ልጅ ነው፡፡ ሚስት አግብቶ የአባቱን ንግስና ወርሶ እንዲኖር በሰርግ ዳሩት፡፡ እርሱ ግን ምድራዊ ደስታን የናቀ ነበር፣ ስለ ክርስቶስ በፈቃዱ መነቀፍንም ይፈልግ ነበር፡፡ ከጫጉላ ቤትም የተዳረችለትን ሚስቱን በግብር ሳይደርስባት ህገ እግዚአብሔርን እየጠበቀች እንድትኖር አደራ ብሏት ወደ ምናኔ ወጣ፡፡ በአንዲት ቤተክርስቲያንም 15 ዓመት በመንፈሳዊ ተግባር ተጠምዶ ኖረ፡፡ በዚህ ሁሉ ዘመን ራሱን ዝቅ አድርጎ እንደ ኃጢአተኛ ከቤተክርስቲያኑ ውጭ ይኖር ነበር፡፡ ከ15 ዓመት በኋላ እመቤታችን ቤተክርስቲያኑን ለሚያስተዳድረው ቄስ ተገልጣ የገብረክርስቶስን ማንነት አሳወቀችው፤ አክብሮ ወደ ቤተክርስቲያን እንዲያስገባውም ነገረችው፡፡ ይህን በራዕይ የተረዳው ጻድቅ ገብረክርስቶስ ግን ክብሩ በመገለጡ አዘነ፡፡ እመቤታችንን በጸሎት ለምኖ ክብሩ ወደማይታወቅበት ቦታ በመርከብ ተሰደደ፡፡

የጌታ ፈቃድ ሆኖ ወደ አባቱ ሀገር ደረሰ፡፡ በአባቱ ቤት ደጃፍ ከድሆች ጋር ለ15 ዓመት ውሾች እያሰቃዩት ኖረ፡፡ በአባቱ አገልጋዮች ያለበደሉ መከራ ሲጸናበት ምንም ምን የበቀል ልብ አልነበረውም፡፡ ጥቅምት 14 በሞተ ስጋ ሲለይ እናትና አባቱ በበራቸው የነበረው ደሃ ልጃቸው መሆኑን እግዚአብሔር በተዓምራት ገለጸላቸው፡፡ ጻድቅ ገብረ ክርስቶስም ገድሉን ጽፎ በክርታስ ይዞ ተገኘ፡፡ ስለ ጽድቅ የተሰደደው ጻድቅ ገብረክርስቶስ ነፍሱ በገነት አረፈች፤ ከጌታ በተቀበለው ቃልኪዳንም በምግባር የደከምን ኃጢአተኛ ልጆቹን መታሰቢያውን እያደረግን የመንግስተ ሰማያት ወራሾች እንድንሆን ይረዳናል፡፡ እኛም ክርስቶሳውያን መሆናችን እንዲገለጥ እንደነዚህ ቅዱሳን በአቅማችን ስለጽድቅ ተሰድደን (ተነቅፈን) የመንግስተ እግዚአብሔር ባለቤት እንሆን ዘንድ በመንፈሳዊ ሕይወታችን ልንጸናና ልንተጋ ይገባል፡፡

ጽድቅን የሚያሳድዱ አመጸኞች 

ስለ ጽድቅ መሰደድ የክርስቶስ ወገን፣ የእመቤታችን ወዳጅ የሚያደርግ ሲሆን ጽድቅን ማሳደድ ደግሞ በአንፃሩ የሄሮድስ ክፋት ተካፋይ ያደርጋል። ጽድቅን ማሳደድ ማለት ከሀሰት ወግኖ እውነትን መግፋት፣ በጽድቅ አገልጋዮች ላይ መከራን ማጽናት፣ ራስንም ከጽድቅ ሥራ ከልክሎ የኃጢአት አገልጋይ መሆን ማለት ነው። ለዚህም በወርኃ ጽጌ ታሪካቸው የሚተረክላቸውን ሦስት አካላት መነሻ እናደርጋለን፡፡ እነርሱም ሄሮድስ፣ የሄሮድስ ወታደሮችና ኮቲባና ቤተሰቦቿ ናቸው።

በመጀመሪያ ከክፉ ታሪኩ የምንማርበት የጽድቅ አሳዳጅ የጽድቅ መሠረት ኢየሱስ ክርስቶስን ከተወደደች እናቱ ጋር በግፍ ያሳደደ ሄሮድስ ነው። በማቴ. 2፡3-13 በተጻፈው መሰረት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመወለዱ ሰብአ ሰገልም “የተወለደው የአይሁድ ንጉስ ወዴት ነው?” ብለው ሲፈልጉት ስላየ ርጉም ሄሮድስ ደነገጠ፡፡ ሄሮድስ ርጉም ነውና የሚያስጨንቀው ጽድቅና እውነት ሳይሆን ምድራዊ ክብሩና አለቅነቱ ነው፡፡ ሌላ ንጉስ መጥቶ የሚገለብጠው ስለመሰለው “ሳያድግ ልግደለው” ብሎ ጌታችንን አሳደደው፡፡ እርሱን ያገኘ መስሎትም እልፍ ሕፃናትን አስገደለ፡፡ ሄሮድስ ጽድቅን ለክብሩ ብሎ በማሳደዱ አልተጠቀመም፡፡ ይልቁንም አሟሟቱ እንኳ ከፍቶ ሰውነቱ ተልቶ ሞተ፡፡ በሲዖል፣ ኋላም በገሀነመ እሳትም ከዚህ የባሰ ፍርድ ይጠብቀዋል፡፡ እውነትን በሀሰት አሳድዷልና ነፍሱ ትቅበዘበዛለች፡፡ ሄሮድስ ለምድራዊ ክብር ሲሉ እውነተኞችን የሚያሳድዱ ምድራውያን ባለስልጣናትን ይመስላል፡፡ ከዚያም ባሻገር ለሰማያዊ ክብር በእግዚአብሔር ህዝብ ላይ ለአገልግሎት ተሹመው ልብስና ሥም ብቻ ለሚከልለው መንፈሳዊነት ለጎደለው ክብራቸው ሲሉ የጽድቅ፣ የክርስቶስ መልእክተኞች የሆኑ ቅዱሳንንና እውነተኞች ምዕመናንን ያለእውነት በሀሰት ከቤተክርስቲያን የሚያርቁ የዘመናችን የጽድቅ ጠላቶችም ተረፈ ሄሮድሳውያን ናቸው፤ ፍጻሜአቸውም ከሄሮድስ የከፋ ይሆናል፡፡

በሁለተኛ ደረጃ መማሪያ የሚሆኑን የሄሮድስ ወታደሮች ናቸው፡፡ የሄሮድስ ወታደሮች እውነትን ከሀሰት መለየት የማይችሉ ለህሊናቸው ሳይሆን ለቀጠራቸው ለሄሮድስ የሚታዘዙ የእውነት ጠላቶች ናቸው፡፡ እመቤታችን ከጌታ ጋር በተሰደደች ጊዜ በርሃ ለበርሃ እየተከታተሉ መከራ ያጸኑባቸው ነበር፡፡ ይህን የሚያደርጉት እውነት ገብቷቸው ሳይሆን እንደ አምላክ የሚገዙለትን የሄሮድስን የረከሰ ሀሳብ በመሙላት ሹመትና ሽልማት ማግኘት የሚፈልጉ ህሊናቸውን ለጥቅም፣ ወይም ለጊዜያዊ የማስመሰል ክብር ያስገዙ ናቸው፡፡ የአምላክን እናት በበርሃ እያሳደዱ በውኃ ጥም እንድትቀጣ ሲያደርጉ እነርሱም ይጠሙ ነበር፡፡ በተዓምረ ማርያም እንደተመዘገበው ጌታችን በተዓምራት በበርሃው መካከል ለእናቱ፣ ለዮሴፍና ለሰሎሜ ንጹህ ምንጭን አፈለቀላቸው፡፡ ይህች ምንጭ ለተሳዳጆች መልካም መጠጥ ሆነችላቸው፡፡ አሳዳጆቹ ሊጠጧት ሲጠጉ ግን መራራ ትሆንባቸው ነበር፡፡ በሲዖል፣ ኋላም በገሀነመ እሳትም ከዚህ የባሰ ፍርድ ይጠብቃቸዋል፡፡ ለምድራውያን ባለስልጣናት እንዲሁም የእግዚአብሔርን አገልግሎት ለግላዊ ጥቅምና ዝና ለሚያውሉ ምንደኞች ሲሉ እውነተኞችን የሚያሳድዱ የሀሰት መልእክተኞች የሄሮድስን ወታደሮች ይመስላሉ፤ ፍጻሜአቸውም ከሄሮድስ ወታደሮች የከፋ ይሆናል፡፡

በሦስተኛ ደረጃ እመቤታችን ጌታን ይዛ በመከራ ውስጥ ምግብና መጠጥ ስትለምናቸው በማያውቁት በመፍረድ እመቤታችንን “አንቺ መልክሽ ያማረ ነው ፀባይሽ ክፉ ቢሆን ነው እንጂ የተሰደድሽው በነገስታት ቤት ትኖሪ ነበር” ብለው ያሳዘኗት ክብር ይግባውና ፈጣሬ ዓለማት ክርስቶስንም ካዘለችበት አውርደው በጥፊ የመቱት ኮቲባና ቤተሰቦቿም የሚያስተምር ታሪክ አላቸው፡፡ ባላወቁት ፈርደው የተቸገሩትን ገፍተዋልና፣ የግፍ ግፍም ፈጽመዋልና ጌታችን በተዓምራት ወደ ዝንጀሮ እንዲቀየሩ አደረጋቸው፣ የቤታቸው ውሾችም አባረሩዋቸው፡፡ በሲዖል፣ ኋላም በገሀነመ እሳትም ከዚህ የባሰ ፍርድ ይጠብቃቸዋል፡፡ ኮቲባና ቤተሰቦቿ በምድራዊ መከራ ያለበደላቸው የሚሰቃዩ ነዳያንን የሚንቁ የሚገፉ እንዲሁም የጽድቅ አገልጋዮችን ያለስማቸው ስም የሚሰጡ በማያውቁት እየገቡ በችግራቸው ላይ ተጨማሪ ፍዳን የሚያጸኑባቸውን ርህራሄ የሌላቸው ሰዎችን ይመስላሉ፤ ፍጻሜአቸውም ከኮቲባና ቤተሰቦቿ የከፋ ይሆናል፡፡

ክቡራን ክርስቶሳውያን ጌታችንን የሚያስመስለን፣ ከእመቤታችን የስደት በረከት የሚያጋራን፣ የመንግስተ ሰማያት ወራሾች የሚያደርገን ስለ ጽድቅ መሰደድም ሆነ የረከሰ ሄሮድስን የሚያስመስለን፣ ከቅዱሳን በረከት የሚለየን፣ የገሀነም ልጆች የሚያደርገን ጽድቅን ማሳደድ የየዕለት ሕይወታችን አካል መሆናቸውን ማስተዋል ይገባናል። ጌታችን በወንጌል እንዳስተማረን “የእግዚአብሔር መንግስትስ እነኋት፣ በመካከላችሁ ናት።” (ሉቃ• 17:21) ስደት ስለ ጽድቅ መሰደድ በአጠገባችን ያለ እንደሆነው ሁሉ ጽድቅን ማሳደድም በመካከላችን ነው፡፡ ጽድቅን ከሚያሳድዱት ክፉዎች ጋር ሆነን በሲዖል በገሀነመ እሳት እንዳንጣል፣ ስለጽድቅ ከሚሰደዱት ጋር ሆነን የእግዚአብሔር መንግስት ወራሾች እንሆን ዘንድ ማስተዋልንና ጽናትን ገንዘብ ልናደርግ ይገባል፡፡

ስደት ወደ መንግስተ ሰማያት መሸጋገሪያ ነው!

በምድራዊ ኑሮአችን ስለ ጽድቅ እንደ አቅማችን መከራ ብንቀበል ምድራዊ ስደትና መከራ የሚያልቅ፣ የተቆረጠ መሆኑን ቅዱሳት መጻሕፍት ያስረዱናል። የወርኃ ጽጌን ታሪክ አመስጥረው ከጻፉልን ቀደምት አባቶቻችን አንዱ የሰው ልጆችን ሁሉ ወክሎ እመቤታችንን በአደራ እናትነት የተቀበለው (ዮሐ. 19፡26፣ ራእይ 12:1~ፍፃሜ) ፍቁረ እግዚእ ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ አንዱ ነው፡፡  ቅዱስ ዮሐንስ ስለ ሃይማኖት ምስክርነቱ፣ እውነትን ከመናገሩ የተነሳ ምድራውያን ባለስልጣናት ወደ ፍጥሞ ደሴት በግዞት (በስደት) እንዲወሰድና እንዲታሰር አደርገውት ነበር፡፡ ጻድቅና ቅዱስ ዮሐንስ ግን ስደት ወደማታልፍ መንግስተ ሰማያት መሸጋገሪያ እንደሆነ ያውቅ ነበርና በግዞቱ አልተከፋም ነበር፡፡ ይልቁንስ በግዞት በመታሰሩና እንደ ሌሎች ቅዱሳን ሐዋርያት ተዘዋውሮ ወንጌልን ባለማስተማሩ ያዝን ይተክዝ ነበር፡፡ የለመኑትን የማይነሳ ጌታም በራዕይ ሰማያዊ ምሥጢርን ገልጾለት ዮሐንስ ራዕይ የምንለውን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ጽፏል፡፡ በሥጋ የተሰደደው ስደት ሞት ሳያገኘው ወደ ብሔረ ሕያዋን ከመሄድ አልከለከለውም፡፡ ይልቁንም ወደ መንግስተ ሰማያት መሸጋገሪያ ሆነው እንጂ፡፡

ይህ የከበረ ሐዋርያ ዮሐንስ የእመቤታችንን (እንዲሁም የቤተክርስቲያንን) የስደቷን ርዝመት ነገር በተናገረበት አንቀጽ እነዲህ አለ “ሴቲቱም በዘመኑ ሁሉ አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስሳ ቀን በዚያ ትጠበቅ ዘንድ እግዚአብሔር ወደ አዘጋጀላት ቦታ ወደ በረሃ ሸሸች፡፡” (ዮሐ. 12፡6) ይህ 1260 ቀን፣ ወይም 42 ወራት፣ ወይም ሦስት ዓመት ከስድስት ወር የእመቤታችን የስደት ወቅት ርዝማኔ ነው፡፡ መተርጉማነ ሐዲስ አባቶቻችን እንዳስተማሩን እነዚህ የስደት ቀናት በቁጥር ተለይተው መታወቃቸው ስለ ጽድቅ የሚሰደዱ፣ መከራ የሚቀበሉ ቅዱሳን የሚቀበሉት ምድራዊ መከራ የሚያልፍ፣ የሚቆጠር መሆኑን ያሳያል፡፡ በአንጻሩ ስለ ስሙ በመሰደዳቸው፣ መከራ በመቀበላቸው ጌታችን የሚሰጣቸው ሰማያዊ መንግስት ግን የማታልፍ፣ ዘመን የማይቆጠርባት፣ ዘላለማዊት ናት፡፡ የስደቱ ዘመን (42 ወራት) በሌሎች ቅዱሳን ሕይወትም የተፈጸመ ነው፡፡

