ጾመ ነቢያት: አስተምህሮ፣ ስብከት፣ ብርሃንና ኖላዊ

የነቢያት ጾም

ጾመ ነቢያት (የገና ጾም)  ከሰባቱ የአዋጅ አጽዋማት መካከል አንዱ ሲሆን “ጾመ ነቢያት” የተባለበት ምክንያት ነቢያት ስለጾሙት ነው፡፡ “ነቢያት የጾሙት ስለምንድን ነው?”  ቢሉ ለአዳም የተሰጠውን “አምስት ሺህ አምስት መቶ ዘመን ሲፈጸም ከልጅ ልጅህ ተወልጄ አድንሃለሁ” የሚለውን የተስፋ ቃል በማሰብ ከሰማየ ሰማያት ይወርዳል፣ ከድንግል ማርያም ይወለዳል፣ በሞቱም ሞት የተፈረደበትን የሰው ልጅ ነፃ ያወጣዋል ብለው ነው፡፡ “ይህንን ጾም የትኞቹ ነቢያት ናቸው የጾሙት?” ቢሉ ሊቀ ነቢያት ሙሴ 40 ቀን ጾሟል (ዘፀ 34፡27)፤ ነቢዩ ኤልያስም 40 ቀን ጾሟል (1ኛ ነገ 19፡1)፡፡ በተጨማሪም በተለያየ ዘመን የነበሩት ነቢዩ ዕዝራ፣ ነቢዩ ነህምያ፣ ነቢዩ ዳንኤል እንዲሁም ክቡር ዳዊት ጾመዋል፡፡

“ነቢያት ይወርዳል ይወለዳል ብለው ከጾሙ፤ እኛ እርሱ ወርዶ፣ ተወልዶ ተሰቅሎ ካዳነን በኋላ ያለን የሐዲስ ኪዳን ክርስትያኖች ስለምን የነቢያትን ጾም እንጾማለን?” ቢሉ እኛ የነቢያትን ጾም የምንጾመው እንደቀደሙት ነቢያት ይወርዳል ይወለዳል እያልን ሳይሆን የቀደሙት ነቢያት ይወርዳል ይወለዳል እያሉ የጾሙትን በማሰብ በመጾማችን ድኅነተ ሥጋ፣ ድኅነተ ነፍስ፣ በረከተ ሥጋ፣ በረከተ ነፍስ እንድናገኝበት ነው፡፡”ጾመ ነቢያት (የገና ጾም)  ከኅዳር 15 ጀምሮ እስከ ታኅሳስ 28 ቀን (በዘመነ ዮሐንስ እስከ ታኅሳስ 27 ቀን)  ድረስ ለ44 ቀናት (በዘመነ ዮሐንስ ለ 43 ቀናት)  ይጾማል፡፡ ከእነዚህም መካከል 40 ቀናት ጾመ ነቢያት፣ 3 ቀናት ጾመ አብርሃም ሶርያዊ ሲሆኑ የቀረው 1 ቀን ደግሞ የገሃድ ጾም ነው (ፍትሐ ነገሥት አንቀጽ 15 ቁጥር 565፣ 567)፡፡ ጾመ ነቢያትን ከኅዳር 15 ጀምሮ ሳይጾሙ የልደትን ዋዜማ ብቻ መጾም የቤተክርስቲያን ሥርዓት አይደለም፡፡

የነቢያት ጾም ስያሜዎች

እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ዓለምን ለማዳን ሲል የሰውን ሥጋ ስለ መልበሱ፤ ወደ ግብጽ ስለ መሰደዱ፤ በባሕረ ዮርዳኖስ ስለ መጠመቁ፤ በትምህርቱ ብርሃንነት ጨለማውን ዓለም ስለ ማብራቱ፤ ለሰው ልጆች ድኅነት ልዩ ልዩ መከራን ስለ መቀበሉ፤ ስለ መሰቀሉ፣ ስለ ሞቱ፣ ትንሣኤው፣ ዕርገቱና ዳግም ምጽአቱ በየዘመናቱ የተነሡ ቅዱሳን ነቢያት በመንፈስ ቅዱስ ተቃኝተው ትንቢት ተናግረዋል፤ ትንቢቱ ደርሶ፣ ተፈጽሞ ለመመልከትም ‘አንሥእ ኃይለከ ፈኑ እዴከ፤ ኃይልህን አንሣ፤ እጅህን ላክ” እያሉ በጾም በጸሎት ተወስነው አምላክ ሰው የሚኾንበትን ጊዜ በቀናት፣ በሳምንታት፣ በወራትና በዓመታት እያሰሉ ሲጠባበቁ ቆይተዋል፡፡ ይህ ጾም፡-

  1. የእግዚአብሔርን ሰው መኾን ሲጠባበቁ የኖሩት የነቢያት ትንቢትና ጸሎት በጌታችን መወለድ ፍጻሜ ያገኘበት ወቅት በመኾኑ ‹‹ጾመ ነቢያት (የነቢያት ጾም)›› እየተባለ ይጠራል፡፡
  2. ለአዳም የተነገረው የድኅት ተስፋ ስለ ተፈጸመበትም ‹‹ጾመ አዳም (የአዳም ጾም)›› ይባላል፡፡
  3. ስለ እግዚአብሔር ሰው መኾን በስፋት ትምህርተ ወንጌል የሚሰጥበት ወቅት በመኾኑም ‹‹ጾመ ስብከት (የስብከት ጾም)›› ይባላል፡፡
  4. የጾሙ መጨረሻ (መፍቻ) በዓለ ልደት በመኾኑ ደግሞ ‹‹ጾመ ልደት (የልደት ጾም)›› በመባል ይታወቃል፡፡
  5. እንደዚሁም ‹‹ጾመ ሐዋርያት›› ይባላል፡፡ ቅዱሳን ሐዋርያት ‹‹በዓለ ትንሣኤን ዐቢይ ጾምን ጾመን እናከብረዋለን፤ በዓለ ልደትንስ ምን አድርገን እናከብረዋለን?›› በማለት ነቢያት የጾሙትን ከልደተ ክርሰቶስ በፊት ያለውን ጾም ጾመዋልና፡፡
  6. በተመሳሳይ መልኩ ይህ ጾም ‹‹ጾመ ፊልጶስ (የፊልጶስ ጾም)›› ተብሎ ይጠራል፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ፊልጶስ በአፍራቅያና አውራጃዋ ዅሉ እየተዘዋወረ በጌታችን አምላካችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስም ወንጌልን በማስተማር፣ ድንቅ ድንቅ ተአምራትን በማድረግ ብዙዎችን ወደ አሚነ እግዚአብሔር ሲመልስ ቆይቶ ትምህርቱን በማይቀበሉ የአፍራቅያ ሰዎች አማካይነት በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡ ደቀ መዛሙርቱ ሥጋውን ሊቀብሩ ሲሉም ስለ ተሰወረባቸው የሐዋርያውን ሥጋ ይመልስላቸው ዘንድ ሱባዔ ይዘው፣ በጾም በጸሎት ተወስነው በለመኑት ጊዜ እግዚአብሔር ልመናቸውን ተቀብሎ በ፫ኛው ቀን መልሶላቸው ሥጋውን (አስከሬኑን) በክብር አሳርፈውታል፡፡ ደቀ መዛሙርቱ የሐዋርያውን ሥጋ ካገኙ በኋላ እስከ ጌታችን ልደት ድረስ ጾመዋል፡፡ ስለዚህም ጾመ ነቢያት ‹‹ጾመ ፊልጶስ›› እየተባለ ይጠራል፡፡
  7. ከዚሁ ዅሉ ጋርም ወልደ አምላክ ክርስቶስን በግብረ መንፈስ ቅዱስ እንደምትፀንሰው እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን መልአኩ ቅዱስ ገብርኤል ካበሠራት በኋላ እመቤታችን ‹‹ሰማይና ምድር የማይወስኑትን አምላክ ፀንሼ ምን ሠርቼ እወልደዋለሁ?›› በማለት ጌታችንን ከመውለዷ አስቀድማ ጾማዋለችና ይህ ጾም ‹‹ጾመ ማርያም›› በመባልም ይታወቃል፡፡

