አዳምን ያስገኘችው ምድርና አማናዊ ምሳሌነቷ

Adam yasgegnech

በዲ/ን ዮሐንስ ወርቁ

መግቢያ

አምላካችን እግዚአብሔር ዓለማትን የፈጠረበት ጥበቡ ቢተነተን አያልቅም። በባሕርይው ጥበበኛ የሆነ አምላክ ፈጣሪነቱ ከመጋቢነቱ፣ መጋቢነቱ ከአዳኝነቱ፣ አዳኝነቱ ከጠባቂነቱ ጋር የተገናዘበ ነው። ይህ የእግዚአብሔር ልዩ ጥበብ በሰው፣  በስነ ፍጥረትና በቅዱሳት መጻሕፍት አስረጅነት ይገለጣል፡፡ ከእነዚህም መካከል ምድር አንዷ ናት፡፡ በዚህች የአስተምህሮ ጦማር አዳምን ስላስገኘችው ምድርና የእርስዋንም አማናዊ ምሳሌነት እንመለከታለን፡፡

እግዚአብሔር ሁሉን ውብ አድርጎ ፈጠረው

እግዚአብሔር አምላካችን ከፍጥረት በፊት በባሕርይው እየተመሰገነ (በሰው ሰውኛ አገላለፅ) “ይኖር” ነበር። ፍጥረትን ካለመኖር ወደ መኖር ሲያመጣ ደግሞ ግሩም የሆነ መጋቢነቱን እና ከሀሊነቱን ፍጥረቱ ሲፈጠሩ ጀምረው በልዩ ልዩ መልክ መስክረዋል። ቅዱሳት መጻሕፍት ‘እግዚአብሔር በፍጥረቱ ለፍጥረቱ ይታወቃል’ እንዲሉ። ሁሉን ቻይ መሆኑ ደግሞ ገና ሲያስብ፣ ሀሳቡ ሰማይና ምድር ሆኖ በገሀድ ሲተረጎም፤ ቃል ከአንደበቱ ሲወጣ፣ ያ የተነገረው ቃል በተግባር ሲገለጥ ታውቋል/ይታወቃል። ብርሃን ይሁን ሲል ከዚያ በፊት ያልነበረው ብርሃን በቅፅበት ተገልጧል። (ዘፍ• 1:3)።ደግሞም ክቡራን፣ ቅዱሳን፣ ንጹሐን በሆኑ ዓለምን በያዙ እጆቹ የሰውን ልጅ ከምድር አፈር ወስዶ አበጃጀው። እንደ ሰዐልያን የራሱን መልክ በመስታወት ማየት ሳያስፈለገውም ወይም ረዳት ሳያሻው በአምሳሉና በአርአያው ሰውን ፈጠረ። ፍጥረትን የፈጠረበት መንገዱ እውነተኛ አምላክነቱን ብቻ ሳይሆን ለወደፊት ለሚሆኑ ነገሮችም አመልካች፤ ስለ ጥበቡና ጥበብ እርሱ እንደሆነ፤ ስለ ፍቅሩም ፤ ስለ ቸርነቱም ፤ ስለ ርህራሄው ባጠቃላይ ስለ ሥሉስ ቅዱስ ምስክር ናቸው።  ታዲየ ያኔ ነበር በመጀመሪያዎቹ መጀመሪያ ከሁሉ በፊት አንድ ብሎ ሲፈጠር (በመጀመሪያ ጊዜን አመልካች ነውና ) ምድር የተፈጠረችው። ምድርም ያኔ እንከን አልነበራትም።

ምድር በሰው ልጅ ምክንያት ተረገመች

አዳም የተፈጠረባት ምድር እርግማን የለባትም ነበር። ለተወሰነ ጊዜ ማለትም ለሰባት ዓመት በንጽህና ቆይታለች። አዳም አምላክነትን ሽቶ እስከበደለበትና እግዚአብሔርም እስከ ረገመው ቅጽበት ድረስ ንፁህ ሆና ቆይታለች። ምድር ከርግማኗ በፊት ያላት ታሪክ የሰውን ልጅ የሚመስል ነው፡፡ የሰው ልጅ ከውድቀቱ በፊት ጸጋ ነበረው። ምድርም በነበራት ጸጋ ሳትታረስ፣ ገበሬ ሳይደክምባት፣ ዘር ሳይዘራባት በትዕዛዘ እግዚአብሔር ብቻ ታበቅል ነበር። የመጀመሪያዎቹ ዕፅዋት ፣አዝዕርት፣ የሚበሉትና የማይበሉትም፣ ለሰው ልጅ የሚያስፈልጉት ሁሉ ዝግጁ ሆነው ከምድር በቀሉ ። ምድርም በተሰጣት ጸጋ የሰውን ልጅ አገለገለች።

ምድርን ያስረገማት ከርሷ የተገኘው ሰው እንደ ሆነ ግልጽ ነው። በምሥጢሩ የተረገመችው ምድር የአዳምን ዘር ወክላ ነው ። ስለዚህ የተረገመችው ምድር ሰውን ስትወክል በአንጻሩ ቡርክት የሆነችውን ምድር እግዚአብሔር ምድርን ለመቤዠት በልዩ ጥበቡ በመረጣት፣ በጠበቃት በቅድስት ድንግል ማርያም እንመስላታለን። ምድር መረገሟ አዳም ደክሞ ወጥቶ ወርዶ የሚያስፈልገውን ማግኝት ስላለበት ነው። ምክንያቱም ከእግዚአብሔር ትዕዛዝ ብቻ ሳይሆን የወጣው እግዚአብሔርነትን ተመኝቷልና። መልካምነት በፈጣሪ ለፍጡራን የተሰጠ ነው። ስለዚያም ነው የሰው ልጅ በተፈጥሮው የሌለውን ባሕርይ ሲያበቅል ያንን ማረም ያለበት። ምድር እሾህና አሜከላ  አብቅይ የተባለችው ስትረገም ነው። አዳምም ክፉ ጠባዮችን መያዝ የጀመረው ከውድቀት በኋላ ነው ። ከዚያ በፊት የሚኖረው በገነት ነበር፡፡ እንደርሱ ሰው ከሆነችው፣ በአስተሳሰብም በምግባርም ከምትመስለው ያውም አካሉ ከሆነችው ከሔዋን ጋር ብቻ ሳይሆን ከእንስሳትም ጋር በሰላም ይኖር ነበር።