በኦሪት ዘጸአት የተመዘገበው የእስራኤል ዘሥጋ ስደት 42 ዓመታትን ወስዷል፡፡ ከእስራኤል መካከል እግዚአብሔርን ያስደሰቱት ስደቱ፣ መከራው አልፎላቸው ከነዓን ገብተዋል፡፡ አሳዳጃቸው ፈርኦንና ሰራዊቱ ግን በመቅሰፍት ጠፍተዋል፡፡ በመጽሐፈ ነገስት የተመዘገበው ነቢየ እግዚአብሔር ኤልያስ ስለ ደሃው በመሟገቱ፣ የእግዚአብሔርን ቃል በመናገሩ ኤልዛቤልና አክአብ ያሳደዱት ስደት 42 ወራትን ወስዷል፡፡ ኤልያስ ስደቱ አልፎለት፣ ወደ ብሔረ ሕያዋን መሸጋገሪያ ሆኖት በክብር አረገ፡፡ አሳዳጆቹ ኤልዛቤልና አክአብ ግን ሞተዋል፣ መታሰቢያቸውም ተረስቷል፡፡ በቀጣይ ቀናት በቤተክርስቲያናችን እንደሚመሰከረው እመቤታችን ከተወደደ ልጇ ጋር የተሰደደችው ስደትም ተፈጽሟል፤ ከሄሮድስ ሞት በኋላ ወደ ናዝሬት፣ ወደ ገሊላ ተመልሰዋል፡፡ አሳዳጃቸው ሄሮድስ ግን ክፉ ሞትን ሞቷል፡፡ የእግዚአብሔር ቤተሰቦች እኛም እያንዳንዳችን የእውነት፣ የእግዚአብሔር ቃል ታማኝ ምስክሮች ልንሆን ይገባል፡፡ የጽድቅ ምስክሮች ከመሆናችን ተነሳ መከራን ስደትን ለመቀበል እንደ ቅዱሳን አባቶቻችን የበቃን የምንሆንበት ጊዜ ከመጣ በደስታ ልንቀበለው ይገባል፡፡ ስደት፣ መከራ ወደ መንግስተ ሰማያት የምንሸጋገርበት ድልድይ እንጂ ተስፋ እንደሌላቸው የምንቅበዘበዝበት ቅጣት አይደለምና፡፡

የእመቤታችን ስደት ማብቃትና ወደ ገሊላ መመለስ

በየዓመቱ ኅዳር 6 በወርኃ ጽጌ ፍጻሜ እመቤታችን ድንግል ማርያም ከተወደደ ልጇ ጋር፣ እንዲሁም ከዮሴፍና ሰሎሜ ጋር በሄሮድስ ምክንያት የደረሰባቸው ስደትና መከራ አልፎ ደብረ ቁስቋም በተባለች ቦታ ያረፉበት ነው፡፡ ወንጌላዊው ቅዱስ ማቴዎስ እንደፃፈልን “ሄሮድስም በሞተ ጊዜ እነሆ የእግዚአብሔር መልአክ በግብፅ ሀገር ለዮሴፍ በሕልም ታየው፡፡ እንዲህ ሲል ‘የሕፃኑን ነፍስ የሚሹ ሙተዋልና ተነሥተህ ሕፃኑንና እናቱን ይዘህ ወደ እስራኤል ሀገር ሂድ’፡፡” (ማቴ. 2፡20) ባለው መሰረት አረጋዊ ዮሴፍ ሰሎሜ እያገዘችው የሚያገለግላትን ቅድስት ድንግል እመቤታችንን ከተወደደ ልጇ ጋር ይዞ ከስደት መመለሳቸውን እናስባለን፡፡

የእመቤታችን (እንዲሁም የቤተክርስቲያን ስደት) ቀኑ በእግዚአብሔር ዘንድ በቁርጥ የታወቀ ነበር፡፡ ይሁንና አንዱ ስደት ሲቆም ሌላው መከተሉ በቅዱሳን ሕይወት ዘንድ የተለመደ ነው፡፡ ስደታቸውም የክብር መሰላል ሆኗቸው ከክብር ወደክብር የሚሸጋገሩበት ነው፡፡ ቅዱሳን በሕይወታቸው አንዱን መከራ (ስደት) በድል ሲወጡ የሚያገኙት የማያልቅ ጸጋ አለ፡፡ ቅዱሳን መላእክትም በቅዱሳን ሰዎች ተጋድሎ ሰይጣን ሲሸነፍ በሰማያት ታላቅ ደስታ ያደርጋሉ፡፡ የክብር ባለቤት የኢየሱስ ክርስቶስ እናቱ ወላዲተ አምላክ ድንግል ማርያም በስደቷ እግዚአብሔርን አላማረረችም፡፡ ስለሆነም ሰይጣንን በትዕግስቷ በጸሎቷ አሸነፈችው፡፡ ልጇ ወዳጇ ኢየሱስ ክርስቶስም የመንግስተ ሰማያት ምሳሌ የሆነች እረፍትን በደብረ ቁስቋም አሳረፋት፡፡ ደብረ ቁስቋም ግን ምሣሌ እንጂ አማናዊ (ሰማያዊ) የእረፍት ቦታ አይደለችም፡፡ ስለሆነም ከደብረ ቁስቋም እረፍት በኋላ እመቤታችን ከአምስቱ ታላላቅ ሀዘኖቿ አራቱን አስተናግዳለች፡፡

ከእመቤታችን ሕይወት የምንማረው ትልቅ ቁም ነገር በክርስትና ሕይወታችን፣ እውነተኞች በመሆናችን ከሚመጣብን መከራ አንዱ ሲያልፍ ራሳችንን ለሌላ መከራ ማዘጋጀት እንጂ አንዲት ፈተና ስላለፍን በትዕቢት ተይዘን ራሳችንን በግብዝነት ማጽደቅ እንደማይገባ ነው፡፡ ያን አድርገን እስከ መጨረሻው ከጸናን ቅዱሳን ሐዋርያት “በብዙ ድካምና መከራ ወደ እግዚአብሔር መንግስት እንገባ ዘንድ ይገባናል” (ሐዋ. 14፡22) በማለት የመከሩንን አስበን የድኅነትን ነገር መቀለጃ ከሚያደርጉ አላዋቂ መናፍቃን የማታለል ትምህርት ርቀን ተስፋ የምናደርጋትን አማናዊት ደብረ ቁስቋም (መካነ እረፍት) ኢየሩሳሌም ሰማያዊትን ሊያወርሰን የታመነ አምላክ አለን፡፡ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ከልጇ ጋር ደረሰባትን የ3 ዓመት ከ6 ወር ስደትና መከራ በትዕግስት በፈጸመች ጊዜ የልዑል እግዚአብሔር ኃይሉ ጥበቃው አልተለያትም ነበር፡፡ በጉዞዋ ሁሉ ይረዷት የነበሩት ቅዱሳን መላእክትም ከበዋት ያመሰግኑ ነበር፡፡ ለዚያ ነው ቤተክርስቲያናችን “መንክረ ግርማ ኃይለልዑል ጸለላ፤ አማን መላእክት ይኬልልዋ (2)” (በሚያስደንቅ ግርማ የልዑል ኃይል ጋረዳት፣ በእውነት መላእክት አመሰገኗት (2) )እያለች በከበረ ዜማ የምታመሰግነው፡፡ ይህ በእመቤታችን ሕይወት የተገለጠ የልዑል እግዚአብሔር ጥበቃ፣ የቅዱሳን መላእክት ረዳትነት በክርስቶስ አምነው ስለ ሥሙ፣ ስለሰጠን ደገኛ ሃይማኖት ብለው መከራ መቀበልን፣ መነቀፍን በደስታ ለሚቀበሉ ሁሉ የተሰጠ ነው፡፡ አምላካችን እግዚአብሔር ጽድቅን ከሚያሳድዱ ሄሮድሳውያን ተለይተን ስለ ጽድቅ ከተሰደዱ/ከሚሰደዱ ክርስቶሳውያን ጋር ተባብረን፣ በጸሎታቸው በቃልኪዳናቸው ተደግፈን በሕይወታችን እንድናስደስተው ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን፡፡ የእመቤታችን የቅድስት ድንግል ማርያም የስደቷ በረከት ከሁላችን ጋር ይሁን፡፡ አሜን፡፡

አዳምን ያስገኘችው ምድርና አማናዊ ምሳሌነቷ

Adam yasgegnech

በዲ/ን ዮሐንስ ወርቁ

መግቢያ

አምላካችን እግዚአብሔር ዓለማትን የፈጠረበት ጥበቡ ቢተነተን አያልቅም። በባሕርይው ጥበበኛ የሆነ አምላክ ፈጣሪነቱ ከመጋቢነቱ፣ መጋቢነቱ ከአዳኝነቱ፣ አዳኝነቱ ከጠባቂነቱ ጋር የተገናዘበ ነው። ይህ የእግዚአብሔር ልዩ ጥበብ በሰው፣  በስነ ፍጥረትና በቅዱሳት መጻሕፍት አስረጅነት ይገለጣል፡፡ ከእነዚህም መካከል ምድር አንዷ ናት፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር አዳምን ስላስገኘችው ምድርና የእርስዋንም አማናዊ ምሳሌነት እንመለከታለን፡፡

እግዚአብሔር ሁሉን ውብ አድርጎ ፈጠረው

እግዚአብሔር አምላካችን ከፍጥረት በፊት በባሕርይው እየተመሰገነ (በሰው ሰውኛ አገላለፅ) “ይኖር” ነበር። ፍጥረትን ካለመኖር ወደ መኖር ሲያመጣ ደግሞ ግሩም የሆነ መጋቢነቱን እና ከሀሊነቱን ፍጥረቱ ሲፈጠሩ ጀምረው በልዩ ልዩ መልክ መስክረዋል። ቅዱሳት መጻሕፍት ‘እግዚአብሔር በፍጥረቱ ለፍጥረቱ ይታወቃል’ እንዲሉ። ሁሉን ቻይ መሆኑ ደግሞ ገና ሲያስብ፣ ሀሳቡ ሰማይና ምድር ሆኖ በገሀድ ሲተረጎም፤ ቃል ከአንደበቱ ሲወጣ፣ ያ የተነገረው ቃል በተግባር ሲገለጥ ታውቋል/ይታወቃል። ብርሃን ይሁን ሲል ከዚያ በፊት ያልነበረው ብርሃን በቅፅበት ተገልጧል። (ዘፍ• 1:3)።ደግሞም ክቡራን፣ ቅዱሳን፣ ንጹሐን በሆኑ ዓለምን በያዙ እጆቹ የሰውን ልጅ ከምድር አፈር ወስዶ አበጃጀው። እንደ ሰዐልያን የራሱን መልክ በመስታወት ማየት ሳያስፈለገውም ወይም ረዳት ሳያሻው በአምሳሉና በአርአያው ሰውን ፈጠረ። ፍጥረትን የፈጠረበት መንገዱ እውነተኛ አምላክነቱን ብቻ ሳይሆን ለወደፊት ለሚሆኑ ነገሮችም አመልካች፤ ስለ ጥበቡና ጥበብ እርሱ እንደሆነ፤ ስለ ፍቅሩም ፤ ስለ ቸርነቱም ፤ ስለ ርህራሄው ባጠቃላይ ስለ ሥሉስ ቅዱስ ምስክር ናቸው።  ታዲየ ያኔ ነበር በመጀመሪያዎቹ መጀመሪያ ከሁሉ በፊት አንድ ብሎ ሲፈጠር (በመጀመሪያ ጊዜን አመልካች ነውና ) ምድር የተፈጠረችው። ምድርም ያኔ እንከን አልነበራትም።

ምድር በሰው ልጅ ምክንያት ተረገመች

አዳም የተፈጠረባት ምድር እርግማን የለባትም ነበር። ለተወሰነ ጊዜ ማለትም ለሰባት ዓመት በንጽህና ቆይታለች። አዳም አምላክነትን ሽቶ እስከበደለበትና እግዚአብሔርም እስከ ረገመው ቅጽበት ድረስ ንፁህ ሆና ቆይታለች። ምድር ከርግማኗ በፊት ያላት ታሪክ የሰውን ልጅ የሚመስል ነው፡፡ የሰው ልጅ ከውድቀቱ በፊት ጸጋ ነበረው። ምድርም በነበራት ጸጋ ሳትታረስ፣ ገበሬ ሳይደክምባት፣ ዘር ሳይዘራባት በትዕዛዘ እግዚአብሔር ብቻ ታበቅል ነበር። የመጀመሪያዎቹ ዕፅዋት ፣አዝዕርት፣ የሚበሉትና የማይበሉትም፣ ለሰው ልጅ የሚያስፈልጉት ሁሉ ዝግጁ ሆነው ከምድር በቀሉ ። ምድርም በተሰጣት ጸጋ የሰውን ልጅ አገለገለች።

ምድርን ያስረገማት ከርሷ የተገኘው ሰው እንደ ሆነ ግልጽ ነው። በምሥጢሩ የተረገመችው ምድር የአዳምን ዘር ወክላ ነው ። ስለዚህ የተረገመችው ምድር ሰውን ስትወክል በአንጻሩ ቡርክት የሆነችውን ምድር እግዚአብሔር ምድርን ለመቤዠት በልዩ ጥበቡ በመረጣት፣ በጠበቃት በቅድስት ድንግል ማርያም እንመስላታለን። ምድር መረገሟ አዳም ደክሞ ወጥቶ ወርዶ የሚያስፈልገውን ማግኝት ስላለበት ነው። ምክንያቱም ከእግዚአብሔር ትዕዛዝ ብቻ ሳይሆን የወጣው እግዚአብሔርነትን ተመኝቷልና። መልካምነት በፈጣሪ ለፍጡራን የተሰጠ ነው። ስለዚያም ነው የሰው ልጅ በተፈጥሮው የሌለውን ባሕርይ ሲያበቅል ያንን ማረም ያለበት። ምድር እሾህና አሜከላ  አብቅይ የተባለችው ስትረገም ነው። አዳምም ክፉ ጠባዮችን መያዝ የጀመረው ከውድቀት በኋላ ነው ። ከዚያ በፊት የሚኖረው በገነት ነበር፡፡ እንደርሱ ሰው ከሆነችው፣ በአስተሳሰብም በምግባርም ከምትመስለው ያውም አካሉ ከሆነችው ከሔዋን ጋር ብቻ ሳይሆን ከእንስሳትም ጋር በሰላም ይኖር ነበር።

