አሐቲ ቤተክርስቲያን፡ በቃልና በተግባር

debre eliasአርዮስን ለማውገዝ በጉባዔ ኒቅያ የተሰበሰቡ ቅዱሳን አባቶች (ሠለስቱ ምዕት) ‹‹ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተክርስቲያን እንተ ላዕለ ኩሉ ጉባዔ ዘሐዋርያት/ከሁሉ በላይ በምትሆን የሐዋርያት ጉባዔ በአንዲት ቅድስት ቤተክርስቲያን እናምናለን›› በማለት ቤተክርስቲያን አንዲት (አሐቲ) መሆንዋን ደንግገዋል፡፡ ለቤተክርስቲያናችንም ይህ የቤተክርስቲያን አንድነትን የሚያስረግጠውን ድንጋጌ የሃይማኖት ጸሎት (ጸሎተ ሃይማኖት) ዋና መመሪያዋ ነው፡፡ ቅድስት ቤተክርስተያን በቅዳሴዋም ‹‹ጸልዩ በእንተ ሰላመ ቤተክርስቲያን አሐቲ ቅድስት ጉባዔ እንተ ሐዋርያት ርትዕት በኀበ እግዚአብሔር/በእግዚአብሔር ፊት የጸናች ስለምትሆን የሐዋርያት ጉባዔ አንዲት ቅድስት ቤተክርስቲያን ጸልዩ›› እያለች ታውጃለች፡፡ በእነዚህና መሰል ጸሎቶች የቤተክርስቲያንን አንድ (አሐቲ) መሆን ስትመሰክር ትኖራለች፡፡ በዚህ የአስተምህሮ ጦማር ቤተክርስቲያን አንዲት ናት ሲባል የአንድነቷ መሠረትና መገለጫዎች ምን እንደሆኑ በአጭሩ እናቀርባለን፡፡

ቤተክርስቲያን መሪዋ አንድ መንፈስ ቅዱስ ነው፡፡

የቤተክርስቲያን መሪዋ አንድ ነው፡፡ እርሱም መንፈስ ቅዱስ ነው፡፡ የቤተክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስም ተጠሪነቱ ለአንዱ መንፈስ ቅዱስ ነው፡፡ በአንዱ መንፈስ ቅዱስ የምትመራ አንዲት ቤተክርስተያን እንጂ ከአንድ በላይ ቤተክርስቲያን የለችም፡፡ ያችውም ከቅዱሳን ሐዋርያት የተማረችውን ትምህርተ ሃይማኖትና ሥርዓተ ቤተክርስቲያን ከሐሰት ትምህርትና ከመናፍቃን ቅሰጣ በመለየት በምድር ያለች የሰማያዊት ኢየሩሳሌም አምሳል የሆነች የክርስቶስ ቤተክርስቲያን፣ በቀጥተኛነቷና ክህደት ባለመቀላቀሏ ኦርቶዶክሳዊት የምትባል፣ በጌታችን ፍጹም አምላክነትና ፍጹም ሰውነት ተዋህዶ በማመኗ ደግሞ ተዋህዶ የምትባል ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ናት፡፡ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የመሠረተልን አንዲት ቤተክርስቲያንን ነው፡፡ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ ቤተክርስቲያን አልመሠረተም፡፡ እንድንመሠረትም አላስተማረንም፡፡ ከዘመናት በኋላ ቤተክርስቲያን ተከፋፍላ እውነት ያልተዋጠላቸው ወገኖች ራሳቸውን እየለዪ የራሳቸውን ‘ቤተክርስቲያን’ በየዘመናቱ ቢመሠርቱም እውነተኛዋ ቤተክርስቲያን ግን አንዲት ናት፡፡ ስትመሠረትም፣ ከተመሠረተችም በኋላ፣ ዛሬም፣ እስከዓለም ፍጻሜም አንዲት ሆና ትኖራለች፡፡ በየዘመናቱ የሚነሱ ደገኛ አገልጋዮችም በመንፈስ ቅዱስ የተገለጠላቸውን እውነት እየመሰከሩ በዚች አሐቲ ቤተክርስቲያንም በመንፈስ ቅዱስ የሚከናወኑትን ምስጢራት ተካፍይ በመሆን በክርስትናቸው ጸንተው ለክብር ይበቃሉ፡፡

የቤተክርስቲያን  ራሷ እና መሠረቷ አንዱ ክርስቶስ ነው፡፡

ክርስቶስ የቤተክርስቲያን ራስ ነው፡፡ እርሱ የቤተክርስቲያን መሠረትም ነው (ማቴ 16፡16)፡፡ በክቡር ደሙ የዋጃትም እርሱ ነው፡፡ ቤተክርስቲያን እግዚአብሔር ወልድ ሰው በመሆኑ ከሰው ባህርይ ጋር በተዋሕዶ አንድ ሆኖ የመሠረታት ናት፡፡ ክርስቶስ ትናንት ዛሬና ነገ እስከ ዘለዓለም ድረሰ ያው ነውና የመሠረታት ቤተክርስቲያንም አንዲት ሆና ትኖራለች፡፡ ”እኔ የወይን ግንድ ነኝ፣ እናንተም ቅርጫፎች ናችሁ’ እንዳለው ሁላችን በአንዱ ግንድ በኢየሱስ ክርስቶስ ላይ የተመሠረትን ቅርጫፎች ነን፡፡ ቤተክርስቲያንም በዚህ አንድ ግንድ ላይ የተመሠረቱ ክርስቲያኖች ኅብረት ስለሆነች አንዲት ናት፡፡ በአንድ ግንድ ላይ የተመሠረትን ልንለያይና ልንከፋፈል አይገባም፡፡ ‹‹ከተመሠረተው በቀር ማንም ሌላ መሠረት ሊመሠርት አይችልምና፥ እርሱም ኢየሱስ ክርስቶስ ነው (1ኛ ቆሮ 3 : 11)›› እንደተባለው አሐቲ ቤተክርስቲያን በዚህ መሠረት ላይ የተመሠረተች ስለሆነች ሌላ አዲስ መሠረት ወይም እንደ አዲስ መመሥረት አያስፈልጋትም፡፡ አንዳንዶች ባለማወቅ አንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲተክሉ ራሳቸውን ‹‹መሥራች›› ብለው ይጠራሉ፡፡ ይህ አባባል ከምድራዊ ሕግ አሰራር የተቀዳ፣ በአብዛኛውም ቤተክርስቲያንን ለግል ጥቅምና ዝና መጠቀሚያነት የሚያስቡ የብኩን ትውልድ አካላት የሚጠቀሙበት ነው፡፡ የአሐቲ ቤተክርስቲያን መሥራች ራሱ ክርስቶስ ስለሆነ ይህ አባባል ለስሕተት ይዳርጋል፡፡

የቤተክርስቲያን ዓላማዋ አንድ ነው፡፡

የአሐቲ ቤተክርስቲያን ዓላማዋ አንድ ብቻ ነው፡፡ እርሱም ለሰው ልጅ ሁሉ ቅዱስ ወንጌልን በማዳረስ ሰው ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር ልጅ መሆኑን አምኖ፣ በስሙም ተጠምቆ፣ ምግባር ትሩፋትን ሠርቶ የእግዚአብሔርን መንግስት እንዲወርስ ማድረግ ነው፡፡ ከዚህ የተለየ ዓላማ ያላት ቤተክርስቲያን የለችም፡፡ ከዚህ የተለየ ምድራዊ ዓላማ ይዘው በቤተክርስቲያን ስም የሚጠሩ ስብስቦች ሐሰተኛ እንጂ እውተኛ፣ ምድራዊ እንጂ ሰማያዊ ቤተክርስቲያን ሊባሉ አይችሉም፡፡ እውነተኛይቱ ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ተቋም ስለሆነች ዓላማዋም ሰማያዊ እንጂ ምድራዊ አይደለም፡፡ ምንም እንኳን አንዳንድ ምድራዊ ዓላማ ያላቸው ‘አገልጋዮች’ በቤተክርስቲያን ቢኖሩም የቤተክርስቲያንን ዓላማ ግን ምድራዊ አያደርጉትም፡፡  በምድር ያለችው ቤተክርስቲያን ምሳሌ የሆነቻት ሰማያዊት ኢየሩሳሌምም አንዲት ናት፡፡ በምድር ባለችው አንዲት ቤተክርስቲያን የጸኑት ክርስቲያኖች እንደሚሰበሰቡ ሁሉ ነጻ በምታወጣ በኢየሩሳሌም ሰማያዊትም የጸደቁት፣ በጌታ ቀኝ የሚቆሙት ይሰበሰባሉ፡፡

ቤተክስቲያን የአንድነት ጉባዔ ናት፡፡

ቤተክርስቲያን በምድር ያሉ ክርስቲያኖች፣ በሰማይ በአፀደ ነፍስ ያሉ ቅዱሳን፣ እንዲሁም ቅዱሳን መላእክት በአንድነት ለምስጋና የሚተጉባት የሰማይ ደጅ ናት (ዘፍጥረት 28፡17)፡፡ እነዚህ ሁሉ ቅዱሳን ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸው አንድነት (ውህደት) ነው ቤተክርስቲያን የሚባለው፡፡ በዚህም መሠረት ቤተክርስቲያን ሁሉም ሰውና መላእክት በአንድነት የሚያመሰግኑባት እንጂ ሰው በየወገኑ እየተከፋፈለ የሚወነጃጀልባት አውድ አይደለችም፡፡ አንድነትን በአደባባይ ለይምሰል እየሰበኩ በተግባር ግን ልዩነትን የሚያስፋፉ ወገኖችም በንስሐ እስካልተመለሱ ድረስ ከቤተክርስቲያን ወገን አይደሉም፡፡ ራሳቸውን ቤተክርስቲያን (የክርስቶስ ቤተመቅደስ) ሳያደርጉ በሕንጻ ቤተክርስቲያን አካባቢ ስለተመላለሱ ብቻ የቤተክርስቲያን አካል አይሆኑም፡፡ እውተነኞቹ ክርስቲያኖች በቤተክርስቲያን ያላቸው አንድነት በፍቅር የተገነባ የመንፈስ አንድነት ስለሆነ አንዱ ለሌላው ስለመልካም ነገር የሚጸልይበት አንድነት ነው፡፡ እዚህ ላይ ማስተዋል የሚያስፈልገን ቤተክርስቲያን የአንድነት ጉባዔ ናት ሲባል የአምልኮ፣ የፍቅር፣ የሰላም፣ የመተሳሰብ፣ የመተባበር፣ የመደጋገፍ ጉባዔ ናት ማለት ነው፡፡

የቤተክርስቲያን አስተምህሮ አንድ ነው፡፡

ቤተክርስቲያን በየትኛውም የዓለም ክፍል ብትኖር፣ በየትኛውም ዘመን ብታስተምር፣ በየትኛውም ቋንቋ ብትሰብክ መሰረታዊ አስተምህሮዋ አንድ ነው፡፡ ይህም የእግዚአብሔር ልጅ ኢየሱስ ክርስቶስ በሥጋ እንደመጣ፣ ስለሰው ልጅም መከራን ተቀብሎ ሞትን ድል አድርጎ እኛን ከሲኦል ወደገነት እንደመለሰን የሚመሰክርና ሰውም ይህንን አምኖና ተጠምቆ መልካም ምግባርን ሠርቶ እንዲድን የሚያስተምር አስተምህሮ ነው፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ ‘እኛ ከሰበክንላችሁ ወንጌል ውጭ የሚሰብክላችሁ የሰማይ መልአክም ቢሆን የተወገዘ ይሁን’ ያለው የቤተክርስቲያን አስተምህሮ አንድ መሆኑን ለማሳየት ነው፡፡ እርሱም ክርስቶስ በሥጋ እንደመጣ ማስተማር፣ እንዲሁም እርሱ ባስተማረው፣ ሐዋርያት በሰበኩት፣ ሐዋርያነ አበውና ደጋግ ሊቃውንት በመንፈስ ቅዱስ ምሪት አጽንተው በጠበቁት ኦርቶዶክሳዊ የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርተ ሃይማኖትና ክርስቲያናዊ ሕይወት ያለመወላወል መጽናት ነው፡፡ ሁሉም ሐዋርያት ያስተማሩት ይህንኑ አንዱን የቤተክርስቲያን አስተምህሮ ነው፡፡ በዘመናችን ያሉት ስድስቱ ኦሪየንታል አብያተ ክርስቲያናትም (ማለትም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ፣ የግብፅ ኦርቶዶክስ፣ የሶርያ ኦርቶዶክስ፣ የአርመን ኦርቶዶክስ፣ የሕንድ ኦርቶዶክስና የኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ አብያተ ክርስቲያናት) አንድ ናቸው ስንል በአስተምህሮ (በዶግማ) ነው፡፡ በተለያየ ሀገር ሆነው የየራሳቸው ቅዱስ ሲኖዶስ ቢኖራቸውም በአስተምህሮ አንድ ስለሆኑ የአንዲት ቤተክርስቲያን አካል ናቸው እንጂ የተለያዩ አይደሉም፡፡ በአንጻሩ ደግሞ በአንዲት ቤተክርስቲያን ውስጥ ሆነው አስተምህሮዋን የማይቀበሉና የየራሳቸውን ፍልስፍና የሚያስተምሩ የውስጥ መናፍቃን የአንዲት ቤተክርስቲያን አካል አይደሉም፡፡