ምድር አዳም በበደለ ጊዜ ዝምታን መርጣ ነበር፡፡ ብቻዋን አይደለም ከዕፀ በለሷም ጋር ነው እንጂ። ወንጀል ሲፈፀም እያየ ዝም ያለ የወንጀሉ ተባባሪ እንደሆነ ዓለማዊው ሕግም ያስተምራል። በዕለተ ዓርብ የአምላካችን ቅዱስ ሥጋው በተቆረሰና ክቡር ደሙ በፈሰሰና የምድርን እርግማን ባስቀረላት ጊዜ የአስቆሮቱን ይሁዳ ራሱን ሊያጠፋ ሲል ዛፏ ስትገስፀው ተመልክተናል። እንግዲህ ግዕዛን የሌላቸው ፍጥረታት እንኳ በተዓምራት ሰዎችን ከተሳሳተ ጎዳና የሚመልሱ ከሆነ እኛም ሰዎች ወደተሳሳተ መንገድ እየሄዱ ስናይ ዝም ልንል እንዳማይገባን ያመለክተናል። ታዲያ ከዚያ በፊት ግን ሰውን ከምድር ካበጃጀው በኋላ እግዚአብሔር አምላክ እጅግ መልካም መሆኑን ፍጹም በማይታበልና ሰማይን እና ምድርን ባፀናበት ቃሉ በእውነት ያለ ሐሰት ተናግሯል። እግዚአብሔርን ያስደሰተው የእጅ ሥራ የተገኝበትም ከመልካሚቱ ያውም መልካምነቷ በሰማይና በምድር ፈጣሪ ከተመሰከረላት ከምድር ነው። የመጀመሪያዋ ምድር ፍሬ ግን ማለትም አዳም ለዓለም ሁሉ መርገምን፤ ሞትን፤ ከእግዚአብሔር ጋር መጣላትን ያመጣ አመፀኛ ነበረ።

ምድር ለዓይን ውብ ሆና፣ በአበቦች አጊጣ ፣ በአረንጓዴ እና ረጃጅም ዕፅዋት ፣ እንዲሁም በተለያዩ ቀለሞች የተሞሸሩ ዛፎች፣ መልከአ ምድርን ያማከሉና ከተራራ እሰከ ስምጥ ሸለቆ በዓይን ተቃኝቶ በልቦና ክንፍነት ተቃኝቶ የመንፈስ ምግብ ሆኖ እርካታን በመስጠት ረገድ ቀዳማዊ ናት። ከርግማኗ በፊት መከባበር እና ታዛዥነት የሰፈነባት ቦታ ነበረች። ይህም ማለት የሰው ልጅ በጸጋ ነግሶ ስለነበር ሁሉም ይገዙለት ነበር። ከርግማኗ በኋላ እርሷ ስትቀየር በርሷ ላይም የሚኖሩት ተቀየሩ። ረሀብ ቸነፈር በዛ፤ ሰው እና እንስሳትም አብረው መኖር ተሳናቸው። መከባበር፣ ታዛዥነትም፣ በአጠቃላይ ፍቅር ከምድር ጠፋ። በአንጻሩ ደግሞ ሰይጣናዊ አስተሳሰቦችና ድርጊቶች ተስፋፉ።

ምድርና የሰው ልጅ ልቡና

ዛሬስ የኛ ልቦናችን የትኛይቱን ምድር ይመስላል? ከርግማን በፊት የነበረችውን? እንደዛ ከሆነ ልባችን ቅን ነገሮችን ያስባልን? ይፈፅማልን? የመንፈስ ፍሬ የተባሉት ይበቅሉበታልን? ፍሬስ ያፈራልን? ፍቅር ካለን ሳንመርጥ የሚወዱንን እና የሚጠሉንን እንወዳለንን?፥ ትህትና ካለን ፈሪሀ እግዚአብሔር ካለን፣ ባጠቃላይ መልካም ነገሮችን በተግባር ተግባሪዎች ከሆንን፣ በኛ ምክንያት እግዚአብሔር ከተመሰገነ መልካሚቱን ምድር መምሰላችን ጥያቄ የለውም።

እስቲ በህሊናችን ክቡር እና ምስጉን ወደ ሆነው አምላካችን ወደ ኢየሱስ ክርስቶስ የቤዛነት ሥራ እንመልከት፡፡ በተለይም በዕለተ ዓርብ የተቀበለውን መከራዎች እናስብ። አስራ አራቱን ምዕራፎች አብረነው መስቀሉን ተሸክመን እንከተለው። በዚህም ጉዞ ላይ የጌታችንን ቃል “ከእኔ ተማሩ” የምትለውን አንስተን በእነዚህ ምዕራፎች ከሆነው አንድ ታሪክ ወስደን ከጌታችን የምንማራቸውን ምግባራት እንመልከት።

ለመጀመሪያ ጊዜ ጌታችን መስቀሉን እንደ ተሸከመ ወደቀ ። መስቀል የሚሸከምበት ይቅር እና ልብስ እንኳን የማያስለብስ ትኩስ የግርፋት ቁስል ጀርባውን አቁስለውት ነበር ። ያውም ያለ ርህራሄ፤ የግርፋቱን ቁጥር በማምታታት ነበር የገረፋት። እርሱ እየቆሰለ እኛን ከቁስለ ሥጋ እና ቁስለ ነፍስ ነው የፈወሰን። ይህ ታዲያ በደዌ ነፍስ ወይም በደዌ ሥጋ፤ በሕማመ ነፍስ ወይም በሕማመ ሥጋ ፤ በሀዘን፤ በጭንቀት የወደቁትን ልናነሳ እንዲገባን ያስረዳናል። እነሱ ወደኛ ሲመጡ ብቻ ሳይሆን ከጌታችን እንደተማርነው እኛ ፈልገን ሄደን ዋጋ ከፍለን ልንረዳቸውና ከጎናቸው ልንቆም ይገባናል። ያኔ በእውነት የኢየሱስ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርት እንደሆን ሥራችን ይመሰክርልናል። ክርስቲያን ተብለን ለመጠራትም የተገባን እንሆናለን።

የመኪና መንጃ ፈቃድ ሳንይዝ ያልተፈቀደልንን የወታደር መኪና ስናሽከረክር በሕግ አስከባሪ ብንያዝ ስለ መንጃ ፈቃዱ ብቻ ሳይሆን ወታደር ሳንሆን የወታደር  ተሽከርካሪ ስለ መያዛችንም ጭምር ልንቀጣ እንችላለን። ክርስቲያን ተብለን ክርስትና ህይወትንም ካልኖርንበት፤ ህጉን ስለጣስን ብቻ ሳይሆን ስላልኖርነበትም እንቀጣለን። ቀዳሜ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስን ብንመለከት ከክርስቶስ የተማረውን እንደበረዶ የድንጋይ ናዳ ባወረዱበት ጊዜ እርሱ ግን የሥላሴን ምስጢር ሲመለከት በአንደበቱ የሚወግሩትን አልከሰሰም ። እንዲከሳቸው ከበቂ በላይ ምክንያት ቢኖረውም በደዌ ነፍስ ስለታመሙ ራራላቸው። ጌታችንን አሰበ። ከእኔ ተማሩ ያለውንም አስታወሰና ልክ እንደ አምላኩ ቀና ብሎ “አባት ሆይ የሚያደርጉትን አያውቁም እና ይቅርበላቸው” አለ። የሚያደርጉትን የማያውቁ ሕፃናት ሆነው አይደለም። ይልቁንም የሰበከላቸውን ስላላስተዋሉና ደዌ ነፍስ እያዩ እንዳያዩ ስለከለከላቸው ነው እንጂ።