አስተምህሮ (አስተምሕሮ)

ወቅቱ/ጊዜው፡ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን የዘመን አከፋፈል መሠረት ከኅዳር 6 ጀምሮ እስከ ታኅሣሥ 7 ወይም 13 ቀን ድረስ ያለው ወቅት ዘመነ አስተምሕሮ (አስተምህሮ) ይባላል፡፡

አስተምህሮ፡ ቃሉ በሃሌታው “ሀ” (“አስተምህሮ” ተብሎ) ሲጻፍ የቃለ እግዚአብሔር ማስተማሪያ (የትምህርተ ወንጌል) ዘመን ማለት ነው፡፡ ሥርወ ቃሉም “መሀረ – አስተማረ፤ ለመምህር ሰጠ፤  መራ፤ አሳየ፤ መከረ፤ አለመደ” ወይም “ተምህረ – ተማረ፤ ለመደ” የሚለው የግእዝ ግስ ሲሆን፣ ይኸውም የእግዚአብሔር ቸርነቱ፣ ርኅራኄው፣ ትዕግሥቱና የማዳን ሥራው በቤተክርስቲያን በስፋት የሚሰበክበት ጊዜ ነው፡፡

አስተምሕሮ፡ ቃሉ በሐመሩ “ሐ” (“አስተምሕሮ” ተብሎ) ሲጻፍ ደግሞ የምሕረት፣ የይቅርታ ዘመን ማለት ነው፡፡ ሥርወ ቃሉም “መሐረ – ይቅር አለ፣ ዕዳ በደልን ተወ” ወይም “አምሐረ – አስማረ፤ ይቅር አሰኘ፤ አራራ፤ አሳዘነ” የሚለው የግእዝ ግስ ነው፡፡ ዘመነ አስተምሕሮ ስለ እግዚአብሔር ቸርነትና ርኅራኄ፤ እርሱ በደላችንን ሁሉ ይቅር እንደሚለን እኛ ምእመናንም እርስ በእርስ ይቅር መባባል እንደሚገባን ትምህርት የሚሰጥበት ወቅት ነው፡፡

ዘመነ አስተምህ(ሕ)ሮ፡ ዘመነ አስተምሕሮ ስለ እግዚአብሔር ቸርነትና ርኅራኄ፤ እርሱ በደላችንን ሁሉ ይቅር እንደሚለን እኛ ምእመናንም እርስ በእርስ ይቅር መባባል እንደሚገባን ትምህርት የሚሰጥበት ጊዜ ነው፡፡ ይህ ዘመነ አስተምሕሮ ቤተ ክርስቲያን ስለ ልጆቿ ይቅርታ የምትጠይቅበት፤ ምእመናንንም ስለ በደላቸው ይቅርታ የሚጠይቁበት፤ ስለዚህም በስፋት ትምህርት የሚሰጥበት ዘመን ነው፡፡

በዘመነ አስተምሕሮ የሚገኙ ሰንበታት፡ በቅዱስ ያሬድ የዜማ መጻሕፍት እንደተቀመጠው በዘመነ አስተምሕሮ ውስጥ የሚገኙ ሰንበታት (እሑዶች) አስተምሕሮ (ኢተዘኪሮ)፣ ቅድስት (ሎቱ ስብሐት)፣ ምኵራብ (አምላክ ፍጹም በሕላዌሁ)፣ መጻጉዕ (ይቤሉ እስራኤል) እና ደብረ ዘይት (ሠርዐ ሰንበተ ለሰብእ እረፍተ) ተብለው ይጠራሉ፡፡ ሳምንታቱን በዚህ መልክ የከፋፈለውም ሊቁ ቅዱስ ያሬድ ነው (ድጓ ዘአስተምህሮ)፡፡ ከመጀመሪያው ሳምንት (ከአስተምሕሮ) በቀር የአራቱ እሑዶቹ ስያሜ ከዐቢይ ጾም ሰንበታት ጋር አንድ ዓይነት ነው፡፡

የሰንበታቱ ስያሜ ከዐቢይ ጾም ጋር ተመሳሳይ ነውን? የዘመነ አስተምህሮ ሰንበታት (እሑዶች) ስያሜ ከዐቢይ ጾም ሰንበታት ስያሜ ጋር ተመሳሳይ ይሁን እንጂ በእነዚህ ሳምንታት ሌሊት የሚዘመሩ መዝሙራት፣ በቅዳሴ ጊዜ የሚነበቡ ምንባባትና የሚቀርቡ ትምህርቶች ግን በይዘትና በምሥጢር ይለያያሉ፡፡ ትምህርቶቹ በምስጢር ይለያያሉ ስንልም በዚህ ወቅት የሚነገረው ምሥጢርና ይዘት በወቅቱ ላይ የሚያተኩር መሆኑን ለመግለጽ ነው እንጂ በየትኛውም ጊዜ በቤተክርስቲያናችን የሚቀርበው ትምህርት አንዱ የእግዚአብሔር ቃል ብቻ ነው።

ዘመነ ስብከት

በነቢያት ጾም ውስጥ ከታህሳስ 7 እስከ ታህሳስ 26 ቀን ያለው ዘመን ዘመነ ስብከት ይባላል፡፡ ዘመነ ስብከት የተባለበት ምክንያትም ነቢያት የጌታን በሥጋ መምጣት አምልተውና አስፍተው በትንቢትና በትምህርት መስበካቸውን ቤተክርስቲያን እያሰበች ሰውን ለማዳን ወደ ምድር የመጣውን አምላክ የምትሰብክበት ወቅት በመሆኑ ነው፡፡

ስብከት: የዘመነ ስብከት የመጀመሪያው ሰንበት (እሑድ) ‹‹ስብከት›› ይባላል፡፡ በዚህ ሰንበት በኦሪተ ሙሴ፣ በነቢያትና በመዝሙራት አስቀድሞ ስለክርስቶስ ሥጋን ተዋሕዶ ሰው መሆን ትንቢት ተነግሮ፣ ምሳሌ ተመስሎ፣ ሱባዔ ተቆጥሮ እንደነበር ይነገራል፤ ይሰበካልም፡፡ ስለዚህ ነቢያቱ አስቀድመው መምጣቱን ሰብከው ስለነበር ያንን ለማሰብ ይህ ሰንበት ‹‹ስብከት›› ተባለ፡፡ ስብከት ማለት ሰውን ከእግዚአብሔር ጋር የሚያገናኝ ትምህርት ማለት ሲሆን በዚህ ሳምንት ከልደተ አብርሃም እስከ ልደተ ዳዊት ባለው ትውልድ ወስጥ ስለ ክርስቶስ ሰው መሆን የተሰበከው ስብከት ይታሰባል፡፡

የነቢያት ስብከት: በስብከት ሰንበት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሙሴ በሕግ ነቢያትም በትንቢት እንደጻፉለት የሚናገረው ወንጌል ይነበባል (ዮሐ 1፡44)፡፡ ነቢየ እግዚአብሔር ዳዊትም ‹‹እጅህን ከአርያም ላክ አድነኝም›› (መዝ 143፡7) በማለት ስለክርስቶስ ማዳን በትንቢት መነጽር ተመልክቶ የዘመረው የመዝሙር ክፍል እንዲሁ ይሰበካል፡፡ ከዐበይት ነቢያት አንዱ የሆነው ነቢየ እግዚአብሔር ኢሳይያስም ‹‹ሰማዮችን ቀድደህ ምነው ብትወርድ! ተራሮችም ምነው ቢናወጡ›› (ኢሳ 64፡1) ብሎ ስለክርስቶስ ከሰማየ ሰማያት መውረድ፣ ከድንግል ማርያምም መወለድ የተናገረውን ትንቢት ቤተክርስቲያን ትሰብካለች፡፡