ቤተክርስቲያን የአንድ እግዚአብሔር ቤት ናት፡፡

በአንዲት ቤተክርስቲያን ያሉት ክርስቲያኖች የሚያምኑትና የሚያመልኩት፣ ቤተክርስቲያንም የምትሰብከው በዘመናት የማይቀየር የማይጨመርበት በፍጹም አንድነት በልዩ ሦስትነት የሚመሰገን አንድ አምላክ ነው፡፡ እርሱም አንድ እግዚአብሔር ነው፡፡ ቤተክርስቲያንም የእግዚአብሔር ቤት ናት፡፡ ጌታችን ‹‹ቤቴ የጸሎት ቤት ትባላለች (ማቴ 21፡13)›› ያለውም ለዚህ ነው፡፡ አንዲት ቤተክርስቲያን የአንዱ የእግዚአብሔር ቤት ናትና ‘የእግዚአብሔር ቤተክርስቲያን’ ትባላለች (ሐዋ 20፡23)፡፡ አንዱን እግዚአብሔርን የምታመልክ ቤተክርስቲያን የሰው ዘር ሁሉ እርሱን ስም ቀድሶ ክብሩን እንዲወርስ ታስተምራለች፡፡ ‹‹ከእኔ በቀር ሌሎች አማልክት አይሁኑልህ (ዘጸ 20፡3)›› ብሎ ለሙሴ ትዕዛዝን የሰጠውም በቤተክርስቲያን የሚመለከው እርሱ ብቻ መሆኑን ያረጋግጣል፡፡ ቤተክርስቲያን የእግዚአብሔር ቤት ናት ማለት የሰው ፈቃድ (ፍላጎት) ሳይሆን ፈቃደ እግዚአብሔር የሚፈጸምባት ናት ማለት ነው፡፡ የሰው ዝና ወይም ሥራ ሳይሆን የእግዚአብሔር ቸርነቱ፣ መግቦቱና ከሀሊነቱ የሚነገርባት ናት ማለት ነው፡፡ በቤተክርስቲያን የሚሰበሰበው ሰው እግዚአብሔርን ብሎ የመጣ የእግዚአብሔር ሕዝብ ነው ማለት ነው፡፡ በቤተክርስቲያን የሚፈጸመው አገልግሎትም ለእግዚአብሔር የሚቀርብ መስዋዕት እንጂ ምድርዊ ትርፍን ለማግኘት የሚደረግ አይደለም ማለት ነው፡፡ አሐቲ ቤተክርስቲያን የአንዱ የእግዚአብሔር ቤት ናት ስንል ይህንን ሁሉ ያጠቃልላል፡፡

ቤተክርስቲያን ክርስቲያኖች ከአንድ ምስጢር የሚካፈሉባት ናት፡፡

ቤተክርስቲያን ያመንን ሁሉ ከኢየሱስ ክርስቶስ ከጎኑ በፈሰሰው ውኃ (ማየ ገቦ) አንዲት ጥምቀትን ተጠምቀን የስላሴ ልጅነትን የምናገኝባት፣ የአንዱን ክርስቶስን ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም በአንድነት ተካፍለን፣ ተቀብለን የዘላለም ሕይወትን የምንወርስባት ቤት ናት፡፡ በቤተክርስቲያን ሁላችንም የተጠመቅነው ጥምቀት ከውኃና ከመንፈስ ቅዱስ ነው፡፡ የሁላችንም ጥምቀት የስላሴን ልጅነት የምታሰጥ ጥምቀት ናት፡፡ ይህም በጥምቀታችን አንድ መሆናችንን ያሳያል፡፡ በአሐቲ ቤተክርስቲያን የሚፈተተው የአንዱ የኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም ነው፡፡ ሁላችንም የምንቀበለው ይህንን የአንዱን የክርስቶስን ቅዱስ ሥጋና ክቡር ደም ነው፡፡ በዚህም ሁላችንም የዘላለም ሕይወትን እንወርሳለን፡፡ ይህም በቤተክርስቲያን ያለንን የመንፈስ አንድነት ያሳያል፡፡ እነዚህ ምሥጢራት በየትም ቦታ፣ በማንኛውም ጊዜ፣ ለማንኛውም ሰው፣ በማንኛውም ካህን ቢፈጸሙ ዋጋቸው አንድ መሆኑ የቤተክርስቲያንን አንድነት ያመለክታል፡፡ በአንዲት ቤተክርስቲያን (በአባታችን በእግዚአብሔር ቤት) ከአንድ ምስጢር የተካፈልንና የምንካፈል የአንድ አባትና የአንድ እናት ልጆች ከማንም በላይ አንድ መሆን ይጠበቅብናል፡፡ እንደ ጠዋት ጤዛ ረግፎ ለሚጠፋው የሥጋ ፍላጎታችን ብቻ ስንል ከአንድ አባትና እናት የተወለዱት ወንድሞቻችንና እህቶቻችን ከአባታቸው ቤት ከእናት ቤተክርስቲያን እንዲርቁ ምክንያት ብንሆን ግን በፍርድ ቀን ዋጋችን ይጠብቀናል፡፡

አንዲት (አሐቲ) ቤተክርስቲያን ማለት ‘በአንድ ሲኖዶስ እንመራለን’ ማለት ብቻ አይደለም፡፡ የቤተክርስቲያን አንድነት በአስተዳዳር መነጽር ብቻ መታየት የለበትም፡፡ በአስተዳደር አንድነት ከሆነ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ዓለም አቀፍ የአስተዳዳር አንድነት ያለው ነው፡፡ በሁሉም ዓለም ያሉት ካቶሊካዊያን በአንድ ፖፕ ይመራሉና፡፡ የቤተክርስቲያን አንድነት ግን ከአስተዳደር አንድነት በላይ ነው፡፡  በአንድ ሲኖዶስ ስር ሆነው በቋንቋ፣ በዘር፣ በፖለቲካ አመለካከት፣ በመንደርተኝነትና በምድራዊ ጥቅም የተሳሰሩ ወገኖች የየራሳቸው ‘ቤተክርስቲያን’ ይዘውና ደሴት ሠርተው የሚኖሩበት ሁኔታ የአሐቲ ቤተክርስቲያንን ጽንሰ ሐሳብ ምሉዕ አያደርገውም፡፡ አንዱ የሌላውን መልካም ካልተመኘ፣ ሁሉ ስለሰው ሁሉ ድኅነት ካልሠራ፣ አንዱ ስለሌላው ካልጸለየ፤ በአንጻሩ መደጋገፍ ሳይሆን መነቃቀፍና መፎካከር ከነገሠ አሐቲ ቤተክርስቲያን ነን የሚለውን የቃል ብቻ ያደርገዋል፡፡ ይህ በሽታ በተለይም በዝርወት ምድር በሚገኙ ቤተክርስቲያንን በዋናነት የባህልና የማኅበረሰባዊ ትስስር ማጠንከሪያ፣ የእውቅና ፈላጊ አጭበርባሪዎች ዋሻ ባደረጉ ቦታዎች ይስተዋላል፡፡

አሐቲ (አንዲት) ቤተክርስቲያን ስንል ሕይወታችን የአንድ አባትና የአንድ እናት ልጆች መሆናችንን፣ እንዲሁም በአንድ አምላክ የምናምን፣ አንዲት መንግስተ ሰማያትን ተስፋ የምናደርግ የክርስቶስ ቤተሰቦች (ክርስቲያኖች) መሆናችንን በእምነትና በተግባር የሚመሰክር ሊሆን ይገባል፡፡ በአጠቃላይ የቤተክርስቲያን አንድነት በእምነት (በአንድ አምላክ በማመን)፣ በፍቅር (የአንድ አባትና የአንድ እናት ልጆች መሆናችንና በአንድ በክርስቶስ ፍቅር መዋደዳችን) እንዲሁም በተስፋ (አንዲት መንግስተ ሰማያትን ተስፋ የምናደርግ መሆናችንን) የሚገለጥ ነው እንጂ በቃላት ‘አንድ ነን’ ወይም ‘አንድ ሆነናል’ በማለት ብቻ የምናረጋግጠው አይደለም፡፡ የቤተክርስቲያን አምላክ እግዚአብሔር የሰይጣንን ተንኮል ያፍርስልን፣ አንድነታችንንም ያጽናልን፡፡ አሜን፡፡

 

የእውቀት እምነትና የእውነት እምነት

እምነት ማለት እግዚአብሔር ታማኝ አምላክ በመሆኑ የተናገረውን በፍጹም ልብ ተቀብሎ በእግዚአብሔር የተስፋ ቃል ላይ ማረፍ ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እንዳስተማረው ‹‹እምነትም ተስፋ ስለምናደርገው ነገር የሚያስረግጥ፥ የማናየውንም ነገር የሚያስረዳ ነው።›› ዕብ 11፡1 በመጽሐፍ ቅዱስ አገላለጥ እምነት ሁለት ነገሮችን ሊያመለክት ይችላል፡፡ አንደኛው የእውቀት እምነት (የአጋንንት እምነት፣ የሞተ እምነት) ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ እውነተኛ እምነት (የተስፋ እምነት፣ በሥራ የተገለጠ እምነት) ነው፡፡ በእነዚህ ሁለት የእምነት ዓይነቶች መካከል ያሉት ዋና ዋና ልዩነቶች እንደሚከተለው ቀርበዋል፡፡

እግዚአብሔርን ማወቅ አንጻር

የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንት እግዚአብሔርን ያውቃሉ፡፡ ይህንን ዓለም እንደፈጠረ እነርሱንም እንደፈጠረ ያውቃሉ፡፡ ሰውም እርሱን አምኖ እንደሚድን ያውቃሉ፡፡ ነገር ግን እውቀታቸው ከእውቀትነት አያልፍም፡፡ እውቀታቸው ወደ መልካም ምግባር አይቀየርም፡፡ እግዚአብሔርን ማወቅ ብቻ እውነተኛ እምነት አይሆንምና እነርሱ በእውቀታቸው አይድኑበትም፡፡ ስለዚህ ነው የአጋንንት እምነት የእውቀት እምነት የሚባለው፡፡ በሐዋርያት ዘመን ክፉ መንፈስ ለማውጣት የሞከሩት ያገኙት ምላሽ ‹‹ኢየሱስንስ አውቀዋለሁ ጳውሎስንም አውቀዋለሁ፤ እናንተሳ እነማን ናችሁ?›› የሚል ነበር። ሐዋ 19፡13-16 አጋንንት ኢየሱስን አውቀዋለሁ ከማለት አልፈው ‹‹የእግዚአብሔር ልጅ›› እና ‹‹የእግዚአብሔር ቅዱሱ›› ብለው ተናግረዋል፡፡

በአንጻሩ እውነተኛ እምነት ያለው ሰው እግዚአብሔርን ያውቃል፡፡ እውቀቱም ተስፋ ያለበት ስለሆነ እውነተኛ እምነት ይሆንለታል፡፡ በእግዚአብሔር ላይ ተስፋ አለውና፡፡ ብበድለውም እንኳን አምላኬ ይቅርባይ ስለሆነ በንስሐ ብመለስ ይቅር ይለኛል፣ ልጁም ያደርገኛል ብሎ ያምናል፡፡ ስለ እግዚአብሔር ያለው እውቀት ፍቅር ስላለበት አይታበይበትምና፡፡ 1ኛቆሮ 8፡1 እውቀቱን ለጽድቅ ዓላማ ይጠቀምበታል፡፡