ምድር አዳም በበደለ ጊዜ ዝምታን መርጣ ነበር፡፡ ብቻዋን አይደለም ከዕፀ በለሷም ጋር ነው እንጂ። ወንጀል ሲፈፀም እያየ ዝም ያለ የወንጀሉ ተባባሪ እንደሆነ ዓለማዊው ሕግም ያስተምራል። በዕለተ ዓርብ የአምላካችን ቅዱስ ሥጋው በተቆረሰና ክቡር ደሙ በፈሰሰና የምድርን እርግማን ባስቀረላት ጊዜ የአስቆሮቱን ይሁዳ ራሱን ሊያጠፋ ሲል ዛፏ ስትገስፀው ተመልክተናል። እንግዲህ ግዕዛን የሌላቸው ፍጥረታት እንኳ በተዓምራት ሰዎችን ከተሳሳተ ጎዳና የሚመልሱ ከሆነ እኛም ሰዎች ወደተሳሳተ መንገድ እየሄዱ ስናይ ዝም ልንል እንዳማይገባን ያመለክተናል። ታዲያ ከዚያ በፊት ግን ሰውን ከምድር ካበጃጀው በኋላ እግዚአብሔር አምላክ እጅግ መልካም መሆኑን ፍጹም በማይታበልና ሰማይን እና ምድርን ባፀናበት ቃሉ በእውነት ያለ ሐሰት ተናግሯል። እግዚአብሔርን ያስደሰተው የእጅ ሥራ የተገኝበትም ከመልካሚቱ ያውም መልካምነቷ በሰማይና በምድር ፈጣሪ ከተመሰከረላት ከምድር ነው። የመጀመሪያዋ ምድር ፍሬ ግን ማለትም አዳም ለዓለም ሁሉ መርገምን፤ ሞትን፤ ከእግዚአብሔር ጋር መጣላትን ያመጣ አመፀኛ ነበረ።

ምድር ለዓይን ውብ ሆና፣ በአበቦች አጊጣ ፣ በአረንጓዴ እና ረጃጅም ዕፅዋት ፣ እንዲሁም በተለያዩ ቀለሞች የተሞሸሩ ዛፎች፣ መልከአ ምድርን ያማከሉና ከተራራ እሰከ ስምጥ ሸለቆ በዓይን ተቃኝቶ በልቦና ክንፍነት ተቃኝቶ የመንፈስ ምግብ ሆኖ እርካታን በመስጠት ረገድ ቀዳማዊ ናት። ከርግማኗ በፊት መከባበር እና ታዛዥነት የሰፈነባት ቦታ ነበረች። ይህም ማለት የሰው ልጅ በጸጋ ነግሶ ስለነበር ሁሉም ይገዙለት ነበር። ከርግማኗ በኋላ እርሷ ስትቀየር በርሷ ላይም የሚኖሩት ተቀየሩ። ረሀብ ቸነፈር በዛ፤ ሰው እና እንስሳትም አብረው መኖር ተሳናቸው። መከባበር፣ ታዛዥነትም፣ በአጠቃላይ ፍቅር ከምድር ጠፋ። በአንጻሩ ደግሞ ሰይጣናዊ አስተሳሰቦችና ድርጊቶች ተስፋፉ።

ምድርና የሰው ልጅ ልቡና

ዛሬስ የኛ ልቦናችን የትኛይቱን ምድር ይመስላል? ከርግማን በፊት የነበረችውን? እንደዛ ከሆነ ልባችን ቅን ነገሮችን ያስባልን? ይፈፅማልን? የመንፈስ ፍሬ የተባሉት ይበቅሉበታልን? ፍሬስ ያፈራልን? ፍቅር ካለን ሳንመርጥ የሚወዱንን እና የሚጠሉንን እንወዳለንን?፥ ትህትና ካለን ፈሪሀ እግዚአብሔር ካለን፣ ባጠቃላይ መልካም ነገሮችን በተግባር ተግባሪዎች ከሆንን፣ በኛ ምክንያት እግዚአብሔር ከተመሰገነ መልካሚቱን ምድር መምሰላችን ጥያቄ የለውም።

እስቲ በህሊናችን ክቡር እና ምስጉን ወደ ሆነው አምላካችን ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ የቤዛነት ሥራ እንመልከት፡፡ በተለይም በዕለተ ዓርብ የተቀበለውን መከራዎች እናስብ። አስራ አራቱን ምዕራፎች አብረነው መስቀሉን ተሸክመን እንከተለው። በዚህም ጉዞ ላይ የጌታችንን ቃል “ከእኔ ተማሩ” የምትለውን አንስተን በእነዚህ ምዕራፎች ከሆነው አንድ ታሪክ ወስደን ከጌታችን የምንማራቸውን ምግባራት እንመልከት።

ለመጀመሪያ ጊዜ ጌታችን መስቀሉን እንደ ተሸከመ ወደቀ ። መስቀል የሚሸከምበት ይቅር እና ልብስ እንኳን የማያስለብስ ትኩስ የግርፋት ቁስል ጀርባውን አቁስለውት ነበር ። ያውም ያለ ርህራሄ፤ የግርፋቱን ቁጥር በማምታታት ነበር የገረፋት። እርሱ እየቆሰለ እኛን ከቁስለ ሥጋ እና ቁስለ ነፍስ ነው የፈወሰን። ይህ ታዲያ በደዌ ነፍስ ወይም በደዌ ሥጋ፤ በሕማመ ነፍስ ወይም በሕማመ ሥጋ ፤ በሀዘን፤ በጭንቀት የወደቁትን ልናነሳ እንዲገባን ያስረዳናል። እነሱ ወደኛ ሲመጡ ብቻ ሳይሆን ከጌታችን እንደተማርነው እኛ ፈልገን ሄደን ዋጋ ከፍለን ልንረዳቸውና ከጎናቸው ልንቆም ይገባናል። ያኔ በእውነት የኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርት እንደሆን ሥራችን ይመሰክርልናል። ክርስቲያን ተብለን ለመጠራትም የተገባን እንሆናለን።

የመኪና መንጃ ፈቃድ ሳንይዝ ያልተፈቀደልንን የወታደር መኪና ስናሽከረክር በሕግ አስከባሪ ብንያዝ ስለ መንጃ ፈቃዱ ብቻ ሳይሆን ወታደር ሳንሆን የወታደር  ተሽከርካሪ ስለ መያዛችንም ጭምር ልንቀጣ እንችላለን። ክርስቲያን ተብለን ክርስትና ህይወትንም ካልኖርንበት፤ ህጉን ስለጣስን ብቻ ሳይሆን ስላልኖርነበትም እንቀጣለን። ቀዳሜ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስን ብንመለከት ከክርስቶስ የተማረውን እንደበረዶ የድንጋይ ናዳ ባወረዱበት ጊዜ እርሱ ግን የሥላሴን ምስጢር ሲመለከት በአንደበቱ የሚወግሩትን አልከሰሰም ። እንዲከሳቸው ከበቂ በላይ ምክንያት ቢኖረውም በደዌ ነፍስ ስለታመሙ ራራላቸው። ጌታችንን አሰበ። ከእኔ ተማሩ ያለውንም አስታወሰና ልክ እንደ አምላኩ ቀና ብሎ “አባት ሆይ የሚያደርጉትን አያውቁም እና ይቅርበላቸው” አለ። የሚያደርጉትን የማያውቁ ሕፃናት ሆነው አይደለም። ይልቁንም የሰበከላቸውን ስላላስተዋሉና ደዌ ነፍስ እያዩ እንዳያዩ ስለከለከላቸው ነው እንጂ።

ካህናት አበው አስተምረውን ወንጌልን ዘርተውብን የወንጌልን ፍሬ ሳናፈራ በእርሱ ፈንታ እሾህ አሜከላ የተባለውን ዘረኝነት፣ ሴሰኝነት፣ አድመኛነት፣ ዘማዊነት፣ ሰካራምነት፣ አጫሽነት፣ ዘፋኝነት፣ ምንፍቅና እና የመሳሰለውን ካፈራን ልባችን የቆመበትን እንመርምረው። ያላፈራው ምናልባት እሾህ በቅሎበት ይሆን? እሾህ በተፈጥሮው የሚዋጋ የሚያደማ ነውና ሰዎችን በንግግራችን ወይም በድርጊቶቻችን አድምተናቸው ይሆን? እንዲህ ከሆነ ይቅርታ በመጠየቅ ልናክማቸው ተገቢ ነው። ትህትና መገለጫው ራስን ዝቅ ማድረግ ለይቅርታ መፋጠንም ነው።  ትህትና ከምድር ወደ ሰማይ የሚያሻግር መሰላል ነው። ትዕቢት  ግን ከላይ ወደታች የሚጥል ነው። ሰይጣንን ሲጥለው ተመልክተናልና።  ከምናያቸው ወንድሞቻችን ጋር በፍቅር ስንኖር ከእግዚአብሔር ጋር በእምነት ለመኖር ጉልበት ይሆነናል። በእግዚአብሔርም ዘንድ ለእግዚአብሔር ያለን ፍቅርና ሃይማኖት ያለ ነቀፋ ተቀባይነት ይኖረዋል። ከአምላካችን ጋር በንስሐ እንታረቅና እግዚአብሔር በኛ ላይ ደስ ይበለው።

የመጀመሪያቱ ምድር፡ ድንግል ማርያም

የእመቤታችን ወዳጅ ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ በማክሰኞ ውዳሴ ማርያም (ውዳሴ ማርያም ዘሰሉስ) “አንቲ ውእቱ ገራህት ዘኢተዘርአ ውስቴታ ዘርዕ፣ ወጽአ እምኔኪ ፍሬ ሕይወት/ዘር ያልተዘራባት [የመጀመሪያይቱ የማክሰኞ] እርሻ አንቺ ነሽ፣ የሕይወት ፍሬ ከአንቺ ወጣ” በማለት የመጀሪያይቱን ምድር አማናዊ ምሳሌነት ተርጉሞልናል። ዳግማዊው አዳም የተወለደባት መርገመ ስጋ ወነፍስ ያልነካት እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምም እንደቀደመችው ምድር ንጽህት ናት፣ ርግማን የለባትም። የመጀመሪያዋ ምድር ንጽህናዋ በኋለኛው ዘመን ዳግማዊ አዳምን ከወለደችው ምንም እንከን ከሌለባት ከድንግል ማርያም ጋር ያመሳስላታል። ዳግማዊው አዳም ኢየሱስ ክርስቶስ ከእመቤታችን ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋ ከነፍሷ ነፍስ ነስቶ፤ የአርአያነቱና የቤዛነቱን ሥራ ሠርቶ አዳምን ወደቀደመ ክብሩ መልሶታል። ይህ  የእመብርሃን የሆዷ ፍሬ ለዓለም ሁሉ ድህነትን፣ በረከትን ያደለ ነው፤ ከራሱ ጋር ያስታረቀን ነው፤ እርሱ እግዚአብሔር ነውና።

አዳምን ሲፈጥረው አራት ባሕርያተ ሥጋ እና ሶስት ባሕርያተ ነፍስን አዋሕዶ ነበር። ከአራቱ ባሕርያት አንዱ አፈር ነበር፡፡ ይህም አፈር የተገኘው ምድር ከመረገሟ በፊት ነበር። ዉሀም የእግዚአብሔር መንፈስ አድሮበት ስለ ነበር ቅዱስ ነው። ነፋስም እና እሳትም የተቀደሱ ነበሩ። እግዚአብሔር ሰለ ፈጠረው ፍጥረት መልካም ነው ብሏልና። ነገር ግን ሰውን ከፈጠረው በኋላ እጅግ መልካም ነው ብሎ ምን ያክል እንዳስደሰተው ተናግሯል። ይህ እግዚአብሔርን ያስደሰተው ምስጢር በአዳም ውስጥ ያያት ዳግማዊ አዳምን የምትሽከም ዳግማዊት ሰማይ፣ ንጽሕት፣ ቅድስት ድንግል በክልኤ የሆነች ድንግል ማርያምን፣ የአምላክን ሥጋዌ (ሰው መሆን) ስላየ ነው። ይህ አዳም ቢበድልም ምክንያተ ድኅነት የምትሆን በውስጡ ስላዘጋጃት እግዚአብሔር ደስ አለው። ምድርም ለዚህ ምስጢር ምሳሌ ትሆን ዘንድ ሁለቱን ገጽታዎች ከርግማኗ በፊት የነበራትን ጸጋ እና ጸጋውን ካጣች በኃላ ያላትን ገጽታ አሳየች።

ከምድር ባሕሪያት አንዱ የተዘራባትን ማብቀል ሲሆን ያም የተዘራው ዘርን ሳትቀይር እርሱን ትተካለች። ብርቱካን ቢተክሉባት ሎሚ አታበቅልም። ያው ብርቱካኑን አብቅላ ብርቱካን ታፈራለች እንጂ። በቀናች ሃይማኖት የተጓዙትን የእነርሱን መልካም ፍሬ ብንዘራበት መልካም ዘር ይበቅላል። ከዚህም ባሻገር ምድር ከሃያ ሁለቱ ፍጥረታት አንዱ ብትሆንም ለሁሉም ማዕከላዊ ናት። ሰለ ሰማይ ሲነገር ምድር ሳትነሳ አታልፍም። ምክንያቱም በሰማይ ባለው ዙፋን ለተቀመጠው ንጉሥ  መረገጫውም ናትና። የሰማይ ልዕልናም ለምድር ነውና።

ለስም አጠራሩ ክብር ይግባውና ስለአምላካችን ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ሲነገር ስለ ቅድስት ድንግል ማርያም ይነገራል። አማናዊት ምድር በዘር የሚተላለፈው እርግማን ያልነካት፣ በጥበበ እግዚአብሔር የተጠበቀች ናት። አባቶች እንደሚሉት “የሰራዊት ጌታ እግዚአብሔር ዘርን ባያስቀርልን ኖሮ እንደ ሰዶም በሆንነ ገሞራንም በመሰልነ ነበር።” (ኢሳ• 1:9) ብሎ ነቢየ ልዑል ኢሳይያስ የተናገረላት ንጹህ ዘር ድንግል ማርያም ናት። ለዚህም ነበር ያ የውርስ ኃጢአት የነካቸው የተቀበሉት ጸጋ ሙሉ እንዳልሆነ ሲነገርላቸው ድንግል ማርያምን ግን ምድራዊ ሳይሆን ሰማያዊ መልአክ የሌሎች ጸጋ በጎደለበት ዘመን “ጸጋን የተመላሽ ሆይ” ብሎ ያበሰራት። ልክ እንደ መልካሚቷ ምድር እሾህ ያላበቀለች እንዲያውም በተግባር ይቅርና በሀሳብ ደረጃ እንኳን ኃጢአትን ያላሰበች ፍጽምት የባሕርያችን መመኪያ ናት።