የቤተክርስቲያናችን ስብከት: ብርሃናተ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ “እኛስ የተሰቀለውን ክርስቶስን እንሰብካለን” (2ኛ ቆሮ 4፡5) እንዳለው ቤተክርስቲያን በተለይ በዘመነ ስብከት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለሰው ልጆች የሰጠውንና የፈጸመውን የማዳን ተስፋ ትሰብካለች፡፡ ቅዱስ ያሬድም በመዝሙሩ “ከዓለም በፊት የነበረውንና መድኃኒት የሆነውን ወልድን እንሰብካለን” እንዳለ  ቤተክርስቲያናችን መቼም ቢሆን መቼ፣ በጊዜውም አለጊዜውም፣ ሲሞላም ሲያጎድልም ስለ ኃጢአታችን የሞተውንና አምላክ ወልደ አምላክ  የሆነውን ክርስቶስን ትሰብካለች።

ብርሀን

የዘመነ ስብከት ሁለተኛው ሰንበት ‹‹ብርሀን›› ይባላል፡፡ ነቢያት የነፍሳችን ብርሀን ይወለዳል ብለው ስለመስበካቸው፣ እውነተኛ ብርሀን ይመጣል ብለው ሰለማስተማራቸው የሚታሰብበት ሲሆን በዚሁ ኢየሱስ ክርስቶስ አማናዊ ብርሀን መሆኑ ይሰበካል፤ ይዘመራልም፡፡ ከዚሁ ጋር ዘመነ ብሉይ መከራ ሥጋ፣ መከራ ነፍስ የጸናበት የሰው ልጅ ብርሃን ከሆነው አምላክ ጋር የተራራቀበት ስለነበር ነቢያት ያሉበትን ያን ዘመን ጨለማ ብለው በመግለጥ የነፍሳችን ብርሀን ይወለዳል፣ እውነተኛ ብርሃን ይመጣል ብለው ስለመስበካቸው የሚታሰብበት ቀን/ሳምንት/ ነው። በዚህ ሳምንት ከልደተ ዳዊት እስከ ፍልሰተ ባቢሎን የነበረው 14 ትውልድ ይታሰብበታል፡፡

የነቢያት ጸሎት: ነቢያት የአምላክን ማዳን ከጠበቁባቸውና፣ ከገለጡባቸው መንገዶች አንዱ ብርሃን ነው፡፡ ልበ አምላክ ክቡር ዳዊትም ወደ ትክክለኛው መንገድ የሚመራ ብርሃን ወደ ዓለም እንዲመጣ “ብርሃንህንና ጽድቅህን ላክ” (መዝ 42፡3) እንዲህ ብሎ ይጸልይ ነበረ፡፡  ይህም ብርሃን፣ ጽድቅ፣ እውነት የሆነውን ልጅህን (ወልድን) ላክልን፤ እርሱ መርቶ ወደ መንግሥተ ሰማያት ያስገባን ዘንድ ማለት ነው (ኢሳ 49)፡፡

እውነተኛው ብርሀን: ወንጌላዊው ቅዱስ ዮሐንስ ‹‹ለሰው ሁሉ የሚያበራው እውነተኛው ብርሃን ወደ ዓለም መጣ›› ብሎ እንደመሰከረው እውነተኛ ብርሀን ስለሆነው ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሀንነት የሚሰበክበት ሰንበት ነው›› (ዮሐ 1፡1-11)፡፡ ጌታችንም በመዋዕለ ስብከቱ ‹‹እኔ የዓለም ብርሃን ነኝ፤ የሚከተለኝ የሕይወት ብርሃን ይሆንለታል እንጂ በጨለማ አይመላለስም›› (ዮሐ 8:12) ብሎ እንዳስተማረው በዚህ ሰንበት ስለ እርሱ ብርሀንነትና ክርስቲያኖችም እርሱን ብርሀናቸው እንዲያደርጉት ይሰበካል፡፡

የሕይወታችን ብርሀን: በዚህ ዕለት ‹‹ከብርሀን የተገኘ ብርሀን›› እንዲሁም ‹‹የማይነገር ብርሃን›› የተባለ ኢየሱስ ክርስቶስ እውነተኛ ብርሃን መሆኑ ይሰበካል፡፡ ‹‹ብርሃን ወደ ዓለም መጣ›› እየተባለ በቅዱስ ያሬድ መዝሙር ይመሰገናል። እኛም አባቶቻችንን አብነት አድርገን ቅዱስ ኤፍሬምም በሰኞ ውዳሴ ማርያም እንዳሰተማረን ‹‹በዚህ አለም ለሚኖሩ ሰዎች ሁሉ የምታበራ እውነተኛ ብርሀን ስለሰው ፍቅር ወደ አለም የመጣህ፤ ፍጥረት ሁሉ በመምጣትህ ደስ አለው፡፡ አዳምን ከስሕተቱ አድነኽዋልና፡፡ ሔዋንንም ከሞት ጻዕረኝነት ነጻ አድርገኃታልና። የምንወለድበትን መንፈስ ሰጠኽን፤ ከመላዕክት ጋርም አመሰገንህ›› በማለት የሕይወታችን ብርሀን የሆነውን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን እናመሰግናለን፡፡

ኖላዊ

የዘመነ ስብከት ሦስተኛው ሰንበት ‹‹ኖላዊ›› ይባላል፡፡ ኖላዊ ማለት ‹‹እረኛ›› ወይም ‹‹ጠባቂ›› ማለት ሲሆን በዚህ ዕለት ነቢያት የእግዚአብሔር ልጅ እውነተኛ ጠባቂ ሆኖ ይገለጣል ብለው መተንበያቸው እና ኢየሱስ ክርስቶስ እውነተኛ ጠባቂ መሆኑ ቤተክርስቲያናችን እያሰበች የምትዘምርበት፣ የምትቀድስበት፣ የምታመሰግንበት ዕለት ነው፡፡

የእስራኤል ጠባቂ: ነቢያት ራሳቸውንና ሕዝበ እስራኤልን ብሎም ዓለምን እረኛቸው እንደተዋቸው በጎች በመቁጠር ስለ እውነተኛው እረኛ መምጣት ትንቢት ተናግረዋል። በዚህ ሰንበት ከፍልሰተ ባቢሎን እስከ ልደተ ክርስቶስ ድረስ ያለው አሥራ አራት ትውልድ የነበረው ሰንበት ይታሰባል። በዚህ ሰንበት ቤተክርስቲያናችን እረኛ የሌለው በግ ተኵላ ነጣቂ እንዲበረታበት በበደሉ ምክንያት ከትጉህ እረኛው የተለየው የሰው ልጅም ሰብሳቢና የሚያሰማራ ጠባቂ እንዲኖረው ነቢያት ዮሴፍን እንደ መንጋ የምትመራ በኪሩቤል ላይ የምትቀመጥ የእስራኤል ጠባቂ ሆይ አድምጥ (መዝ 79፡1) በማለት ይማፀኑ እንደነበር ታስተምራለች።

ቸር ጠባቂ: የትንቢቱ ፍጻሜ ሲደርስ  ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ‹‹መልካም እረኛ እኔ ነኝ፤ መልካም እረኛ ነፍሱን ስለ በጎቹ ያኖራል›› ዮሐ፣ 10፥11 በማለት እውነተኛ አእረኛ እርሱ መሆኑን መልስ ሰጥቷል። ስለራሱም ‹‹መልካም እረኛ እኔ ነኝ፥ አብም እንደሚያውቀኝ እኔም አብን እንደማውቀው የራሴን በጎች አውቃለሁ የራሴም በጎች ያውቁኛል፤ ነፍሴንም ስለ በጎች አኖራለሁ።›› ዮሐ 10፡15 በማለት አስተምሯል፡፡