እምነትን በሥራ መግለጥ አንጻር

የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንት እግዚአብሔርን ያምናሉ፡፡ ይህም ማለት እርሱ አምላክ እንደሆነ ያውቃሉ፡፡ ስለዚህም ነው ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ ‹‹እግዚአብሔር አንድ እንደ ሆነ አንተ ታምናለህ፤ መልካም ታደርጋለህ፤ አጋንንት ደግሞ ያምናሉ ይንቀጠቀጡማል። አንተ ከንቱ ሰው፥ እምነት ከሥራ ተለይቶ የሞተ መሆኑን ልታውቅ ትወዳለህን?›› ያዕ 2፡19-20 ያለው፡፡ የእነርሱ እምነት መልካም ሥራ የሌለበት በክፋት የተመላና የእውቀት ብቻ ነውና፡፡ እንደዚሁም የእውነተኞች ማኅበራት፣ ጽዋና ማዕድ እንዳለ የአጋንንትም አለ፡፡ ይህም ሐዋርያው ጳውሎስ ‹‹ከአጋንንትም ጋር ማኅበረተኞች እንድትሆኑ አልወድም። የጌታን ጽዋና የአጋንንትን ጽዋ ልትጠጡ አትችሉም፤ ከጌታ ማዕድና ከአጋንንት ማዕድ ልትካፈሉ አትችሉም። 1ኛ ቆሮ 10፡20-21›› ብሎ ባስተማረው ይታወቃል፡፡

እውነተኛ እምነት ያለው ሰው ግን እምነቱ በሥራ (በተግባር) የተገለጠ ነው፡፡ እምነቱን በሥራ (ትዕዛዛትን በመፈጸም) ያሳያል፡፡ ላመነው አምላክ ሕጉን በመፈፀም ይታመናል፡፡ ከሚያምኑትም ጋር ማኅበር ይመሠርታል፣ ጽዋንም ይጠጣል፣ በማዕድም ይካፈላል፡፡ ከአጋንንት ማኅበር ግን ይርቃል፡፡ ከማያምኑ ጋር በማይመች አካሄድ አይጠመድም፡፡

እግዚአብሔርን መፍራት አንጻር

የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንት እግዚአብሔርን ይፈራሉ፡፡ የሚፈሩትም ያጠፋናል፣ ያቃጥለናል፣ ይቀጣናል ብለው ነው፡፡ በማቴዎስ ወንጌል ‹‹ወደ ማዶም ወደ ጌርጋሴኖን አገር በመጣ ጊዜ፥ አጋንንት ያደሩባቸው ሁለት ሰዎች ኢየሱስ ሆይ፥ የእግዚአብሔር ልጅ፥ ከአንተ ጋር ምን አለን? ጊዜው ሳይደርስ ልትሣቅየን ወደዚህ መጣህን? እያሉ ጮኹ። ማቴ 8፡28-34›› እና በማርቆስ ወንጌል ‹‹በዚያን ጊዜም በምኩራባቸው ርኵስ መንፈስ ያለው ሰው የናዝሬቱ ኢየሱስ ሆይ፥ ከአንተ ጋር ምን አለን? ልታጠፋን መጣህን? ማን እንደ ሆንህ አውቄአለሁ፥ የእግዚአብሔር ቅዱሱ ብሎ ጮኸ። ማር 1፡23-25›› የተጠቀሱት የአጋንንት እግዚአብሔርን መፍራት ያሰቃየናል/ያጠፋናል ከሚል የመነጨ ነው፡፡

እውነተኛ እምነት ያለው ሰውም እግዚአብሔርን ይፈራል፡፡ የሚፈራው ግን ከፍቅር የተነሳ ነው እንጂ ያሰቃየኛል/ያጠፋኛል ከሚል አስተሳሰብ  አይደለም፡፡ አምላኩን ስለሚወደው ከማክበር የተነሳ ይፈራዋል፡፡ ትዕዛዙንም ከፍቅር የተነሳ ይጠብቃል፡፡ ‹‹ከወደዳችሁኝስ ትዕዛዜን ጠብቁ›› (ዮሐ. 14፡15) እንደተባለ፡፡ እግዚአብሔርንም መፍራት የጥበብ ሁሉ መጀመሪያ ስለሆነ በእውነተኛ እምነት ያለ ሰው እግዚአብሔርን ይፈራል፡፡ ክቡር ዳዊት በመዝሙሩ “ለእግዚአብሔር በፍርሃት ተገዙ፣ በረዓድም ደስ ይበላችሁ” (መዝ. 2፡11) እንዳለ እውነተኛ እምነት ያለው ሰው እግዚአብሔርን መፍራቱ በደስታ የሚፈጸም ነው፡፡

የእግዚአብሔርን ቃል መጥቀስ አንጻር

ጌታችንን ዲያብሎስ በገዳመ ቆሮንቶስ በፈተነው ጊዜ ካቀረበለት ፈተናዎች መካከል አንዱ ‹‹መላእክቱን ስለ አንተ ያዝልሃል እግርህንም በድንጋይ ከቶ እንዳትሰናከል በእጃቸው ያነሡሃል ተብሎ ተጽፎአልና የእግዚአብሔር ልጅስ ከሆንህ፥ ወደ ታች ራስህን ወርውር›› የሚል ነበር ማቴ 4፡6 ይህም አስቀድሞ በነቢዩ ዳዊት በመዝሙር የተነገረ ቃል ነው፡፡ እንዲሁም ሐዋርያው ጳውሎስ ለልጁ ጢሞቴዎስ በጻፈው መልእክቱ ‹‹መንፈስ ግን በግልጥ፡- በኋለኞች ዘመናት አንዳንዶች የሚያስቱ መናፍስትንና በውሸተኞች ግብዝነት የተሰጠውን የአጋንንትን ትምህርት እያደመጡ፥ ሃይማኖትን ይክዳሉ ይላል፡፡ 1ኛ ጢሞ 4፡1-2›› ሲል አስጠንቅቆታል፡፡ ይህም ማለት የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንት የእግዚአብሔርን ቃል ለጥፋት ዓላማ እያጣመሙ ይጠቅሱታል ማለቱ ነው፡፡

እውነተኛ እምነት ያለው ሰውም መጽሐፍ ቅዱስን ያነባል፣ ይጠቅሳል፣ ያስተምራል፡፡ የሚጠቅስው ግን ለትክክለኛው ዓላማ በትክክለኛው መንገድ (ባለማጣመም) ነው፡፡ ይህም የእግዚአብሔርን ቃል የሚጠቅሰው ሕይወት ስለሆነ ሕይወትን ለማግኘትና ሐዋርያት ባስተማሩት መሠረት ነው፡፡ መጽሐፍ ‹‹በነቢያትና በሐዋርያት መሠረት ላይ ታንጻችኋል›› (ኤፌ. 2፡20) እንዳለ በእውነተኛ እምነት ያለ ሰው በዚህ መሠረት ላይ ታንጾ የመጽሐፍን ቃል ለድኅነት ዓላማ ይጠቀምበታል፡፡

ተአምራትን ማድረግ አንጻር

የእግዚአብሔር ምርጦች ተአምራትን እንደሚያደርጉ ሁሉ የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንትም በሰው ላይ አድረው ተአምራትን ያደርጋሉ፡፡ ለዚህም ሙሴና አሮን በፈርኦን ፊት ምልክትን ሲያሳዩ ጠንቋዮችም በአስማታቸው እንደዚያው አድርገው ነበር፡፡ ‹‹ አሮንም በትሩን በፈርዖንና በባሮቹ ፊት ጣለ፥ እባብም ሆነች። የግብፅም ጠንቋዮች በአስማታቸው በትራቸውን ጣሉ፥ እባቦችም ሆኑ፤ የአሮን በትር ግን በትራቸውን ዋጠች። ዘፀ 7፡ 9-10›› በሁለተኛውም ተአምር ‹‹አሮን በትሩንም አነሣ፥ በፈርዖንና በባሪያዎቹም ፊት የወንዙን ውኃ መታ፤ የወንዙም ውኃ ሁሉ ተለውጦ ደም ሆነ። የግብፅም ጠንቋዮች በአስማታቸው እንዲሁ አደረጉ፡፡ ዘፀ 7፡20-22›› በሦስተኛውም ‹‹አሮንም በግብፅ ውኆች ላይ እጁን ዘረጋ፤ ጓጕንቸሮቹም ወጡ። ጠንቋዮችም በአስማታቸው በግብፅም አገር ላይ ጓጕንቸሮችን አወጡ። ዘፀ 8፡6-7›› ነገር ግን የአጋንንት ተአምር ከዚህ በላይ መዝለቅ አልቻለም፡፡ የሙሴና የአሮን ግን እስራኤልን ወደ ከነዓን እስከማድረስ ድረስ ነበር፡፡

እውነተኛ እምነት ያለው ሰውም ተአምራትን ሊያደርግ ይችላል፡፡ ብዙ ቅዱሳን ብዙ ተአምራትን አድርገዋልና፡፡ ተአምራትን ማድረግ ግን ብቸኛ የቅድስና መገለጫ አይደለም፡፡ ቅዱሳን ተአምራትንም ያደረጉት በእግዚአብሔር ኃይል ነው፡፡ እዚህ ላይ ማስተዋል የሚያስፈልገው ነገር አንድ ሰው ተአምር ማድረጉ ብቻ እውነተኛ አያስብለውም፡፡ በማን ኃይል ነው ተአምር የሚያደርገው የሚለው ነው መሰረታዊው ነጥብ፡፡ የተዓምር ዓላማ ሰውን ለትምህርት ተገዢ ማድረግ ነው፡፡ የእውነተኞችን ተዓምር የሚያይ ለእውነት ትምህርት፣ የሐሰተኞቹን ተዓምር የሚያይ ደግሞ ለሐሰት ትምህርት ተገዢ የመሆን እድላቸው ሰፈ ነው፡፡ ዛሬ እውነተኛ ተዓምር አይቶ፣ ተዓምሩን ብቻ አድንቆ የመጣ ሰው ነገ የሐሰት ተዓምር ሲያይ ከተዓምሩ ጋር የሚዛመደውን ትምህርትና ስርዓት ሳይመረምር ለስህተት ትምህርት ይጋለጣል፡፡ ይህም በየዘመኑ በተደጋጋሚ የታየ እውነታ ነው፡፡ ቤተክርስቲያን የምትቆመው በተዓምር ሳይሆን በትምህርት መሆኑን መረዳት ይኖርብናል፡፡ ጌታችንም ያስተማረው፣ ሐዋርያትም የነገሩን፣ በቤተክርስቲያን ታሪክም የሚታወቀው ይሔው ነው፡፡

እግዚአብሔርን መምሰል አንጻር

የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንት አምላክ ነን አምልኩን ብለው ሰውን ያታልላሉ፡፡ በጌታ ስም በቅዱሳንም ስም በደካማ ሰው ላይ አድረው እንዲሁም መልካቸውን እየለዋወጡ ያታልላሉ፡፡ ስለዚህ ነው ሐዋርያው ‹‹እንደ እነዚህ ያሉ ሰዎች የክርስቶስን ሐዋርያት እንዲመስሉ ራሳቸውን እየለወጡ፥ ውሸተኞች ሐዋርያትና ተንኮለኞች ሠራተኞች ናቸውና። ይህም ድንቅ አይደለም፤ ሰይጣን ራሱ የብርሃንን መልአክ እንዲመስል ራሱን ይለውጣልና። እንግዲህ አገልጋዮቹ ደግሞ የጽድቅን አገልጋዮች እንዲመስሉ ራሳቸውን ቢለውጡ ታላቅ ነገር አይደለም፤ ፍጻሜአቸውም እንደ ሥራቸው ይሆናል። 2ኛ ቆሮ 11፡13-15›› ያለው፡፡

እውነተኛ እምነት ያለው ሰው ግን ክርስቶስን ይመስላል፡፡ ሐዋርያው ‹‹እኔ ክርስቶስን እንደምመስል እናንተ ደግሞ እኔን ምሰሉ (1ኛ ቆር 11፡1)›› እንዳለው ክርስቶስን ይመስላል፡፡ እውነተኛ ክርስቲያን ራሱን አይለዋውጥም፡፡ ሌላውንም አያታልልም፡፡ እውነተኛ ማንነቱን ብቻ ይገልጣል እንጂ፡፡ ይህች እውነተኛ ማንነቱም በቀናች ሃይማኖት፣ በበጎ ምግባር ያጌጠች ክርስቲያናዊ ሕይወት ናት፡፡

ዘላለም ሕይወት አንጻር

የእውቀት እምነት ብቻ ያላቸው አጋንንት ምንም አውቀት ቢኖራቸውም በእውቀታቸው መልካም ነገርን ስለማይሠሩበት  መጨረሻቸው የዘላለም እሳት ነው፡፡ በራዕየ ዮሐንስ ‹‹ያሳታቸውም ዲያብሎስ አውሬውና ሐሰተኛው ነቢይ ወዳሉበት ወደ እሳቱና ወደ ዲኑ ባሕር ተጣለ፥ ለዘላለምም እስከ ዘላለም ቀንና ሌሊት ይሣቀያሉ። ራዕ 20፡10›› እንደተባለው መጨረሻቸው ይኸው ነው፡፡