የመጀመሪያይቱ ምድር በፈቃደ እግዚአብሔር የመግቦቱ መገለጫ፣ የርህራሄው ማሳያ ነበረች። ዘር ሳይዘራባት በጸጋ እግዚአብሔር የቀደመ ሰው አዳምን እንዲሁም ለዓለም ሁሉ የሚበቃ ፍሬን አስገኝታለችና። ምሳሌ ከሚመሰልለት ማነሱ የታወቀ ነውና የዳግማዊ አዳም የክርስቶስ መገኛ፣ ለዓለም ሁሉ ድኅነት የሚበቃ የቅዱስ ሥጋው፣ የክቡር ደሙ ምንጭ የባሕርያችን መመኪያ ድንግል ማርያም የእግዚአብሔር ጊዜያዊ ሳይሆን ዘላለማዊ መግቦት መገለጫ ናት። ስለ ርኅራሄዋ በጥም የተመታው ውሻ ይመሰክራል። የሰውን ጭንቀት ስለመረዳቷ ዶኪማስን መጠየቁ ይበቃል። የዘመናችንም ዶኪማሶች እልፍ ነን። የእርሷን ፍቅሯን በሚገባው መጠን ብንረዳ “ዶኪማስ ሆይ ያንተን ምስክርነት አንሻም እኛው ራሳችን እንመስክርላታለን” ባልን ነበር።  ሁለተኛይቱ ምድር የዓለምን መድኅን ክርስቶስን አስገኝታ የመጀመሪያውን አዳም ወደቀደመው ክብሩ ለመመለስ ምክንያተ ድኅነት ሆናለች። ዓለማትን የፈጠረ ጌታ ማደሪያ የሆነች፣ የሁሉን መጋቢ የድንግልና ወተቷን የመገበች፣ እርግማን እንዳልነካት የመጀመሪያይቱ ምድር የጸጋ ሁሉ ምንጭ የሆነች የእመቤታችን በረከቷ፣ አማላጅነቷ ከሁላችን ጋር ይሁን። አሜን።

“ቤተክርስቲያን መመሥረት”: ስሁትና ከፋፋይ ልማዶች ይታረሙ!

መግቢያ

በዘመናችን “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለው ቃል በአንዳንድ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ዘንድ ሲነገር ይሰማል፡፡ በተለይም በውጭው (በዝርወት) ዓለም የየሀገራቱ ህግ ቤተክርስቲያንን እንደማንኛውም ተቋም ሰለሚመለከታት በመጀመሪያ ተሰባስበው አጥቢያ ቤተክርስቲያን ቢኖረን ብለው የመከሩትና አጥቢያ ቤተክርስቲያኑን በሀገሩ ህግ መሠረት ያስመዘገቡት ካህናትና ምዕመናን ራሳቸውን “መሥራች አባላት (founding members)” በማድረግ እነርሱ ያሉባት አጥቢያ ቤተክርስቲያን በእነርሱ እንደተመሠረተችና እነርሱ ‘ልዩ መብትና ልዩ ጥቅም’ ማግኘት እንዳለባቸው ያስባሉ፣ በተግባርም ያሳያሉ፡፡ ከእነርሱ በኋላ መጥተው የተቀላቀሉ ምዕመናን ደግሞ “ተራ/መደበኛ አባላት (regular members)” ተብለው ከማስቀደስና ገንዘብ ከማዋጣት ውጭ በሌላው የቤተክርስቲያን ጉዳይ ‘አያገባችሁም’ ይባላሉ። በዚህም የተነሳ በአንዲት ቤተክርስቲያን ሁለት ዓይነት ደረጃ ያላቸው ምዕመናን እንዳሉ አድርጎ የማሰብ አዝማሚያ አለ፡፡ ይህ አስተሳሰብም በምዕመናን ዘንድ ክፍፍልን እየፈጠረ ይገኛል፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለውን አገላለፅና ተያይዘው የተፈጠሩ የተሳሳቱ ልማዶችን በቅዱሳት መጻሕፍትና በቤተክርስቲያን ሥርዓት አስረጅነት እንሞግታለን፡፡ አካሄዳችንም ይህ አስተሳሰብ በቤተክርስቲያን የፈጠረውንና የሚፈጥረውን ችግር ማሳየትና የመፍትሔ ሀሳብ መጠቆም ነው፡፡

አጥቢያ ቤተክርስቲያን መመሥረት”

በመጀመሪያ “መመሥረት” የሚለው ቃል ለቤተክርስቲያን ሲውል አዲስ ዶግማ (እምነት)፣ ቀኖና (ሥርዓት) እና አስተዳደር ያለው ተቋም (የሃይማኖት ድርጅት) መፍጠርን ያመለክታል። በአርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሥርዓትና ትውፊት መሠረት “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለው አገላለፅ ለአጥቢያ ቤተክርስቲያንም ይሁን ለቤተክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር የሚስማማ አገላለፅ አይደለም፡፡ “መመሥረት” ማለት አዲስ ሀሳብ አመንጭቶ አስቀድሞ ያልነበረን አዲስ ተቋም እንዲመሠረት ማድረግን ያመለክታል፡፡ እውነተኛዋ ቤተክርስቲያን የተመሠረተችው የቤተክርስቲያን መሠረትና ራስ በሆነው በጌታችን በአምላካችን በመድኃኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ መሆኑ ይታወቃል፡፡ እርሱ “በዚህች አለት ላይ ቤተክርስቲያኔን እመሠርታለሁ” (ማቴ 16፡16) ያለው መሥራቿ እርሱ መሆኑን ሲያረጋግጥ ነው፡፡

ቅዱሳን ሐዋርያትም ክርስቶስ የመሠረታትን ቤተክርስቲያን በዓለም ላይ ዞረው አስተማሩ፣ ሰበሰቡ እንጂ አዲስ ቤተክርስቲያን አልመሠረቱም፡፡ በሐዋርያት ስብከት ያመኑ ክርስቲያኖችም ቃለ ወንጌልን የሚማሩበት፣ እግዚአብሔርን የሚያመሰግኑበትና ቅዱስ ሥጋውና ክቡር ደሙን የሚቀበሉበትን ሕንፃ ቤተክርስቲያን ሠሩ፡፡ ቅድስት ቤተክርስቲያንም ይህንን “ሕንፀታ ለቤተክርስቲያን/የቤተክርስቲያን መታነፅ/” ብላ ታስበዋለች፣ታከብረዋለች፡፡ ከዚህም በኋላ ክርስትና በዓለም ዳርቻ ሁሉ ሲሰበክ ምዕመናን እየበዙ፣ በየቦታውም ሕንፃ ቤተክርስቲያን እያነፁና የቤተክርስቲያንን ተቋማዊ አስተዳደር እያደራጁ ከዚህ ዘመን ደርሰናል፡፡ የሃይማኖታችን መሠረት የሆነው ጸሎተ ሃይማኖትም “የሐዋርያት ጉባዔ በምትሆን በአንዲት ቤተክርስቲያን እናምናለን” የሚለው ኢየሱስ ክርስቶስ የመሠረታትን አንዲቱን ቤተክርስቲያን ነው። ቅዱስ ጳውሎስም “በሐዋርያትና በነቢያት መሠረትነት ላይ ታንጻችኋል (ኤፌ 2:20)” ያለው በዚሁ ምክንያት ነው።

ስለዚህ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን የመሠረታት (መሥራቿ) መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ ቤተክርስቲያንም የእርሱ ስለሆነች “…ቤተክርስቲያኔን…” ሲል ተናግሯል፡፡ ጌታችን በዘመነ ሥጋዌው “ቤቴ የጸሎት ቤት ትባላለች” (ማቴ 21፡13) ያለው እንዲሁም ቅዱስ ጳውሎስ “ክርስቶስ በደሙ የዋጃትን የእግዚአብሔርን ቤተክርስቲያን ትጠብቁ ዘንድ” (ሐዋ 23፡20) ብሎ የተናገረው ቤተክርስቲያን የክርስቶስ መሆኗን ያመለክታል፡፡ ስለዚህ ክርስቶስ የመሠረታት እንጂ ሰው የመሠረታት ቤተክርስቲያን የለችንም፡፡ ሰው የሚመሠርታት ቤተክርስቲያንም አትኖረንም፡፡ አንድ ጊዜ የተመሠረተች እንጂ በየጊዜው የምትመሠረት ቤተክርስቲያን የለችንም። አስቀድሞ በክርስቶስ ከተመሰረተው መሰረት የተለየች፣ ሰው የመሠረታት “ቤተክርስቲያን” የምትባል ተቋም ካለችም እውነተኛዋ የክርስቶስ ቤተክርስቲያን ሳትሆን የግለሰቦች ድርጅት ናት፡፡ በአጭር አነጋገር “መመሥረት” የሚለው አስተሳሰብ ለቤተክርስቲያን አይመጥናትም፡፡ ቤተክርስቲያን አንድ ጊዜ በክርስቶስ ተመሥርታ ለዘላለም የምትኖር ናት እንጂ በየዘመኑ የምትመሠረት አይደለችም፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እንዳለው “ከተመሠረተው በቀር ማንም ሌላ መሠረት ሊመሠርት አይችልምና፤ እርሱም ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡” 2ኛ ቆሮ.3፤11

ቤተክርስቲያን የሁሉም እናት ናት። ልጆችዋም በእናት ቤተክርስቲያን ከአብራከ መንፈስ ቅዱስ ከማህፀነ ዮርዳኖስ ይወለዳሉ። ይህ ከታመነ ሰው በእናት ቤተክርስቲያን ዳግመኛ ተወልዶ ይኖራል እንጂ እንዴት እናቱ የሆነች ቤተክርስቲያንን ሊመሠርት ይችላል? አራቱም የቤተክርስቲያን ትርጉሞች “መመሥረት” የሚለው ፅንሰ ሀሳብ የሚስማማቸው አይደሉም። በመጀመሪያው ትርጉም: ሰውን (ክርስቲያንን) ታስተምረው ይሆናል እንጂ አትመሠርተውም። በሁለተኛው ትርጉም: የክርስቲያኖችን አንድነትን ትቀላቀለዋለህ እንጂ አትመሠርተውም። ይህ አስቀድሞም ያለና የሚኖር አንድነት ነውና። በሦስተኛው ትርጉም:  ሕንፃ ቤተክርስቲያንንም ታንፀዋለህ እንጂ አትመሠርተውም። በአራተኛው ትርጉም: የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ተቋማዊ ልዕልና አስቀድሞ ተቋቁሟል። ስለዚህ መመሥረት የሚለው አገላለፅ ለቤተክርስቲያን የሚውልበት አግባብ አይታይም።

ቤተክርስቲያን ማለት በአንድ አጥቢያ የሚሰበሰቡ ክርስቲያኖች አንድነት ብቻ አይደለም፡፡ በጸሎቷ በሌላ ቦታ ያሉትን፣ በሞተ ሥጋ የተለዩትን፣ በአፀደ ነፍስ (በገነት)፣ በብሔረ ሕያዋን፣ በብሔረ ብጹዓን የሚኖሩትን ቅዱሳን ምዕመናን እንዲሁም ለተልዕኮ በዓለማት ሁሉ፣ ለምስጋና በዓለመ መላእክት የሚፋጠኑትን ቅዱሳን መላእክት የማታስብ ቤተክርስቲያን የለችንም፡፡ ቤተክርስቲያንን በተሰበሰቡት ምድራውያን ልክ የሚያስቡ ሰዎች ከእውነተኛው የቤተክርስቲያን ማኅበር የተለዩ ናቸው፡፡ አስተሳሰባቸውም ምድራዊ ነው፡፡ ቤተክርስቲያን ለእነርሱ የባህል መድረካቸው፣ የፖለቲካ አትሮኑሳቸው፣ የንግድ ቤታቸው፣ የመታያ ሰገነታቸው፣ የልብስ ማሳያቸው፣ የማዕረግ መጠሪያቸው፣ የሚወዱትን መጥቀሚያቸው፣ የሚጠሉትን መግፊያቸው ናት፡፡ ቅዱሳን አባቶቻችን በተጋድሎ ያስቀመጡልንን ሐዋርያዊት ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ መሠረት በሌለው “መሥራችነት” ሰበብ ለግልና ለቡድን መጠቀሚያ የሚያደርጉ ምንደኞች የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ክብራቸው በነውራቸው፣ አሳባቸው ምድራዊ” (ፊልጵ. 3:19) በማለት የገለጻቸው ናቸው፡፡

በዚህ ዘመን ያሉ ሰዎች ማኅበር፣ እድር፣ ትዳር፣ ፓርቲ፣ ሌሎች ዓለማዊ ተቋማት ሊመሠረቱ ይችላሉ። ይህም የሚሆነው ተቋማቱ አዲስ (ለመጀመሪያ ጊዜ) የሚመሠረቱ ከሆኑ ብቻ ነው። በሌላ አካባቢ ላለ ድርጅት ሌላ ቅርንጫፍ ማቋቋም ከሆነ “መመሥረት” አይባልም። ስለዚህ በዓለማዊው አስተሳሰብ እንኳን በሌላ ሀገር/አካባቢ ያለ ተቋምን የመሰለ ድርጅት ማቋቋም “መመሥረት” አይባልም። በዚህ አግባብ ቤተክርስቲያን መመሥረት ማለት አዲስ ዶግማ (እምነት) እና ሥርዓት (መተዳደሪያ ደንብ) ያለው አዲስ የእምነት ተቋም ማቋቋምን የሚያመለክት ነው። ይህም አንዳንድ ከቤተክርስቲያን የወጡ ወገኖች አዲስ የእምነት ድርጅት አቋቁመው በመንግስት አስመዝግበው ህጋዊ ሰውነት እንደሚሰጣቸው ያለ ነው። በአስተምህሮ ልዩነት ከቤተክርስቲያን አንድነት ተለይተው የራሳቸውን ተቋም የሚፈጥሩ ሰዎች ከተመሣረተው መሠረት የወጡ ናቸውና የዚህ ጦማር ትኩረቶች አይደሉም። ይሁንና የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ማንነት በምድራዊ ህግጋት በሚሰጣት እውቅና የሚወሰን ወይም የሚገደብ አለመሆኑን መዘንጋት አይገባም።