በልበ አምላክ ክቡር ዳዊትም “እግዚአብሔር እረኛዬ ነው የሚያሳጣኝ የለም በለመለመ መስክ ያሳድረኛል መዝ (22፡1) ተብሎ እንደተጻፈ በዚህ የጾም ወቅት አቤቱ ብርሀንህንና ጽድቅህን ላክ፣ ቸሩ እረኛችን ሆይ ተቅበዝብዘናልና እባክህ አስበን፣ የቀዘቀዘው ፍቅራችንን መልስልን፣ አንተ እውነተኛ ሰላምህን ስጠን እያልን ምንም ወደ ማያሳጣን ወደ እውነተኛው እረኛችን ወደ መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በንስሐ ልንመለስ ይገባል።

ከተኩላዎች ተጠበቁ:  ለክርስቲያኖች ሁሉ የታመነ ጠባቂ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ በተጨማሪም ‹‹በጎቼን ጠብቅ›› ብሎ ቅዱስ በጴጥሮስ በኩል አደራ የተሰጣቸው ካህናተ ቤተክርስቲያን የመንጋው ጠባቂ ናቸው፡፡ ነገር ግን በዚህ ሐሰተኛ በበዛበት ዘመን እውነተኞቹን እረኞች ከተኩላዎቹ መለየት ያስፈልጋል፡፡ የምንለያቸውም በፍሬያቸው ነው (ማቴ 7፡15)፡፡ መልካም ዛፍ መልካም ፍሬ እንዲያፈራ መልካም እረኛም ለበጎቹ መልካምን ያደርጋል፡፡ ተኩላ ግን በጎችን ሊጠብቅ ሳይሆን ሊነጥቅ እንደሚመጣ ሐሰተኞች እረኞችም ምዕመናንን ሊጠብቋቸው ሳይሆን ሊነጥቋቸው ይፍጨረጨራሉ፡፡ ነገር ግን መጨረሻቸው ጥፋት ስለሆነ ልናውቅባቸው ይገባል፡፡

በአጠቃላይ በዚህ በገና ጾም ነቢያትም ሐዋርያትም ጾመው በረከት አግኝተውበታል፡፡ እኛ ምእመናንም እንደ እነርሱ በረከትን እናገኝ ዘንድ ይህንን ጾም መጾም እንደሚገባን የቤተክርስቲያን አባቶች ሥርዓት ሠርተውልናል፡፡ በዚህም መሠረት የነቢያት፣ የሐዋርያት፣ የጻድቃንና የሰማዕታት አምላክ ከእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም፣ ከቅዱሳን ነቢያትና ሐዋርያት በረከት እንዲያሳትፈን፤ መንግሥቱንም እንዲያወርሰን ሁላችንም በዚህ በጾመ ነቢያት ወቅት በጾም በጸሎት ተወስነን እግዚአብሔርን ልንማጸነው ይገባል፡፡

ንግሥ እና ንግድ: የተቀደሰውን የማርከስ ክፉ ልማድ

nigs and nigd
መግቢያ

በዓለ ንግሥ ማለት ንጉሠ ሰማይ ወምድር እግዚአብሔር ያከበራቸው፣ ቤተክርስቲያን ሃይማኖታቸውና ምግባራቸውን መርምራ በጸሎታቸው ምዕመናን እንዲጠቀሙ፣ ከሕይወት ልምዳቸው መንፈሳዊነትን እንዲማሩ ብላ በቀኖና የወሰነቻቸው ቅዱሳን ሰዎች፣ መላእክት እንዲሁም የሁሉም አስገኝ አምላካችን እግዚአብሔር ሰማያዊ ክብር (ንግሥና) የሚታሰብበት የከበረ በዓል ነው። በኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ከሰማይ የተገኘ መንፈሳዊ ሥርዓትም በዓለ ንግሥ በዕለቱ በሚከበረው ቅዱስ የተሰየመ ታቦት በካህናትና ምዕመናን ታጅቦ መንፈሳዊ ደስታን በማድረግ የሰማዩን ክብር በምድር የምንገልጥበት ልዩ መንፈሳዊ እሴት ነው። ይሁንና ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ይህን መንፈሳዊ በዓል ለንግድና ለልዩ ልዩ ሸቀጥ ማራገፊያ፣ ለገቢ ማስገኛ እንዲሁም መንፈሳዊነት ለተለያቸው ልዩ ልዩ ግብሮች መፈፀሚያ የማድረግ ልማድ እየተንሰራፋ ይገኛል። በአንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያን ንግሥ ለማብዛት መንፈሳዊነቱን በለቀቀ አሠራር ታቦታትን መደረብ፣ የቤተክርስቲያኑን ስም ለንግድ በሚመች መልኩ የሁለትና ሦስት ቅዱሳንን ስም ጨምሮ መቀየር፣ የንግሥ በዓሉንም እንደ ዋነኛ የገቢ ምንጭ ቀን በመቁጠር የተቀደሰውን ንግሥ የማርከስ የተቀናጀ አሠራር እየታየ ነው።

የቤተክርስቲያን የንግሥ በዓላት የእግዚአብሔር የክብሩ መግለጫ የሆነው ታቦተ ህግ ከመንበሩ ተነስቶ ሕዝቡን የሚባርክበት፣ ሕዝበ ክርስቲያኑም ቃለ ወንጌልን በልዩ ሁኔታ የሚማሩበት፣ ሊቃውንቱ በማኅሌት፣ ሰንበት ተማሪዎችም በመዝሙር ሁሉም እንደየጸጋው እግዚአብሔርን የሚያመልክበትና የሚያመሰግንበት ቅዱሳንንም የሚያከብርበት ዕለት ነው። የንግሥ በዓል አጠቃላይ ዓላማም ይህ መንፈሳዊ አገልግሎት በልዪ ሁኔታ እንዲከናወን ማስቻል ነው። በዘመናችን ግን ከዚህ በተቃራኒው የንግሥ በዓላትን ለገንዘብ ማስገኛነት የማዋል ነገር በስፋት ይታያል። ብዙ ምዕመናንም በዚህ የተቀናጀ የልመናና የንግድ እንቅስቃሴ እየተማረሩ ይገኛሉ። በዚህች የአስተምህሮ ጦማር የዚህን ችግር ዓይነትና ስፋት፣ መንስኤ የሆኑ ምክንያቶች፣ የሚያደርሳቸውን መንፈሳዊ ጉዳቶችና ይረዳሉ ያልናቸውን የመፍትሔ ሀሳቦች ተዳስሰዋል።

ምስል ከሳች አውድ

በአንዱ ከተማ በአንዱ የንግሥ ቀን በጠዋት ተነስተው ንግሥ ለማንገሥ ወደ ቤተክርስቲያን ሲቃረቡ በመንገዱ ግራና ቀኝ ለኑሯቸው ሲሉ የተለያዩ ቁሳቁሶችን የሚሸጡ ወገኖችን ያያሉ። በዚያውም በመስመር ተቀምጠው የምግብና የገንዘብ ምፅዋት የሚለምኑ ነዳያንን ያገኛሉ። እነዚህ ሁለቱም ወገኖች በድህነትና በኑሮ መጎሳቆል የተጎዱ፣ ቀሪዎቹ ደግሞ በተለያየ አካላዊና አዕምሮአዊ ችግር ምክንያት ሠርተው መኖር ባለመቻላቸው ቤተክርስቲያንን የተጠጉና የሁላችንንም እርዳታ የሚሹ ናቸው። እነዚህን መርዳት ሰማያዊ መዝገብን ማከማቸት መሆኑ እሙን ነው። ጌታችን እንዳስተማረን ምፅዋት በሰው እጅ የማይፈርስ፣ የማይወሰድ ሰማያዊ መዝገብ የምናከማችበት ክርስቲያናዊ ምግባር ነው። በንግሥ በዓላትም ሆነ በሌሎች ጊዜያት የተቸገሩትን ሁሉ በአቅማችን መርዳት መንፈሳዊ ዋጋው ታላቅ ነው። መሠረታዊው ጥያቄ ግን “የምንረዳቸው በመንገድ ዳር ጥቂት ገንዘብ በየጊዜው በመጣል ነው ወይስ ከዚህ የተሻለ የሠለጠነ አሠራርን በመዘርጋት ነው?” የሚለው ነው።