ካህናት አበው አስተምረውን ወንጌልን ዘርተውብን የወንጌልን ፍሬ ሳናፈራ በእርሱ ፈንታ እሾህ አሜከላ የተባለውን ዘረኝነት፣ ሴሰኝነት፣ አድመኛነት፣ ዘማዊነት፣ ሰካራምነት፣ አጫሽነት፣ ዘፋኝነት፣ ምንፍቅና እና የመሳሰለውን ካፈራን ልባችን የቆመበትን እንመርምረው። ያላፈራው ምናልባት እሾህ በቅሎበት ይሆን? እሾህ በተፈጥሮው የሚዋጋ የሚያደማ ነውና ሰዎችን በንግግራችን ወይም በድርጊቶቻችን አድምተናቸው ይሆን? እንዲህ ከሆነ ይቅርታ በመጠየቅ ልናክማቸው ተገቢ ነው። ትህትና መገለጫው ራስን ዝቅ ማድረግ ለይቅርታ መፋጠንም ነው።  ትህትና ከምድር ወደ ሰማይ የሚያሻግር መሰላል ነው። ትዕቢት  ግን ከላይ ወደታች የሚጥል ነው። ሰይጣንን ሲጥለው ተመልክተናልና።  ከምናያቸው ወንድሞቻችን ጋር በፍቅር ስንኖር ከእግዚአብሔር ጋር በእምነት ለመኖር ጉልበት ይሆነናል። በእግዚአብሔርም ዘንድ ለእግዚአብሔር ያለን ፍቅርና ሃይማኖት ያለ ነቀፋ ተቀባይነት ይኖረዋል። ከአምላካችን ጋር በንስሐ እንታረቅና እግዚአብሔር በኛ ላይ ደስ ይበለው።

የመጀመሪያቱ ምድር፡ ድንግል ማርያም

የእመቤታችን ወዳጅ ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ በማክሰኞ ውዳሴ ማርያም (ውዳሴ ማርያም ዘሰሉስ) “አንቲ ውእቱ ገራህት ዘኢተዘርአ ውስቴታ ዘርዕ፣ ወጽአ እምኔኪ ፍሬ ሕይወት/ዘር ያልተዘራባት [የመጀመሪያይቱ የማክሰኞ] እርሻ አንቺ ነሽ፣ የሕይወት ፍሬ ከአንቺ ወጣ” በማለት የመጀሪያይቱን ምድር አማናዊ ምሳሌነት ተርጉሞልናል። ዳግማዊው አዳም የተወለደባት መርገመ ስጋ ወነፍስ ያልነካት እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምም እንደቀደመችው ምድር ንጽህት ናት፣ ርግማን የለባትም። የመጀመሪያዋ ምድር ንጽህናዋ በኋለኛው ዘመን ዳግማዊ አዳምን ከወለደችው ምንም እንከን ከሌለባት ከድንግል ማርያም ጋር ያመሳስላታል። ዳግማዊው አዳም ኢየሱስ ክርስቶስ ከእመቤታችን ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋ ከነፍሷ ነፍስ ነስቶ፤ የአርአያነቱና የቤዛነቱን ሥራ ሠርቶ አዳምን ወደቀደመ ክብሩ መልሶታል። ይህ  የእመብርሃን የሆዷ ፍሬ ለዓለም ሁሉ ድህነትን፣ በረከትን ያደለ ነው፤ ከራሱ ጋር ያስታረቀን ነው፤ እርሱ እግዚአብሔር ነውና።

አዳምን ሲፈጥረው አራት ባሕርያተ ሥጋ እና ሶስት ባሕርያተ ነፍስን አዋሕዶ ነበር። ከአራቱ ባሕርያት አንዱ አፈር ነበር፡፡ ይህም አፈር የተገኘው ምድር ከመረገሟ በፊት ነበር። ዉሀም የእግዚአብሔር መንፈስ አድሮበት ስለ ነበር ቅዱስ ነው። ነፋስም እና እሳትም የተቀደሱ ነበሩ። እግዚአብሔር ሰለ ፈጠረው ፍጥረት መልካም ነው ብሏልና። ነገር ግን ሰውን ከፈጠረው በኋላ እጅግ መልካም ነው ብሎ ምን ያክል እንዳስደሰተው ተናግሯል። ይህ እግዚአብሔርን ያስደሰተው ምስጢር በአዳም ውስጥ ያያት ዳግማዊ አዳምን የምትሽከም ዳግማዊት ሰማይ፣ ንጽሕት፣ ቅድስት ድንግል በክልኤ የሆነች ድንግል ማርያምን፣ የአምላክን ሥጋዌ (ሰው መሆን) ስላየ ነው። ይህ አዳም ቢበድልም ምክንያተ ድኅነት የምትሆን በውስጡ ስላዘጋጃት እግዚአብሔር ደስ አለው። ምድርም ለዚህ ምስጢር ምሳሌ ትሆን ዘንድ ሁለቱን ገጽታዎች ከርግማኗ በፊት የነበራትን ጸጋ እና ጸጋውን ካጣች በኃላ ያላትን ገጽታ አሳየች።

ከምድር ባሕሪያት አንዱ የተዘራባትን ማብቀል ሲሆን ያም የተዘራው ዘርን ሳትቀይር እርሱን ትተካለች። ብርቱካን ቢተክሉባት ሎሚ አታበቅልም። ያው ብርቱካኑን አብቅላ ብርቱካን ታፈራለች እንጂ። በቀናች ሃይማኖት የተጓዙትን የእነርሱን መልካም ፍሬ ብንዘራበት መልካም ዘር ይበቅላል። ከዚህም ባሻገር ምድር ከሃያ ሁለቱ ፍጥረታት አንዱ ብትሆንም ለሁሉም ማዕከላዊ ናት። ሰለ ሰማይ ሲነገር ምድር ሳትነሳ አታልፍም። ምክንያቱም በሰማይ ባለው ዙፋን ለተቀመጠው ንጉሥ  መረገጫውም ናትና። የሰማይ ልዕልናም ለምድር ነውና።