በእውነተኛ እምነት ያለ ሰው ግን መጨረሻው የዘላለም ሕይወት ነው፡፡ እውነተኛ ክርስቲያን በዚህ ምድር ላይ በተጋድሎ ኖሮ ሩጫውን ሲጨርስ የጽድቅ አክሊልን ከአምላኩ ዘንድ ይቀበላል፡፡

ስለዚህ በውሸት “እምነት” ከተባለ የመጽሐፍ ቅዱስን ትምህርት ለሥጋዊ ዓላማና ግብ ከሚያጣምም፣ እውነተኛ የመጽሐፍ ቅዱስን ዓላማ ከማይከተል፣ በተግባር ከማይገለጥ፣ በሐሰት ተዓምራት ላይ ከተመሰረተ የአጋንንት ዓይነት “እምነት” ተለይተን ከቅዱሳን ሐዋርያት በእምነት የተቀበልነውን የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ያለመበረዝና ያለመቀላቀል ተቀብለን፣ እምነታችንን በምግባራት አስጊጠን፣ በእውነተኛ ተዓምራት እንዲሁም በቅዱሳን ሁሉ ሕይወት የተገለጠችውን የእውነት እምነት ያለማመንታት ጠብቀን የመንግስቱ ወራሾች የክብሩ ቀዳሾች እንሆን ዘንድ የእግዚአብሔር ቅዱስ ፈቃድ ይሁንልን፡፡ የእውነት እምነትን የጠበቁት፣ ለእኛም በዘመናት መካከል በሕይወት የተገለጠች ሃይማኖታቸውን ከሰይጣን መከራ ጠብቀው፣ ድል በማትነሳ ረድኤት፣ ጥርጥር በሌለባት እምነት የጸኑት የቅዱሳን ሁሉ በረከት ከእኛ ጋር ይሁን፡፡ አሜን፡፡

 

ቅዱሳን ሐዋርያት፡ ንጹሐን የሆኑ የሕግ ምንጮች

ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን በየዓመቱ የጾመ ሐዋርያት መጨረሻ ላይ ሐምሌ 5 ቀን ጴጥሮስ ወጳውሎስ በማለት ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ እና ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ መልካሙን የክርስትና ገድል ተጋድለው ሰማዕትነት የተቀበሉበትን ቀን በታላቅ መንፈሳዊ ሥርዓት ታከብራለች። በተመሳሳይ መልኩ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን የሌሎችንም ቅዱሳን ሐዋርያት ዜና ገድላቸውን መዝግባ በመያዝ አገልግሎታቸውን ትዘክራለች፤ በጸሎታቸው፣ በምልጃቸው፣ በቃልኪዳናቸው ትማጸናለች፡፡ እኛም ኦርቶዶክሳውያን ሁላችን የቤተክርስቲያንን ፈለግ ተከትለን እንዲሁ እናደርጋለን፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያት የቤተክርስቲያን አዕማድ ናቸው፡፡ በእነዚህ አስተምህሮና የመጻሕፍት ትርጓሜ ላይ የተመሠረተች ቤተክርስቲያንም ‹‹ሐዋርያዊት›› ትባላለች፡፡ በዚህ አጭር የአስተምህሮ ጦማርም የቤተክርስቲያን አዕማድ የተባሉ የቅዱስ ጴጥሮስና የቅዱስ ጳውሎስን ታሪክ ምሳሌነት በመጠቀም ስለ ሐዋርያት እንዲሁም የሐዋርያትን ሥልጣንና ኃላፊነት እስከ ዓለም ፍጻሜ ስለሚሸከሙ የቤተክርስቲያን ካህናት እንዳስሳለን፡፡

የሐዋርያትን ስያሜ በተመለከተ ቅዱስ ሉቃስ እንዲህ ሲል አስፍሮታል፡፡ ‹‹በእነዚያም ወራት ይጸልይ ዘንድ ወደ ተራራ ወጣ፡፡ ሌሊቱን ሁሉ ወደ እግዚአብሔር ሲጸልይ አደረ፡፡ በነጋም ጊዜ ደቀመዛሙርቱን ጠራ፡፡ ከእነርሱም 12 መረጠ፡፡ ደግሞም ሐዋርያት ብሎ ሰየማቸው (ሉቃ 6፡12-14)፡፡›› የሐዋርያት (የካህናት) ሲመት እንዴት መሆን እንዳለበት ሥርዓትን ሲሠራ በመጀመሪያ ወደ ተራራ ወጣ፡፡ ተራራ የተባለች ቤተክርስቲያን ናት፡፡ በዚያም ሲጸልይ አደረ፡፡ የሐዋርያት ሲመት ከእግዚአብሔር ነውና የእርሱን ፈቃድ መጠየቅ እንደሚገባ በዚህ አስተማረ፡፡ ከዚያም ከመምረጥ በፊት መጥራት ይቀድማልና ደቀ መዛሙርቱን ጠራ፡፡ የተጠራ ሁሉ አይመረጥምና 12ቱን ብቻ መረጣቸው፡፡ በእርሱ በራሱ ፈቃድ መረጣቸው፡፡ ስማቸውንም ሐዋርያት ብሎ በክብር ሰየማቸው፡፡ ሐዋርያ የሚለው ቃል ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለ12ቱ ደቀ መዛሙርት የሰጣቸው ስም (ስያሜ) ነው፡፡ ለመሆኑ ሐዋርያ ማለት ምን ማለት ነው? የአንድ ሐዋርያ ኃላፊነትስ ምንድን ነው? እኛስ ለእግዚአብሔር ሐዋርያት ምን ማድረግ ይጠበቅብናል?

ሐዋርያ ማለት የተመረጠ (ምርጥ) ማለት ነው፡፡

ሐዋርያ ማለት በሰው ፈቃድ ሳይሆን በእግዚአብሔር ፈቃድ ሰውን ለማገልገል ሳይሆን በመንፈስ ቅዱስ መሪነት ለሚከናወነው መንፈሳዊ አገልግሎት የተመረጠ ማለት ነው፡፡ ሐዋርያት አንተ ለዚህች አገልግሎት የመረጥከውን ሹም እንዳሉ (ሐዋ 1፡26) መራጩ እግዚአብሔር ነው፡፡ የሐዋርያነት ምርጫው በገንዘብ አይደለም፡፡ ሲሞን በገንዘቡ ሊመረጥ አስቦ ከነገንዘቡ ጠፍቷልና (ሐዋ 8፡18)፡፡ በዝምድናም አይደለም፡፡ መራጩ ሁሉንም እኩል የሚያይ ፍትሐዊ ንጉሥ ነውና፡፡ በእውቀት ብዛትም አይደለም፡፡ እውቀት ያስታብያልና፤ያልፋልምና (1ኛ ቆሮ 8፡1)፡፡ የሐዋርያነት ምርጫው በጸሎት (በእግዚአብሔር ፈቃድ) ነው እንጂ፡፡ ስለዚህ ሐዋርያት በጌታ ፈቃድ ተመረጡ፡፡ ሲመርጣቸውም በተራራው ሲጸልይ ያደረው ይህንን ሊያስተምር ነው፡፡

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰምዖንን ከአሳ አጥማጅነት ጠርቶ ስሙን ወደ ጴጥሮስ (ዐለት) ቀይሮ በግብሩም ሰውን በወንጌል እንዲያጠምድ አድርጎታል፡፡ ሳውልን ደግሞ ከአሳዳጅነት ጠርቶ ስሙም ወደ ጳውሎስ (ብርሃን) ተቀይሮ የክርስቲያኖች አሳዳጅ የነበረው የቤተክርስቲያን አምድ እንዲሆን አድርጎታል፡፡ ባለትዳሩ ጴጥሮስን በአረጋዊነት፣ ድንግል የነበረውን ጳውሎስን በወጣትነት የጠራቸው ለሐዋርያነትም የመረጣቸው በእርሱ በራሱ ፈቃድ ነበር፡፡ አንዱ ኦሪትን ያላወቀ፣ ሌላው ኦሪትን የጠነቀቀ ቢሆኑም ሁለቱንም ለሐዲስ ኪዳን የሐዋርያነት አገልግሎት ጠራቸው፡፡

ሐዋርያ ማለት የተላከ (መልእክተኛ) ማለት ነው፡፡

ሐዋርያ ማለት እግዚአብሔር የላከው፤ የእርሱንም ወንጌል የሚመሰክር መልእክተኛ ማለት ነው፡፡ ሐዋርያ የእግዚአብሔር በጎች ከጠፉበት እንዲፈልግ የተላከ መልእክተኛ ማለት ነው፡፡ እንደ በግ በተኩላ መካከል የተላከ፣ የዋህና ብልህ ሆኖ በጎችን ከተኩላዎች የሚታደግ መልእክተኛ ማለት ነው፡፡ ሐዋርያ ለዓለሙ ሁሉ እስከ ዓለም ዳርቻ የተላከ የእግዚአብሔር መልእክተኛ ነው፡፡ ለእገሌ ወገን ወይም ለተወሰነ ልሳን ተናጋሪዎች ብቻ ሳይሆን ለሁሉም የተላከ መልክተኛ ማለት ነው፡፡ በሄደበትም ያላመኑትን እያስተማረ  እያጠመቀ ደቀ መዝሙር የሚያደርግ  መልክተኛ ነው (ማቴ 28፡28)፡፡ ጌታ በእርገቱ ዕለት ‹‹እስከምድር ዳርቻ ድረስ ምስክሮቼ ትሆናላችሁ›› (ሐዋ 1፡8) እንዳለው እስከ ዓለም ዳርቻ ለተላከለት ዓላማ ምስክር የሚሆን ማለት ነው፡፡ የክርስቶስ ምስክር ማለትም የእርሱን ቃል የሚመሰክር ማለት ነው፡፡ ሰላምን የሚሰብክ፣ ሃይማኖትን የሚያጸና፣ ትውልድን የሚያንጽ የክርስቶስ መልእክተኛ እውነተኛ ሐዋርያ ይባላል፡፡ የሰይጣን መልእክተኞች ደግሞ የሐሰት ሐዋርያት ይባላሉ፡፡

ቅዱስ ጴጥሮስ እውነተኛ ሐዋርያ (መልእክተኛ) ነበር፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እያስተማረ ወደ ፊልጶስ ቂሣርያ ሲደርስ ሰዎች ማን እንደሚሉት ሐዋርያትን ጠየቃቸው። ሐዋርያትም “አንዳንዱ መጥምቁ ዮሐንስ ነው፣ አንዳንዱ ኤልያስ ነው፥ ሌሎች ደግሞ ከነቢያት አንዱ ነው ይሉሃል” ሲሉ መለሱለት። ጌታችንም ‹‹ለመሆኑ እናንተስ ምን ትሉኛላችሁ›› ብሎ ስለ እርሱ ያላቸውን ግንዛቤ ጠየቃቸው።በዚህ ጊዜ ቅዱስ ጴጥሮስ ‹‹አንተ የሕያው እግዚአብሔር ልጅ ክርስቶስ ነህ›› ሲል መሰከረ። ጌታችን “የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ አንተ ብፁዕ ነህ፤በሰማያትያለው አባቴ እንጂ ሥጋና ደም ይህን አልገለጠልህምና። እኔምእልሃለሁ፥ አንተ ዐለት ነህ፥ በዚያች ዐለት ላይም ቤተ ክርስቲያኔን እሠራታለሁ፥የሲኦል በሮችም አይበረታቱባትም” (ማቴ. 16፡13-19)። ይህ እውነተኛ የጴጥሮስ ምስክርነት ለቤተክርስቲያን መሠረት ሆኗል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ ስምንት ምዕራፎችን የያዘ ሁለት መልእክታትን ጽፎ ለክርስቲያኖች ሁሉ ምስክር ሆኗል፡፡

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስም እውነተኛ የወንጌል መልእክተኛ ነበር፡፡ መንፈሳዊ አገልግሎቱንም የጀመረው ጌታ ካረገ በሰባት ዓመት በኋላ ነበር፡፡ በተለይም በወቅቱ አሕዛብ ይባሉ የነበሩትን በማስተማር ክርስትናን ያስፋፋ ታላቅ ሐዋርያ ነበር፡፡ አራት ታላላቅ ሐዋርያዊ ጉዞዎችን በማድረግ ወንጌልን በዘመኑ ሁሉ የመሰከረ የክርስቶስ ሐዋርያ ነበር፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ አንድ መቶ ምዕራፎችን የያዙ አሥራ-አራት መልእክታትን ጽፏል። ይህን በማድረጉ የታሠረ የተንገላታ ነገር ግን ሁል ጊዜ ስለ ቤተክርስቲያን ሲያስብ የነበረ ታላቅ ሐዋርያ ነበር፡፡