እነዚህን ወገኖች ተዘክረው/አልፈው ወደ ቤተክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ ሲዘልቁ ደግሞ ብዙ ምዕመናን ቆመው ከመቅደስ የሚፈሰውን ዜማ ሲያዳምጡ ያገኛሉ። በእነዚህ ምዕመናን መካከል እየተሯሯጡ የተለያዩ መጻሕፍትን፣ የቶምቦላ/የዕጣ ትኬት፣ የመዝሙርና የስብከት ቪ/ሲዲዎችን፣ የአንገት መስቀል፣ የአንገት ማዕተብ፣ ጧፍና ሌሎች የተለያዩ ቁሳቁሶችን ለመሸጥ የሚፋጠኑ የሰንበት ትምህርት ቤት ልብስ የለበሱ ወጣቶችን ያያሉ። አንዳንድ በሰው መካከል እየተሽሎከሎኩ የሰው ንብረት ወስደው የሚሠወሩም በዚህ አይጠፉም።

ወደ ሕንፃ ቤተክርስቲያኑ ውስጥ ሲገቡ ግን ሊቃውንቱና ካህናቱ ሌሊቱን በማኅሌት ሲያመሰግኑ አድረው፣ ጠዋት ላይ ኪዳን አድርሰው፣ ቅዳሴ ከመጀመሩ በፊት ልዩ የሆነውን ያሬዳዊ ዝማሬ ሲያንቆረቁሩት ያገኛሉ። እርሰዎም ከዚህ ልዪ በረከትን ተሳትፈው፣ ቅዳሴውን ያስቀድሳሉ። ቅዳሴው እንዳለቀ የንግሱን መርኃግብር የሚመራ አንድ ሰው ወደ አውደምሕረቱ ብቅ ይልና የቀሩትን መርኃግብሮች ያስተዋውቃል። ትምህርተ ወንጌል፣ መዝሙር በግልና በማኅበር፣ የሰበካ ጉባዔና የልማት ኮሚቴ ሪፖርት ወዘተ… ይልና ለገቢ ማስገኛነትና ለሽያጭ የተዘጋጁ የተለያዪ ዓይነት ቁሳቁሶችንም ያስተዋውቃል።

ከዚያም ታቦተ ሕጉ በዝማሬና በእልልታ ታጅቦ ከመንበሩ ተነስቶ ሕዝቡን እየባረከ ወደ ውጭ በመውጣት ዑደት አድርጎ በፊት ለፊት ባለው አውደ ምሕረት ይቆማል። ካህናት እና/ወይም የሰንበት ትምህርት ቤት መዘምራን ያሬዳዊ ወረብ ያቀርባሉ። ከዚህ በኋላ የዕለቱን በዓል የሚመለከት ትምህርት ተሰጥቶ የመርኃግብሩ ፍፃሜ ቢሆን የሁሉም ደስታ ነበር። ነገር ግን የሚቀጥለው መርኃግብር ነው ምዕመኑን እጅግ የሚያሳዝነው። የተለያዩ የሽያጭ ማስታወቂያዎች፣ ስዕለት ያስገቡ ሰዎች ስም እየተጠራ እልልታና ጭብጨባ፣ የዕጣ/ቶምቦላ ማስታወቂያ፣ ለተለያዪ ጉዳዪች ርዳታ አድርጉ የሚል ጉትጎታ፣ ከዚያም እጅግ የተንዛዛና የቤተክርስቲይንን መንፈሳዊነት ሳይቀር የሚፈታተን ጨረታ፣ ግዙልኝ ግዙልኝ የሚሉ ዘፋኝ መሳይ የግል ዘማርያን የሚያቀርቡት “መዝሙር”፣ የተለያዩ ኮሚቴዎች ሪፓርት ወዘተ… ሰውን አማርሮት “መቼ ይሆን የሚጨርሱት? መቼም ታቦት ሳይገባ መሄድ ይከብዳል!” እያለ ፀሐይ እየበላው የኋላ ኋላ የንግሥ በዓሉ ፍፃሜ ይሆናል።

ንግሥና ንግድ: የችግሩ ዓይነትና ስፋት

በቤተክርስቲያን የሚታየው የንግሥና የንግድ ቁርኝት በሁለት ደረጃዎች ተከፍሎ ሊታይ ይችላል። የመጀመሪያው ገንዘብ ማግኘትን ዓላማ ያደረገ ንግሥን የማብዛት ዝንባሌ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ያሉትን የንግሥ በዓላት ለንግድ ዓላማ የማዋል እንቅስቃሴ ነው። የመጀመሪያው  መንገድ ሕዝብ በጣም ይወዳቸዋል በሚባሉት ቅዱሳን ስም ‘ደባል ታቦት’ በማስመጣት በዓመት ውስጥ የሚከበሩትን የበዓላት ቁጥር መጨመር ነው። ለቅዱሳን ያለን ክብር የሚታወቀው አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ በመታሰቢያነት ከተሰጠው ወይም ከተሰጣት ቅዱስ ሌላ ታቦት በመደረብ አይደለም። ይህን በታቦት የመነገድ ክፉ ልማድ አባቶቻችን አላወረሱንም። ክብራቸው በነውራቸው የሆኑ ከሆዳቸውና ከገንዘብ በቀር ምንም የማይታያቸው ሰዎች ባለፉት ሁለትና ሦስት አስርት ዓመታት እያባዙት የመጡት አሠራር ነው። ለዚህም ማሳያ የሚሆነን ይህ ነውር ሁሉም ነገር መነገጃ በሆነባቸው ከተሞችና የዲያስፖራ አብያተክርስቲያናት ብቻ የሚገን መሆኑ ነው።

በብዙዎች ዘንድ ንግሥ ለማብዛት የሚደረገው እሽቅድምድም መንፈሳዊ እንዳልሆነ ይታወቃል። በተለይም መሠረታዊ ስህተት የሚሆነው ዓላማው የቅዱሳንን ክብር ለመዘከር መሆኑ ቀርቶ ‘የትኛው ቅዱስ የተሻለ ገቢ ያስገኝልናል?’ የሚለውን ስሁት አስተሳሰብ መነሻ ሲያደርግ ነው። በዚህም የተነሳ አንዳንድ አጥቢያዎች በዓመት ዋናውን የጥምቀት በዓል ጨምሮ በሁለት አኃዝ የሚቆጠሩ የንግሥ በዓላትን እስከማክበር ደርሰዋል። አንድም ቋሚ ቄስ የሌላቸው አጥቢያዎችን ጨምሮ በክፉ የእሽቅድምድም መንፈስ የከበሩ ታቦታትን መነገጃ የማድረግ ግልፅ የወጣ ነውረኝነት ተንሰራፍቷል። ሁለትና ሦስት ቄስ ያላቸው ደግሞ እንደተራ ሸቀጥ ለቁጥር የሚታክቱ ንግሦችን ሲያከብሩ “ልደቴ በየወሩ ይከበርልኝ” የሚል ቂላቂል ልጅን ይመስላሉ። ለምሳሌ በአንድ ኢትዮጵያውያን የሚኖሩበት የውጭ ሀገር ከተማ እስከ አምስት የሚደርሱ ታቦታትን በመደረብ በዓመት እስከ አስር የሚደርሱ “ንግሦችን” ማድረግ ቀስ በቀስ እየተለመደ ነው። ይህ አካሄድ በተለይ ብዙ መቧደኖች ባሉበት የዝርወት ዓለም ምዕመናን ወደ ሌላ አጥቢያ እንዳይሄዱ ለመከልከል በሚመስል መልኩ “እኛም ጋር ታቦቱ አለ፣ ወደ ሌላ አጥቢያ አትሂዱ” የምትል ምክንያትን ለመፍጠር ሲደረግ አስተውለናል።