ለስም አጠራሩ ክብር ይግባውና ስለአምላካችን ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ ሲነገር ስለ ቅድስት ድንግል ማርያም ይነገራል። አማናዊት ምድር በዘር የሚተላለፈው እርግማን ያልነካት፣ በጥበበ እግዚአብሔር የተጠበቀች ናት። አባቶች እንደሚሉት “የሰራዊት ጌታ እግዚአብሔር ዘርን ባያስቀርልን ኖሮ እንደ ሰዶም በሆንነ ገሞራንም በመሰልነ ነበር።” (ኢሳ• 1:9) ብሎ ነቢየ ልዑል ኢሳይያስ የተናገረላት ንጹህ ዘር ድንግል ማርያም ናት። ለዚህም ነበር ያ የውርስ ኃጢአት የነካቸው የተቀበሉት ጸጋ ሙሉ እንዳልሆነ ሲነገርላቸው ድንግል ማርያምን ግን ምድራዊ ሳይሆን ሰማያዊ መልአክ የሌሎች ጸጋ በጎደለበት ዘመን “ጸጋን የተመላሽ ሆይ” ብሎ ያበሰራት። ልክ እንደ መልካሚቷ ምድር እሾህ ያላበቀለች እንዲያውም በተግባር ይቅርና በሀሳብ ደረጃ እንኳን ኃጢአትን ያላሰበች ፍጽምት የባሕርያችን መመኪያ ናት።

የመጀመሪያይቱ ምድር በፈቃደ እግዚአብሔር የመግቦቱ መገለጫ፣ የርህራሄው ማሳያ ነበረች። ዘር ሳይዘራባት በጸጋ እግዚአብሔር የቀደመ ሰው አዳምን እንዲሁም ለዓለም ሁሉ የሚበቃ ፍሬን አስገኝታለችና። ምሳሌ ከሚመሰልለት ማነሱ የታወቀ ነውና የዳግማዊ አዳም የክርስቶስ መገኛ፣ ለዓለም ሁሉ ድኅነት የሚበቃ የቅዱስ ሥጋው፣ የክቡር ደሙ ምንጭ የባሕርያችን መመኪያ ድንግል ማርያም የእግዚአብሔር ጊዜያዊ ሳይሆን ዘላለማዊ መግቦት መገለጫ ናት። ስለ ርኅራሄዋ በጥም የተመታው ውሻ ይመሰክራል። የሰውን ጭንቀት ስለመረዳቷ ዶኪማስን መጠየቁ ይበቃል። የዘመናችንም ዶኪማሶች እልፍ ነን። የእርሷን ፍቅሯን በሚገባው መጠን ብንረዳ “ዶኪማስ ሆይ ያንተን ምስክርነት አንሻም እኛው ራሳችን እንመስክርላታለን” ባልን ነበር።  ሁለተኛይቱ ምድር የዓለምን መድኅን ክርስቶስን አስገኝታ የመጀመሪያውን አዳም ወደቀደመው ክብሩ ለመመለስ ምክንያተ ድኅነት ሆናለች። ዓለማትን የፈጠረ ጌታ ማደሪያ የሆነች፣ የሁሉን መጋቢ የድንግልና ወተቷን የመገበች፣ እርግማን እንዳልነካት የመጀመሪያይቱ ምድር የጸጋ ሁሉ ምንጭ የሆነች የእመቤታችን በረከቷ፣ አማላጅነቷ ከሁላችን ጋር ይሁን። አሜን።

“ቤተክርስቲያን መመሥረት”: ስሁትና ከፋፋይ ልማዶች ይታረሙ!

መግቢያ

በዘመናችን “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለው ቃል በአንዳንድ የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ዘንድ ሲነገር ይሰማል፡፡ በተለይም በውጭው (በዝርወት) ዓለም የየሀገራቱ ህግ ቤተክርስቲያንን እንደማንኛውም ተቋም ሰለሚመለከታት በመጀመሪያ ተሰባስበው አጥቢያ ቤተክርስቲያን ቢኖረን ብለው የመከሩትና አጥቢያ ቤተክርስቲያኑን በሀገሩ ህግ መሠረት ያስመዘገቡት ካህናትና ምዕመናን ራሳቸውን “መሥራች አባላት (founding members)” በማድረግ እነርሱ ያሉባት አጥቢያ ቤተክርስቲያን በእነርሱ እንደተመሠረተችና እነርሱ ‘ልዩ መብትና ልዩ ጥቅም’ ማግኘት እንዳለባቸው ያስባሉ፣ በተግባርም ያሳያሉ፡፡ ከእነርሱ በኋላ መጥተው የተቀላቀሉ ምዕመናን ደግሞ “ተራ/መደበኛ አባላት (regular members)” ተብለው ከማስቀደስና ገንዘብ ከማዋጣት ውጭ በሌላው የቤተክርስቲያን ጉዳይ ‘አያገባችሁም’ ይባላሉ። በዚህም የተነሳ በአንዲት ቤተክርስቲያን ሁለት ዓይነት ደረጃ ያላቸው ምዕመናን እንዳሉ አድርጎ የማሰብ አዝማሚያ አለ፡፡ ይህ አስተሳሰብም በምዕመናን ዘንድ ክፍፍልን እየፈጠረ ይገኛል፡፡ እኛም በዚህች የአስተምህሮ ጦማር “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለውን አገላለፅና ተያይዘው የተፈጠሩ የተሳሳቱ ልማዶችን በቅዱሳት መጻሕፍትና በቤተክርስቲያን ሥርዓት አስረጅነት እንሞግታለን፡፡ አካሄዳችንም ይህ አስተሳሰብ በቤተክርስቲያን የፈጠረውንና የሚፈጥረውን ችግር ማሳየትና የመፍትሔ ሀሳብ መጠቆም ነው፡፡

አጥቢያ ቤተክርስቲያን መመሥረት”

በመጀመሪያ “መመሥረት” የሚለው ቃል ለቤተክርስቲያን ሲውል አዲስ ዶግማ (እምነት)፣ ቀኖና (ሥርዓት) እና አስተዳደር ያለው ተቋም (የሃይማኖት ድርጅት) መፍጠርን ያመለክታል። በአርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሥርዓትና ትውፊት መሠረት “ቤተክርስቲያን መመሥረት” የሚለው አገላለፅ ለአጥቢያ ቤተክርስቲያንም ይሁን ለቤተክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር የሚስማማ አገላለፅ አይደለም፡፡ “መመሥረት” ማለት አዲስ ሀሳብ አመንጭቶ አስቀድሞ ያልነበረን አዲስ ተቋም እንዲመሠረት ማድረግን ያመለክታል፡፡ እውነተኛዋ ቤተክርስቲያን የተመሠረተችው የቤተክርስቲያን መሠረትና ራስ በሆነው በጌታችን በአምላካችን በመድኃኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ መሆኑ ይታወቃል፡፡ እርሱ “በዚህች አለት ላይ ቤተክርስቲያኔን እመሠርታለሁ” (ማቴ 16፡16) ያለው መሥራቿ እርሱ መሆኑን ሲያረጋግጥ ነው፡፡