ሐዋርያ ማለት የሚከተል (ተከታይ) ማለት ነው፡፡

በሌላም በኩል ሐዋርያ ማለት ተከታይ ማለት ነው፡፡ ክርስቶስን የሚከተል የክርስቶስ ሐዋርያ ነው፡፡ መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱን ‹‹ተከተሉኝ›› ብሎ እንደጠራቸው ሁሉ ሐዋርያ ማለት ተከታይ ማለት ነው፡፡ ሐዋርያት ጌታን የተከተሉት በሁለት መንገድ ነው፡፡ የመጀመሪያው በመዋዕለ ሥጋዌ (በሥጋው ወራት) በእግር ተከትለውታል፡፡ ከዋለበት እየዋሉ ካደረበት እያደሩ ከእግሩ ሥር ቁጭ ብለው እየተማሩ በእግር ተከትለውታል፡፡ ሁሉን ትተው ተከትለውታል፡፡ ሁለተኛው ደግሞ በግብር (በሕይወትና በአገልግሎት) መከተል ነው፡፡ እርሱ እንደጾመ እየጾሙ፣ ዞሮ እንዳስተማረ ዞረው እያስተማሩ፣ መከራን እንደታገሰ መከራን እየታገሱ ተከትለውታል፡፡

ሁሉን ትቶ እግዚአብሔርን የሚከተል በመጨረሻ ታላቅ ዋጋ አለው (ማቴ 19፡27)፡፡ በሕይወቱና በአገልግሎቱ ሁሉ እግዚአብሔርን የሚያስቀድም፣ እንደ እግዚአብሔር ሕግ የሚመራ ሐዋርያ ነው፡፡ ‹‹ፍለጋውን ትከተሉ ዘንድ ምልክትን ሊተውላችሁ እርሱ ስለ እናንተ መከራን ተቀብሎአል›› (1ና ጴጥ 2፡21) እንደተባለው እውነተኞቹ ሐዋርያት ክርስቶስን መስለውታል፤ ተከትለውታልም፡፡ እውነተኛ ሐዋርያ ክፉ ምኞትን የማይከተል፣ የዓለምን ጣዕም የማይከተል ሊሆን ይገባዋል፡፡ የእግዚአብሔርን ፈቃድና የዓለምን ጣዕም አብሮ መከተልም አይቻልም፡፡ ሐዋርያ ገንዘብንም አይከተልም፡፡ ሐዋርያ አርአያ ሆኖ ሌሎችን ወደ እግዚአብሔር የሚመራ መንፈሳዊ መሪም ጭምር ነው፡፡

ቅዱስ ጴጥሮስ ጌታን ሲከተል ጌታችን በደብረታቦር ብርሃነ መለኮቱን ገልጾለታል፡፡ በደብረ ዘይት ተራራም ነገረ ምጽአቱን ሰምቶ፣ በጸሎተ ሐሙስም በጌታ እግሩን የታጠበ ሐዋርያ ነው፡፡ ጌታችን በተያዘባት በዚያች ሌሊት ግን ጌታን አላውቀውም ብሎ ሦስት ጊዜ ክዶታል፡፡ ነገር ግን አምርሮ በማልቀሱ ጌታችን ወደ ቀደመ ክብሩ መልሶት በጥብርያዶስ አደራን ተቀበለ፡፡ በበዓለ ሃምሳም በአንድ ትምህርት ሦስት ሺ ሰዎችን አሳምኖ ተጠምቀዋል፡፡ ጌታችንን አምኖ የሚከተል ቢወድቅም እንኳን በንስሐ ተነስቶ ይደምቃል፡፡ ቅዱስ ጳውሎስም ጌታን ተከተለ፡፡ በግብር በአገልግሎት ተከተለው፡፡ ጌታችን ዞሮ እንዳስተማረ ቅዱስ ጳውሎስም ዞሮ አስተምሯል፡፡ እኔ ክርስቶስን እንደምመስል እናንተ ደግሞ እኔን ምሰሉ ያለው እርሱ ክርስቶስን በሕይወት ስለተከተለው ነው፡፡

ቅዱስ ጴጥሮስ ጌታችንን ‹‹ሁሉን ትተን ተከተልንህ፣ እንግዲህ ምን እናገኛለን?›› ሲል በጠየቀ ጊዜ ጌታም “የተከተላችሁኝ እናንተ በዳግም ልደት በ12ቱ ዙፋን ትቀመጣላችሁ፤በ12ቱም ነገደ እሥራኤል ትፈርዳላችሁ። ስለስሜም ቤትን፣ ወይም ወንድሞችን፣ ወይም እኅቶችን፣ ወይም አባትን፣ ወይም እናትን፣ ወይም ሚስትን፣ ወይም ልጆችን፣ ወይም ርስቱን የተወ መቶ እጥፍ ዋጋ ያገኛል” ብሎ መመለሱ እውነተኞቹ ሐዋርያት ያላቸውን ታላቅ ክብር ያሳያል (ማቴ. 19፡27-28)።

ሐዋርያ ማለት የሚጠብቅ (ጠባቂ) ማለት ነው፡፡

ሐዋርያ ማለት ጠባቂ ማለት ነው፡፡ የጌታውን በጎች፣ ጠቦቶች፣ ግልገሎች የሚጠብቅ ማለት ነው፡፡ ሐዋርያ ጌታ በደሙ የዋጃትን ቤተክርስቲያንን የሚጠብቅ ታማኝ አገልጋይ ማለት ነው (ሐዋ 23፡20)፡፡ ተኩላ ሲመጣ በጎቹን ትቶ የማይሸሽ፣ ከተኩላም ጋር ተመሳጥሮ በጎቹን አሳልፎ የማይሰጥ፣ ራሱን ስለ በጎቹ አሳልፎ የሚሰጥ እርሱ እውነተኛ ሐዋርያ ነው (ዮሐ 10፡11)፡፡ ሐዋርያ የእግዚአብሔርን በጎች ቃለ እግዚአብሔርንና የክርስቶስን ሥጋ ወደሙን እየመገበ የሚንከባከብና መንፈሳዊ ሕይወታቸውን የሚያሳድግ ነው፡፡ እውነተኛ ሐዋርያ በጎቹ በኃጢአት ቢታሰሩ በንስሐ የሚያስፈታ ታማኝ አገልጋይ ነው፡፡ እውነተኛ ሐዋርያ በጎቹን በስማቸው የሚያውቃቸው፤ በጎቹም ድምፁን የሚያውቁት ጠባቂ ነው፡፡

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቸር ጠባቂ እንደሆነ (ዮሐ 10፡11) የእርሱም ሐዋርያት ቸር ጠባቂዎች ነበሩ፡፡ የጠባቂነቱን ኃላፊነት በቅዱስ ጴጥሮስ አማካኝነት ተሰጥቷቸዋል፡፡ ‹‹ምሳ ከበሉ በኋላም ኢየሱስ ስምዖን ጴጥሮስን። የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ ከእነዚህ ይልቅ ትወደኛለህን? አለው። አዎን ጌታ ሆይ፥ እንድወድህ አንተ ታውቃለህ አለው። ግልገሎቼን አሰማራ አለው።  ደግሞ ሁለተኛ። የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ ትወደኛለህን? አለው። አዎን ጌታ ሆይ፥ እንድወድህ አንተ ታውቃለህ አለው። ጠቦቶቼን ጠብቅ አለው። ሦስተኛ ጊዜ። የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ ትወደኛለህን? አለው። ሦስተኛ። ትወደኛለህን? ስላለው ጴጥሮስ አዘነና። ጌታ ሆይ፥ አንተ ሁሉን ታውቃለህ፤ እንድወድህ አንተ ታውቃለህ አለው። ኢየሱስም። በጎቼን አሰማራ። (ዮሐ 21፡15-17)

ሐዋርያ ማለት እንደራሴ (ተወካይ) ማለት ነው፡፡

ሐዋርያ ማለት በምድር ላይ ያለ የክርስቶስ እንደራሴ ማለት ነው፡፡ ክርስቶስ ካረገ በኋላ በምድር ላይ ያሉ ተወካዮች (ምስክሮች) ሐዋርያት ናቸው፡፡ ሐዋርያት የማሰር የመፍታት ስልጣንን የተሰጣቸው የክርስቶስ እንደራሴዎች ናቸው (ማቴ 18፡18)፡፡ እናንተን የተቀበለ እኔን ይቀበላል ያለውም ለዚህ ነው፡፡ በርኩሳን መናፍስት ላይ ስልጣንን የሰጣቸውም የእርሱ እንደራሴዎች ስለሆኑ ነው (ማቴ 10፡1)፡፡ ሕሙማንን በተአምራት እንዲፈውሱ ስልጣን የሰጣቸው፤ በደዌ የገባውን በተአምራት በክህደት የገባውን በትምህርት እንዲያስወጡ ስልጣንን የሰጣቸው፤ ሰውና እግዚአብሔርን የሚያስታርቅ ስልጣንን የሰጣቸው፤ በመጨረሻው ቀን (ባስተባሩት ወንጌል) የመፍረድ ስልጣን የሰጣቸው (ማቴ 19፡28) የእርሱ ተወካዮች ስለሆኑ ነው፡፡ ይህም ስልጣን ለሠሩበት ክብርን ያስገኘ ለማይሠበት ደግሞ የሚያስጠይቅ ነው፡፡

ሐዋርያት ጌታ በሰጣቸው ስልጣን ብዙ ተአምራትት አድርገዋል፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስ በየስፍራው ሁሉ ሲዞር በልዳ ወደሚኖሩ ቅዱሳን ደግሞ ወርዶ በዚያም ከስምንት ዓመት ጀምሮ በአልጋ ላይ ተኝቶ የነበረውን ኤንያ የሚሉትን አንድ ሰው ፈውሶታል (ሐዋ.9፡32-33)።  በኢዮጴም ጣቢታ የሚሉአት አንዲት ደቀ መዝሙር ነበረች፥ ትርጓሜውም ዶርቃ ማለት ነው፤ እርስዋም መልካም ነገር የሞላባት ምጽዋትም የምታደርግ ነበረች። በዚያም ወራት ታመመችና ሞተች፤ ጴጥሮስም ሁሉን ወደ ውጭ አስወጥቶ ተንበርክኮም ጸለየ፥ ወደ ሬሳውም ዘወር ብሎ። ጣቢታ ሆይ፥ ተነሺ አላት። እርስዋም ዓይኖችዋን ከፈተች ጴጥሮስንም ባየች ጊዜ ተቀመጠች። እጁንም ለእርስዋ ሰጥቶ አስነሣት፤ ቅዱሳንንና መበለቶችንም ጠራ ሕያውም ሆና በፊታቸው አቆማት። (ሐዋ. 9፡36-41)

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስም ታላላቅ ተአምራቶችና ድንቅ ያደርግ ነበር፡፡ እግዚአብሔርም በጳውሎስ እጅ የሚያስገርም ተአምራት ያደርግ ነበር፤ ስለዚህም ከአካሉ ጨርቅ ወይም ልብስ ወደ ድውዮች ይወስዱ ነበር፥ ደዌያቸውም ይለቃቸው ነበር ክፉዎች መናፍስትም ይወጡ ነበር (ሐዋ. 19፡11-13)። አውጤኪስ የሚሉትም አንድ ጎበዝ በመስኮት ተቀምጦ ታላቅ እንቅልፍ አንቀላፍቶ ነበር፤ ጳውሎስም ነገርን ባስረዘመ ጊዜ እንቅልፍ ከብዶት ከሦስተኛው ደርብ ወደ ታች ወደቀ፥ ሞቶም አነሡት። ጳውሎስም ወርዶ በላዩ ወደቀ፥ አቅፎም። ነፍሱ አለችበትና አትንጫጩ አላቸው። ወጥቶም እንጀራ ቆርሶም በላ፤ ብዙ ጊዜም እስኪነጋ ድረስ ተነጋገረ እንዲህም ሄደ። ብላቴናውንም ደኅና ሆኖ ወሰዱት እጅግም ተጽናኑ። (ሐዋ. 20፡7-12)