አጥቢያ ቤተክርስቲያን ማቋቋ

አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲባል ሦስት ነገሮችን በአንድነት የያዘ ነው፡፡ እነዚህም ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ (የምዕመናኑ ኅብረትና አስተዳደሩ)፣ ሕንፃ ቤተክርስቲያኑና መንፈሳዊ አገልግሎቱ ናቸው፡፡ እነዚህም “ቃለ ዓዋዲ” ተብሎ በሚታወቀው የቤተክርስቲያን ህግ ይተዳደራሉ፡፡ በአንድ አካባቢ አዲስ አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲያስፈልግ በአካባቢው ያሉት ምዕመናንና ካህናት ሆነው የሀገረ ስብከቱን ሊቀ ጳጳስ በማስፈቀድ የአጥቢያ መንፈሳዊ አስተዳደሩን አቋቁመው ለአገልግሎት መስጫ የሚውል ሕንፃ ቤተክርስቲያን ሠርተው ይህም በሊቀ ጳጳሱ ተባርኮ ቅዳሴ ቤቱ ይከብራል፡፡ ቅዳሴ ቤቱ የከበረበት ዕለትም በየዓመቱ ይከበራል። (ማክበር በልዩ ልዩ መልክ የሚገለጥ እንጂ ንግስን መነገጃ ለማድረግ ምክንያት የሚፈጥር አይደለም) ከዚህም በኋላ ማንኛውም ምዕመን በአጥቢያ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔው ሥር በአባልነት ተመዝግቦ በእኩልነት (ያለምንም ልዩነት) በመንፈሳዊ አገልግሎት ይሳተፋል፡፡ አጥቢያ ቤተክርስቲያኗም የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር አካል ሆና ቅዱስ ሲኖዶስ ባወጣቸውና በየጊዜው በሚያወጣቸው መመሪያዎች እየተመራች በሀገረ ስብከቱ ሥር ሆና አገልግሎት ትሰጣለች፡፡ በዚህም ካህናትና ምዕመናን እንደየድርሻቸው አገልግሎታቸውን ይፈጽማሉ፡፡ በዚህ ውስጥ “መሥራች አባል” እና “መደበኛ አባል” የሚለይበት ሥርዓት የለም፡፡ ለሁሉም እናት የሆነች ቤተክርስቲያን ሁሉንም ልጆቿን በእኩል ነው የምታየው፡፡ በቤተክርስቲያን ሁሉም ልጅ ነው እንጂ መሥራችና ኋላ የመጣ የሚባል የለም።

ከቃላት ባሻገር

ቤተክርስቲያን መመሥረት የሚለው አገላለጽ ከቅዱሳት መጻሕፍት አስተምህሮ አኳያ ስሁት መሆኑን አይተናል፡፡ በአንጻሩ በየቦታው የማኅበረ ምዕመናንን መሰብሰብ፣ የሕንፃ ቤተክርስቲያን መታነጽ እና የመንፈሳዊም ሆነ አስተዳደራዊ አገልግሎቶች መስፋፋት የሚያስፈልግ መሆኑ አያጠያይቅም፡፡ እነዚህን ሁኔታዎች ለመግለጽ “መመሥረት” ከሚለው ስሁትና እምቅ (loaded) አገላለጽ ይልቅ “ማነጽ” እና “ማቋቋም” የሚሉት አገላለጾች የተሻሉ ናቸው፡፡ ይሁንና መሠረታዊው ነገር ከቃላት አመራረጥ የዘለለ መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል፡፡ መመሥረትም ተባለ ማቋቋም መዘንጋት የሌለበት መሠረታዊ ጉዳይ የቤተክርስቲያን ባህሪያት የሆኑ መገለጫዎችን የሚሸረሽሩ አስተሳሰቦችንና አሠራሮችን ማስቀረት ነው፡፡ መሥራች ነን በሚል በየቦታው ከሚፈጸሙ ስሁት አስተሳሰቦችና አሠራሮችም የሚከተሉትን በማሳያነት መጥቀስ ይቻላል፡፡

ማሳያ አንድ: “ብቸኛ ባለቤትነት”

በግለሰቦች መቧደን ራሳቸውን በተለየ ሁኔታ የአጥቢያ ቤተክርስቲያኑ አካባቢ ባለ ልዩ መብትና ልዩ ተጠቃሚ አድርገው የሚያስቡ ግለሰቦችና ቡድኖች የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አሠራር በቡድናዊ ስሜት ሲያውኩ፣ አስተዳደራዊ እርከኖቿንም በብቸኛ ባለቤትነት ስሜት በመቆጣጠር የቤተዘመድ ሰበካ ጉባኤ የሚመስል ቅርጽ በመፍጠር የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊም ሆነ ተቋማዊ ኀልዎት የሚገዳደሩ አሰራሮች በአንዳንድ የሀገራችን ከተሞችና በበርካታ ኢትዮጵያውያን የሚኖሩባቸው የውጭ ሀገራት ከተሞች እየገዘፈ የመጣ ዘመን ወለድ ችግር ነው። እነዚህ አካላት በተግባር አንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያንን የግል ንብረታቸው አድርገው ነገር ግን በየመድረኩ “ቤተክርስቲያን የሁላችንም ናት” እያሉ በቤተክርስቲያንና በምዕመናን ላይ ያላግጣሉ። የተወሰነ ቡድን ለሥጋዊ ጥቅም ለሚገለገልበት ተቋም ሌላውን ምዕመን እያታለሉ ሳይተርፈው በእምነት ስም ቤተዘመድ (ጓደኛሞች) እንደፈለገው ለሚያዙበት “ተቋም” ገንዘብ የሚሰጥበትን ሁኔታን መፍጠር ግልፅ ውንብድና እንጂ ክርስትና አይደለም።

ቤተክርስቲያንን የግላቸው ሥጋዊ ርስት አድርገው ዕድሜ ልክ (እንደ አንዳንድ የአፍሪካ ሀገራት መሪዎች) የአጥቢያ ቤተክርስቲያንንም ሆነ ከፍ ያሉ የቤተክርስቲያን የአስተዳደር እርከኖች በአምባገነንነት በመያዝ ሳይሠሩና ሳያሠሩ ተጣብቀውባት ቤተክርስቲያንን የቤተዘመድ ቤት አድርገዋት ይኖራሉ። ለምን እንዲህ ታደርጋላችሁ የሚላቸውንም እሺ ካለ በጥቅም እምቢ ካለ በጥቃት አፍ ያዘጋሉ። በአንዳንድ ሥፍራም በየዓመቱም ‘የምሥረታ/የመሥራቾች በዓል’ (Anniversary) በማዘጋጀት በቤተክርስቲያን ገንዘብ ዓለማዊ ፌሽታ ያደርጋሉ።  ይህም ሳይበቃቸው ሌሎችን ሲዘልፉ፣ ሲያሸማቅቁና ለራሳቸው አምባገነናዊ አሠራር ሲሉ እውነተኞችን ከቤተክርስቲያን ገፍተው ሲያስወጡ ኖረዋል። ከሁሉ የሚከፋው ደግሞ “መናፍቅ” የሚል ፍረጃን ያለቦታው በመጠቀም የሚደረግ ማሳደድ ነው። በተቃራኒው ምንፍቅና ያለባቸውን ነገር ግን በጥቅም የተሳሰሩትን አቅፈውና ደግፈው በቤተክርስቲያን መድረክ እንዲፏልሉ ያደርጓቸዋል። በግልፅ መናፍቃን በመሆናቸው ተወግዘው የተለዩትም ይህን ግራ መጋባት በመጠቀም የዋሀንን የበለጠ ያስታሉ። ይህም የቤተክርስቲያንን ገፅታ ከማበላሸቱም በላይ ያለተተኪ እንድትቀር እያደረጋት ይገኛል።  በዚህ አካሄድ የተነሳ ብዙዎች ከቤተክርስቲያን ርቀዋል። መመለስ የሚችሉትም በጥላቻ ምክንያት የመናፍቃን ሲሳይ ሆነው ቀርተዋል።

ማሳያ ሁለት: በጊዜና ሁኔታ ያልተገደበ አስተዳደራዊ ስልጣን

በቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ሥልጣን በዘመን የሚገደብ አይደለም። የሐዲስ ኪዳን ካህናትና ጳጳሳት ስልጣነ ክህነት በሞተ ሥጋ እንኳ የማይቋረጥ ነው። ይሁንና ይህ መንፈሳዊ ትርጉም ለሥጋዊ የስልጣን አምባገነንነት መሸፈኛ መሆን አይችልም፣ አይገባምም። የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትም ሆነ የሌሎች የቤተክርስቲያን አስተዳደራዊ አካላት የኃላፊነት ቦታዎች በጊዜና ሁኔታ የተገደቡ ናቸው። ራስን “መሥራች” አድርጎ በማቅረብ ያልተገደበ አስተዳደራዊ ስልጣንን መፈለግ ከቤተክርስቲያን ትውፊት የተፋታ የስህተት አሠራር ነው።

ይሁንና ለገንዘብና ለታይታ ክብር ሲሉ ቤተክርስቲያንን የሚጠጉ ምንደኛ ካህናትና ምዕመናን የየራሳቸውን ስብዕና ለማጉላት ሲሉ በየአውደምህረቱ በሚያሳዩት ያልተገራ መታበይ ራሳቸውን የቤተክርስቲያን መሥራች አድርገው በማቅረብና ለቤተክርስቲያን ሲሉ ብዙ መከራ መቀበላቸውን (በእውነትም በግነትም) በማቅረብ ከዚህ የተነሳ ስለአጥቢያ ቤተክርስቲያኗ ጉዳይ ከእነርሱ ውጭ ያለ ካህንም ሆነ ምዕመን ባይተዋር እንዲሆን ያደርጋሉ፡፡ ሀሳባቸውን የሚሞግት ካለም ያለአንዳች ርህራሄ ተረባርበው እያባረሩ “ክርስቶስ የመጣው የጠፋውን ሊፈልግ ነው፣ አንድም ሰው መጥፋት የለበትም” እያሉ በአደባባይ ምፀትን ይናገራሉ። ከመጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ፍጹም ባፈነገጠ፣ ከቤተክርስቲያን ትውፊት ፈጽሞ በተለየ የምድራዊ ካፒታሊዝም እሳቤ እየተመሩ “የሠሩትን ማመስገን ይገባል” በሚል የከንቱ ውዳሴ ናፍቆት በወለደው እይታ የቤተክርስቲያንን አውደምህረት ከመሠረታዊ አስተምህሮ ይልቅ “መሥራች” ወይም “ተጽዕኖ ፈጣሪ” ናቸው ተብለው ስለሚታሰቡ ሰዎች በመዘብዘብ ምዕመናንን ያሰለቻሉ፡፡ አንዳንዶቹ ምንደኛ ሰባክያንም ከፕሮቴስታንቶች በተወሰደ ኢ-ክርስቲያናዊ ልማድ “በዚህ በዚህ ቦታ የራሴን (የራሳችንን) ቤተክርስቲያን ስለከፈትን እየመጣችሁ ተባረኩ” የሚል ዓይነት ፍጹም መንፈሳዊ ለዛ የሌለው ዲስኩር ማሰማታቸው እየተለመደ የመጣ ነውር ነው፡፡ በዚህም የተነሳ “እኛም የምናዝበት የራሳችን ቤተክርስቲያን ይኑረን በሚል” ጥቂት ምእመናን ባሉበት ከተማ በቁጥር የበዙና ቡድናዊ አደረጃጀትን የያዙ አጥቢያዎች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል። የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አስተዳደር ያልተገደበ ሥጋዊ ስልጣን ምንጭ የሚያደርገው ስሁት ልማድና አሰራር ካልታረመ እንደ አሜባ (Ameoba) መከፋፈሉም በሚያሳዝን መልኩ ይቀጥላል።

ማሳያ ሦስት: ቤተክርስቲያንን የባህልና የፖለቲካ አቋም መገለጫ ማድረግ

በዝርወት ዓለም (diaspora) ካሉ አጥቢያ አብያተክርስቲያናት በአንዳንዶቹ ግልጽ በሆነ መልኩ የ”መሥራችነት” ስነ-ልቦና ተለይተው ከሚታወቁ ፖለቲካዊ የአወቃቀርም ሆነ የአስተሳሰብ ቡድኖች ጋር የተሳሰሩ ሆነው ይታያሉ፡፡ በዚህም የተነሳ ካህናትና ምዕመናን በእነዚህ አጥቢያዎች የሚኖራቸው ተሳትፎ የሚወሰነው በመንፈሳዊ መመዘኛ ሳይሆን በቦታው የሚታወቀው “የመሥራችነት ስነ-ልቦና መገለጫ” የሆነውን የፖለቲካም ሆነ የባህል ስብስብ ላይ ባላቸው አመለካከት የተነሳ ነው፡፡ አንድ ካህን ወይም ምዕመን የፈለገ መንፈሳዊ አበርክቶ ቢኖረው በዚያ አጥቢያ ያሉትን መንፈሳዊ መሠረት የሌላቸው የባህልና የፖለቲካ ስነ-ልቦና መገለጫዎች ካልተቀበለ፣ በተለይም ደግሞ ከተቸ ተቀባይነት እንዳይኖረው ያደርጋሉ፣ በሽታው በፀናባቸው ቦታዎችም ሰበብ ፈልገው አውግዘው ይለያሉ፡፡ ነገር ግን በየመድረኩ “ቤተክርስቲያን ሰማያዊት ናት፣ ምድራዊ ነገር አይፈፀምባትም” በማለት በተግባር ከሚያደርጉት የሚቃረን የይስሙላ ዲስኩር ያሰማሉ።

አንዳንዶቹ በመተዳደሪያ ደንባቸው ሳይቀር እነርሱ ይወክለናል የሚሉትን ከፋፋይ ስነ-ልቦና (ምሳሌ: ፖለቲካዊ አቋም፣ የብሔር ማንነት ወይም የፖለቲካዊ ሰንደቅ ዓላማ ምርጫና የመሳሰሉትን) በማካተት ቤተክርስቲያንን በምድራዊ አስተሳሰብ ይገድቧታል፡፡ እነርሱ ይወክለናል የሚሉትን ሃይማኖታዊ ይዘት ያለው ባህላዊ ጨዋታ በቤተክርስቲያን አውደምህረት መንፈሳዊ በሚመስል ማዳቀል ሲያቀርቡ ሀገር ወዳድ፣ የቤተክርስቲያን ጠበቃ እንደሆኑ ያስባሉ፡፡ በሌላ ስነ-ልቦና ያሉ ሰዎች ተመሳሳይ ሃይማኖታዊ ይዘት ያላቸውን ባህላዊ ጨዋታዎች ሲያቀርቡ ግን የራሳቸውን ረስተው ይቃወማሉ፡፡ የሚያሳዝነው ከእነርሱ በተመሳሳይ መንገድ ሄደው ሌሎች ይህንኑ ስህተት በሌላ መንገድ ሲደግሙት ለማውገዝ ቀዳሚ መሆናቸው ነው፡፡ ይህን ጦማር ሲያነቡ እንኳን የሌሎቹ እንጂ የራሳቸው አይታያቸውም፡፡ ይህም ከችግር ፈጣሪዎቹ ብዙዎቹ “የሚያደርጉትን የማያውቁ” የዋሀን እንጂ ሆነ ብለው የሚያጠፉ አለመሆናቸውን ሊያሳይ ይችላል፡፡