ቅዱሳን ሐዋርያትም ክርስቶስ የመሠረታትን ቤተክርስቲያን በዓለም ላይ ዞረው አስተማሩ፣ ሰበሰቡ እንጂ አዲስ ቤተክርስቲያን አልመሠረቱም፡፡ በሐዋርያት ስብከት ያመኑ ክርስቲያኖችም ቃለ ወንጌልን የሚማሩበት፣ እግዚአብሔርን የሚያመሰግኑበትና ቅዱስ ሥጋውና ክቡር ደሙን የሚቀበሉበትን ሕንፃ ቤተክርስቲያን ሠሩ፡፡ ቅድስት ቤተክርስቲያንም ይህንን “ሕንፀታ ለቤተክርስቲያን/የቤተክርስቲያን መታነፅ/” ብላ ታስበዋለች፣ታከብረዋለች፡፡ ከዚህም በኋላ ክርስትና በዓለም ዳርቻ ሁሉ ሲሰበክ ምዕመናን እየበዙ፣ በየቦታውም ሕንፃ ቤተክርስቲያን እያነፁና የቤተክርስቲያንን ተቋማዊ አስተዳደር እያደራጁ ከዚህ ዘመን ደርሰናል፡፡ የሃይማኖታችን መሠረት የሆነው ጸሎተ ሃይማኖትም “የሐዋርያት ጉባዔ በምትሆን በአንዲት ቤተክርስቲያን እናምናለን” የሚለው ኢየሱስ ክርስቶስ የመሠረታትን አንዲቱን ቤተክርስቲያን ነው። ቅዱስ ጳውሎስም “በሐዋርያትና በነቢያት መሠረትነት ላይ ታንጻችኋል (ኤፌ 2:20)” ያለው በዚሁ ምክንያት ነው።

ስለዚህ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያንን የመሠረታት (መሥራቿ) መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ ቤተክርስቲያንም የእርሱ ስለሆነች “…ቤተክርስቲያኔን…” ሲል ተናግሯል፡፡ ጌታችን በዘመነ ሥጋዌው “ቤቴ የጸሎት ቤት ትባላለች” (ማቴ 21፡13) ያለው እንዲሁም ቅዱስ ጳውሎስ “ክርስቶስ በደሙ የዋጃትን የእግዚአብሔርን ቤተክርስቲያን ትጠብቁ ዘንድ” (ሐዋ 23፡20) ብሎ የተናገረው ቤተክርስቲያን የክርስቶስ መሆኗን ያመለክታል፡፡ ስለዚህ ክርስቶስ የመሠረታት እንጂ ሰው የመሠረታት ቤተክርስቲያን የለችንም፡፡ ሰው የሚመሠርታት ቤተክርስቲያንም አትኖረንም፡፡ አንድ ጊዜ የተመሠረተች እንጂ በየጊዜው የምትመሠረት ቤተክርስቲያን የለችንም። አስቀድሞ በክርስቶስ ከተመሰረተው መሰረት የተለየች፣ ሰው የመሠረታት “ቤተክርስቲያን” የምትባል ተቋም ካለችም እውነተኛዋ የክርስቶስ ቤተክርስቲያን ሳትሆን የግለሰቦች ድርጅት ናት፡፡ በአጭር አነጋገር “መመሥረት” የሚለው አስተሳሰብ ለቤተክርስቲያን አይመጥናትም፡፡ ቤተክርስቲያን አንድ ጊዜ በክርስቶስ ተመሥርታ ለዘላለም የምትኖር ናት እንጂ በየዘመኑ የምትመሠረት አይደለችም፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ እንዳለው “ከተመሠረተው በቀር ማንም ሌላ መሠረት ሊመሠርት አይችልምና፤ እርሱም ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡” 2ኛ ቆሮ.3፤11

ቤተክርስቲያን የሁሉም እናት ናት። ልጆችዋም በእናት ቤተክርስቲያን ከአብራከ መንፈስ ቅዱስ ከማህፀነ ዮርዳኖስ ይወለዳሉ። ይህ ከታመነ ሰው በእናት ቤተክርስቲያን ዳግመኛ ተወልዶ ይኖራል እንጂ እንዴት እናቱ የሆነች ቤተክርስቲያንን ሊመሠርት ይችላል? አራቱም የቤተክርስቲያን ትርጉሞች “መመሥረት” የሚለው ፅንሰ ሀሳብ የሚስማማቸው አይደሉም። በመጀመሪያው ትርጉም: ሰውን (ክርስቲያንን) ታስተምረው ይሆናል እንጂ አትመሠርተውም። በሁለተኛው ትርጉም: የክርስቲያኖችን አንድነትን ትቀላቀለዋለህ እንጂ አትመሠርተውም። ይህ አስቀድሞም ያለና የሚኖር አንድነት ነውና። በሦስተኛው ትርጉም:  ሕንፃ ቤተክርስቲያንንም ታንፀዋለህ እንጂ አትመሠርተውም። በአራተኛው ትርጉም: የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ተቋማዊ ልዕልና አስቀድሞ ተቋቁሟል። ስለዚህ መመሥረት የሚለው አገላለፅ ለቤተክርስቲያን የሚውልበት አግባብ አይታይም።

ቤተክርስቲያን ማለት በአንድ አጥቢያ የሚሰበሰቡ ክርስቲያኖች አንድነት ብቻ አይደለም፡፡ በጸሎቷ በሌላ ቦታ ያሉትን፣ በሞተ ሥጋ የተለዩትን፣ በአፀደ ነፍስ (በገነት)፣ በብሔረ ሕያዋን፣ በብሔረ ብጹዓን የሚኖሩትን ቅዱሳን ምዕመናን እንዲሁም ለተልዕኮ በዓለማት ሁሉ፣ ለምስጋና በዓለመ መላእክት የሚፋጠኑትን ቅዱሳን መላእክት የማታስብ ቤተክርስቲያን የለችንም፡፡ ቤተክርስቲያንን በተሰበሰቡት ምድራውያን ልክ የሚያስቡ ሰዎች ከእውነተኛው የቤተክርስቲያን ማኅበር የተለዩ ናቸው፡፡ አስተሳሰባቸውም ምድራዊ ነው፡፡ ቤተክርስቲያን ለእነርሱ የባህል መድረካቸው፣ የፖለቲካ አትሮኑሳቸው፣ የንግድ ቤታቸው፣ የመታያ ሰገነታቸው፣ የልብስ ማሳያቸው፣ የማዕረግ መጠሪያቸው፣ የሚወዱትን መጥቀሚያቸው፣ የሚጠሉትን መግፊያቸው ናት፡፡ ቅዱሳን አባቶቻችን በተጋድሎ ያስቀመጡልንን ሐዋርያዊት ቤተክርስቲያን መንፈሳዊ መሠረት በሌለው “መሥራችነት” ሰበብ ለግልና ለቡድን መጠቀሚያ የሚያደርጉ ምንደኞች የተወደደ ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ክብራቸው በነውራቸው፣ አሳባቸው ምድራዊ” (ፊልጵ. 3:19) በማለት የገለጻቸው ናቸው፡፡