የቅዱሳን ሐዋርያት ክብር

ክርስትና ፈተናና መከራ የበዛበት ስለሆነ እውነተኛ ሐዋርያ ማለት በዚህ መከራ ውስጥ የሚጋደልና እርሱ ለክብር በቅቶ ሌሎችንም ለክብር የሚያበቃ ማለት ነው፡፡ የሐዋርያት አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ መከራን እንደተቀበለ እነርሱንም በምድር ሳላችሁ መከራ አለባችሁ ነገር ግን አይዞአችሁ ብሎ ተስፋን እንዲሰንቁ አስቀድሞ ነግሯቸዋል፡፡ ወንጌልን ስላስተማሩ የጨለማ ሥራ ይሠሩ የነበሩ ሥራቸው እንዳይገለጥባቸው ‹‹ብርሃንን ለማጥፋት›› ሲሉ ሐዋርያት ላይ መከራ አጽንተውባቸዋል፡፡

ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስና ቅዱስ ጳውሎስ በእሥር ተንገላተዋል፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ በድንጋይም ተወግሯል፡፡ እነዚህ ሁለቱ የቤተክርስቲያን አዕማድ የሆኑት ሐዋርያት ያረፉትም በሰማዕትነት ነው፡፡ ሁለቱም ያረፉት በ67 ዓ.ም. ኔሮን ቄሣር በቅድስት በቤተክርስቲያን ላይ መራር ትእዛዝን ባስተላለፈበት ዘመን ነው፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስ ቁልቁል ተዘቅዝቆ በመሰቀል፥ ቅዱስ ጳውሎስ ደግሞ በ74 ዓመት ዕድሜው በሮም ከተማ በኦስትያ መንገድ አንገቱን ተሰይፎ ክብረ ሰማዕትነት ተሸልመዋል፡፡

ቅዱስ ጳውሎስ አስቀድሞ ስለዚህ የሰማዕትነት ክብር ሲናገር ‹‹በመሥዋዕት እንደሚደረግ፥ የእኔ ሕይወት ይሠዋልና፥ የምሄድበትም ጊዜ ደርሶአል። መልካሙን ገድል ተጋድዬአለሁ፥ ሩጫውን ጨርሼአለሁ፥ ሃይማኖትን ጠብቄአለሁ፤ ወደ ፊት የጽድቅ አክሊል ተዘጋጅቶልኛል፥ ይህንም ጻድቅ ፈራጅ የሆነው ጌታ ያን ቀን ለእኔ ያስረክባል፥ ደግሞም መገለጡን ለሚወዱት ሁሉ እንጂ ለእኔ ብቻ አይደለም (2ኛ ጢሞ 4፡6-8)›› ብሏል፡፡ ቤተክርስቲያናችንም እነዚህን ሐዋርያት ሁል ጊዜ ታስባቸዋለች፡፡ ቤተክርስቲያን የሐዋርያትን ክብር የምታስበው በሐዋርያት ጾምና በበዓለ ሐዋርያት ብቻ ሳይሆን በየዕለቱ ባለው ቅዳሴ ነው፡፡ በቅዳሴው ሁሉ ከሐዋርያት መልእክት ሁለት እንዲሁም ከሐዋርያት ሥራ የዕለቱን ክፍል እያነበበች መልእክታቸውንና አገልግሎታቸውን ታስባለች፡፡ ለምሳሌ ከቅዳሴው የሚከተለውን መጥቀስ ይቻላል፡፡

ቅዱስ ሐዋርያ ጳውሎስ ሠናየ መልእክት ፈዋሴ ዱያን ዘነሣእከ አክሊለ ሰአል ወጸሊ በእንቲአነ ያድኅን ነፍሳተነ በብዝኃ ሣህሉ ወምሕረቱ በእንተ ስሙ ቅዱስ” (ቅዱስ ሐዋርያ ጳውሎስ መልእክትኽ የበጀ ያማረ ድውያንን የምታድን አክሊልን የተቀበልክ ሆይ በይቅርታውና በቸርነቱ ብዛት ስለ ቅዱስም ስሙ ሰውነታችንን ያድን ዘንድ ስለኛ ለምን ጸልይም)

ተውህቦ መራኁት ለአቡነ ጴጥሮስ ፣ ወድንግልና ለዮሐንስ ወመልእክት ለአቡነ ጳውሎስ እስመ ውእቱ ብርሃና ለቤተ ክርስቲያን” (ለአባታችን ለጴጥሮስ መክፈቻ ፣ ለዮሐንስም ድንግልና ፣ ለአባታችን ለጳውሎስም የቤተ ክርስቲያን ብርሃኗ ርሱ ነውና መልእክት ተሰጠው)›› (መጽሐፈ ቅዳሴ)፡፡

 ቤተክርስቲያናችን ለቅዱሳን ሐዋርያት ያላትን ክብር ከምትገልጽባቸው መካከል አንዱ የሐዋርያትሥራ ከመነበቡ በፊት ካህኑ “ንጹሐን ከሚኾኑ ከሕግ ምንጮች የተገኘ ጥሩ ምንጭ፣ ይኸውም የሐዋርያት የሥራቸው ነገር ነው፤”ብሎ የሚያውጀው ይገኝበታል፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያት እንደዚህ ንጹሐን የሚሆኑ የሕግ ምንጮች፤ አገልግሎታቸውም ጥሩ ምንጭ ነው፡፡

እኛና ቅዱሳን ሐዋርያት

በዘመናችን ለመንፈሳዊ አገልግሎት የሚተጉ (በተለይ በክህነቱ) ሐዋርያት ናቸው፡፡ እነ አቡነ ተክለ ሃይማኖት፣ እነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፣ እነ አቡነ አረጋዊ የእኛ ሐዋርያት ነበሩ፡፡ ስልጣን ከኃላፊነትና ከተጠያቂነት ጋር የተሰጠው ለዚህም የሚተጋ እውነተኛ ኦርቶዶክሳዊ አገልጋይ ዛሬም እንደ ጥንቱ ሐዋርያ ነው፡፡ ይህን ስልጣን የሰጣቸው አምላካችን እግዚአብሔር ስለሆነ ስልጣናቸውንና እነርሱን ልናከብር ይገባል፡፡ እግዚአብሔር አክብሮአቸዋልና፤ በማክበራችንም እንከብርበታለንና ማክበር ይኖርብናል፡፡ በዚህች ምድር ላይ ላሉ እውነተኞች የክርስቶስ ሐዋርያት ልንጸልይላቸውም ይገባል፡፡ የሃይማኖትን መንገድ ያቀኑ ዘንድ፤ ፈተና ይርቅላቸው ዘንድ በጸሎታችን ልናግዛቸው ይገባል፡፡ ቤተክርስቲያንም ይህ ጸሎት በቅዳሴው ጸሎት እንዲካተት ያደረገችው ለዚህ ነው፡፡ በአፀደ ገነት ያሉት ሐዋርያት በረከታቸው  እንዲደርሰን መታሰቢያቸውን ማድረግ፣ በምድር ያሉት ደግሞ ቡራኬያቸው እንዲደርሰንና በሄድበት ሁሉ እንዲጠብቀን ጸሎታቸውን መሻት ያስፈልገናል፡፡ የአገልግሎታቸውንም ዋጋ ማስተዋል ይገባናል፡፡ በህፃንነት ብንጠመቅ በካህን፣ በወጣትነት ተክሊል ብናደርግ በካህን፣ ከዚህ ዓለም በሞት ብንለይ ጸሎተ ፍትሐት የሚደርስልን በካህን፣ የኃጢአት ሥርየት የምናገኘው በካህን፣ ሥጋውንና ደሙን ብንቀበል በካህን፣ በደዌ ብንያዝ መንፈሳዊ ሕክምና የምናገኘው በካህን ነውና የሐዋርያት አገልግሎት በሕይወታችን ያላቸው ዋጋ ታላቅ ነው፡፡

ሐዋርያዊት የሆነችው ቤተክርስቲያናችን ቅዱሳን ሐዋርያትን የምትዘክረው ስለብዙ ምክንያቶች ነው፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ የምታመልከው አምላክ መርጧቸው ተከትለውታልና እነርሱን ማከበር እርሱንም ማክበር ስለሆነ ነው፡፡ በሁለተኛ ደረጃ ቅዱሳን ሐዋርያት ራሳቸው የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖች ሆነው የሐዲስ ቤተክርስቲያንን በምድር ላይ የመሠረቱት እነርሱ ናቸውና ቤተክርስቲያንም ራሷ የሐዋርያት ጉባዔ ናትና ሐዋርያትን ዘወትር ትዘክራቸዋለች፡፡ በሦስተኛ ደረጃ ቤተክርስቲያን በአስተምህሮ የቅዱሳን ሐዋርያትን የመጻሕፍት ትርጓሜ፣ በክህነት አገልግሎት ከሐዋርያት በቀጥታ የመጣ የሲመት ሀረግ ስላላትና ራስዋም ሐዋርያዊት ስለሆነች ሐዋርያትን ትዘክራቸዋለች፡፡ አራተኛው ምክንያት ደግሞ በቤቱና በቅጥሩ የማያልፍ ስም ስለተሰጣቸው፣ በአስራ ሁለቱ የእስራኤል ነገድ ላይ እስከመፍረድ የሚደርስ ክብርና ስልጣን ስለተሰጣቸው በረከታቸው ይደርሰን ዘንድ እንዘክራቸዋለን፡፡ በመጨረሻም ወንጌል፣ ክርስትናና ቤተክርስቲያን 2ሺ ዘመናት አልፈው ከእኛ ዘመን የደረሱት በየዘመናቱ በነበሩት የሐዋርያት አገልግሎት ነው፤ በገሊላና በአካባቢዋ ብቻ ተሰብካ የነበረችው ወንጌል እስከ ዓለም ዳርቻ የደረሰችው በሐዋርያት አገልግሎት ነው፤ ብዙ ጻድቃን ሰማዕታት ሊቃውንትን ያፈራነው የሐዋርያት አገልግሎት ወደ ሕዝብ በመድረሱ ነው፡፡ ስለዚህ ቅዱሳን ሐዋርያት እነርሱ እየቀለጡ ለእኛ ያበሩልን ስለሆኑ የክርስትናችንን ነገር ስናስብ እነርሱን ዘወትር እንዘክራቸዋለን፡፡

የእግዚአብሔር ቸርነት፣ የድንግል ማርያም አማላጅነት የቅዱሳን ሐዋርያት በረከት አይለየን፡፡

ኦርቶዶክሳዊ መዝሙር፡ ርስታችንን አጥብቀን እንያዝ (ክፍል ፬)

እንዴት እንዘምር?13322084_1095910523807229_7837358580726615838_n.jpg

ባለፉት ሦስት ተከታታይ ክፍል የመዝሙርን ምንነትና ኦርቶዶክሳዊ መዝሙር ምን መምሰል እንደሚገባው አውስተናል:: አስተምህሮ በዚህ አራተኛና የመጨረሻ ክፍል ኦርቶዶክሳዊ መዝሙርን እንዴት መዘመር እንዳለብን በመጠቆም ከአዘማመር ጋር በተያያዘ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የሚስተዋሉ ችግሮችን ታሳያለች፤ መፍትሔዎችንም ትጠቁማለች፡፡

መዝሙር ጸሎት ስለሆነ በማስተዋል በእምነት ልንዘምር ይገባል

መዝሙር ስንዘምር ዜማውን ብቻ በማሰላሰል ሳይሆን የመዝሙሩን ምስጢር አውቀን በእምነት ሊሆን ይገባል:: “አምናችኹም በጸሎት የምትለምኑትን ሁሉ ትቀበላላችሁ” እንደሚል (ማቴ ፳፩:፳፪):: ስንዘምር ልባችን ወደ ሌላ ሃሳብ ተወስዶ በሥጋዊ ስሜት የሚቀርብ ከሆነ የእግዚአብሔርን ስም በከንቱ እንደማንሳት እንዲሁ በከንፈር ማክበር ብቻ ይሆንብናል (ዘጸ ፳:፯ ኢሳ ፳፱:፲፫):: ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “ቤቴ የጸሎት ቤት ይባላል” (ሉቃ ፲፱:፳፭) እንዳለን ህሊናችን ወደ ሌላ ሃሳብ እንዳይወሰድ ልቡናችንን እየሰበሰብን መዝሙሩም የምእመናንን ልብ ለቃለ እግዚአብሔር የለሰለሰ እንዲሆን የሚያዘጋጅ መሆን አለበት:: መዝሙር ለመላእክትና በመንፈሳዊ ተጋድሎ ላሉ ምግባቸው እንደሆነ ሁሉ በፍጹም እምነት ሳናወላውል ልቡናን በመሰብሰብ ይህን ስጦታ የምንመገበው እግዚአብሔር አምላክ ድካማችንን አለማመናችንን እንዲረዳው በመማጸን ነው::

ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ በእምነት ባለማወላወል ወደ እግዚአብሔር ብንቀርብ ከልዑል እግዚአብሔር ዘንድ ለምነን የምናጣው እንደሌለ ይነግረናል (ያዕ ፩:፮-፰):: ስለሆነም መዝሙር ስንዘምር በልማድ ቃላትን በመደጋገምና ለመርሃ ግብር ማሟያ ለይስሙላ ሳይሆን በእምነትና በተመስጦ መዘመር ይገባል፡፡ እግዚአብሔር አምላክ ከአገልግሎታችን ሁሉ በላይ ዝማሬያችንን በእምነት ሲሆን ደስ ያሰኘዋል (ዕብ ፲፩:፮):: ለምሳሌ በመልአኩ ቅዱስ ገብርኤል በዓል ሠለስቱ ደቂቅን ከእቶን እሳት እንዳዳናቸው እኛም ከበዓሉ በረከትን እንዲሰጠን ስንለምን (ስንዘምር) እንደ ሦስቱ ህጻናት ባለመጠራጠር በእምነት ለዚያም በሚያበቃ ተጋድሎ እንዲሆን ያስፈልጋል:: በሌላም የጌታችንን መድኃኒታችንን ስቅለት እያሰብን ስንዘምር ክርስቶስን በእውነት የተከተሉትን እያሰብን እኛም በጊዜውም ያለጊዜውም በመታመን በቀራንዮ የነበረውን በህሊናችን እየሳልን ነው (ገላ ፫:፩)::

መዝሙር መስዋዕት ስለሆነ በንጹህ ልብ ሊቀርብ ይገባል

ኦርቶዶክሳዊ መዝሙር ለእግዚአብሔር የሚቀርብ መስዋዕት ስለሆነ በልዑል እግዚአብሔር ፊት የተወደደ መስዋዕት ሁኖ እንዲቀርብ ራስን ለንስሐ በማዘጋጀት ልቡናን በማንጻት ሕይወታችንን ልዑል እግዚአብሔር የሚቀበለው እንዲሆን በማድረግ ሊሆን ይገባል:: መዝሙረኛው ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት “የእግዚአብሔር መሥዋዕት የተሰበረ መንፈስ ነው፥ የተሰበረውንና የተዋረደውን ልብ እግዚአብሔር አይንቅም።” እንዳለ የዝማሬ መስዋዕታችን ንጹሕ ልብን እንዲሰጠን የቀናውንም መንፈስ በልቡናችን እንዲያኖርልን በመማጸን ነው (መዝ ፶:፲-፲፯ ሉቃ ፲፰:፲-፲፬):: እግዚአብሔር ትሁትና የዋህ በሆነ በተሰበረ ልብ የሚቀርብን ዝማሬ ይመለከታል:: ከቃየልና አቤል መስዋዕት የምንማረው እግዚአብሔር አምላክ ወደ መስዋዕቱ እንደተመለከተና የአቤልን መስዋዕት ንጹህ መስዋዕት አድርጎ እንደተቀበለ ነው::

እኛም በዝማሬያችን በአንድ ልብ በንጹህ ህሊና ቁመት ዝማሬያችንንም መስዋዕት አድርገን ከማቅረብ አስቀድሞ ይህን እግዚአብሔር አምላክ እንደሚፈልግ መዘንጋት የለብንም (ሐዋ ፬:፴፬):: ይህም እግዚአብሔር አምላክ ፊቱን ወደኛ እንዲመልስ የሚያደርግ ጸጋንም የሚያሰጥ ነው (፩ጴጥ ፭:፭):: በግርግር በሁከት በመገፋፋት በመለያየት በድፍረት በራስ ሃሳብ/ፈቃድ በመወሰድ ጸጋ አይገኝም (ዕብ ፲፪:፳፰-፳፱ ፪ቆሮ ፲፫:፭ ሚክ ፮:፮-፰ ሮሜ ፮:፩):: “ለአንዱ ተስፋችሁ እንደ መጠራታችሁ መጠን አንድ አካልና አንድ መንፈስ ትሆኑ ዘንድ እማልዳችኃለሁ” (ኤፌ ፬:፬):: ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ሰውነታችንን በአገልግሎታችን ወቅት እግዚአብሔርን ደስ የሚያሰኝና ሕያው ቅዱስም መሥዋዕት አድርገን ልናቀርብ በዝማሬያችንም ወቅት መዘመራችንን ብቻ ሳይሆን የእኛን ልብ የሚመረምር አምላክ ፊት እንደቆምን በማስተዋል ሊሆን እንዲገባ ያሰተምረናል (ሮሜ ፩፪:፩-፭)::

መዝሙር እግዚአብሔር የሚወደው ንጹህ መስዋዕት ሁኖ ሳለ አንዳንድ መዝሙር ተብለው በሚዘመሩት ዝማሬዎች ፉከራ ያለባቸው የራሳችንን ድካም ኃጢአት የምንመለከትበት ሳይሆን ሌሎችን ብቻ የምንኮንንበት ወይም “የእኛ ይሻላል ከሌላ” የሚል ስሜት ባለበት ሲቀርብ በልዑል አምላክ ፊት መቆማችንን የዘነጋን ያደርገናል:: ክርስትና የራስን በደል እያሰቡ ለሌላውም መልካምን የምንመኝበት ልቡናን ከፍ ከፍ በማድረግ (በመንፈሳዊ ዝግጅት)  የምንኖረው ሕይወት እንጂ በሕይወታችን ስንዝል በሚሰማን ጊዜያዊ ስሜት ወድቀን ለእግዚአብሔር የሚቀርብ መስዋዕትን ሳይሆን ስሜታችንን ብናንጎራጉር ራሳችንን እናታልላለን:: ቅዱሳት መጻሕፍት የሚያስተምሩን ‘እዘምራለሁ ንጹሕ መንገዱንም አስተውላለሁ” (መዝ ፻:፪) “በስፍራ ሁሉ ያለቍጣና ያለክፉ አሳብ የተቀደሱትን እጆች እያነሱ እንዲጸልዩ እፈቅዳለሁ” (፩ጢሞ ፪:፰) የሚለውን ነው:: ስለሆነም መዝሙራችን ከተነሳሂ ልቡና የሚወጣ፣ ተናጋሪውንም አድማጩንም ወደ ንስሃ የሚመራ መሆን አለበት፡፡

በአንዳንዶች ዘንድ ልማድ እንደሆነው በክርስቶስ ጸጋ ያገኘነውን የመዳን ሕይወት በራሳችን የተለየ ችሎታ ያገኘነው አስመስለን በመዝሙራችን ሌሎችን ማቃለል አይገባም፡፡ ይልቁንስ እንደ አባቶቻችን በፍርሃትና በመንቀጥቀጥ የየራሳችንን መዳን እንፈጽም ዘንድ በምስጋናና ራስን ዝቅ በማድረግ እግዚአብሔርን ልናመሰግን፣ ትምህርተ ሃይማኖትን ልንመሰክር ይገባል፡፡ ትህትናችን ግን ባለማወቅ መጻሕፍትን የሚተረጉሙ ሰዎች እንደሚመስላቸው ክርስቶስን የሚቃወሙትን፣ ቤተክርስቲያንን የሚያቃልሉትን፣ የሚዘርፉትን የሚያበረታታ ወይም “የማይሞቀው፣ የማይበርደው” መሆን የለበትም፡፡ መዝሙራችን ትምህርት ነውና ሰውን በሚያንጽ መልኩ፣ በፍቅር አንድ በሆነ መንፈስ በንጽህና የሚገባውን ክብር እየሰጠን ከተመላለስን በመካከላችን እንዲገኝ አምላካችን ለቃሉ የታመነ አምላክ ነው።

ዘማርያን (መዘምራን) የሚባሉት እነማን ናቸው?

በቤተክርስቲያናችን በቀዳሚነት በዝማሬ የሚታወቁት ቅዱሳን መላእክት ናቸው፡፡ እነርሱ ያለማቋረጥ “ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ” እያሉ በማይሰለች ልሳን፣ በማይጠገብ ዜማ አምላካችንን በሰማያት እንደሚያመሰግኑ ቅዱሳት መጻሕፍት ይመሰክሩልናል (ኢሳ ፮:፩-፬)፡፡ በሰማያዊ ልሳን ከቅዱሳን መላእክት ጋር እግዚአብሔርን የምናመሰግንበት የሰማይ መንግስት ምሳሌ በሆነች ምድራዊት ቤተክርስቲያን ምዕመናን ሁሉ ዘማርያን፣ አመስጋኞች ናቸው፡፡ በተለየ ሁኔታ የቤተክርስቲያንን ዜማና አዘማመር የተማሩ ሊቃውንት መዘምራን ይባላሉ፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ በሰንበት ት/ቤትና በልዩ ልዩ መንፈሳውያን ማኅበራት መዝሙር የሚዘምሩ ምዕመናን በሰንበት ት/ቤት ወጣት መዘምራን ይባላሉ፡፡ እንደዚሁም ኦርቶዶክሳዊ ዝማሬን በካሴትና በሲዲ እያዘጋጁ ለመንፈሳዊ ዓላማ የሚያውሉ ምዕመናንም እንዲሁ እየተለመደ ነው፡፡

ኦርቶዶክሳዊ ዘማሪነት ቀሚስ ከመልበስ፣ ፖስተር ከማሰራት፣ ድምጽን በካሴትና በሲዲ ከማስቀረጽ፣ ጋር ግንኙነት የለውም፡፡ እነዚህ እንግዳ መገለጫዎች አንዳንድ አገልጋዮች ዘማሪነትን የገንዘብ ማግኛ ሙያ በማድረጋቸው ምክንያት ራሳቸውን ከሌላው ማኅበረ ምዕመናን ለመለየት የሚጠቀሙባቸው የንግድ ምልክቶች (trade marks) እንጅ ኦርቶዶክሳዊ ውርስ ያላቸው አይደሉም፡፡ በተለይም ዘማሪ በመባል ታዋቂነትን በማትረፍ (celebrity culture) ኦርቶዶክሳዊ መዝሙርን ብቻ ሳይሆን ኦርቶዶክሳዊ አስተምህሮንም ለሚቆሙለት ልዩ ልዩ ጥቅም፣ ክህደትና ምንፍቅና ሲሉ በመበረዝ ምዕመናንን ጠባቂ እንደሌላቸው በጎች ከቤተክርስቲያን ማኅበር እየለዩ የሚያስኮበልሉ በበዙበት በዚህ ዘመን የዘማሪነት ግብር ትክክለኛ መገለጫዎችን መለየት ካልቻልን ለምዕመናንም በተገቢው መልኩ ካላስረዳን ታሪኩን የማያውቅ ትውልድ እንደማፍራት ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ገንዘብን መውደድ የኃጢአት ሁሉ ስር እንደሆነና ይህንን የተመኙ ከሃይማኖት እንደወጡና ራሳቸውን በብዙ ስቃይ እንደወጉ ይመክረናል (፩ጢሞ ፮:፲ ቆላ ፫:፩-፫)::

ስለሆነም ዘማሪነትን ከንግድና ከታዋቂነት ገጽታ ግንባታ (celebrity culture) በእውቀትና በብልሃት መለየትና የሰይጣንን ተንኮል ማፍረስ ያስፈልጋል፡፡ ለዚህ ከሚረዱን አሰራሮች መካከል አንዱ መዝሙራት በግለሰብ ባለቤትነት ከሚወጡ ይልቅ በሰንበት ት/ቤቶችና በማኅበራት እንዲወጡ በማድረግ ማንም የእኔነት ይዞ እንዳይመካባቸውና መውደቂያ እንቅፋትም እንዳይሆኑበት ማገዝ ይቻላል፡፡ እንደሚታወቀው ቅዱሳን መላእክትም ሆኑ አባቶቻችን መዘምራን መዝሙርን ለአምልኮና ለምስጋና በማኅበር ይዘምራሉ እንጂ አንድን ሰው በሚያገን ወይም ተከታዩን በሚያሰናክል መልኩ አይደለም፡፡ ይህ ማለት ግን አገልጋይ ዘማርያን በግል መዘመራቸው በራሱ ችግር ነው ማለት እንዳልሆነ ማስተዋል ይገባል፡፡ ዓላማውን ተረድተው፣ የቤተክርስቲያንን ትምህርትና ሥርዓት ጠብቀው፣ ለግል እውቅናና ጥቅም ሳይሆን ለቤተክርስቲያን ልዕልና የሚዘምሩትን በህሊና ዳኝነት እየተመራን ልናግዛቸው፣ ልናበረታታቸው ይገባል፡፡