መደምደሚያ

አጥቢያ ቤተክርስቲያን በሌለበት ምዕመናንን አስተባብሮ ቤተክርስቲያን እንዲተከልና ምእመናን መንፈሳዊ አገልግሎት እንዲያገኙ ማድረግ የተቀደሰና ሰማያዊ ዋጋን የሚያሰጥ የጽድቅ አገልግሎት ነው። አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ ከተቋቋመ በኋላ ግን “መሥራች ስለሆንን ልዩ መብት አለን፣ ልዩ ጥቅም ማግኘት አለብን፣ አዛዥና ናዛዥ ሆነን ዕድሜ ልክ እንኖራለን፣ ማንም አይነቀንቀንም፣ ፈቃዳችንን የሚፈፅመውን በአስተዳደር እናሳትፋለን፣ ፈቃዳችንን የማይፈፅመውን እንገፋለን፣ ሌላው ምዕመን ማስቀደስና ገንዘብ መስጠት እንጂ አስተዳደሩ አይመለከተውም” በሚል የአስተሳሰብ ቅኝት መመራት ወንጀልም፣ በደልም፣ ኃጢአትም ነው። አንዱ ቡድን ራሱን “መሥራች” አድርጎ የሚሾምበት ሌላውን “ተራ አባል” እያለ የሚያሳድድበት ተቋም እንኳን መንፈሳዊውን ምድራዊውን የተቋማት አስተዳደራዊ ስነ-ምግባር አያሟላም። እንደዚህ ዓይነቱ የአስተዳደር ብልሽት ይስተካከል ዘንድ ሁሉም ክርስቲያን የበኩሉን ድርሻ ሊያበረክት ይገባል እንላለን። ለዚህም ከፍቅረ ንዋይና ከፍቅረ ሲመት ርቀው፣ ራሳቸውን እየጎዱ ቤተክርስቲያንን ያገለገሉ ቅዱሳንና ቅዱሳት አምላክ እግዚአብሔር ይርዳን። አሜን። †

 

የክልል ቤተክህነት: ለዘላቂ መንፈሳዊ አንድነት ወይስ ለፖለቲካዊ ልዩነት?

መግቢያ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮዋና አስተዳደሯ “የየብሔረሰቡን ቋንቋና ባህል የዋጀ አይደለም” በሚል መነሻነት የተለያየ ቋንቋ ያላቸውና በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የሚኖሩ ኦርቶዶክሳውያን “የየራሳቸው ቤተክህነት ሊኖራቸው ያሰፈልጋል” የሚል አስተሳሰብ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በመደበኛና በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ሲንፀባረቅ ይታያል፡፡ ይህም በምዕመናን አእምሮ ጥያቄን ከመፍጠሩም ባሻገር የቤተክርስቲያንን አንድነትም እንዳይፈታተን ያሰጋል፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር  “የክልል ቤተክህነት ማቋቋም” የሚለውን ሀሳብ በቅዱሳት መጻሕፍትና በሥርዓተ ቤተክርስቲያን አስረጅነት እንዳስሳለን፡፡ አካሄዳችንም ሀሳቡን የሚያነሱትን፣ ቅን ሀሳብም ሆነ መንፈሳዊ ያልሆነ ተልዕኮ የያዙትን ወገኖቻችንን ለመውቀስ ሳይሆን ለመልካም ያሰብነው አገልግሎት ለክፋት እንዳይውል ለማሳሰብ፣ ቤተክርስቲያንን በምድራዊ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ቁርቁስ ውስጥ ማስገባት የፈጠረውን፣ የሚፈጥረውን ጠባሳ ማሳየትና የመፍትሔ ሀሳብ መጠቆም ነው፡፡

የቤተክርስቲያን አስተዳደር 

ቤተክህነት (የክህነት፣ የአገልግሎት ቤት) ስንል አጠቃላይ የቤተክርስቲያንን ተቋማዊ አስተዳደር፣ ካህናትና የክህነት አገልግሎትን ማለታችን ነው። ይህም ከአጥቢያ ቤተክርስቲያን አስተዳደር ጀምሮ ወረዳ ቤተ ክህነትንና ሀገረ ስብከትን ጨምሮ እስከ ጠቅላይ ቤተክህነት ያለውን ያጠቃልላል። የቤተክርስቲያን አስተዳደራዊ መዋቅር ሥርዓትን በጠበቀ መልኩ በማንኛውም ጊዜ ቅዱስ ሲኖዶስ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ሊሻሻል ይችላል። የቤተክህነት መምሪያዎች፣ የሀገረ ስብከቶች አወቃቀር፣ የወረዳ ቤተክህነቶች አወቃቀር፣ የአጥቢያ ቤተክርስቲያን አስተዳደር፣ የማኅበራትና የሰንበት ትምህርት ቤቶች አወቃቀር ዘመኑን በዋጀ መልኩ በየወቅቱ ይሻሻላሉ። ይህም ሲደረግ የነበረና ለወደፊትም የሚቀጥል ነው። የተሻለ የአስተዳደር መዋቅር መፍጠርም ዓላማው መንፈሳዊ አገልግሎትን ማጠናከር ነው።

ቋንቋና መንፈሳዊ አገልግሎት

ቤተክርስቲያን በሕዝብ ቋንቋ ታስተምራለች እንጂ ቋንቋን ለሕዝብ አታስተምርም። በኢትዮጵያም ይሁን በሌሎች ሀገራት የተለያየ ቋንቋ የሚናገር ህዝብ (ብሔረሰብ) ከመኖሩ አንፃር ቤተክርስቲያንም ምዕመናን በሚናገሩት ቋንቋ ሁሉ ማስተማርና የመንፈሳዊውንም ይሁን የአስተዳደሩን አገልግሎት በዚሁ ቋንቋ መፈጸም እንደሚገባት የታመነ ነው። ይህ ባልሆነበት ሁኔታ ካህናትና ምዕመናን የመጠየቅ፣ የቤተክርስቲያኒቱም አስተዳደር ደግሞ መልስ የመስጠት ኃላፊነት አለባቸው። ይህንን ከማድረግ ቸል የሚል አስተዳደር በምድር በሰው ፊት፣ በሰማይም በእግዚአብሔር ፊት ተጠያቂ ይሆናል። ነገር ግን ቤተክርስቲያን ቋንቋን  የምትጠቀመው ወንጌልን ለመስበክ እምነትን ለማስፋትና የክርስቲያኖችን አንድነት ለመፍጠር ነው እንጂ ምዕመናንን እርስ በእርስ ለመ(ማ)ለያየት አይደለም። ቤተክርስቲያን አንዱን ቋንቋ ከሌላው ቋንቋ አታስበልጥም፣ አታሳንስምም። ቋንቋን ስትጠቀምም ሰው ስለሚናገረውና ስለሚረዳው እንጂ በማበላለጥ አይደለም። በአንዳንድ አኃት አብያተ ክርስቲያናት በሰንበት ሁለት ቅዳሴ (በተለያዩ ቋንቋዎች) ይቀደሳል። ስብከተ ወንጌልም እንዲሁ ለተለያዩ ቋንቋ ተናጋሪዎች በመደበኛነት ይዘጋጃል። በእኛም ሀገር በተለያዩ ቋንቋዎች ወንጌልን የማስተማርና ሌሎች መንፈሳዊ አገልግሎቶችን የመስጠት ጅምር ተጠናክሮ ሊቀጥል ይገባል።

ቋንቋን መሠረት ያደረገ መዋቅር

በአሁኑ ሰዓት ቋንቋንና ባህልን መሠረት አድርጎ በተዋቀረው “ክልል (national regional state)” ደረጃ ቤተክህነት ማቋቋም ያስፈልጋል የሚል ጉዳይ እየተነሳ ይገኛል። በሀሳብ ደረጃ ስናየው ቤተክርስቲያን እንኳን በክልል ይቅርና በወረዳም ደረጃ ቤተክህነት ያላት ተቋም ናት። ትክክለኛው ጥያቄ፣ በትክክለኛው ጊዜ፣ ለትክክለኛው ዓላማ፣ በትክክለኛው ጠያቂ፣ ለትክክለኛው መልስ ሰጪ አካል ቢቀርብ ለቤተክርስቲያን ይጠቅማል እንጂ አይጎዳም። ነገር ግን በአክራሪዎች ክፋት ክርስቲያኖች እየተገደሉ፣ መከራን እየተቀበሉና እየተሰደዱ ባሉበት ወቅት፣ ቤተክርስቲያን እየተቃጠለችና ንብረቶቿ እየተዘረፉ ባሉበት ሰዓት፣ ጥላቻ የተጠናወታቸው ወገኖች ቤተክርስቲያን ላይ አፋቸውን በከፈቱበት በዚህ ወቅት ቅድሚያ ለሚሰጠው አንገብጋቢ ጉዳይ ትኩረት መስጠት ያስፈልጋል።

ከሁሉም በፊት ቤተክርስቲያንን የመጠበቅ ሥራ መቅደም ይኖርበታል። ቤተክህነት የሚኖረው ምዕመናን ሲኖሩና በአጥቢያ ደረጃ ቤተክርስቲያን ስትኖር ነውና። ቤተክርስቲያን እሳት ሲነድባት ድምፁን እንኳን ያልሰማነው አካል ድንገት ተነስቶ “የክልል ቤተክህነት ላቋቁም” በማለት ቤተክርስቲያንን በቋንቋዎች ቁጥር ልክ ለመከፋፈል ሲቃጣ  ዓላማው እሳቱን ለማጥፋት ስለመሆኑ እንኳን ያጠራጥራል። የዚህ ሀሳብ አቀንቃኞች “ቤተክርስቲያን ፈርሳለች፣ የያሬዳዊ ዜማን በእኛ ቋንቋ መስማት አንፈልግም፣ ቤተክርስቲያን የመሬት ወራሪ ነች፣ የአንድ ቋንቋ ተናጋሪዎች ንብረት ናት”፣ አልፎ አልፎም ለቤተክርስቲያን መቃጠልና ለክርስቲያኖች መገደል ራሷን ቤተክርስቲያንን “ተጠያቂ ናት” ሲሉ ይሰማል። ቤተክርስቲያንንም በእነዚህም በሌሎች ጉዳዪች ስሟን ሲያጠፉ ይሰማሉ። ይህንን እያዩ የሀሳቡን ዓላማ አለመጠራጠር ይከብዳል። የተባለው “የክልል ቤተክህነት” በቅዱስ ሲኖዶስ ቢፈቀድ እንኳን በሌሎች ቅን እና መንፈሳውያን የቋንቋው ተናጋሪ የሆኑ አባቶች እንጂ በእነዚህ ሊመራ አይገባም።

ቋንቋን መሠረት ያደረገ የቤተክህነት አወቃቀር ሀሳብ ቢተገበር አግላይ እና ከፋፋይ የመሆን እድሉ ከፍተኛ ነው። ይህ ሀሳብ በቤተክርስቲያን ውስጥ ያለውን የአስተዳደር ብልሽትን ለማስተካከል በሚል ምክንያት መደላድልነት ቤተክርስቲያንን በዘር በተቧደኑ አንጃዎች መዳፍ ሥር እንዳይጥላት መጠንቀቅ ያስፈልጋል። የፖለቲካ አስተዳደርና የቤተክርስቲያን አስተዳደር የተለያየ ዓላማ እንዳላቸው እየታወቀ የግድ ትይዩ አወቃቀር ይኑራቸው የሚለው አስተሳሰብ አደገኛ ነው። ቤተክርስቲያን በሁሉም ቋንቋዎች አገልግሎት ትሰጣለችና በቋንቋዎቹ ብዛት ልክ ቤተክህነት ይኑራት ማለት አይቻልም። ቢሆንም “የክልል ቤተክህነትን” ጉዳይ ማንም ያንሳው ማን ጥያቄው ከጥላቻ ያልመነጨና መለያየትን ግብ ያላደረገ መሆኑን ማረጋገጥ ይገባል። ክርስትና ፍቅርና አንድነት እንጂ መለያየትና ጥላቻ አይደለምና። ሆኖም ይህንን ሀሳብ አስፍቶ ለማየት የሚከተሉትን ነጥቦች ማንሳት ይጠቅማል፡፡

ሊፈታ የሚገባው ችግር

ለዘመናት የቆየውና በዚህ ዘመንም መሠረታዊ ችግር ተደርጎ የሚነሳው የቤተክርስቲያኒቱ አገልግሎት፣ አስተዳደርና አስተምህሮ የህዝቡን ቋንቋና ባህል ያልዋጀ በመሆኑ ምክንያት ብዙ ምዕመናን በአገልግሎቱ ተደራሽ ባለመሆናቸው ከቤተክርስቲያን መውጣታቸውና የቀሩትም አገልግሎቱን በተገቢው መንገድ እያገኙ አለመሆናቸው ነው። ከዚህም በተጨማሪ ይህንንም ችግር መፍታት የሚጠበቅበት የጠቅላይ ቤተክህነትና የየሀገረ ስብከት መዋቅር ሥር የሰደደ የአደረጃጀትና የሰው ኃይል ጉድለት እንዲሁም የአሠራር ብልሹነት ስላለበት መፍትሔ ሊያመጣ አልቻለም የሚል አመክንዮ ነው። ከዚህ አንጻር ምእመናን ከቤተክርስቲያን እንዲወጡ ካደረጓቸው ምክንያቶች አንዱ የቋንቋ ችግር ቢሆንም ችግሩ የቋንቋ ችግር ብቻ ነው ብሎ መደምደም አይቻልም። ብዙ ሲገለጽ እንደቆየው የቤተክርስቲያን ችግር በዋናነት አስተዳደራዊ (functional) ነው እንጂ መዋቅራዊ (structural) ብቻ አይደለም፡፡ ይህም ችግር በቋንቋ ያልተወሰነ ከአጥቢያ ቤተክርስቲያን እስከ ጠቅላይ ቤተክህነት ሥር የሰደደና የተንሰራፋ ነው፡፡