በሁለተኛ ደረጃ ያለው ደግሞ ባሉት በንግሥ በዓላት ላይ የሚደረግ የንግድ እንቅስቃሴ ነው። ይህም ቃለ ወንጌልን ለመማርና ምስጋናን ለማቅረብ በንግሥ ዕለት የሚመጣውን ምዕመን እያማረረ ያለና አስቸኳይ መፍትሔ የሚያስፈልገው ችግር ነው። በንግሥ በዓላት ላይ አሰልቺ የሆነ ጨረታ፣ ቶሎ ተሸጦ የማያልቅ ቶምቦላ፣ ዪኒፎርም በለበሱ ወጣቶች የሚዞሩ ነገር ግን በይድረስ ይድረስ የታተሙና የረባ ይዘት የሌላቸው መጽሔቶች እና ቪ/ሲዲዎች የንግሥ ላይ ንግድ መገለጫዎች ናቸው። በመድረክ ላይም ታቦት አቁሞ እነዚህን ቁሳቁሶች ማሻሻጥ የቤተ ክርስቲያናችንን ሥርዓት የጣሰ ከመሆኑም ባሻገር ቤተክርስቲያንን ለትችትና ለነቀፋ የሚዳርግ ነው።

ንግሥና ንግድ: መንስኤ ምክንያቶች

በንግሥ በዓላት ላይ የሚደረግ የንግድ እንቅስቃሴ ለመብዛቱ እንደምክንያት የሚነሳው የቤተክርስቲያን ገቢ ማነስ እና የተለያዩ ‘የልማት’ ሥራዎችን ወጪ ለመሸፈን የሚል ነው። የቤተክርስቲያን አገልግሎትም ሆነ የልማት ሥራዎች ገንዘብ እንደሚያስፈልጋቸው ግልፅ ነው። ነገር ግን ይህ ገንዘብ መገኘት ያለበት ምዕመናን በግልፅ በፈቃዳቸው ለቤተክርስቲያን ብለው በሚሰጡት አሥራት፣ በኩራት፣ መባዕ/ምጽዋት ነው እንጂ በንግሥ በዓላት ላይ ምዕመናንን በሚያማርር የንግድ እንቅስቃሴ መሆን የለበትም። የሰው ልጅም ጽድቅን የሚያገኘው በነፃ ፈቃዱ ካለው ከፍሎ በመስጠት ነው እንጂ በመግዛት (ሰጥቶ በመቀበል) አይደለም፡፡ ቤተክርስቲያንም ሰዎችን ለዚህ ክብር እንዲበቁ መስጠትን ልታስተምር ይገባል እንጂ በምዕመናን ላይ እንዲነገድባቸው መፍቀድ የለባትም፡፡

ሌላው ለዚህ ዓይነት ንግድ የሚጠቀሰው ምክንያት “ለሕንፃ ግንባታና ለሌሎች የልማት ሥራዎች ገንዘብ ያስፈልገናል” የሚል ነው። የቤተክርስቲያን የልማት ሥራ የሚደገፍ ቢሆንም እርሱን ለማከናወን የሚያስፈልገውን ገቢ ለማሰባሰብ ሲባል ግን ሥርዓተ ቤተክርስቲያን እየተጣሰና ሕንፃ ሥላሴ የተባሉ ምዕመናን በአሰልቺ ልመናና ንግድ ከቤተክርስቲያን እንዲርቁ እየተደረገ መሆን የለበትም። የቤተክርስቲያን ዋና ጌጦች ምእመናን እንጂ የሚፈርሱት ሕንፃዎች አይደሉም። በተጨማሪም የምዕመናኑን ቁጥርና የአጥቢያውን የገቢ ሁኔታ ባላገናዘበ መልኩ በብዙ ብድር የሚገዙ መሬቶች፣ የሚታቀዱ ሰማይ ጠቀስ ሕንፃዎች የቤተክርስቲያንን አውደምሕረት እስከ ቀጣዩ ትውልድ ድረስ የገንዘብ ማሰባሰቢያ መድረክ እያደረጉት ስለሆነ ገቢን ያገናዘበ የልማት ሥራ እንዲታቀድ ሁሉም የራሱን ድርሻ ሊያበረክት ይገባል።

የቤተክርስቲያንን የከበሩ በዓላት መነገጃ ማድረግ “ከገንዘብ ችግርና ምዕመናን አስራታቸውን በተገቢው ሁኔታ ባለማውጣታቸው” ብቻ የተፈጠረ አስመስለው የሚናገሩ ብዙዎች አሉ። ይህ አስተሳሰብ የችግሩን ሥር የሚደብቅ ቅርንጫፍ ለቀማ ነው። መሠረታዊው ችግር መንፈሳዊውን አውደምህረት ለሥጋዊ ጥቅም የማዋል ስግብግብነት ነው። ለዚህ ማሳያዎችን እናቅርብ። በሀገራችን ታላላቅ ከተሞች በበርካታ ሚሊዮኖች ገቢ የሚያስገኙ አጥቢያዎች ከልመና ወጥተዋል? አልወጡም። እንዲያውም መሠረታዊ ተልእኳቸውን ረስተው በፎቅና በቁሳቁስ የጭቅጭቅ አውዶች እየሆኑ ነው። አንድ አጥቢያ በመቶ ሚሊዮኖች ወርኃዊ ገቢ ሲያገኝ ለ”አገልጋዮቹ” መኪና ሲሸልም፣ የቤት እቃ ሲያሟላ፣ ደመወዝ ሲጨምር እንጂ ለተቸገሩት የገጠርና የጠረፍ አብያተ ክርስቲያናት ሲረዳ ማየት ብርቅ ነው። በውጭ ሀገራት ያሉ አጥቢያዎችም በዘረኝነት፣ በፖለቲካ ቡድንተኝነት፣ በግለሰቦች ጥቅምና ልታይ ልታይ ባይነት ስለሚከፋፈሉ በልዩ ልዩ ምክንያት የተቸገሩትንና  የተዘጉትን የሀገራችን የገጠር አብያተ ክርስቲያናት ሊረዱ ይቅርና ራሳቸው ለ30 እና 40 ዓመታት የማይከፈል እዳ ውስጥ በፈቃዳቸው የሚዘፈቁ ናቸው። ገንዘብ ሲያገኙም በመጠናከር ፈንታ ይከፋፈላሉ። አንድና ሁለት ጠንካራ አጥቢያዎችን ከመፍጠር ይልቅ አምስትና ስድስት ደካማ አጥቢያዎችን ያበዛሉ። ይህንንም እንደስኬት ያዩታል። እዚህ ግባ በማይባል ርቀት፣ በኢኮኖሚ በጎሰቆለ የዲያስፖራ ማህበረሰብ ትከሻ አምስትና ስድስት አጥቢያዎች በአጠቃላይ ከሰላሳ ሚሊየን ዶላር በላይ ወጭ የሚያስወጡ መሬቶችና ህንፃዎችን ሲይዙ እናያለን። ይህም በቋንቋው ላላስተማሩት ቀጣይ ትውልድ የሚጣል “የመከፋፈል እዳ” ውጤቱ ያስጨንቃል።