በዚህ ዘመን ያሉ ሰዎች ማኅበር፣ እድር፣ ትዳር፣ ፓርቲ፣ ሌሎች ዓለማዊ ተቋማት ሊመሠረቱ ይችላሉ። ይህም የሚሆነው ተቋማቱ አዲስ (ለመጀመሪያ ጊዜ) የሚመሠረቱ ከሆኑ ብቻ ነው። በሌላ አካባቢ ላለ ድርጅት ሌላ ቅርንጫፍ ማቋቋም ከሆነ “መመሥረት” አይባልም። ስለዚህ በዓለማዊው አስተሳሰብ እንኳን በሌላ ሀገር/አካባቢ ያለ ተቋምን የመሰለ ድርጅት ማቋቋም “መመሥረት” አይባልም። በዚህ አግባብ ቤተክርስቲያን መመሥረት ማለት አዲስ ዶግማ (እምነት) እና ሥርዓት (መተዳደሪያ ደንብ) ያለው አዲስ የእምነት ተቋም ማቋቋምን የሚያመለክት ነው። ይህም አንዳንድ ከቤተክርስቲያን የወጡ ወገኖች አዲስ የእምነት ድርጅት አቋቁመው በመንግስት አስመዝግበው ህጋዊ ሰውነት እንደሚሰጣቸው ያለ ነው። በአስተምህሮ ልዩነት ከቤተክርስቲያን አንድነት ተለይተው የራሳቸውን ተቋም የሚፈጥሩ ሰዎች ከተመሣረተው መሠረት የወጡ ናቸውና የዚህ ጦማር ትኩረቶች አይደሉም። ይሁንና የቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ማንነት በምድራዊ ህግጋት በሚሰጣት እውቅና የሚወሰን ወይም የሚገደብ አለመሆኑን መዘንጋት አይገባም።

አጥቢያ ቤተክርስቲያን ማቋቋ

አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲባል ሦስት ነገሮችን በአንድነት የያዘ ነው፡፡ እነዚህም ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔ (የምዕመናኑ ኅብረትና አስተዳደሩ)፣ ሕንፃ ቤተክርስቲያኑና መንፈሳዊ አገልግሎቱ ናቸው፡፡ እነዚህም “ቃለ ዓዋዲ” ተብሎ በሚታወቀው የቤተክርስቲያን ህግ ይተዳደራሉ፡፡ በአንድ አካባቢ አዲስ አጥቢያ ቤተክርስቲያን ሲያስፈልግ በአካባቢው ያሉት ምዕመናንና ካህናት ሆነው የሀገረ ስብከቱን ሊቀ ጳጳስ በማስፈቀድ የአጥቢያ መንፈሳዊ አስተዳደሩን አቋቁመው ለአገልግሎት መስጫ የሚውል ሕንፃ ቤተክርስቲያን ሠርተው ይህም በሊቀ ጳጳሱ ተባርኮ ቅዳሴ ቤቱ ይከብራል፡፡ ቅዳሴ ቤቱ የከበረበት ዕለትም በየዓመቱ ይከበራል። (ማክበር በልዩ ልዩ መልክ የሚገለጥ እንጂ ንግስን መነገጃ ለማድረግ ምክንያት የሚፈጥር አይደለም) ከዚህም በኋላ ማንኛውም ምዕመን በአጥቢያ ሰበካ መንፈሳዊ ጉባዔው ሥር በአባልነት ተመዝግቦ በእኩልነት (ያለምንም ልዩነት) በመንፈሳዊ አገልግሎት ይሳተፋል፡፡ አጥቢያ ቤተክርስቲያኗም የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር አካል ሆና ቅዱስ ሲኖዶስ ባወጣቸውና በየጊዜው በሚያወጣቸው መመሪያዎች እየተመራች በሀገረ ስብከቱ ሥር ሆና አገልግሎት ትሰጣለች፡፡ በዚህም ካህናትና ምዕመናን እንደየድርሻቸው አገልግሎታቸውን ይፈጽማሉ፡፡ በዚህ ውስጥ “መሥራች አባል” እና “መደበኛ አባል” የሚለይበት ሥርዓት የለም፡፡ ለሁሉም እናት የሆነች ቤተክርስቲያን ሁሉንም ልጆቿን በእኩል ነው የምታየው፡፡ በቤተክርስቲያን ሁሉም ልጅ ነው እንጂ መሥራችና ኋላ የመጣ የሚባል የለም።

ከቃላት ባሻገር

ቤተክርስቲያን መመሥረት የሚለው አገላለጽ ከቅዱሳት መጻሕፍት አስተምህሮ አኳያ ስሁት መሆኑን አይተናል፡፡ በአንጻሩ በየቦታው የማኅበረ ምዕመናንን መሰብሰብ፣ የሕንፃ ቤተክርስቲያን መታነጽ እና የመንፈሳዊም ሆነ አስተዳደራዊ አገልግሎቶች መስፋፋት የሚያስፈልግ መሆኑ አያጠያይቅም፡፡ እነዚህን ሁኔታዎች ለመግለጽ “መመሥረት” ከሚለው ስሁትና እምቅ (loaded) አገላለጽ ይልቅ “ማነጽ” እና “ማቋቋም” የሚሉት አገላለጾች የተሻሉ ናቸው፡፡ ይሁንና መሠረታዊው ነገር ከቃላት አመራረጥ የዘለለ መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል፡፡ መመሥረትም ተባለ ማቋቋም መዘንጋት የሌለበት መሠረታዊ ጉዳይ የቤተክርስቲያን ባህሪያት የሆኑ መገለጫዎችን የሚሸረሽሩ አስተሳሰቦችንና አሠራሮችን ማስቀረት ነው፡፡ መሥራች ነን በሚል በየቦታው ከሚፈጸሙ ስሁት አስተሳሰቦችና አሠራሮችም የሚከተሉትን በማሳያነት መጥቀስ ይቻላል፡፡

ማሳያ አንድ: “ብቸኛ ባለቤትነት”