ከዚህ ችግር ጋር አብሮ መታየት ያለበት ሌላ ዐቢይ ጉዳይ አለ። ይህም ቤተክርስቲያን በተቋም ደረጃ ስለመንፈሳዊ አገልግሎት መጠናከር ትሠራለች እንጂ ይህንን ቋንቋ እንጠቀም ይህንን ደግሞ አንጠቀም ብላ አታውቅም፣ ለወደፊትም አትልም። እንዲህ የሚል አስተምህሮም ሥርዓትም ትውፊት የላትምና። አገልጋዮች በራሳቸው የቋንቋ ውስንነት ምክንያት በአንድ ቋንቋ ብቻ ያስተማሩበት አካባቢ ካለ ሌሎች የአካባቢውን ቋንቋ የሚችሉ አገልጋዮች በቋንቋቸው እንዳያስተምሩ፣ አገልጋዮች እንዳያፈሩ፣ እንዳይቀድሱ፣ እንዳያስቀድሱ፣ የአስተዳደር ሥራ እንዳይሠሩ የሚከለክላቸው ነገር የለም። በጠቅላይ ቤተክህነትም ሆነ በሀገረ ስብከት ያለው አገልግሎትም ከዚህ የተለየ ህግ የለውም። ከቤተክርስቲያን አስተምህሮና ዓላማ ባፈነገጠ መልኩ ቤተክርስቲያንን የፖለቲካ ሀሳብ ማራገፊያ የሚያደርጉ ሰዎች የቤተክርስቲያንን አውደ ምህረት ተጠቅመው የሚያደርጉትን ያልተገባ ንግግርና አሰራር ማረም ግን ጊዜ ሊሰጠው የሚገባ ጉዳይ አይደለም፡፡ ይሁንና በማሳችን ውስጥ ጠቃሚ የመሰላቸውን አረም እየዘሩ ምዕመናንን ለፖለቲካዊ ዓላማ መጠቀሚያ የሚያደርጉትን ሰዎች መታገል መዋቅር በመቀየር ብቻ የምንፈታው ሳይሆን ሳያውቁ የሚያጠፉትን በማስተማር፣ አውቀው የሚያጠፉትን በማጋለጥና ተጠያቂ በማድረግ መሆን አለበት፡፡

የሚፈለገው ለውጥ

ቋንቋን በተመለከተ ላለው ችግር መፈትሔው ምንም የማያሻማ ነው፡፡ ችግሩ የቋንቋ ጉዳይ ከሆነ መፍትሔው እንዴት የመዋቅር ሊሆን ይችላል? ይልቅስ መፍትሔው ምዕመናን የቤተክርስቲያኒቱን ትምህርት በቋንቋቸው እንዲማሩ፣ መንፈሳዊ አገልግሎቱንም በቋንቋቸው እንዲያገኙ፣ አስተዳደሩም በቋንቋቸው እንዲሆን ማድረግ ነው። ለዚህም የሕዝቡን ቋንቋ የሚናገሩ አገልጋዮችንና የአስተዳደር ባለሙያዎችን ማሰልጠን፣ በቋንቋው መጻሕፍትን ማሳተም፣ በተለያዩ ቋንቋዎች መረጃ የሚያስተላልፉ መገናኛ ብዙኃንን ማስፋፋትን ይጠይቃል። ከምንም በላይ ደግሞ ይህንን ሊያስፈፅም የሚችል መንፈሳዊ ዝግጅት፣ በቂ አቅምና ቁርጠኝነት ያለውን አስፈፃሚ አካል መፍጠርን ይጠይቃል። ይህንንም ለማድረግ ምን አይነት የአመለካክት ለውጥ፣ የአስተዳደራዊ ስነ-ምግባር መሻሻል፣ የመዋቅርና የአሠራር ለውጥ ያስፈልጋል የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ግን ጥናትን ይጠይቃል። የቋንቋና ሌሎች ተያያዥ ችግሮችን ለመፍታት ተብሎ እየቀረበ ያለው አማራጭ (“የክልል ቤተክህነት ማቋቋም”) የመፍትሔው አካል ሊሆንም ላይሆንም ይችላል። ሌሎችም የተሻሉ አማራጮችም ሊኖሩ ይችላሉ።

እዚህ ላይ ማስተዋል የሚያስፈልገው ጉዳይ ግን አስተዳደራዊ ችግሩ በዋናነት  ከቋንቋ ጋር የተያያዘ አይደለም፡፡ ከቋንቋም በላይ ሥር የሰደደ በመሆኑ አማርኛም የሚናገሩ ምዕመናን ቤተክርስቲያንን እየተው የመጡበት ሁኔታ መኖሩ ነው፡፡ መፈታት ያለበት ይህ መሠረታዊው የአስተዳዳር ችግር ነው፡፡ ቋንቋን በመቀየር ብቻ ችግሩን መፍታት አይቻልም፡፡ ቤተክርስቲያን በአንድና በሁለት አይደለም በብዙ ቋንቋዎች አገልግሎት የሚሰጥ ጠቅላይ ቤተክህነት፣ ሀገረ ስብከት፣ ወረዳ ቤተክህነት፣ አጥቢያ ቤተክርስቲያን፣ መገናኛ ብዙሀን ወዘተ እንዲኖሯት ማድረግን እንደ አማራጭ እንኳን ሳይታይ ተቻኩሎ “የክልል ቤተክህነት” ማለት ችግሩን በሚገባ ካለመረዳት ወይም ሌላ ዝንባሌን ከማራመድ የመጣ ስላለመሆኑ ማረጋገጫ ያስፈልገዋል።

የመፍትሔው አሰጣጥ ሂደት

በሕክምናው ሙያ የታመመን ሰው ለማከም በመጀመሪያ ደረጃ የበሽታውን ምንነት በትክክል (በሙያው በሰለጠነ ባለሙያና ጥራት ባለው መሣርያ) መርምሮ ማወቅ ያስፈልጋል፡፡ ቀጥሎም በሽታውን ለማከም የሚውለውን መድኃኒት ለይቶ ማዘዝን ይጠይቃል፡፡ በመጨረሻም የታመመው ሰው የታዘዘለትን መድኃኒት በታዘዘለት መሠረት መውሰድ ይጠበቅበታል፡፡ በሕግ ሙያም ቢሆን በቂ መረጃና ማስረጃ ሳይሰነድ ፍርድ አይሰጥም። አስተዳደራዊ ችግርንም ለመፍታት እንዲሁ ነው፡፡ ማንኛውንም የቤተክርስቲያን ችግር ለመፍታት ሦስት መሠረታዊ ነገሮች ወሳኝ ናቸው፡፡ የመጀመሪያው እግዚአብሔርን በጸሎት መጠየቅ ነው። ሁለተኛው እንደ ሰው አቅም የችግሩን ስፋትና ጥልቀት እንዲሁም የመፍትሔ አማራጮችን በጥናት በተደገፈ መረጃ ማቅረብ ነው፡፡ ሦስተኛው ደግሞ ህግንና ሥርዓትን የተከተለ የችግር አፈታት ሂደትን መከተል ነው፡፡

በዚህ መሠረት ይህንን ችግር ለመፍታት ይረዳ ዘንድ ያለውን መሠረታዊ ችግር ከነመንስኤዎቹና ያባባሱት ምክንያቶች ያለውን መረጃ በመጠቀም በአጭር ጊዜ ውስጥ በባለሙያ እንዲተነተኑ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህም በመነሳት ችግሩን ሊፈቱ የሚችሉ የመፍትሔ አማራጮችን በማሰባሰብ የመፍትሔ ሀሳቦቹ ለመተግበር የሚያስፈልጋቸው ግብዓትና ቢተገበሩ የሚያመጡት ውጤትና የሚያደርሱት ጉዳት (ካለ) በባለሙያዎች ተጠንቶና በውይይት ዳብሮ ውሳኔ የቤተክርስቲያኒቱ የበላይ አካል ለሆነውና ለሚሰጠው  ለቅዱስ ሲኖዶስ ማቅረብ ያስፈልጋል፡፡ በተለይም መዋቅርን የሚነኩ ለውጦች ወጥ በሆነ መንገድ መዘጋጀትና መተግበር ስለሚያሰፈልጋቸው ጥንቃቄን ይሻሉ፡፡ በመገናኛ ብዙኃን እየወጡ “እኛ በራሳችን የወደድነውን እናደርጋለን፤ ሌላው ምን ያመጣል?” ማለት ግን ከመንፈሳዊነቱ ይልቅ ዓለማዊነቱ፣ ከጥቅሙ ይልቅ ጥፋቱ ያመዝናል፡፡

መንፈሳዊ ለዛ የሌላቸው ፖለቲካዊ አመክንዮዎች

የክልል ቤተክህነትን ጉዳይ የሚያቀነቅኑ እና ራሳቸውን የእንቅስቃሴው መሪዎች መሆናቸውን ያወጁ ካህናት በቅርቡ በሚዲያ ያስተላለፏቸው መልእክቶች ከመንፈሳዊ እሳቤ ይልቅ “ለወቅቱ የሚመጥን”፣ ስሜት የተጫነው ነበር የሚል ምልከታ አለን፡፡ ችግሮችን አግዝፎ በመናገርና ራስን አስማት በሚመስል መልኩ ብቸኛ የመፍትሔ ምንጭ አስመስሎ የሚያቀርብ፣ በተግባር ያሉት መሠረታዊ ችግሮች የፈጠሩትን ቀቢጸ ተስፋ እንደ መደላድል በመጠቀም መንፈሳዊም ምክንያታዊም ባልሆነ የብልጣብልጥነት መንገድ ወደ ከፋ የችግር አዙሪት የሚመራ ነው፡፡ ይህም የእንቅስቃሴውን ዳራ ያመላክተናል፡፡ ቤተክርስቲያን ለማንም በሚታወቅ መልኩ በነውረኛ አሸባሪዎች እየተቃጠለች፣ ካህናቷና ምዕመናኗ በአሰቃቂ ሁኔታ እየተገደሉ ባለበት ወቅት ለቤተክርስቲያን ጉዳት ቤተክርስቲያንን ተቀዳሚ ተወቃሽ አድርገው የሚያቀርቡ ሰዎች ከመንፈሳዊ ዓላማ ይልቅ ሊንከባከቡት የሚፈልጉት ፖለቲካዊ እይታ ያለ ይመስላል፡፡ ሕዝብን በጅምላ በመፈረጅ አንዱን የዋህና ቅን፣ ሌላውን መሰሪና ተንኮለኛ፤ አንዱን ጥንቆላን የሚፀየፍ፣ ሌላውን ጥንቆላን የሚወድ፤ አንዱን ተበዳይ ሌላውን በዳይ አድርጎ የሚተነትን እይታ በመንፈሳዊ ሚዛን ይቅርና በዓለማዊ አመክንዮ እንኳ ፍፁም ስህተትና ሚዛናዊነት የጎደለው ነው፡፡ በዚህ ዓይነት ቅኝት የሚቆም መዋቅር ወገንተኝነቱ ለመንፈሳዊ አንድነት ሳይሆን ለፖለቲካዊ ልዩነት መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡

ጥያቄውን በቅንነት መመልከት

በመጀመሪያ የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አገልግሎት ማጠናከርን ዓልመው የሚነሱ ጥያቄዎችን በቅንነት መመልከት የቤተክርስቲያን ትውፊትም ሥርዓትም ነው፡፡ የሚጠየቁ ጥያቄዎችን ከጠያቂ ግለሰቦች የቀደመም ሆነ የአሁን ማንነት ጋር በማምታታት ጉዳዩን ሳይመረምሩ ማለፍ ለማንም አይጠቅምም፡፡ እንኳን በቤተክርስቲያን ካህናትና አገልጋዮች የሚነሳን ሀሳብ በሌሎች አካላት የሚሰጡ ሀሳቦችንም በቅንነት በመመርመር ለምዕመናን መንፈሳዊ አንድነት የሚበጀውን፣ ዘመኑንም የዋጀውን አሰራር መከተል ይገባል፡፡የጥያቄውን አራማጆች ከጥያቄው ይዘት በወጣ በልዩ ልዩ መንገድ እየተቹ በተመሳሳይ መመዘኛ የባሰ ጅምላ ፈራጅነትን መከተል ቤተክርስቲያንን የሚጎዳ፣ ከምንም በላይ በእግዚአብሔር ዘንድ የሚያስጠይቅ መሆኑን ተገንዝበን በቅን እይታ ከወንድሞቻችን፣ አባቶቻችን ጋር ልንመካከር ይገባል እንጂ እንደ ወደረኛ መተያየት ፍፁም ስህተት ነው፡፡

በሌላ በኩል የሚነሱ/የተነሱ ጥያቄዎችንና የተጠቆሙ የመፍትሔ ሀሳቦችን አጣሞ በመተርጎም ሌሎች የተሳሳተ ግንዛቤ እንዲይዙ ማድረግም አይገባም፡፡ ለምሳሌ ከቋንቋ ጋር በተያያዙ ችግሮች ምክንያት “በክልል ደረጃ የቤተክህነት መዋቅር ቢኖረን” ብሎ መጠየቅ “የክልል ቤተክርስቲያን ለመመሥረት ነው” ተብሎ መተርጎም የለበትም፡፡ ይህ ሀሳብ የዚያ አይነት አዝማሚያ ካለው፤ ከጀርባ ሆኖ የሚዘውረው አካል ካለ፤ ሌላን ግብ ለማሳካት የተቀየሰ ስልት ከሆነ፤ ወይም ቤተክርስቲያንን የሚከፍላት ከሆነ በመረጃ ተደግፎ መቅረብ አለበት፡፡የክልል ቤተክህነት ሀሳብ አራማጆች ፖለቲካዊ ምልከታቸው የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አንድነት ሊጎዳ የሚችለውን ያክል የክልል ቤተክህነት መቋቋምን ከመንፈሳዊ እይታ ሳይሆን ከፖለቲካዊና የማንነት ምልከታ ጋር ብቻ በማገናኘት ደርዝ የሌለው ማምታቻ የሚያቀርቡ ሰዎች አስተሳሰብም ለቤተክርስቲያን መንፈሳዊ አንድነት ከባድ ችግር የፈጠረና የሚፈጥር መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ቋንቋን በተመለከተ ግን የቤተክርስቲያን አንድነት የሚገለጠው በአንድ ቋንቋ በመጠቀም አይደለም፤ በክልል ደረጃ የቤተክርስቲያን መዋቅር ባለመኖሩም አይደለም። የቤተክርስቲያን አንድነት  በዋናነት የሚገለጠው በእምነት (ዶግማ) እና በቀኖና (ሥርዓት) አንድነት ነው።