ንግሥና ንግድ: የችግሩ ጉዳቶች

በንግሥ በዓላት ላይ የንግድ ሥራን ማከናወን በኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ላይ ትልቅ የአስተምህሮ፣ የሥርዓትና የትውፊት ጉዳትን ያስከትላል፡፡ በመጀመሪያ ደረጃ ይህ የንግድ ሥራ በቤተክርስቲያኒቱ ያለውን መንፈሳዊውን የንግሥ ዓላማ በማስረሳት ንግሥ በመጣ ቁጥር በቤተክርስቲያን አገልጋዮች ዘንድ “ምን ብንሸጥ ያዋጣል?” ወደሚል የንግድ አስተሳሰብ እንድናመራ የሚያደርግ አደገኛ አዝማሚያን ይፈጥራል፡፡ ለንግሥ የሚመጣው ምዕመንም የንግሡን ዓላማ ቸል በማለት ትኩረቱን ወደሚሸጡት ቁሳቁሶች እንዲያደርግ ሊገፋፋው ይችላል። በዚህም የተነሳ የንግዱ እንቅስቃሴ እየሰፋ ሄዶ “የአባቴን ቤት የንግድ ቤት አታድርጉት” ያለውን አምላካዊ ቃልን ወደመተላለፍ ያደርሳል። በተግባርም የሚታየው ይሄው ነው።

በሁለተኛ ደረጃም መጥፎ የንግድ ልምድን በማስፋፋት የንግሥ “ውጤታማነት” የሚለካበት በተካሄደው ንግድ ትርፍ እንዲሆን ያደርጋል፡፡ ይህም የንግሥን መንፈሳዊ ዓላማ በማስረሳት የአገልጋዮች ትኩረትን ወደ ገንዘብ ስሌት ላይ እንዲሆን ያደርጋል። ሰው ምን ይማር ሳይሆን ምን ይግዛ? ምን እሽጥለት? ስንት አገኘን? የሚሉ ጥያቄዎች ላይ ትኩረት እንዲደረግ ይገፋፋል። በሦስተኛ ደረጃ ደግሞ በንግሥ በዓላት ላይ የሚመጣውን ሕዝብ እንደ ምዕመን ሳይሆን እንደ “ደንበኛ/customer” እንዲቆጠሩ በማድረግ በረከት ሊያገኝ የመጣውን ሕዝብ ‹‹መነገጃ›› ያደርጋል፡፡ በዚህ አስልቺ ንግድም ሰው እየተማረረ ከቤተክርስቲያን እንዲርቅ ያደርጋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በሥርዓትና በደንብ የማይመራ ንግድ ዋና የሙስና ምንጭ ከመሆኑም ባሻገር ቤተክርስቲያንን የግጭትና የንትርክ መድረክ ያደርጋታል፡፡

በአራተኛ ደረጃ ንግስ በዓላት ላይ ትኩረቱ ሁሉ ወደ ንግድ፣ ምግብና ጨዋታ እየተቀየረ መምጣቱ ለመጭው ትውልድ የሚያስተላልፈው መልእክት አስደንጋጭ ነው። በተለይም የንግድ ንግሶች በሚበዙባቸው የውጭ ሀገር አጥቢያዎች የሚያድጉ ሕፃናትና ወጣቶች ቤተክርስቲያንን በሌላ መንገድ ስለማያውቋት የከበሩ የቤተክርስቲያን በዓላት የገቢ ማስገኛ መንገዶች (fund raising accessories) አድርገው የማሰብ እድላቸው ከፍተኛ ነው። ንግሶቹ ከመደጋገማቸው የተነሳ የሚዘመሩት መዝሙራት፣ የሚሰጡ ትምህርቶች ወቅቱና በዓሉን የሚመለከቱ ሳይሆኑ “ለንግሥ የተዘጋጁ፣ የተለመዱ” አሠራሮች ሲሆኑ ታዝበናል። አንድ ሰው የተለያዩ ንግሦችን የተቀረፀ ቪዲዮ ቢመለከት የትኛው ቪዲዮ የየትኛው በዓል መሆኑን ለመገንዘብ እንኳ ይቸግረዋል። ዓላማቸው በነጋዴዎች ተደበላልቋልና።

ከሁሉም የሚበልጠው ችግር ግን መሰረታዊ የቤተክርስቲያናችን አስተምህሮዎችን የሚቀስጥና በሂደት የሚያጠፋ መሆኑ ነው። በሐዲስ ኪዳን የታቦት አገልግሎት የጌታችንን የከበረ ሥጋና ደም መሰዊያ መሆኑ ይታወቃል። የአጥቢያ አብያተክርስቲያናት አሰያየምም ለአንድ ወይም በአንድ ላይ ሰማዕትነትን ለተቀበሉ ቅዱሳን የሚሰጥ እንጂ በንግድ አስተሳሰብ የሚመራ አይደለም። ቅድስት ቤተክርስቲያናችን ለአንድ ምዕመን አንድ ስመ ጥምቀት እንጂ ሁለት ወይም ሦስት ስመ ጥምቀት እንደማትሰጠው ሁሉ ለአንድ አጥቢያም ከሥርዓቱ ባፈነገጠ መንገድ ለንግድ ሲባል በሁለት ወይም በሦስት ቅዱሳን ስም አትጠራም። ለንግድና ገቢ ሲሉ ታቦታትን የሚደራርቡ፣ የአብያተ ክርስቲያናትን ስያሜ የሚቀጣጥሉ ሰዎች የሚታያቸው ጊዜያዊ ገቢና ሆይ ሆይታ መሆኑ ለማንም የታወቀ ነው። ይህ ክፉ ልማድ ግን መሠረታዊ አስተምህሮዎቻችንን የሚቃረን በልማድ አረም እንዲዋጡ የሚያደርግ በሂደትም እንደተርታ ነገር እንዲናቁ የሚያደርግ መሆኑን ማስተዋል ይገባል። ሊቃናተ አይሁድ በዘመነ ብሉይ ከጌታ የተቀበሉትን ክህነትና አገልግሎት ለንግድና ለግላዊ ክብር በማዋላቸው ክህነታቸውም አገልግሎታቸውም የተናቀ ሆኖ ነበር። እኛም ከመምሸቱ በፊት ራሳችንን መመርመር ይገባናል። ለቤተክርስቲያን የቅን አገልግሎት መክሊትን የሰጠ ጌታ ሊቆጣጠረን እንደሚመጣ መዘንጋት የለብንም።

ንግሥና ንግድ: የመፍትሔ ሀሳቦች

በዘመናችን ያለውን የንግሥና የንግድ ቁርኝት ችግር ለመፍታትና በቤተክርስቲያን ላይ የሚያመጣውን ጉዳት ለመቀነስ በሁለት ደረጃ የሚከናወን እርምጃ ከምዕመናን (በተለይም ከወጣቶች) ይጠበቃል፡፡ የመጀመሪያው ደረጃ መፍትሔ ለንግድ እንቅስቃሴ ምክንያት ተደርገው የሚነሱትን ‹‹የገንዘብ ችግር›› መንስኤዎች ማምከን ነው፡፡ ሁሉተኛው ደግሞ በሃይማኖታዊ የንግሥ በዓላት ላይ መንፈሳዊ ነገር ብቻ እንዲከናወን ያለመታከት መሥራት ነው፡፡ ለሕዝበ ክርስቲያኑም ይህንን በሚገባ በማስረዳት ወደ ንግሥ በዓላት የሚመጣው ምዕመን መንፈሳዊ ነገሩ ላይ ብቻ እንዲያተኩርና የንግድ እንቅስቃሴውን ወደ ጎን እንዲተወው ማድረግ ነው፡፡ እንዲህ የሚሆን ከሆነ ‹‹የንግድ አቅርቦት ያለደንበኛ ፍላጎት ስለማይቆም›› ይህ ያሰለቸን የንግሥ ላይ ንግድ እየከሰመ ይሄዳል፡፡ይህንንም ለማሳካት በተለይ ወጣት ምዕመናን የሚከተሉትን መንገዶች ሊከተሉ ይችላሉ፡፡