በግለሰቦች መቧደን ራሳቸውን በተለየ ሁኔታ የአጥቢያ ቤተክርስቲያኑ አካባቢ ባለ ልዩ መብትና ልዩ ተጠቃሚ አድርገው የሚያስቡ ግለሰቦችና ቡድኖች የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አሠራር በቡድናዊ ስሜት ሲያውኩ፣ አስተዳደራዊ እርከኖቿንም በብቸኛ ባለቤትነት ስሜት በመቆጣጠር የቤተዘመድ ሰበካ ጉባኤ የሚመስል ቅርጽ በመፍጠር የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊም ሆነ ተቋማዊ ኀልዎት የሚገዳደሩ አሰራሮች በአንዳንድ የሀገራችን ከተሞችና በበርካታ ኢትዮጵያውያን የሚኖሩባቸው የውጭ ሀገራት ከተሞች እየገዘፈ የመጣ ዘመን ወለድ ችግር ነው። እነዚህ አካላት በተግባር አንድ አጥቢያ ቤተክርስቲያንን የግል ንብረታቸው አድርገው ነገር ግን በየመድረኩ “ቤተክርስቲያን የሁላችንም ናት” እያሉ በቤተክርስቲያንና በምዕመናን ላይ ያላግጣሉ። የተወሰነ ቡድን ለሥጋዊ ጥቅም ለሚገለገልበት ተቋም ሌላውን ምዕመን እያታለሉ ሳይተርፈው በእምነት ስም ቤተዘመድ (ጓደኛሞች) እንደፈለገው ለሚያዙበት “ተቋም” ገንዘብ የሚሰጥበትን ሁኔታን መፍጠር ግልፅ ውንብድና እንጂ ክርስትና አይደለም።

ቤተክርስቲያንን የግላቸው ሥጋዊ ርስት አድርገው ዕድሜ ልክ (እንደ አንዳንድ የአፍሪካ ሀገራት መሪዎች) የአጥቢያ ቤተክርስቲያንንም ሆነ ከፍ ያሉ የቤተክርስቲያን የአስተዳደር እርከኖች በአምባገነንነት በመያዝ ሳይሠሩና ሳያሠሩ ተጣብቀውባት ቤተክርስቲያንን የቤተዘመድ ቤት አድርገዋት ይኖራሉ። ለምን እንዲህ ታደርጋላችሁ የሚላቸውንም እሺ ካለ በጥቅም እምቢ ካለ በጥቃት አፍ ያዘጋሉ። በአንዳንድ ሥፍራም በየዓመቱም ‘የምሥረታ/የመሥራቾች በዓል’ (Anniversary) በማዘጋጀት በቤተክርስቲያን ገንዘብ ዓለማዊ ፌሽታ ያደርጋሉ።  ይህም ሳይበቃቸው ሌሎችን ሲዘልፉ፣ ሲያሸማቅቁና ለራሳቸው አምባገነናዊ አሠራር ሲሉ እውነተኞችን ከቤተክርስቲያን ገፍተው ሲያስወጡ ኖረዋል። ከሁሉ የሚከፋው ደግሞ “መናፍቅ” የሚል ፍረጃን ያለቦታው በመጠቀም የሚደረግ ማሳደድ ነው። በተቃራኒው ምንፍቅና ያለባቸውን ነገር ግን በጥቅም የተሳሰሩትን አቅፈውና ደግፈው በቤተክርስቲያን መድረክ እንዲፏልሉ ያደርጓቸዋል። በግልፅ መናፍቃን በመሆናቸው ተወግዘው የተለዩትም ይህን ግራ መጋባት በመጠቀም የዋሀንን የበለጠ ያስታሉ። ይህም የቤተክርስቲያንን ገፅታ ከማበላሸቱም በላይ ያለተተኪ እንድትቀር እያደረጋት ይገኛል።  በዚህ አካሄድ የተነሳ ብዙዎች ከቤተክርስቲያን ርቀዋል። መመለስ የሚችሉትም በጥላቻ ምክንያት የመናፍቃን ሲሳይ ሆነው ቀርተዋል።

ማሳያ ሁለት: በጊዜና ሁኔታ ያልተገደበ አስተዳደራዊ ስልጣን

በቤተክርስቲያን መንፈሳዊ ሥልጣን በዘመን የሚገደብ አይደለም። የሐዲስ ኪዳን ካህናትና ጳጳሳት ስልጣነ ክህነት በሞተ ሥጋ እንኳ የማይቋረጥ ነው። ይሁንና ይህ መንፈሳዊ ትርጉም ለሥጋዊ የስልጣን አምባገነንነት መሸፈኛ መሆን አይችልም፣ አይገባምም። የአጥቢያ አብያተ ክርስቲያናትም ሆነ የሌሎች የቤተክርስቲያን አስተዳደራዊ አካላት የኃላፊነት ቦታዎች በጊዜና ሁኔታ የተገደቡ ናቸው። ራስን “መሥራች” አድርጎ በማቅረብ ያልተገደበ አስተዳደራዊ ስልጣንን መፈለግ ከቤተክርስቲያን ትውፊት የተፋታ የስህተት አሠራር ነው።

ይሁንና ለገንዘብና ለታይታ ክብር ሲሉ ቤተክርስቲያንን የሚጠጉ ምንደኛ ካህናትና ምዕመናን የየራሳቸውን ስብዕና ለማጉላት ሲሉ በየአውደምህረቱ በሚያሳዩት ያልተገራ መታበይ ራሳቸውን የቤተክርስቲያን መሥራች አድርገው በማቅረብና ለቤተክርስቲያን ሲሉ ብዙ መከራ መቀበላቸውን (በእውነትም በግነትም) በማቅረብ ከዚህ የተነሳ ስለአጥቢያ ቤተክርስቲያኗ ጉዳይ ከእነርሱ ውጭ ያለ ካህንም ሆነ ምዕመን ባይተዋር እንዲሆን ያደርጋሉ፡፡ ሀሳባቸውን የሚሞግት ካለም ያለአንዳች ርህራሄ ተረባርበው እያባረሩ “ክርስቶስ የመጣው የጠፋውን ሊፈልግ ነው፣ አንድም ሰው መጥፋት የለበትም” እያሉ በአደባባይ ምፀትን ይናገራሉ። ከመጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ ፍጹም ባፈነገጠ፣ ከቤተክርስቲያን ትውፊት ፈጽሞ በተለየ የምድራዊ ካፒታሊዝም እሳቤ እየተመሩ “የሠሩትን ማመስገን ይገባል” በሚል የከንቱ ውዳሴ ናፍቆት በወለደው እይታ የቤተክርስቲያንን አውደምህረት ከመሠረታዊ አስተምህሮ ይልቅ “መሥራች” ወይም “ተጽዕኖ ፈጣሪ” ናቸው ተብለው ስለሚታሰቡ ሰዎች በመዘብዘብ ምዕመናንን ያሰለቻሉ፡፡ አንዳንዶቹ ምንደኛ ሰባክያንም ከፕሮቴስታንቶች በተወሰደ ኢ-ክርስቲያናዊ ልማድ “በዚህ በዚህ ቦታ የራሴን (የራሳችንን) ቤተክርስቲያን ስለከፈትን እየመጣችሁ ተባረኩ” የሚል ዓይነት ፍጹም መንፈሳዊ ለዛ የሌለው ዲስኩር ማሰማታቸው እየተለመደ የመጣ ነውር ነው፡፡ በዚህም የተነሳ “እኛም የምናዝበት የራሳችን ቤተክርስቲያን ይኑረን በሚል” ጥቂት ምእመናን ባሉበት ከተማ በቁጥር የበዙና ቡድናዊ አደረጃጀትን የያዙ አጥቢያዎች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል። የቤተክርስቲያንን መንፈሳዊ አስተዳደር ያልተገደበ ሥጋዊ ስልጣን ምንጭ የሚያደርገው ስሁት ልማድና አሰራር ካልታረመ እንደ አሜባ (Ameoba) መከፋፈሉም በሚያሳዝን መልኩ ይቀጥላል።