ከዚህ ጋር በተያያዘ በመዝሙር የሚያገለግሉ ሁሉ የቤተክርስቲያንን እምነትና ሥርዓት አክብረው የሚያስከብሩ በሕይወታቸውም አርአያነት ያላቸው ሊሆኑ ይገባል:: አገልግሎቱን የሚሰጡ ለጸሎት የሚተጉ በሥርዓተ ቅዳሴ የሚሳተፉ ሕይወታቸው የሚያስተምር አለባበሳቸውና በሰውነታቸው ላይ የሚያኖሩት ጌጣ ጌጦች ግራ የሚያጋባ መሆን የለበትም:: ዛሬ ላይ እንደልማድ ተወስዶ በተለያየ ማህበራዊ ዝግጅቶች ላይ ዘማርያን ለሰማያዊው ዝማሬ ለታላቁ አገልግሎት ከተጠራን በኋላ ቀድመን ስንመላለስበት በነበረው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እንደመከረን እንደክርስቶስ ትምህርት ሳይሆን እንደ ሰው ወግና እንደ ዓለማዊ እንደ መጀመሪያ ትምህርት ባለ በፍልስፍና በከንቱም መታለል ቤተ ክርስቲያንን በሚያስነቅፍ ሕይወት በዘፈኑ በስካሩ በጸብ በማይጠቅም የክርክር ሕይወት ልንታይ አይገባም (ቆላ ፪:፰ ያዕ ፫:፩ ሮሜ ፪:፳፩):: ሰይጣን ከመውደቁ በፊት አገልግሎቱ ምስጋና ነበር:: የሰው ልጅም እርሱ በለቀቀው አገልግሎት እንዳይሰማራ ሰማያዊ ከሆነው መዝሙር ይልቅ ሥጋዊ ስሜትን በሚጋብዝ ከስጦታችን ውጭ እንድንመላለስ ያለበረከት ያለዋጋ እንድንቀር በልቡናችን እንክርዳድን ይዘራል:: “አንድ ጊዜ ብርሃን የበራላቸውን ሰማያዊውንም ስጦታ የቀመሱትን ከመንፈስ ቅዱስም ተካፋዮች ሆነው የነበሩትን መልካሙንም የእግዚአብሔርን ቃልና ሊመጣ ያለውን የዓለም ኃይል የቀመሱትን በኋላም የካዱትን እንደገና ለንስሐ እነርሱን ማደስ የማይቻል ነው” (ሮሜ ፮:፬-፮)::

አዘማመራችን የሚያስነቅፍ መሆን የለበትም

ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ አገልግሎትን ያለሥርዓት መፈጸም እንደማይገባ ታስተምራለች፡፡ ኦርቶዶክሳዊ ሥርዓት ማለት በመጻህፍት የተጻፈ ብቻ ማለት አይደለም፡፡ በጽሑፍ ከተቀመጡ ሥርዓቶች ባሻገር በልማድ የዳበሩ ሕግጋት አሉ፡፡ ከአዘማመር እንቅስቃሴያችን ጋር የተያያዙ ችግሮች የሚፈጸሙት መዘምራን በግል ወይም በጋራ በሚዘምሩበት ወቅት ነው፡፡ ለምሳሌ ዓይን ጨፍኖ መዘመር፣ ያለ ልክ መጮህ፣ ከመጠን በላይ መዝለል፣ ከሚገባ በላይ እንቅስቃሴን ያካትታል፡፡ እግዚአብሔር አምላክ ለፍጥረታት ሥርዓትን እንደሰራላቸው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስም የቆሮንቶስ ሰዎችን ያለሥርዓት በመሄዳቸው እንደገሰጻቸው እኛም እግዚአብሔር የሥርዓት አምላክ እንደሆነና በቤተክርስቲያን የሚከናወኑ አምልኮታዊ ሥርዓቶች አሰላለፋችንና እንቅስቃሴያችን እግዚአብሔር የሥርዓት አምላክ መሆኑን በመረዳት ወንጌልን የሚሰብክ በአገባብና በሥርዓት ሊሆን ይገባል (፩ቆሮ ፲፬:፵ መዝ ፻፵፪:፮ መዝ ፭:፫ ፩ቆሮ ፲፬:፵)::

በቤተክርስቲያናችን ልማድ በማኅሌትና በመዝሙር ወቅት ስሜታዊ የሚሆኑ አገልጋዮች ቢኖሩ እንኳ የቤተክርስቲያን አባቶች ጸናጽሉን በመጠቀም ምልክት እየሰጡ ያስቆሟቸዋል እንጅ ለነቀፋ አሳልፈው አይሰጧቸውም፡፡ ቅዱሳት መጻሕፍትን ያለአውዳቸው የሚጠቅሱ የሚቆነጻጽሉ ሰዎች ክቡር ዳዊት በታቦተ ጽዮን ፊት ራስን በመናቅ ከዘመረው መዝሙር ጋር በማስመሰል የዋሃንን ለማሳት ይሞክራሉ፡፡ ሰይጣን ሁልጊዜም ስህተቱን በቃለ እግዚአብሔር የተደገፈ ለማስመሰል እንደሚጥር ይታወቃል፡፡ እኛ ግን እናስተውል፣ ተመስጦና ራስን መናቅ ከስሜታዊነት ጋር አይገናኙም፡፡ ይልቁንም ተመስጦና ስሜታዊነት ተቃራኒዎች ናቸው፡፡ ክቡር ዳዊት በተመስጦ፣ ራስን ዝቅ በማድረግ ዘመረ እንጅ ስሜታዊ አልነበረም፡፡ መዝሙር ስንዘምር ሊኖረን የሚገባው ተመስጦ ብንችል አባታችን ቅዱስ ያሬድ በንጉሡ በአጼ ገብረመስቀል ፊት ሲዘምር በጦር መወጋትን እንኳ እስከማይሰማው ድረስ የተመሰጠውን ተመስጦ ሊመስል ይገባል፡፡

ስንዘምር ሰዎች ምን ይሉናል ብለን ለራሳችን ክብር ከተጨነቅን ለክቡር ዳዊት የተሰጠ ቡራኬ ይቀርብናል፡፡ በዝማሬያችን እግዚአብሔር አምላክ የብርሃን አምላክ ነው ስንል ዓይናችንን ወደ እርሱ በማቅናት (በመጨፈን ሳይሆን መዝ ፻፵፪:፮) በእንቅስቃሰያችንም መገፋቱን መከራ መቀበሉን ስንመሰክር መንፈሳዊ ዋጋም አለን:: ምድራዊ ሥርዓት ልዩ አሰላለፍና ክብር ካለው ለሰማይና ምድር ፈጣሪ የሚቀርበው መላው እንቅስቃሴያችን የድምጽ አወጣጣችን እንደአንድ ልብ መካሪ አንድ ሃሳብ ተናጋሪ ተጨንቀን ተጠበን ሊሆን ይገባል:: በዚህም እግዚአብሔር አምላክ የአቤልን መስዋዕት እንደተመለከተ የእኛንም በመዝሙር የምስጋና መስዋዕት ይቀበልልናል::

በመዝሙር ወቅት የዜማ መሣርያዎች አጠቃቀማችንና አያያዛችን እንዲሁም መዝሙሩን ከጨረስን በኋላ ስናስቀምጣቸው እንዲሁ በሥርዓቱ መሆን አለበት፡፡ በካህናት የማህሌት ዝማሬን ስንመለከት ካህናቱ ከበሮውን ሲመቱ እንዲሁ በዘፈቀደ ሳይሆን ምስጢርን ጠብቀው ሲጀምር በእርጋታ ምሳሌነቱም አይሁድ ጌታችንን እያፌዙ ለመምታታቸው ዝማሬው ተሸጋግሮ  በፍጥነት ሲመታም ሰንበት እንዳይገባባቸው በዚህም ጲላጦስም ምክንያትን አግኝቶ እንዳያድነው በማለት ያንገላቱበት ምሳሌ ነው:: “በጥበብ ሁሉ እርስ በርሳችሁ አስተምሩና ገሥጹ። በመዝሙርና በዝማሬ በመንፈሳዊም ቅኔ በጸጋው በልባችሁ ለእግዚአብሔር ዘምሩ” እንዲል (ቆላ ፫:፲፮)። የከበሮ ሰፊው አፍ (ገጽ)  የመለኮት ምሳሌ ነው ስላልን  ስናስቀምጥም አስተማሪነት እንዲኖረው ወደ ላይ መሆን አለበት:: ይህም ለሚመለከተው እንቅስቃሴያችን ድርጊታችን በመላው ሥርዓታችን ወንጌል የክርስቶስ መስቀል ሁኖ የተዋህዶን ምስጢር አስረጅ ለእኛም ለእግዚአብሔር ተብሎ የተለየን የዜማ መሳርያ የሚገባውን ክብር መስጠታችን ዋጋን የሚያሰጠን ነው::

በአጠቃላይ በዝማሬያችን የሌላውን ተመስጦ በማይነካ አንድ ወጥ በሆነ የእንቅስቃሴ ስልት በሙሉ ስሜታችን ይህን ታላቅ ምስጢር እያስተዋልን የመዝሙሩን ባለቤት ልዑል እግዚአብሔር መዝሙሩን በአንደበታችን እንዳኖረልን ተገንዝበን ልንዘምር ይገባል (ያዕ ፩:፰):: ሌላው በመዝሙር አገልግሎት ልናስተውል የሚገባን የምንዘምረው መዝሙር ወቅቱን የጠበቀ መሆኑን ነው:: ቤተክርስቲያን ሁሉ ነገሯ ሥርዓት ነውና ዓመቱን በዘመናት ከፍላ ለምስጋናም የሚስማማውን ሰርታ አዘጋጅታለች:: በሃይማኖት ጸሎታችን አንዲት ቤተክርስቲያን ብለን እንደመሰከርን ወቅቱን ጠብቀን ከዕለቱ ጋር የሚስማማውን ብንዘምር የአባታችንን ቤት ያወቅን ለእናታችን ቤተ ክርስቲያንም ታዛዦች ነን::

ማጠቃለያ

ኦርቶዶክሳዊ መዝሙር ለእግዚአብሔር የሚቀርብ መስዋዕት እንጂ ለሰዎች የሚቀርብ ‘ዝግጀት’ አይደለም፡፡ ስለዚህም እግዚአብሔር አምላክ የሥርዓት አምላክ ነውና ለእርሱም የሚቀርብ መዝሙር በሥርዓት ሊሆን ይገባዋል፡፡ ቤተክርስቲያንም በሁሉ አገልግሎታችን እና ተሳትፎአችን መንፈሳዊ ዋጋ እንዲያሰጠን ዓመቱን በዘመናት ከፍላ በዝማሬያችንም ቅዱሳት መጻሕፍትን መሠረት ባደረገና የቅዱሳን አባቶችን አሰረ ፍኖት በተከተለ አካሄድ ሰማያዊውን የዜማ ስልት ተከትለን አስተማሪነት ባለው ምስጋና እንድናመሰግን ሥርዓትን ሠርታልናለች:: እኛም በሁለንተናችን ትምህርቷን መስለን ለቤተክርስቲያንም ሥርዓት የመገዛት መንፈሳዊ ግዴታ አለብን:: በግልም ሆነ በማኅበር ስንዘምር ልናስተውላቸው የሚገቡንን እያስተዋልን፤ ዝማሬያችንም ፍጹም ለልዑል እግዚአብሔር የሚቀርብ ስለሆነ ‘መታዘዝ ከመስዋዕት ይበልጣልና’ በፍጹም ትህትናና በእምነት፤ ለቤተ ክርስቲያንም ሥርዓት በመታዘዝና ዋጋ የሚያሰጠን እንደሚሆን በማሰብ ሊሆን ይገባል:: የመዝሙሩ የምስጢር፣ ቅንብር እና የእንቅስቃሴ ስልት ምስጢሩን የጠነቀቀና ወቅቱን የጠበቀ ሆኖ የዝማሬም ሥርዓታችን ከቤተክርስቲያን ሥርዓት አንጻር በጾም በበዓላት በዘመናት መደብ ሰጥታ እንዳቆየችልን ሁሉ ሊዘመሩ የሚገባቸውን ዝማሬዎች እንደሥርዓቱ ልንከተላቸው ይገባል:: ለዚህም ሰንበት ትምህርት ቤቶች ትምህርተ ሃይማኖትና ሥርዓተ ቤተክርስቲያንን  የተከተለ  የመዝሙር ሥርዓት እንዲኖር ትልቁን አስተዋጽኦ ማድረግ ይችላሉ::

ለእግዚአብሔር ክብር ምስጋና ይሁን!