የቤተክርስቲያን አሥራት በወቅቱ መክፈል

የመጀመሪያው እርምጃ መሆን ያለበት ይህ ነው፡፡ ከዚያ ቀጥሎ በቤተክርስቲያን ያለው እንቅስቃሴ ሥርዓትን ይዞ እንዲሄድ መጠየቅ ይገባል፡፡ አሥራትን በሚገባ ሳይከፍሉ መጠየቅ ሌላ አመክንዮ እንዳያመጣ ይህንን አስቀድሞ ማወቅና ሌሎችም አሥራታቸውን በወቅቱ እንዲከፍሉ ማበርታት ያስፈልጋል፡፡ ምዕመናን አስራታቸውን እንዲከፍሉ የሚያስተምሩ ሰዎች እጥረት የለም። ብዙ ትምህርት ተሰጥቷል። ወደፊትም ይሰጣል፣ መሰጠትም አለበት። ይሁንና ሰው ከሚሰማው ይልቅ በሚያየው ይማራልና የሚያስተምሩ ካህናትና መምህራን ለአደባባይ ፍጆታ ሳይሆን በጽድቅ በሚደረግ አገልግሎት አስራታቸውን መክፈል፣ እንዲሁም በቤተክርስቲያን ከመነገድ መቆጠብ አለባቸው። አጥቢያ አብያተክርስቲያናትም ምዕመናንን “የገንዘብ ደሀ ብትሆኑ እንኳ ካላችሁ ላይ አስራት ብታወጡ ያላችሁ ይባረክላችኋል” የሚለውን የማይታበል አምላካዊ ትዕዛዝ እንደሚያስተምሩ ሁሉ እነርሱም ለሌሎች የተቸገሩ አጥቢያዎች፣ ምዕመናን ወይም ገዳማት በግልፅ አሰራር አስራታቸውን ሊያወጡ ይገባል። ይህ ባልሆነበት ሁኔታ ገንዘብ በመሰብሰብ ብቻ የሚፈታ ችግር የለም። በመሠረቱ ብዙ ምዕመናን አሥራታቸውን እንዳይከፍሉ ያደረጉ ገፊ ምክንያቶችም በሂደት እየታዩ እንዲፈቱ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡

የሚታቀዱ ሥራዎች ገቢን ያገናዘቡ እንዲሆኑ ማድረግ

በቤተክርስቲያን የሚታቀዱ የግንባታም ሆነ ሌሎች ሥራዎች የቤተክርስቲያንን ገቢና የምዕመናንን ድርሻ ከግንዛቤ ያስገቡ እንዲሆኑ ማድረግ ይገባል፡፡ በተለይ እጅግ ብዙ ገንዘብ የሚጠይቁ ሕንፃዎች ሲሠሩ ዘመናትን/ትውልድን ከማሳለፍ ይልቅ ለአገልግሎቱ የሚመጥን ሕንፃ ሠርቶ ሌላው የቤተክርስቲያን አገልግሎት ላይ ማተኮር ይገባል፡፡ በአንጻሩ ለስብከተ ወንጌል፣ ለሕፃናትና ለወጣቶች ትምህርት ትኩረት እንዲሰጥ መትጋት ይገባል፡፡

ሌሎች ገቢ ማስገኛ የልማት ሥራዎችን መሥራት

የቤተክርስቲያንን ገቢ በገንዘብ ለመደጎም ለሕዝብ የሚጠቅሙ የልማት ሥራዎችን በመሥራት ገቢ እንድታገኝ ማድረግ አንድ አማራጭ ነው፡፡ በተለይ ለቤተክርስቲያንም ጥቅም ላይ የሚውሉ ምርቶችን (ለምሳሌ ጧፍ፣ ዘቢብ፣ እጣን፣ የካህናት ልብስ ወዘተ) በማቅረብ በዚያውም የቤተክርስቲያንን ገቢ መደጎም ይቻላል፡፡

የንግሥን ዓላማ ለምዕመናን በሚገባ ማሳወቅ

በመሠረታዊነት በንግሥ በዓላት ላይ የሚመጣው ምዕመን የንግሥን ዓላማ የተረዳ ሆኖ በዚያ ሊካሄድ የሚችለውን ንግድም ሆነ ሌላ መንፈሳዊ ያልሆነ ተግባር ተባባሪ እንዳይሆን ማድረግ ዋናው መፍትሔ ነው፡፡ “እኛ ቤተክርስቲያን የምትጠብቅብንን አድርገናል፤ በሌላ ንግድ አታስቸግሩን!” ማለት የሚችል ትውልድ መፍጠር ያስፈልጋል፡፡ የንግዱ እንቅስቃሴም ገዢ ከሌለው በራሱ ይከስማል፡፡

ማጠቃለያ

በዓለ ንግሥ እግዚአብሔር የከበረ ሥራ የሠራባቸው ዕለታት እንዲሁም በምግባርና በሃይማኖት ያስደሰቱት ቅዱሳን ከምድርና ከሰማይ ንጉሥ ከእግዚአብሔር በጸጋ የተቀበሉት ክብር (ንግሥና) የሚታሰብበት የምስጋና እና የመንፈሳዊ አምልኮ በዓል ነው። በዕለቱም እንደቤተክርስቲያን ሥርዓት ታቦቱ በስሙ የተሰየመለት (የተሰየመላት) ቅዱስ መንፈሳዊ ተጋድሎ ይታሰባል፣ ይህን ያደረገ እግዚአብሔር በልዩ ልዩ መንገድ ይመሰገናል፣ የከበረ ታቦቱም በካህናትና ምዕመናን ታጅቦ ሰማያዊ ክብሩን በሚያጠይቅ ዑደት መንፈሳዊ በረከትን እንቀበላለን። ይሁንና ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ይህን የከበረ በዓል ለንግድና ለገቢ ማስገኛነት የማዋል መንፈሳዊ መሠረት የሌለው ነውረኛ ልማድ እየተስፋፋ መጥቷል። የንግሥ በዓላቱን መነገጃ ከማድረግ የበለጠ የሚከፋው አሠራር ደግሞ ሁሉን ነገር መነገጃ በሚያደርግ አሠራር “ንግሦችን ለማብዛት ታቦታትን መደራረብ እንዲሁም የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትን መታሰቢያ ስም በተለያዩ ጊዜያት የሚከበሩ በዓላት ባላቸው ቅዱሳን ስም °እገሌ ወእገሌ° በማለት የመሰየም” የተቀደሰውን የማርከስ ክፉ ልምምድ ነው።  በብዙዎች ዘንድ ይህ መጤ ልማድ “ምን እናድርግ ምዕመናን አስራት ስለማያወጡ አማራጭ አጥተን ነው” በሚል አመክንዮ የሚታጀብ ቢሆንም መንፈሳዊነቱን ከመሳቱ ባሻገር አሳማኝ አመክንዮ አይደለም። ንግድና ማጭበርበር አልጠግብ ባይነትን እንጂ መንፈሳዊ ፍሬን አያስገኙምና።

ስለሆነም የከበሩ በዓሎቻችንንና እሴቶቻችንን ለጥቅም ሲሉ በማወቅም ሆነ ባለማወቅ የሚያጠፉትን ልናውቅባቸው ራሳችንንም የመፍትሔው እንጅ የችግሩ አካል ባለማድረግ ልንጸና ይገባል። በታቦታት መነገድ ጌታን እንደሸጠ ይሁዳ የሚያዋርድ ርኩሰት እንጂ በምንም መንገድ ሊቃና ወይም ሊስተባበል የማይችል ነውር ነው። ስለሆነም በአንድ አጥቢያ ለንግድ ብለው ንግሥን ሳያበዙ ይልቁንም ያላቸውን ሁሉ እየሰጡ መንፈሳዊ እሴቶቻችንን በትውልድ መካከል ያቆዩልንን ቀደምቶቻችንን ልንመስል ይገባል እንጂ በማባበያ ቃላት መነገጃ ልናደርጋቸው አይገባም። የባሕርይ ክብሩን (ንግሥናውን) ላከበራቸው ቅዱሳን ያለመሰሰት የሰጠ አምላካችን እግዚአብሔር የከበሩ ንግሦቻችንን መነገጃ ካደረገ ክፉ ልምምድ ቤተ ክርስቲያንን እንዲጠብቅልን፣ የጠመመውንም እንዲያቀናልን ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን። አሜን።