ማሳያ ሦስት: ቤተክርስቲያንን የባህልና የፖለቲካ አቋም መገለጫ ማድረግ

በዝርወት ዓለም (diaspora) ካሉ አጥቢያ አብያተክርስቲያናት በአንዳንዶቹ ግልጽ በሆነ መልኩ የ”መሥራችነት” ስነ-ልቦና ተለይተው ከሚታወቁ ፖለቲካዊ የአወቃቀርም ሆነ የአስተሳሰብ ቡድኖች ጋር የተሳሰሩ ሆነው ይታያሉ፡፡ በዚህም የተነሳ ካህናትና ምዕመናን በእነዚህ አጥቢያዎች የሚኖራቸው ተሳትፎ የሚወሰነው በመንፈሳዊ መመዘኛ ሳይሆን በቦታው የሚታወቀው “የመሥራችነት ስነ-ልቦና መገለጫ” የሆነውን የፖለቲካም ሆነ የባህል ስብስብ ላይ ባላቸው አመለካከት የተነሳ ነው፡፡ አንድ ካህን ወይም ምዕመን የፈለገ መንፈሳዊ አበርክቶ ቢኖረው በዚያ አጥቢያ ያሉትን መንፈሳዊ መሠረት የሌላቸው የባህልና የፖለቲካ ስነ-ልቦና መገለጫዎች ካልተቀበለ፣ በተለይም ደግሞ ከተቸ ተቀባይነት እንዳይኖረው ያደርጋሉ፣ በሽታው በፀናባቸው ቦታዎችም ሰበብ ፈልገው አውግዘው ይለያሉ፡፡ ነገር ግን በየመድረኩ “ቤተክርስቲያን ሰማያዊት ናት፣ ምድራዊ ነገር አይፈፀምባትም” በማለት በተግባር ከሚያደርጉት የሚቃረን የይስሙላ ዲስኩር ያሰማሉ።

አንዳንዶቹ በመተዳደሪያ ደንባቸው ሳይቀር እነርሱ ይወክለናል የሚሉትን ከፋፋይ ስነ-ልቦና (ምሳሌ: ፖለቲካዊ አቋም፣ የብሔር ማንነት ወይም የፖለቲካዊ ሰንደቅ ዓላማ ምርጫና የመሳሰሉትን) በማካተት ቤተክርስቲያንን በምድራዊ አስተሳሰብ ይገድቧታል፡፡ እነርሱ ይወክለናል የሚሉትን ሃይማኖታዊ ይዘት ያለው ባህላዊ ጨዋታ በቤተክርስቲያን አውደምህረት መንፈሳዊ በሚመስል ማዳቀል ሲያቀርቡ ሀገር ወዳድ፣ የቤተክርስቲያን ጠበቃ እንደሆኑ ያስባሉ፡፡ በሌላ ስነ-ልቦና ያሉ ሰዎች ተመሳሳይ ሃይማኖታዊ ይዘት ያላቸውን ባህላዊ ጨዋታዎች ሲያቀርቡ ግን የራሳቸውን ረስተው ይቃወማሉ፡፡ የሚያሳዝነው ከእነርሱ በተመሳሳይ መንገድ ሄደው ሌሎች ይህንኑ ስህተት በሌላ መንገድ ሲደግሙት ለማውገዝ ቀዳሚ መሆናቸው ነው፡፡ ይህን ጦማር ሲያነቡ እንኳን የሌሎቹ እንጂ የራሳቸው አይታያቸውም፡፡ ይህም ከችግር ፈጣሪዎቹ ብዙዎቹ “የሚያደርጉትን የማያውቁ” የዋሀን እንጂ ሆነ ብለው የሚያጠፉ አለመሆናቸውን ሊያሳይ ይችላል፡፡

መደምደሚያ

አጥቢያ ቤተክርስቲያን በሌለበት ምዕመናንን አስተባብሮ ቤተክርስቲያን እንዲተከልና ምእመናን መንፈሳዊ አገልግሎት እንዲያገኙ ማድረግ የተቀደሰና ሰማያዊ ዋጋን የሚያሰጥ የጽድቅ አገልግሎት ነው። አጥቢያ ቤተክርስቲያኑ ከተቋቋመ በኋላ ግን “መሥራች ስለሆንን ልዩ መብት አለን፣ ልዩ ጥቅም ማግኘት አለብን፣ አዛዥና ናዛዥ ሆነን ዕድሜ ልክ እንኖራለን፣ ማንም አይነቀንቀንም፣ ፈቃዳችንን የሚፈፅመውን በአስተዳደር እናሳትፋለን፣ ፈቃዳችንን የማይፈፅመውን እንገፋለን፣ ሌላው ምዕመን ማስቀደስና ገንዘብ መስጠት እንጂ አስተዳደሩ አይመለከተውም” በሚል የአስተሳሰብ ቅኝት መመራት ወንጀልም፣ በደልም፣ ኃጢአትም ነው። አንዱ ቡድን ራሱን “መሥራች” አድርጎ የሚሾምበት ሌላውን “ተራ አባል” እያለ የሚያሳድድበት ተቋም እንኳን መንፈሳዊውን ምድራዊውን የተቋማት አስተዳደራዊ ስነ-ምግባር አያሟላም። እንደዚህ ዓይነቱ የአስተዳደር ብልሽት ይስተካከል ዘንድ ሁሉም ክርስቲያን የበኩሉን ድርሻ ሊያበረክት ይገባል እንላለን። ለዚህም ከፍቅረ ንዋይና ከፍቅረ ሲመት ርቀው፣ ራሳቸውን እየጎዱ ቤተክርስቲያንን ያገለገሉ ቅዱሳንና ቅዱሳት አምላክ እግዚአብሔር ይርዳን። አሜን። †