መፍትሔውን በጥንቃቄ ማበጀት

በተነሳው ጉዳይ ጥያቄ የሚጠይቀውም ሆነ የመፍትሔ ሀሳብ የሚጠቁመው አካልም ቢሆን እኔ ያልኩት ብቻ ይሁን በማለት ሳይሆን እግዚአብሔር የፈቀደውና ለቤተክርስቲያን/ምዕመናንና ካህናት/ የሚበጃት ይሁን በማለት መንፈሳዊ አካሄድን መከተል ይጠበቅበታል፡፡ጥያቄው የሚነሳውም በውጫዊ አካል ግፊት ሳይሆን ሙሉ በሙሉ መንፈሳዊ ለሆነ ዓላማ መሆን ይኖርበታል፡፡ የመፍትሔ አማራጮችም ከግል/ከቡድን ጥቅም፣ ከመናፍቃን ተንኮልና ከፖለቲካ ሴራ በጸዳ መልኩ መቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ጥያቄዎችና የመፍትሔ ሀሳቦች በቅንነት ቢቀርቡም እንኳን አንዳንድ አካላት ይህንን ‘የለውጥ’ አጋጣሚ በመጠቀም ቤተክርስቲያንን ከማዳከም ወይም ከማጥቃት እንደማይቦዝኑ ማስተዋል ያሻል፡፡ በአስተዳደራዊ ጥያቄ ሽፋን የቤተክርስቲያኒቱ አስተምህሮና ሥርዓት የማይገዳቸው አካላት ቤተክርስቲያንን ለመከፋፈልና ምዕመናንን በመለያየት ነጣጥሎ ለማጥቃት ወይም ምንፍቅና ለማስፋፋት እንዳይጠቀሙበት ፈቃደ እግዚአብሔርን በማስቀደም በጸሎት፣ በመመካከርና በመግባባት ሊሠራ ይገባዋል። ከሁለት አሠርት ዓመታት በላይ የሀገር ውስጥና የሀገር ውጭ ሲኖዶስ በሚል በመለያየት መከራ ውስጥ ለቆየችው ቤተክርስቲያን ዛሬ ላይ ደግሞ የዚህ ክልልና የዚያ ክልል ወይም የዚህ ቋንቋና የዚያ ቋንቋ ቤተክርስቲያን የሚል ክፍፍል እንዳይመጣ ሰዎች ከራሳቸው ፍላጎት ይልቅ የቤተክርስቲያንን አገልግሎት ሊያስቀድሙ ይገባል እንላለን፡፡

ከጊዜያዊ መፍትሄው ባሻገር

የክልል ቤተክህነት ጉዳይ ከአስተዳደራዊ ጥያቄነት ይልቅ በሀገራችን ኢትዮጵያ በነበረው፣ ባለውና በሚኖረው የህዝቦች ማኅበራዊና ፖለቲካዊ መስተጋብር የቤተክርስቲያን ሚና ምን መሆን እንዳለበት ካለመገንዘብ ወይም ቤተክርስቲያንን የፖለቲካዊ ነጥብ ማስቆጠሪያ ሜዳ፣ አልያም የፖለቲካዊ ቂም ማወራረጃ መድረክ አድርጎ ከሚያስብ መለካዊ እና ስሁት እይታ የሚመነጭ ነው፡፡ ስለሆነም ጊዜ ሊሰጠው የማይገባውን አስተዳደራዊ ብልሹነት ማስተካከል እንደተጠበቀ ሆኖ በየደረጃው ያሉ የቤተክርስቲያን የአስተዳደርና አገልግሎት አካላት፣ ካህናትና ምዕመናን መሰረታዊውን የተቃርኖ ምንጭ በአግባቡ በመለየት ቅድስት ቤተክርስቲያን ሰማያዊ ተልዕኮና ተያያዥ ማኅበራዊ አበርክቶዎችን በአግባቡ ለሁሉም ማዳረስ እንድትችል ከተቋማዊ የፖለቲካ ወገንተኝነት መለየት እንደሚያስፈልግ ከመረዳት መጀመር አለባቸው፡፡

የቤተክርስቲያን አካላት የሆኑ ምዕመናንና ካህናት በየግላቸው የሚያደርጉት ነቀፌታ የሌለበት ፖለቲካዊ ተሳትፎ ከቤተክርስቲያን መንፈሳዊም ሆነ ተቋማዊ ኀልወት ጋር እየተሳከረ መቅረብ የለበትም፡፡ ይሁንና በሀገራችን ኢትዮጵያ ያሉ ልዩ ልዩ ፖለቲካዊ አካላት የቤተክርስቲያንን ምዕመናንና ካህናትም ሆነ ተቋማዊ ማንነት ለየራሳቸው ፖለቲካዊ ዓላማ ለማዋል መሞከራቸው አይቀርም፡፡ ይህም የሚደንቅ አይደለም፡፡ ታሪክን  በልካቸው ሰፍተው የሚፈልጉትን ብቻ እያዩ ደክመው የሚያደክሙ ሰዎች እንደሚመስላቸው ይህ ቤተክርስቲያንን ለፖለቲካዊ ዓላማ የመጠቀም አካሄድ ትላንት ወይም ዛሬ የተጀመረ ሳይሆን በዘመናት ሁሉ ቤተክርስቲያን እየተፈተነች ያለፈችበት የታሪክ ሂደት ነው፡፡ የቤተክርስቲያን መሪዎች ከምድራውያን ነገስታት ድርጎ ይቀበሉበት የነበረውን ዘመን “የቤተክርስቲያን ወርቃማ ዘመን” አድርገው የሚያስቡ ሰዎች ፖለቲካንም ሆነ የቤተክርስቲያንን አስተምህሮ በሚገባው ደረጃ የማይረዱ ፊደላውያን ናቸው፡፡ መሰረታዊው ጉዳይ ቀደምት የቤተክርስቲያን መሪዎች፣ ካህናትና ምዕመናን ለየዘመናቸው በሚመጥን ጥበብ ተመርተው ቤተክርስቲያንን ለእኛ እንዳደረሱልን እኛም በዘመናችን ያለውን ከፖለቲካዊ ቁርቁስ የሚወለድ ወጀብ በሚገባ ተረድተን ለዘመኑ የሚመጥን መፍትሄ ማመላከት ይኖርብናል፡፡

በሀገራችን ኢትዮጵያ ባሉት የተለያዩ ፖለቲካዊና ማኅበራዊ መስተጋብሮች የቤተክርስቲያናችንን መንፈሳዊ ማንነት፣ አስተዳደራዊ መዋቅርና እያንዳንዱን ምዕመን በአሉታዊ መልኩ የማጥቃትና የመጉዳት ግልጽ ዓላማ ያላቸውንም ሆነ በሚገባ ሳይረዱ ለቤተክርስቲያን ፈተና የሆኑባትን አካላት እንደቅደም ተከተላቸው ሳንሰለች መጋፈጥና ማስረዳት ያስፈልጋል፡፡ ቤተክርስቲያንን በግልጽ በጠላትነት ፈርጀው የከበሩ መቅደሶቿን ለሚያቃጥሉ፣ ካህናቷን ምዕመናኗን ለሚያርዱ፣ ለሚገሉ ሰዎች ምንም ዓይነት የአመክንዮ ድርደራ ማቅረብ አይጠቅምም፡፡ ይሁንና ቤተክርስቲያንን እየወደዱ፣ የአስተምህሮዋን ርቱዕነት እየመሰከሩ፣ እንደ አቅማቸውም በግልም ሆነ በቡድን፣ በሩቅም ሆነ በቅርብ መንፈሳዊ ሱታፌ እያደረጉ በፖለቲካዊ አቋም የተነሳ ከቤተክርስቲያን የሚርቁትን ግን ለመታደግ መረባረብ አለብን፡፡ ይህንንም ለማድረግ ዋና ዋና የሚባሉትን የችግር ምንጮች መለየት፣ በአቅማችን መምከርና ማስተማር እንዲሁም በአመክንዮ መሞገት ያስፈልጋል፡፡

የተማጽኖ ቃል

እስኪ በስህተት ጎዳና የተወናበዱ ወገኖቻችንን እንማልዳቸው፡- በዘመናችን ካሉ መሰረታዊ የቤተክርስቲያናችን ችግሮች አንዱ የመበሻሸቅ ፖለቲካ የወለደው ነው፡፡ የመበሻሸቅ ፖለቲካ በመርህ አይመራም፡፡ መሪ አስተሳሰቡ “ይሄን ነገር እነ እገሌ የሚወዱት ከሆነ እኛ ልንጠላው ይገባል” ከሚል ያልበሰለ እይታ የሚወለድ ነው፡፡ በታሪክ ትንተና እና በፖለቲካዊ ምልከታ ከአንተ/ከአንቺ ከሚለዩ ሰዎች ለመራቅ ስትል ሃይማኖታዊ አስተምህሮህን ዘመን በወለደው የብልጣብልጥ ተረት ወይም ከንፁህ ህሊናህ በሚላተም የኢ-አማኒነት አመክንዮ የበረዝክ ወንድማችን፣ የበረዝሽ እህታችን ለአፍታ ወደ አዕምሮህ ተመለስና/ተመለሽና “በእውነት መንገዴ መንፈሳዊ ነውን?” በማለት ራስህን ጠይቅ/ራስሽን ጠይቂ፡፡ ዛሬ በብሽሽቅ ስሜት ተውጠን የምንጥለው፣ ለሌላ የምንሰጠው ታሪክና መንፈሳዊ ስብእና ከዘመናት በኋላ ብኩርናውን እንደሸጠ እንደ ኤሳው በእንባ ብንፈልገው መልሰን አናገኘውም፡፡

በአካል የማናውቃችሁ በቤተክርስቲያን አካልነት ግን የምናውቃችሁ ፍቁራን፡- ሳይታወቃቸው የሰይጣንን የቤት ስራ የሚፈጽሙ ሰዎች የቤተክርስቲያንን አውደምህረትም ሆነ ሌሎች መገለጫዎች አንተ/አንቺ በማትስማሙበት የታሪክና የፖለቲካ አረዳድ ሲያበላሹት በማየታችሁ ሰዎቹን የተቃወማችሁ መስሏችሁ በመናፍቃንና በመሰሪ ተሃድሶአውያን የለብ ለብ ስብከት እጃችሁን ስትሰጡ ማየት ያንገበግባል፡፡ በእውነት ያሳሰባችሁ ታሪካችሁና እምነታችሁ ቢሆን ኖሮ በራሳችሁ መረዳት ታሪካችሁን እየተረካችሁ ከቅዱሳን አባቶቻችሁና እናቶቻችሁ ያለመቀላቀል የተቀበላችሁትን ነቅ የሌለበት ኦርቶዶክሳዊ አስተምህሮ  ታሪካችሁንም እምነታችሁንም በሚያጠፋ አረም ባልለወጣችሁት ነበር፡፡ ሰይጣን ቅን በሚመስል ተቆርቋሪነት ገብቶ፣ የሌሎችን ስህተት ተጠቅሞ እናንተን ከበረቱ ሲያስወጣችሁ አይታያችሁም?!

በአንፃሩ ደግሞ የቤተክርስቲያንን አውደ ምህረት ጭምር በመጠቀም የራሳቸውን የታሪክና የባህል አረዳድ በሌሎች ላይ እንደ ሃይማኖታዊ አስተምህሮ ሊጭኑ የሚፈልጉ ሰዎችን መምከር፣ ማስረዳትና መገሰፅ ያስፈልጋል፡፡ ከእነዚህ ብዙዎቹ የድርጊታቸውን ምንነትም ሆነ ውጤት በአግባቡ የሚረዱ ሳይሆኑ ዓለም ሁሉ በእነርሱ መነጽር የሚያስብ የሚመስላቸው የዋሀን ናቸው፡፡ በክርስቶስ አካሎቻችን የሆናችሁ ፍቁራን ቤተክርስቲያንን የማንም የባህልም ሆነ የቋንቋ የበላይነት መገለጫ መድረክ አድርጋችሁ አትመልከቷት፡፡ በተለይም ደግሞ ከቃለ እግዚአብሔር ጋር እየሸቀጣችሁ የእኔ የምትሉትን የባህልም ሆነ የፖለቲካ ቡድን ለመጥቀም የምታደርጉት ከንቱ ድካም እግዚአብሔርን የሚያሳዝን፣ ቤተክርስቲያንን የሚያደማ መሆኑን እወቁ፡፡ በዚህ አካሄድ የምታልሙትን ማግኘት አትችሉም፡፡ በአንተ/በአንቺ ምክንያትነት ሰይጣን ከበረቱ የሚያስወጣቸውን ደካማ ምዕመናን ነፍስ ዋጋ ጌታ ከእጅህ/ከእጅሽ እንደሚቀበል አትርሱ፡፡ የታወቁ መንፈሳዊ/ሃይማኖታዊ ጸጋዎቻችንን የእኔ ለምትለው/ለምትይው ምድራዊ ቡድን መገበሪያ አድርጋችሁ የምታቀርቡ በዚህም በክርስቶስ አካሎቻችሁ የሆኑትን በፖለቲካዊ አቋም ከአንተ/ከአንች የተለዩትን ወገኖች የምትገፋ/የምትገፊ ወድማችን/እህታችን አስተውሎታችሁን ማን ወሰደባችሁ?!

እባካችሁ ወደ ልባችሁ ተመለሱ! እባካችሁ ወደ ልባችን እንመለስ! በቤተክርስቲያን እየተሰበሰብን ለመንፈሳዊ አንድነታችን እንትጋ እንጂ ፖለቲካዊ መከፋፈልን ወደቤተክርስቲያን አስርገን አናስገባ፡፡ የቤተክርስቲያንን አስተምህሮ ባለማወቅ፣ የሃይማኖትና የፖለቲካን መንፈሳዊም ሆነ ዓለማዊ መስመር ባለመረዳት ፖለቲካዊና ባህላዊ አስተሳሰባቸውን በሌሎች ላይ ሊጭኑ የሚሞክሩትን እንዲሁም በሰበብ አስባቡ ቤተክርስቲያንን ለፖለቲካዊ ዓላማ የሚያዳክሙትን ሁሉ በያለንበት በአቅማችን የቀናውን መንገድ ልናመለክታቸው ይገባል፡፡ለዚህም የቤተክርስቲያን አምላክ፣ በሚፈለገው መጠን በማይረዱት ምድራዊ ቋንቋ ለዘመናት የቤተክርስቲያንን ትምህርት በመንፈሳዊ እዝነ ልቦና እየተረዱና እየጠበቁ ያኖሩልን የደጋግ እናቶቻችን እና አባቶቻችን አምላክ ልዑለ ባሕርይ እግዚአብሔር ይርዳን፡፡†